VII SA/Wa 2599/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kamiński po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi J. M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2011 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wyrejestrowania pojazdu postanawia: odmówić J. M. Z. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 17 stycznia 2012 r. do Sądu wpłynął na uzupełnionym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy J. Z., w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W formularzu wniosku w pkt 6 w którym należy wpisać "osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym" wnioskodawca wskazał, że z nim we wspólnym gospodarstwie pozostaje żona, dwóch synów oraz córka z wnuczkiem. Jednocześnie oświadczył, że z rodziną nie prowadzi wspólnego gospodarstwa ze względu na fakt, iż nie uzyskuje żadnych dochodów. Wnioskodawca podkreślił, że z powodu kłopotów finansowych wynikających z nieuregulowanych płatności w Urzędzie Skarbowym i Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych od 16 lat nie łoży na utrzymanie rodziny. Zaznaczył, że rodzina zabezpiecza mu minimum egzystencji. Dodał, że informacji o stanie majątkowym osób z którymi mieszka nie posiada, ponieważ mu nie udostępniają. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że żona posiada mieszkanie o pow. 52 m². Ponadto wnioskodawca oświadczył, że nie posiada innych składników majątkowych, nie posiada oszczędności ani papierów wartościowych. W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania złożonego wniosku zarządzeniem z dnia 27 stycznia 2012 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku poprzez podanie czy uzyskuje dochody z tytułu, renty, zasiłku dla bezrobotnych lub z innego źródła zatrudnienia, jeśli tak należało wskazać z jakiego oraz w jakiej wysokości. Wezwano także, wnioskodawcę do podania czy podejmuje prace dodatkowe, dorywcze, sezonowe, umowy zlecenia, o dzieło, jeśli tak należało podać jakie i jaki uzyskuje z nich dochód. Zobowiązano również wnioskodawcę do podania, czy jest zadłużony, jeśli tak, na jaką kwotę i z jakiego tytułu i ewentualnie wskazania, kto spłaca zadłużenie i w jakiej wysokości. W dniu 13 lutego 2012 r. wnioskodawca udzielił odpowiedzi na powyższe. Podał, że nie uzyskuje dochodów z tytułu renty, zasiłku dla bezrobotnych ani żadnego innego źródła. Oświadczył, że nie podejmuje prac, ani dorywczych, ani sezonowych, ani zlecenie, ani umowy o dzieło. Nadmienił, że otrzymał kwotę 160,00 złotych będąc w komisji wyborczej z tytułu pełnienia obowiązków społecznych i obywatelskich. Zaznaczył, że jest zadłużony na kwotę ok. 80.000,00 złotych w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych z tytułu braku płacenia składek oraz na kwotę 1.000,00 złotych za jazdę bez biletu czterokrotnie. Wnioskodawca dodał, że nikt nie spłaca zadłużenia, a on nie ma pieniędzy. Wskutek udzielonych informacji, kolejnym zarządzeniem z dnia 17 lutego 2012r. wezwano wnioskodawcę do podania, czy uzyskuje pomoc z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, jeśli tak to w jakiej wysokości lub formie i z jaką częstotliwością. Wezwano także wnioskodawcę do wskazania wysokości dochodów uzyskiwanych przez małżonkę oraz pracujące dzieci. Ponadto, wezwano wnioskodawcę do wskazania jakie miesięcznie wydatki ponosi, należało je wyszczególnić i podać ich wysokość. Zobowiązano wnioskodawcę do podania kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania w którym zamieszkuje, należało je wyszczególnić i podać ich wysokość oraz jaką kwotę miesięcznie przeznacza wraz z rodziną na bieżące potrzeby życia codziennego, tj. zakup żywności, leków, odzieży, środków chemicznych itp. Wnioskodawca udzielił odpowiedzi, która wpłynęła do Sądu w dniu 12 marca 2012 r. Poinformował, że nie uzyskuje pomocy z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Podał, że żona i dzieci nie informują go o swoich dochodach. Nadto oświadczył, że nie ma żadnych wydatków, ponieważ nie ma dochodów. Wnioskodawca wyjaśnił, że koszty utrzymania mieszkania ponosi żona, on zaś nie jest informowany o wysokościach poszczególnych opłat, gdyż nie łoży na utrzymanie. Oświadczył, iż nie są mu znane jaką kwotę miesięcznie rodzina przeznacza na bieżące potrzeby życia codziennego. Postanowieniem z dnia 19 marca 2012 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Na