VII SA/Wa 2946/15
WyrokWSA w Warszawie2016-12-08
Skład orzekający: Maria Tarnowska, Jolanta Augustyniak - Pęczkowska, Joanna Gierak - Podsiadły
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego, wydając pozwolenie na użytkowanie samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego, prawidłowo wykluczył przesłanki obligujące do orzeczenia nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. (teren niezgodny z planowaniem przestrzennym)?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, ponieważ organy administracji nie przeprowadziły prawidłowo postępowania dowodowego w zakresie przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., dotyczącej niezgodności lokalizacji obiektu z przepisami o planowaniu przestrzennym. Zastosowanie art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r. (pozwolenie na użytkowanie) było przedwczesne bez wcześniejszego wykluczenia przesłanek obligujących do rozbiórki.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła pozwolenia na użytkowanie samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego, który opierał się o budynek mieszkalny skarżącej. Wieloletni spór obejmował kwestie naruszeń przepisów budowlanych, uciążliwości dla sąsiedniej nieruchomości oraz zgodności z prawem współistnienia obu obiektów. Organy administracji dwukrotnie wydały pozwolenie na użytkowanie budynku gospodarczego, jednak skarżąca podnosiła zarzuty dotyczące faktycznego sposobu użytkowania obiektu i jego wpływu na jej nieruchomość. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska (spr.), Sędzia WSA Joanna Gierak - Podsiadły, Protokolant Spec. Eliza Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej K. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] października 2015r.(nr [...]), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 83 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013r., poz. 1409 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania K. S. i R. N. – utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] dnia [...] lipca 2015r. (nr [...]) udzielającą D. i R. N. pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego na działce o nr ew. [...] przy ul. [...] w [...]. i zobowiązującej do użytkowania obiektu zgodnie z przeznaczeniem.
Organ wskazał, że postępowanie dotyczy samowolnie wybudowanego przez R. N. w 1994r. budynku gospodarczego.
NSA wyrokiem z dnia 4 listopada 1998r., IV SA 1393/07, uchylił decyzję Wojewody [...] z [...].07.1997r. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w [...]. z [...] maja 1997r. udzielającą pozwolenia na użytkowanie ww. budynku, ze względu na brak odniesienia do budynku K. S. na sąsiedniej działce o nr ew. [...].
Organ zaznaczył, że wniosek o pozwolenie na użytkowanie złożono wraz z projektem powykonawczym i pozytywną opinią techniczną. Stwierdzono, że budynek gospodarczy w granicy z działką K. S. przylega do budynku gospodarczego skarżącej użytkowanego jako budynek mieszkalny. Podczas kontroli 4.04.1997r. stwierdzono, że wieniec budynku gospodarczego opiera się na budynku K. S. na długości ok. 5,4m i szerokości od 3 cm do 6 cm.
Następnie PINB w [...] decyzją z [...].01.2007r. nakazał R. N. likwidację drzwi wjazdowych do budynku gospodarczego. [...] WINB decyzją z [...].04.2007r. uchylił w/w rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 14.11.2007r., VII SA/Wa 1179/07, oddalił skargę K. S. na powyższe rozstrzygnięcie.
Organ powiatowy [...].06.2009r. udzielił pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego i zobowiązał do użytkowania obiektu zgodnie z przeznaczeniem. [...] WINB decyzją z [...].08.2009r. utrzymał w mocy ww. decyzję.
WSA w Warszawie oddalił skargę K. S.na ww. decyzję wyrokiem z 23 lutego 2010r. VII SA/Wa 1971/09. NSA wyrokiem z 13 września 2011r. II OSK 1317/10. uchylił w/w wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA.
WSA w Warszawie ponownie rozpatrując sprawę wyrokiem z dnia 14 lutego 2012r. VII SA/Wa 2616/11, uchylił decyzję z dnia [...].08.2009r. oraz decyzję poprzedzającą.
Następnie podczas oględzin 24.07.2015r. ustalono, że w budynku gospodarczym (4,60 m x 15,80) składowane jest drewno na opał i węgiel, a przy drzwiach znajduje się pilarka do drewna. D. N. oświadczyła, że mąż pilarką tnie drewno na opał do pieca w budynku mieszkalnym. Pilarka używana jest według potrzeb raz w miesiącu w porze dziennej. Uszkodzeń ścian i stropu nie stwierdzono. W dniu kontroli pilarki nie używano. Kontrolę przeprowadzono bez powiadomienia stron. Przeprowadzono również kontrolę w budynku mieszkalnym K. S. i też nie stwierdzono uszkodzeń stropu i ścian. K. S. żądała zamurowania drzwi w ścianie szczytowej budynku gospodarczego.
Organ odwoławczy przytoczył art. 153 p.p.s.a. i wyjaśnił pojęcie "ocena prawna". Zaznaczył, że ww. przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ ani sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu.
Podał, że w tej sprawie zapadł wyrok WSA z dnia 14.02.2012r. VII SA/Wa 2616/11, w którym powołano się na wyrok NSA z dnia 04.11.1998r. IV SA 1393/97 po zapadły po rozpoznaniu skarg K. S. i R. N. od decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 1997r. w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego, uchylający zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję i oddalono skargę R. N.. NSA wskazał, że rozpatrywana sprawa ma szczególny charakter, wymaga bowiem rozważenia, czy mogą istnieć zbliźniaczone ze sobą budynki pobudowane na sąsiednich działkach, z których jeden został wybudowany w warunkach samowoli budowlanej, jako gospodarczy z garażem (będący przedmiotem niniejszej sprawy), zaś drugi od wielu lat jest użytkowany faktycznie jako mieszkalny, przy braku dowodów, że został wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę, ewentualnie iż było pozwolenie na zmianę sposobu wykorzystania obiektu z gospodarczego na mieszkalny. W takiej sytuacji NSA uznał, że orzeczenie umożliwiające istnienie obu tych obiektów, przy zachowaniu uzasadnionych interesów osób trzecich, należy i uznać za zgodne z prawem oraz uwzględniające konstytucyjną zasadę równego traktowania obywateli wobec prawa. NSA wskazał, że niezakłócone użytkowanie, jako mieszkalnego, przez skarżącą K. S. obiektu budowlanego zbliźniaczonego z budynkiem R. N. powoduje, iż nie może on korzystać ze swojego obiektu w sposób powodujący nadmierną uciążliwość dla nieruchomości sąsiedniej. Taka sytuacja wystąpiłaby, gdyby organ orzekający zezwolił na korzystanie z części obiektu, jako garażu. Z tego względu prawidłowo w zaskarżonej decyzji znalazło się postanowienie, które w istocie trzeba traktować, jako zezwolenie na korzystanie z przedmiotowego obiektu, w całości jako gospodarczy, zaś odmownie rozstrzygnięto jedynie wniosek skarżącego. (...) W szczególności rozważyć należy kwestie umożliwiające istnienie obu tych obiektów, przy zachowaniu uzasadnionych interesów osób trzecich, które należy uznać za zgodne z prawem oraz uwzględniające konstytucyjną zasadę równego traktowania obywateli wobec prawa. A także kwestię dotyczącą decyzji udzielającej R. N. pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego z jednoczesnym zakazem użytkowania tego pomieszczenia jako garażu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, w oparciu o art. 7, art. 8, art. 12 § 1, art. 77 ust. 1 i art. 80 Kpa organy winny przeprowadzić szczegółowe postępowanie (wizję lokalną i inne), i ustalić niepozostawiający wątpliwości stan faktyczny, z którego wynikałoby, do czego dokładnie służy wykorzystywany, jako gospodarczy, budynek na działce R. N., a w którym wg K. S. znajdują się maszyny powodujące wibracje, hałas i pękanie ścian jej budynku mieszkalnego zbliźniaczonego (połączonego ścianami) z budynkiem gospodarczym R. N.. Nie powinien być również zignorowany przez organy materiał zebrany przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który we własnym zakresie przeprowadził wizję lokalną stwierdzając, iż zastrzeżenia co do prawidłowości posadowienia budynku R. N. są uzasadnione. Nie ulega wątpliwości, że przed wydaniem pozwolenia na użytkowanie organy winny również rozważyć kwestie drzwi garażowych w budynku gospodarczym R. N. w stosunku do okna w budynku mieszkalnym K. S.. Dopiero w oparciu o całokształt materiału dowodowego, zebranego w sposób wyczerpujący, i po prawidłowym zakwalifikowaniu budynku D. i R. N. oraz w świetle oceny prawnej zawartej w wyrokach NSA, organy będą mogły wydać decyzję w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie spornego budynku.
Dalej organ zaznaczył, że ww. rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie m.in. art. 42 ust. 3 Prawa budowlanego z 1974r., który stanowi: "Podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest stwierdzenie zdatności do użytku wykonanego obiektu." Wskazał, że udzielenie pozwolenia na użytkowanie legalizuje samowolę popełnioną sprzed 1 stycznia 1995 r. Organ wydając pozwolenie na użytkowanie musiał bezwzględnie wykluczyć przesłanki wymienione w art. 37 w/w ustawy, które stanowią o przymusowej rozbiórce.
Podał, że wieniec budynku gospodarczego inwestorów opiera się na budynku przy ul. [...] na długości ok. 5,4m i szerokości od 3 cm do 6 cm. Wskazał, iż zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 28.04.2009r., II OSK 629/08 "Wykładnia językowa art. 37 ust 1 pkt 2 wskazuje, że samo naruszenie przepisów budowlanych nie pociąga za sobą możliwości orzekania o rozbiórce dopóty, dopóki nie zostanie wykazane, że naruszenie tych przepisów .powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnie pogarsza warunki zdrowotne lub użytkowe dla otoczenia". Organ zobowiązany jest wykazać, że dalsze akceptowanie samowolnie posadowionych obiektów mogłoby spowodować groźbę dla życia lub zdrowia przebywających w pobliżu osób lub realne niebezpieczeństwo powstania szkody w mieniu. Przesłanka pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia z art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w 1974r. będzie spełniona wówczas, gdy obiekt zlokalizowano w sposób uniemożliwiający lub istotnie ograniczający możliwość zabudowy sąsiedniej nieruchomości. W ocenie organu ww. obiekt nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Organ stwierdził, że w trakcie postępowania wyeliminowano przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 2, tj. zbadano czy budynek gospodarczy nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W budynku znajdują się drzwi wjazdowe w odległości 2m od okien budynku K. S. Z dokumentacji technicznej wynika, że drzwi nie powodują uciążliwości w użytkowaniu sąsiedniego budynku. Ponadto warunki techniczne nie określają ilości i wielkości otworów drzwiowych.
Zaznaczył, że zarzuty K. S. co do uciążliwości obiektu wskazują na zdarzenia przyszłe, które obecnie nie mają miejsca. Ponadto zaskarżone rozstrzygnięcie udziela pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego, a nie garażowego. Jeśli inwestor samowolnie zmieni przeznaczenie budynku z gospodarczego na garażowy będzie to podstawa do przeprowadzenia postępowania w trybie art. 71 a Prawa budowlanego.
Następnie zauważył, że przeprowadzono niezapowiedzianą kontrolę obu budynków, podczas której ustalono, iż w spornym budynku znajduje się m.in. pilarka do drewna. Nie stwierdzono uszkodzeń ścian i stropu w w/w budynkach.
Organ przytoczył art. 40 Prawa budowlanego z 1974r. i stwierdził, że nie było podstaw do wydania decyzji nakazującej zmiany lub przeróbki, które doprowadziłyby budynek gospodarczy do stanu zgodnego z prawem. Budynek spełnia wymogi techniczne przewidziane prawem, jeśli nie zachodzą przesłanki z art. 37 w/w ustawy, niecelowe jest zatem wydawanie decyzji w oparciu o art. 40 w/w ustawy.
Zdaniem organu wojewódzkiego udzielenie każdej ze stron pozwolenia na użytkowanie powinno doprowadzić do zaspokojenia interesów stron i zakończenia wieloletniego konfliktu, co spełnia konstytucyjną zasadę równego traktowania obywateli wobec prawa, na którą powoływał się NSA w wyroku z dnia 14.02.2012r.
Organ wskazał, że odwołanie R. N. zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 21.08.2015r., czyli 21 dni po otrzymaniu zaskarżonej decyzji, jednak brak pouczenia o możliwości zaskarżenia decyzji PINB w [...] nie powinien skutkami obarczać strony, dlatego rozpoznał odwołanie R. N..
Na koniec wskazał na ww. wyrok NSA, w którym stwierdzono, że orzeczenie umożliwiające istnienie obu tych obiektów, przy zachowaniu uzasadnionych interesów osób trzecich, należy uznać za zgodne z prawem oraz uwzględniające konstytucyjną zasadę równego traktowania obywateli wobec prawa. NSA wskazał, że niezakłócone użytkowanie, jako mieszkalnego, przez skarżącą obiektu budowlanego zbliźniaczonego z budynkiem R. N. powoduje, iż nie może on korzystać ze swojego obiektu w sposób, który powodowałby nadmierną uciążliwość dla nieruchomości sąsiedniej. Taka właśnie sytuacja wystąpiłaby, gdyby organ orzekający zezwolił na korzystanie z części przedmiotowego obiektu jako garaż. Z tego względu prawidłowo w zaskarżonej decyzji znalazło się postanowienie, które w istocie trzeba traktować jako zezwolenie na korzystanie z obiektu na działce R. N. w całości jako gospodarczy, zaś odmownie rozstrzygnięto jedynie wniosek R. N. o udzielenie zezwolenia na korzystanie części obiektu jako garażu. Z tego względu organ powiatowy słusznie udzielił pozwolenia na użytkowanie jedynie budynku gospodarczego.
Skargę na powyższą decyzję złożyła K. S. zarzucając:
- obrazę prawa materialnego tj. art. 40 Prawo budowlane z 1974 r. w zw. z orzeczeniem NSA z dnia 4.11.1998r. IV SA 1393/97 poprzez zaniechanie wydania decyzji nakazującej wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami,
- błędy w ustaleniach faktycznych polegające na nieprzeprowadzeniu postępowania dowodowego na okoliczność faktycznego sposobu użytkowania budynku przez R. N., a przez to pominięcie wpływu powyższego na pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia budynku N..
Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania.
Wskazała, że w sprawie zdaje się nie budzić wątpliwości, że przedmiotowy budynek wzniesiono samowolnie. Obecnie nikt nie dąży do jego rozbiórki. Sprawa tego budynku powiązana była z budynkiem należącym m.in. do skarżącej. Budynek N. opiera się o budynek S.. Obecnie nie może już budzić wątpliwości, że budynek S. jest budynkiem użytkowanym na cele mieszkaniowe i jest legalny. W sprawie funkcjonuje wyrok NSA z dnia 04.11.1998r. sygn. akt: IV SA 1393/97, który wskazywał na możliwość współistnienia obydwu budynków przy zachowaniu interesów osób trzecich.
Organy nie uwzględniają faktu, że budynek S. jest mieszkalny.
Nadto organy powołują się na art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawo budowlane z 1974 r., który zawiera przesłanki rozbiórki samowoli budowlanej. Skarżąca zaznaczyła, że nikt nie dąży do rozbiórki obiektu, ale nie sposób pominąć, że ww. przepis dotyczy pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Dlatego należy go interpretować łącznie z art. 40 cyt. ustawy i w/w wyrokiem NSA. Szczególnie, że budynek S. jest budynkiem mieszkalnym. Immisje hałasu, wibracji i kurzu jakie powstają w tym budynku zdecydowanie przekraczają poziom akceptowalny i przez to powodują pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Wynika to z aktualnego sposobu jego wykorzystywania jako warsztat, a nie budynek gospodarczy.
Skarżąca podtrzymała żądanie zamurowania drzwi do budynku, tak aby uniemożliwić jego wykorzystywanie jak warsztatu, czy zakładu pracy.
Podkreśliła, że powyższe było co prawda przedmiotem badania organów, ale za pobieżnie. W szczególności D. N., składająca zeznania, na stałe przebywa we Włoszech, a nieruchomość odwiedza okazjonalnie. Nie ma przez to wiedzy o faktycznym sposobie jego wykorzystania.
Wskazała, że jej wnioski składane w toku postępowania obliczone były na uniemożliwienie dalszego wykorzystywania obiektu jako warsztatu. Skarżąca zwracała uwagę, że utrzymanie decyzji spowoduje, że sąsiad będzie wykonywał dotychczasowe, a uciążliwe czynności zgodnie z prawem.
W związku z powyższym organy nie wykonały dyspozycji zawartych w orzeczeniach NSA z dnia 04.11.1998r. IV SA 1393/97 oraz WSA z dnia 14.02.2012r. VII SA/Wa 2616/11 w zakresie przeprowadzenia dokładnego postępowania co do wykorzystywania budynku przez R. N..
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż w niej podniesione.
Przypomnieć należy, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2015r., utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] dnia [...] lipca 2015r. udzielającą pp. N. pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego na działce o nr ew. [...] przy ul. [...] w [...] oraz zobowiązującej do użytkowania obiektu zgodnie z przeznaczeniem.
Zaznaczyć na wstępie trzeba, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca zapadły po wyrokach zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Przypomnieć zatem należy, że stosownie do art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ. Jak wskazuje się w orzecznictwie zasada ta traci moc wiążącą jedynie w przypadku zmiany ustawy, w sytuacji zmiany - już po wydaniu orzeczenia sądowego - istotnych okoliczności faktycznych sprawy, a także po wzruszeniu tego orzeczenia w przewidzianym do tego trybie (por. wyrok NSA z 27 czerwca 1990 r., SA/Wr 137/90, ONSA 1990, nr 2-3, poz. 51; wyrok NSA z 26 czerwca 2000 r., I SA/Ka 2408/98, LexPolonica).
