VII SA/Wa 2703/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Nowak, , Sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły (spr.), Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Protokolant spec. Eliza Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2015 r. sprawy ze skargi A. F. i R. F. na zarządzenie Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wpisu nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącym A. F. i R. F. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem wpisu sądowego od skargi. W dniu [...] października 2014 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) A. F. i R. F. reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika wnieśli skargę na wywołującą skutki prawne czynność materialno-techniczną polegającą na umieszczeniu w gminnej ewidencji zabytków [...] budynku przy ul. Z. w W. Wskazali, że pismem [...] Konserwatora Zabytków z dnia [...] września 2014 r. zostali powiadomieni o odmowie uwzględnienia wezwania do usunięcia naruszeń skierowanego do Prezydenta [...] pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. Zwrócili się o: -uchylenie i orzeczenie o wyłączeniu obiektu przy ul. Z. w W. z gminnej ewidencji zabytków [...], -uchylenie wskazanej czynności materialno-technicznej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, -poddanie kognicji Sądu zarządzenia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...], część [...], poz. [...], jako aktu organu jednostki samorządu terytorialnego z zakresu administracji publicznej. W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, iż przedmiotowy budynek został wpisany do gminnej ewidencji zabytków ww. zarządzeniem Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. Podali, że nie uczestniczyli w czynnościach poprzedzających dokonanie tego wpisu, a o zmianie sytuacji prawnej nieruchomości dowiedzieli się dopiero z uzasadnienia negatywnej dla nich decyzji [...] Konserwatora Zabytków z dnia [...] czerwca 2014 r. o odmowie pozwolenia na remont budynku. Wskazali też, że wystąpienie do Prezydenta [...] o wykreślenie nieruchomości z gminnej ewidencji zabytków zostało wniesione zgodnie z art. 52 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w dniu 20 czerwca 2014 r. Negatywna odpowiedź organu została im doręczona w dniu 16 września 2014 r. Skarżący podnieśli następnie, że działania [...] reprezentowanego przez [...] Konserwatora Zabytków nie są zgodne z prawem i naruszają ich podmiotowe prawa wynikające z własności nieruchomości. Dalej wskazali na brak walorów zabytkowych przedmiotowego budynku. Zarzucili, iż gminna ewidencja zabytków jest instytucją niekonstytucyjną. Wskazali w końcu na wadliwość Karty Adresowej Zabytku. W odpowiedzi na skargę działający w imieniu Prezydenta [...] profesjonalny pełnomocnik wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie przed Sądem w dniu 9 lipca 2015 r. (co odzwierciedla protokół), pełnomocnik skarżących podtrzymując skargę wyjaśnił, że jest to skarga na zarządzenie Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r., a pełnomocnik organu wniósł o jej odrzucenie jako spóźnionej ewentualnie o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest spóźniona i jako taka podlega odrzucenia. Na wstępie zauważyć trzeba, iż przedmiotem rozpoznawanej skargi, zgodnie ze stanowiskiem strony skarżącej przedstawionej także na rozprawie przed Sądem w dniu 9 lipca 2015 r., jest zarządzenie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w sprawie zmian w ewidencji zabytków Miasta [...] w części, w jakiej na mocy tego aktu doszło do wpisania do gminnej ewidencji zabytków budynku przy ul. Z. w W. Wskazane zarządzenie, wydane w oparciu o art. 7 ust. 1 pkt 9 i art. 31 w zw. z art. 11a ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym i art. 22 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, stanowi akt organu jednostki samorządu terytorialnego z zakresu administracji publicznej i podlega kognicji sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r., poz. 594 ze zm.; por. postanowienie NSA z dnia 14 września 2012 r., sygn. akt II OSK 1950/12). Zgodnie z tym przepisem każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Jak wynika z przytoczonego przepisu, skarga na akt organu jednostki samorządu terytorialnego musi być poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia. Takie wezwanie może mieć miejsce w każdym czasie, przy czym dla skutecznego wniesienia skargi do sądu konieczne jest, aby było ono bezskuteczne. O bezskuteczności takiego wezwania można mówić zarówno wówczas, gdy właściwy organ gminy nie uwzględnił wezwania, jak i wtedy, gdy nie zajął stanowiska co do tego wezwania, tj. nie udzielił na nie odpowiedzi. Co istotne, od dnia złożenia wezwania do usunięcia naruszenia rozpoczyna bieg termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie przyjmuje się bowiem, iż do skargi wniesionej do sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, zastosowanie znajduje art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Powyższe potwierdził przede wszystkim Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 2 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OPS 2/07 (ONSAiWSA 2007/3/60). Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wskazanej uchwały przyjął, iż "Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52 § 4 P.p.s.a., i wezwanie do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia, o którym mowa w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, mają taki sam charakter prawny i służą temu samemu celowi, którym jest wykorzystanie możliwości załatwienia sprawy przez organ bez konieczności wnoszenia skargi do sądu. Także z tego względu nie ma racjonalnych podstaw do wyłączenia stosowania art. 53 § 2 P.p.s.a. w przypadku wnoszenia skargi na uchwałę organu gminy, z koniecznym wszakże uwzględnieniem specyficznych unormowań dotyczących wnoszenia skargi na uchwałę rady gminy. Te wszystkie względy prowadzą do wniosku, że przepis art. 53 § 2 P.p.s.a. ma zastosowanie w przypadku wnoszenia skargi na uchwałę organu gminy. Odnosi się to także do skarg na zarządzenia wydane przez organ gminy w sprawach z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym." Zatem, wskazać należy, iż przepis art. 53 § 2 p.p.s.a. stanowi, że w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Sąd Naczelny w uzasadnieniu wskazanej uchwały zauważył, że "W normalnym toku czynności podejmowanych przez skarżącego w celu wniesienia skargi do sądu na uchwałę lub zarządzenie organu gminy, po wniesieniu wezwania do usunięcia naruszenia, skarżący otrzymuje odpowiedź na wezwanie, a następnie, jeżeli w ocenie skarżącego wezwanie nie było skuteczne, wnosi skargę w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie. Jeżeli natomiast organ nie udzieli odpowiedzi na wezwanie, skarżący powinien wnieść skargę w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia." Z powyższego wynika zatem, że wskazany w art. 53 § 2 p.p.s.a. termin sześćdziesięciu dni, liczony od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, jest ostatecznym terminem do złożenia skargi do sądu administracyjnego, w sytuacji gdy organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, bądź wprawdzie taką odpowiedź udzielił, ale po tym terminie. Stanowisko takie wyraził także Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 710/13 (Lex nr 1309896), zauważając, iż analiza ww. przepisu prowadzi do wniosku, że po wniesieniu wezwania do usunięcia naruszenia rozpoczyna już bieg drugi z tych terminów, jeżeli jednak przed jego upływem organ doręczy odpowiedź na wezwanie, termin ten staje się bezprzedmiotowy, a rozpoczyna bieg termin trzydziestodniowy liczony od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie. "Jeżeli natomiast organ nie doręczy odpowiedzi na wezwanie przed upływem sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania, to w tym terminie powinna być wniesiona skarga." Kierując się powyższym, Sąd orzekając w niniejszej sprawie uznał, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu. Przy czym, Sąd przyjął, że skarga ta została poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, albowiem taki charakter miał wniosek skarżących zawarty w piśmie z dnia [...] czerwca 2014 r. zatytułowany "Wniosek o wykreślenie obiektu z gminnej ewidencji zabytków". Pismo to wpłynęło do organu w dniu 25 czerwca 2014 r. (data z prezentaty organu umieszczonej na piśmie). Jednocześnie Sąd stwierdza, iż pismo to mogło zostać wniesione drogą pocztową, niemniej w aktach brak jest koperty, w której przesyłkę nadano. Dlatego też Sąd wziął pod uwagę ww. datę, jako tę, od której należało liczyć termin sześćdziesięciu dni, zgodnie z ww. art. 53 § 2 p.p.s.a. (nie narusza to uprawnień skarżących, co więcej - jest w tym przypadku działaniem na ich korzyść). W konsekwencji, Sąd przyjął, że skarga w niniejszej sprawie winna być wniesiona najpóźniej do dnia 25 sierpnia 2014 r. Tymczasem została nadana do Sądu w dniu 14 października 2014 r. Stwierdzić przy tym należy, iż w tym przypadku nie znajdował zastosowania termin trzydziestu dni wymieniony w ww. przepisie, albowiem organ nie odpowiedział na wezwanie skarżących przed upływem sześćdziesięciu dni liczonego od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia. Odpowiedź ta (negatywnie odnosząca się do ich żądania) została im doręczona dopiero w dniu 29 września 2014 r. (a została zawarta w piśmie z dnia [...] września 2014 r. Z tych też przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 postanowienia, a na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 tej ustawy, orzekł o zwrocie skarżącym uiszczonego wpisu.