to orzeczenie został złożony sprzeciw, tym samym orzeczenie z dnia 19 marca 2012r. straciło moc i sprawa podlega ponownemu rozpatrzeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych wchodzi w zakres prawa pomocy, uregulowanego w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. Ten zakres pomocy zarezerwowany jest tylko i wyłącznie dla osób znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Okoliczności braku środków powinny być wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez pojęcie uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i finansowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Wnosząc o przyznanie prawa pomocy strona musi więc uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Mając na uwadze powołany przepis stwierdzić należy, iż brak jest uzasadnienia dla przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie, ponieważ nie wykazał on w sposób nie budzący wątpliwości, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Zgodnie z art. 252 ustawy wniosek taki powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz o stanie rodzinnym. Warto zauważyć, że w urzędowym formularzu wniosku przewidziano odrębne rubryki w odniesieniu do różnego rodzaju nieruchomości, jakie mogą posiadać wnioskodawcy (dom, mieszkanie, nieruchomość rolna, inne nieruchomości), przy czym, jak wynika z jego treści, w przypadku domu lub mieszkania należy podać ich wielkość w m2 , formularz ten umożliwia więc stronom prawidłowe i szczegółowe opisanie posiadanego majątku. Z uwagi na wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego i finansowego skarżącego wezwano wnioskodawcę uzupełnienia wniosku o dodatkowe informacje W tym miejscu warto zwrócić uwagę na treść art. 255 ww. ustawy, który stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Skarżący nie udzielił niezbędnych informacji podając, m.in. iż od 16 lat nie łoży na utrzymanie rodziny, która ponosi koszty utrzymania, nie jest on jednak o nich informowany. Nie wskazał jednak zarówno w formularzu jak również w nadesłanych wyjaśnieniach dochodów uzyskiwanych przez małżonkę oraz dzieci podając, iż rodzina nie informuje go o uzyskiwanych dochodach. Informacja taka nie jest wystarczająca do pozytywnego rozpoznania wniosku. Powoływanie we wniosku, iż nie prowadzi z rodziną wspólnego gospodarstwa domowego nie wyłącza obowiązku alimentacyjnego. Wskazać należy, że wnioskodawca wnioskując o przyznanie prawa pomocy musi wykazać nie tylko swoją sytuację majątkową, ale również sytuację majątkową innych członków rodziny – domowników, którzy pozostają z nim we wspólnym gospodarstwie domowym bądź są zobowiązani do alimentacji (art. 252 powołanej wyżej ustawy). Z przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w szczególności z art. 23 tej ustawy, wynika bowiem, że małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Z obowiązku tego nie zwalnia drugiego małżonka nawet istnienie rozdzielności majątkowej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 28 września 2011 r. sygn. I FZ 196/11 Lex nr 948873, z dnia 18 czerwca 2010 r. sygn. II FZ 253/10 Lex nr 643596, z dnia 12 kwietnia 2010 r. sygn. I FZ 50/10 Lex nr 619705). Nieudzielenie pełnej i wyczerpującej odpowiedzi na wezwanie uniemożliwia dokonanie nie budzącej wątpliwości oceny rzeczywistych możliwości finansowych wnioskodawcy. Informacje przedstawione w treści wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wynikające z akt administracyjnych nie pozwalają na uznanie, że skarżący jest osobą ubogą, dla której poniesienie całości czy też części kosztów postępowania wiązałoby się z pozbawieniem jej możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające dla oceny jej sytuacji majątkowej i finansowej, a strona nie udziela dokładnej i pełnej odpowiedzi na skierowane do niej wezwanie, nie jest możliwe przyznanie stronie prawa pomocy, jedynie w oparciu o jej twierdzenia o ograniczonych możliwościach płatniczych, nie poparte żadnymi dowodami. W niniejszej sprawie uchylenie się przez skarżącego od złożenia wymaganych dokumentów, które umożliwiłyby Sądowi dokładną ocenę stanu majątkowego wnioskodawcy, a tym samym określenie jego możliwości płatniczych uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z powyższych względów na podstawie art. 260 w zw. z 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak na wstępie.