Związanie sądu administracyjnego oraz organów administracyjnych oceną prawną oznacza, że nie mogą one formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej w orzeczeniu sądowym poglądem i zobowiązane są do podporządkowania się mu w pełnym zakresie (por. wyrok NSA z 22.03.1999 r., IV SA 527/97, LEX nr 47275).
Kwestia, czy po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ podporządkował się wskazaniom sądu i jego ocenie prawnej, stanowi główne kryterium kontroli poprawności nowo wydanej decyzji, a nieprzestrzeganie zasady przewidzianej w art. 153 p.p.s.a. podważa obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadzi do niespójności działania systemu władzy publicznej.
Skoro w niniejszej sprawie zapadło kilka wyroków sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego, to organy jak i sąd orzekający był związany oceną prawną wyrażoną we wszystkich wydanych orzeczeniach. W zapadłych w niniejszej sprawie orzeczeniach przesądzono, że budynek gospodarczy pp. N. powstał w warunkach samowoli budowlanej przed 1 stycznia 1995r., jak i to, że orzeczenie umożliwiające istnienie obu tych obiektów, przy zachowaniu uzasadnionych interesów osób trzecich, będzie zgodne z prawem oraz uwzględni konstytucyjną zasadę równego traktowania obywateli wobec prawa, pod warunkiem, że R. N. będzie korzystał z przedmiotowego budynku w całości, wyłącznie jako budynku gospodarczego (wyrok NSA z dnia 4 listopada 1997r. sygn. akt IV SA 1393/97).
Należy mieć jednak na uwadze, że w wyroku z dnia 14 listopada 2007r., VII SA/Wa 1179/07 Sąd jednoznacznie wskazał, iż stanowiący podstawę rozstrzygnięcia art. 40 Prawa budowlanego z 1974r. znajduje zastosowanie jedynie wówczas, gdy nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 cyt. ustawy. Stanowisko to nie tylko wiązało organy i Sąd orzekający w tej sprawie, ale jest również spójne z ugruntowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, zgodnie z którym tylko w sytuacji stwierdzenia przez organ braku podstaw do orzeczenia nakazu rozbiórki z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. oraz braku podstaw do nakazania wykonania robót w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., organ winien zakończyć postępowanie wydając w trybie art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r. decyzję o pozwoleniu na użytkowanie (zob. por. wyrok NSA z dnia 14 marca 2008 r. II OSK 241/07, wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 marca 2014r., VII SA/Wa 2361/13, LEX nr 1472092)
Tak więc, aby wydać decyzję o pozwoleniu na użytkowanie organ powinien przeprowadzić postępowanie, w którym wykluczone zostanie zaistnienie sytuacji określonych w art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego 1974 r., ewentualnie zastosować art. 40 tej ustawy, a dopiero potem przeprowadzić legalizację wskazaną w art. 42 ustawy z 1974 r.
Wskazać trzeba, że art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974r. w dwóch przypadkach przewiduje sankcję przymusowej rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego z naruszeniem przepisów obowiązujących w okresie budowy, to jest w razie stwierdzenia, że obiekt budowlany, bądź jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, bądź 2) powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
W kontrolowanej sprawie przedmiotem oceny organów była wyłącznie przesłanka wymieniona w pkt 2 ust. 1 art. 37 cyt. ustawy z 1974r. Natomiast, co do spełnienia przesłanki, o której mowa w pkt 1 ust. 1 art. 37 [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził jedynie, że "Organ nadzoru budowlanego wydając pozwolenie na użytkowanie musiał bezwzględnie wykluczyć przesłanki wymienione w art. 37 ww. ustawy, które stanowią o przymusowej rozbiórce."
Doszło zatem do naruszenia art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 kpa w zw. z art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974r. wobec niezastosowania się do oceny prawnej przedstawionej w powołanym wyżej wyroku, to jest brak ustaleń, czy sporny obiekt znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. Przedwcześnie zatem w niniejszej sprawie organy zastosowały art. 42 ust. 3 Prawa budowlanego udzielając pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego budynku gospodarczego.
Organy prowadząc ponownie postępowanie dokonają zatem oceny, czy w sprawie zachodzą przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w pkt I wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło