VII SA/Wa 2886/18

WyrokWSA w Warszawie2019-05-09

Skład orzekający: Izabela Ostrowska, Jadwiga Smołucha, Mirosław Montowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli decyzja ta była już przedmiotem kontroli sądowej, która zakończyła się prawomocnym wyrokiem oddalającym skargę?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej ma prawo odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli decyzja ta była już przedmiotem kontroli sądowej zakończonej prawomocnym wyrokiem oddalającym skargę. Taki wyrok sądu administracyjnego wyłącza możliwość ponownego merytorycznego rozpoznania żądania stwierdzenia nieważności decyzji przez organ administracji, ponieważ stanowi przeszkodę przedmiotową czyniącą rozpoznanie niedopuszczalnym z uwagi na powagę rzeczy osądzonej.
Stan faktyczny
Skarżący złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji organu nadzoru budowlanego dotyczącej nakazu rozbiórki "blaszaka". Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (GINB) odmówił wszczęcia postępowania, powołując się na prawomocny wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę na tę decyzję. Skarżący nie zgodzili się z tą decyzją, twierdząc m.in. że sprawa nie została merytorycznie rozpoznana, a postępowanie organów było stronnicze i oparte na fałszywych dowodach. Skarga została wniesiona do WSA w Warszawie.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska, , Sędzia WSA Jadwiga Smołucha, Sędzia WSA Mirosław Montowski (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 maja 2019 r. sprawy ze skargi M. M. i J. M. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2018 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] października 2018 r., nr [...], Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej "GINB"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. – "k.p.a,"), po rozpoznaniu wniosku Państwa M. i J. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2018 r, znak: [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania, utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] sierpnia 2018 r., znak: [...]. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym. Postanowieniem z [...] sierpnia 2018 r. znak: [...], GINB odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej "[...]WINB w K.") z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...], znak: [...] utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] w K. z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...], znak: [...], nakazującej Pani M. M. – właścicielce działki nr [...] w Z. – wykonanie rozbiórki obiektu budowlanego typu "blaszak" na działce nr [...] w Z. o wymiarach w rzucie po obrysie 5,00 m x 3,00 m, wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Z ww. postanowieniem GINB z dnia [...] sierpnia 2018 r. nie zgodzili się Państwo M. i J. M. składając w ustawowym terminie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po rozpoznaniu ww. środka zaskarżenia, GINB wskazał, że odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu wojewódzkiego z dnia [...] listopada 2014 r., powołując się na istnienie przeszkody czyniącej niedopuszczalnym rozpoznanie żądania stwierdzenia nieważności. Przeszkodą tą, jak wskazano w uzasadnieniu ww. postanowienia, jest prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 1/15, oddalający skargę Państwa M. i J. M. na ww. decyzję organu wojewódzkiego z dnia [...] listopada 2014 r. oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2017 r. sygn. akt IIOSK 2540/15 oddalający skargę kasacyjną Pana J. M. od wyroku WSA w Krakowie z dnia 6 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 1/15. Organ podkreślił, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania, organ administracji publicznej ustali wystąpienie – z uwagi na wydany uprzednio wyrok Sądu – przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym (uchwała NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09). We wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji [...] WINB z dnia [...] listopada 2014 r., utrzymującej decyzję organu powiatowego z dnia [...] lipca 2014 r., Państwo M. i J. M. nie powołali okoliczności, które pozostawałyby poza kontrolą sądów. Przede wszystkim zarzut naruszenia przez terenowe organy nadzoru budowlanego przepisów art. 7, 77 i 80 k.p.a. był przedmiotem oceny Sądów. Ponadto organ zauważył, że gdy przyczyny nieważności nie występowały w chwili wydania decyzji, to nie powstaną one również po jej wydaniu, a więc wszystkie mogą być ujawnione w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Zatem po wydaniu przez sąd administracyjny wyroku oddalającego skargę na decyzję administracyjną, niedopuszczalne jest prowadzenie przez organy administracji publicznej postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności tejże decyzji. W takim przypadku należy więc odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, natomiast wszczęte postępowanie należy umorzyć. Zgodnie natomiast z art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z powyższym postanowieniem GINB nie zgodzili się Pani M. M. i Pan J. M., wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący podnoszą, że wniosek o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji [...]WINB w K. nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r., nie został merytorycznie rozpoznany przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Natomiast gdy organ ten uznał się za niewłaściwy do rozpatrzenia sprawy, powinien zgodnie z art. 231 k.p.a., przekazać go do konkretnego organu właściwego, czyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, o zbadanie tegoż wniosku w oparciu o art. 156 §1 kpa i art. 145 § 1 k.p.a. Według Skarżących, sporny "blaszak" stoi na należącej do nich działce od 38 lat, tj. od 1980 r. Nie był garażem i jest położony na ziemi na płytach chodnikowych. Postępowanie prowadzone przez organy nadzoru budowlanego cechowała natomiast stronniczość, a sprawa jest wynikiem poważnego sporu sąsiedzkiego. Skarżący wnoszą o unieważnienie decyzji [...]WINB w K. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...], gdyż w ich ocenie, sprawa będąca już przedmiotem rozpoznania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie, nie została zbadana obiektywnie, zaś Sąd naruszył art. 7, 77 §1, 80 k.p.a., które to nie były przedmiotem oceny składu orzekającego. W skardze podniesiono, że WSA w Krakowie nie podjął wszelkich niezbędnych czynności, nie rozpatrzył materiału dowodowego, jaki strony przedstawiły, tj. nie dopuścił dowodu z trzech świadków, którzy potwierdzili obecność blaszaka na należącej do nich działce nr [...] od 1980 r. W skardze wywiedziono też, że [...]WINB w K. naruszył przepis art. 8 § 1 k.p.a., gdyż prowadził postępowanie w sposób nie budzący zaufania do władzy publicznej. Na uzasadnienie tego zarzutu Skarżący przedstawiają okoliczności poprzedzające wydanie ww. rozstrzygnięć, które ich zdaniem świadczą o stronniczym podejściu ww. organu, mającego wydawać orzeczenia korzystniejsze dla sąsiadów. Zdaniem Skarżących, sprawa została sprowokowana skargą sąsiadki, która w ten sposób próbuje wymusić na nich ustępstwa, w celu załatwienia własnych spraw związanych z podejmowaną na jej działce inwestycją, stanowiącą samowolę budowlaną. Skarżący twierdzą, że dowody, na których oparł się [...]WINB w K. zostały sfałszowane, są niewiarygodne i prowokacyjne. Wobec tego, złożony przez nich wniosek miał również na celu wznowienie postępowania przez [...]WINB w K., albowiem decyzja z dnia [...] listopada 2014r. nr [...], była wynikiem fałszerstwa, przy czym zawiera ona jednocześnie wadę, powodującą jej nieważność z mocy samego prawa. Skarżący powołali się na art. 6 Konwencji Praw Człowieka, zgodnie z którym każdy ma prawo do sprawiedliwego publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisłe, bezstronne Sądy i tego oczekują. Mając to na uwadze, Skarżący wskazują na okoliczności uzasadniające – ich zdaniem – żądanie merytorycznej weryfikacji rozstrzygnięć organów nadzoru budowlanego w trybie art. 156 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a., a wniesione przez nich pismo stanowi wniosek o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji [...]WINB w K. Nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r. W związku z tym, wnoszą o uchylenie postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2018 r. oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia tego organu z dnia [...] sierpnia 2018 r. W odpowiedzi na skargę GINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity - Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że kontrolowane postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie narusza prawa w sposób opisany powyżej, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie GINB z dnia [...] października 2018r., którym organ ten utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] sierpnia 2018 r., w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...]WINB w K. z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] w K. z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...], którą to organ powiatowy nakazał Pani M. M. wykonanie rozbiórki obiektu budowlanego typu "blaszak" na działce nr [...] w Z., wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Podstawę prawną kwestionowanego postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji stanowił art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści cytowanego przepisu wynika obowiązek organu w zakresie przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie podania. Samo złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nie jest tożsame ze wszczęciem postępowania w sprawie, lecz uruchamia etap wstępny, w ramach którego właściwy organ ocenia podmiotową i przedmiotową dopuszczalność wykorzystania instytucji procesowej. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności rozpoczęte na żądanie strony składa się z dwóch etapów. Pierwszy dotyczy kwestii wszczęcia tego postępowania, drugi zaś - postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1366/09). W pierwszej fazie badane są jedynie kwestie formalne, jak m.in. legitymacja danego podmiotu do wystąpienia z żądaniem wszczęcia postępowania, czy wskazanie przez ten podmiot przesłanki określonej w art. 156 § 1 k.p.a. Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może nastąpić wówczas, gdy wszczęcie i prowadzenie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Przyczyną przedmiotową odmowy wszczęcia postępowania może być m.in. wniesienie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, która była już poddana kontroli Sądu. W niniejszej sprawie Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji [...]WINB w K. z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję PINB dla powiatu [...] w K. z dnia [...] lipca 2014r., nr [...]. Kluczowe dla oceny dopuszczalności wszczęcia postępowania nadzwyczajnego było ustalenie, że decyzja [...]WINB w K. z dnia [...] listopada 2014 r. była przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 6 maja 2015 r. w sprawie o sygn. II SA/Kr 1/15 oddalił skargę na tę decyzję. Odnosząc się do tej kwestii należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że obowiązkiem sądu meriti jest dokonanie kontroli całościowej zaskarżonego orzeczenia organu, a nie wyłącznie w ramach zarzutów skargi (jak ma to miejsce przy rozpoznaniu skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny). Sąd kontroluje więc zaskarżone orzeczenie również pod kątem jego ewentualnej nieważności, gdyż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, wówczas stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części lub stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym należy przyjąć, że wyrok WSA w Krakowie z dnia 6 maja 2015 r. wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, w którym został wydany, a zasięgiem jego oddziaływania objęte zostało również przyszłe postępowanie administracyjne. W konsekwencji, skoro wyrok ten nie został skutecznie zakwestionowany (skarga kasacyjna od tego wyroku została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2017 r. sygn. akt II OSK 2540/15), organy administracji publicznej są nim związane, co wyłącza możliwość wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 sierpnia 2016 r. sygn. akt II OSK 2572/14). Zgodnie zaś z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W judykaturze prezentowany jest pogląd, wedle którego uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 7 grudnia 2009 r. I OPS 6/09, zachowuje swą aktualność, pomimo zmiany stanu prawnego (por. wyroki NSA z 4 lipca 2014 r. I OSK 2996/12, z 24 lipca 2014 r. I OSK 1552/13, z 6 marca 2015 r. II OSK 1896/13). Stanowisko zawarte w uchwale I OPS 6/09 sprowadza się do tezy, wedle której "żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych wypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a.". W motywach do tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że "w razie oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem, ustalenie, czy żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej rozstrzygnięciem podjętym na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a., czy też decyzją o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.), wymaga zbadania co było przedmiotem rozstrzygnięcia. Niezbędne jest zatem stwierdzenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 k.p.a.). Jeśli tak, wydany wyrok zamknie organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się sąd formułując zwrot stosunkowy o zgodności z prawem zakwestionowanej decyzji). Możliwa jest wszakże i taka sytuacja, w której występujący z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wskaże okoliczności, które nie były objęte orzeczeniem sądu, np. fakt uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy inną decyzją ostateczną albo zwróci uwagę na fakt oddalenia skargi z powodu braku legitymacji skarżącego. Uwarunkowany względami obiektywnymi brak wiedzy sądu o istotnych dla wyniku postępowania okolicznościach sprawy spowoduje, że poza zakresem kontroli sądowej objętej powagą rzeczy osądzonej znajdzie się to, na co powoła się wnoszący żądanie. W takim wypadku, prawomocny wyrok oddalający skargę na decyzję nie byłby przeszkodą dla przeprowadzenia postępowania w celu merytorycznego rozpoznania złożonego do organu administracji żądania". Ponieważ, jak już wyżej podniesiono, sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi przeto niezależnie od jej zarzutów powinien zawsze skontrolować, czy w procesie stosowania prawa przez organy administracji publicznej nie doszło do naruszenia prawa przewidzianego w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Punktem odniesienia tych ustaleń w czasie jest data wydania decyzji ostatecznej, kończącej postępowanie administracyjne objęte kontrolą sądową. W judykaturze i piśmiennictwie przeważa pogląd, iż sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonej decyzji z prawem na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu administracyjnym na dzień jej wydania oraz z uwzględnieniem stanu prawnego wówczas obowiązującego. Jeżeli przy rozpoznaniu skargi sąd administracyjny dojdzie do przekonania, że w chwili wydania zaskarżonej decyzji nie naruszyła ona prawa w rozumieniu powołanego wyżej przepisu, to wówczas skargę oddala. Wyrok oddalający skargę jest rezultatem jej nieuwzględnienia wobec niewystępowania wad prawnych, uzasadniających uchylenie decyzji albo stwierdzenie jej nieważności. Jego istotną treścią jest zatem ustalenie, że w chwili wydania zaskarżonej decyzji ostatecznej nie była ona prawnie wadliwa z punktu widzenia ustanowionych kryteriów kontroli legalności decyzji administracyjnych. Taki wyrok zamyka organom administracji publicznej możliwość korzystania z nadzwyczajnych postępowań, właściwych dla uchylenia decyzji ostatecznych wadliwych, ale tylko wówczas, gdy przyczyny tej wadliwości mogły być zbadane przez Sąd w toku rozpoznania skargi. Po wyroku oddalającym skargę, niedopuszczalne więc byłoby stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, albowiem sąd z urzędu powinien ustalić, czy występują okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności w myśl art. 156 § 1 k.p.a. Żadna z okoliczności wymienionych w tym przepisie (pkt 1-7) nie zmienia swej wartości prawnej z upływem czasu. Jeżeli nie występowały przyczyny nieważności w chwili wydania decyzji, to nie powstaną one również po jej wydaniu, a więc wszystkie mogą być ujawnione w postępowaniu przed sądem administracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 9 października 2018 r. sygn. akt II OSK 2448/16). Prawomocny wyrok sądu administracyjnego przesądzający o zgodności z prawem decyzji administracyjnej stanowi zatem, co do zasady, przeszkodę czyniącą niedopuszczalnym rozpoznanie żądania stwierdzenia nieważności decyzji. W rozpoznawanej sprawie, wnoszący żądanie stwierdzenia nieważności nie powołał się natomiast na wyłączającą ww. zasadę okoliczność, która pozostawałaby poza zakresem kontroli sądów administracyjnych już orzekających w sprawie i nieobjętą powagą rzeczy osądzonej. Należy bowiem podkreślić, że WSA w Krakowie poddał ocenie wszystkie istotne okoliczności, podnoszone w obecnym wniosku Skarżących, którzy domagają się stwierdzenia nieważności decyzji [...]WINB w K. Już w postępowaniu objętym kontrolą ww. Sądu oraz następnie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący podnosili, że wybudowany przez nich "blaszak" stoi na należącej do nich działce od 35 lat, nie pełni roli garażu, lecz pomieszczenia gospodarczego o wymiarach nie naruszających przepis art. 29 ustawy – Prawo budowlane. Jest to obiekt niepołączony trwale z gruntem i nie wymaga pozwolenia na budowę. Nadto, jest obiektem tymczasowym na płytach chodnikowych i "nie podlega" pod przepisy techniczne. Skarżący także i wtedy szeroko opisali spór sąsiedzki, wskazując go jako główną przyczynę wydania decyzji rozbiórkowej przez organy nadzoru budowlanego. Ponadto, już wówczas zarzucali organom brak bezstronności i prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do organów władzy publicznej. Skarżący wskazywali także na nierzetelność zgromadzonego materiału dowodowego, podważając jego wiarygodność (m.in. ortofotomap i oględzin wzniesionego obiektu budowlanego). WSA w Krakowie dokonał jednak wnikliwej oceny zgromadzonych w sprawie przez organy nadzoru budowlanego dowodów i poczynionych na ich podstawie ustaleń, stwierdzając brak miarodajnych przesłanek mogących niweczyć wiarygodność przyjętych okoliczności w sprawie. Także obecnie Skarżący nie podnoszą żadnych nowych okoliczności, które nie byłyby przedmiotem analizy ww. Sądu. Sąd w Krakowie badał nawet tak akcentowany przez Skarżących zarówno uprzednio, jak i obecnie, aspekt sporu sąsiedzkiego i samowoli budowlanej, której dopuścić miała się sąsiadka Skarżących, jako mający mieć wpływ na sposób działania organów. WSA w Krakowie zwrócił uwagę, że kwestia ta nie może mieć wpływu ma merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy będącej przedmiotem kontroli Sądu. Wbrew zarzutom skargi, sądy administracyjne orzekające w sprawie dokonały jej oceny przez pryzmat przestrzegania przez organy administracji zasad wyrażonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 czerwca 2017 r. podkreślił, że postępowanie organów nie uchybiło żadnemu z tych przepisów. Mając to na uwadze, Sąd rozpoznając niniejszą sprawę ponownie pragnie przypomnieć o związaniu go oceną prawną zawartą w prawomocnych wyrokach ww. sądów administracyjnych, ze względu na tożsamość przedmiotu będącego podstawą zarzutów skargi. Próba stwierdzenia nieważności decyzji rozpoznawanej już wcześniej przez sąd, który oddalił skargę na niezgodność tej decyzji z prawem, stanowiłaby w istocie w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego niedopuszczalną ingerencję w prawomocne orzeczenie sądu. Sąd nie dopatrzył się zatem naruszenia przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania administracyjnego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż rozstrzygnięcie tego organu nie mogło być inne. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło