VII SA/Wa 2993/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K. S. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 29 września 2017 r. odmawiającego K. S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E.S. i K. S. na decyzję [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2015 r. nr [....] w sprawie nakazu rozbiórki postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek K. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż K.S. prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. W formularzu strona podała, że utrzymuje się z prowadzenia działalności gospodarczej, z której uzyskuje dochód 2 000 zł. Posiadany majątek obejmuje dom jednorodzinny o pow. po 250 m2, nieruchomość rolną o pow. 2100 m2, nieruchomość rekreacyjną o pow. 0,5 ha, budynek gastronomiczno-hotelowy o pow. 3 000 m2 o wartości 30 000 000 zł. Wnioskodawczyni dodała, że posiada 10 000 zł. oszczędności, samochody osobowe [....] r. i [.....] r. Wskazała stałe wydatki: kredyt na dom jednorodzinny 10 000 zł., ratę leasingową na samochód [....] 1 700 zł., koszty lekarstw 2 000 zł., opłaty za media 1 200 zł., leczenie i rehabilitacja 5 000 zł., ubezpieczenie domu i dwóch aut 1 300 zł. Innych danych wskazujących na sytuację materialną w formularzu PPF nie podano. Postanowieniem z dnia 29 września 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że brak jest podstaw do przyjęcia, że wnioskodawczyni jest osobą na tyle ubogą, że jej rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowego. Wnioskodawczyni posiada stały dochód, nie ma nikogo na utrzymaniu. Posiada dom jednorodzinny o pow. 250 m2, dwie nieruchomości gruntowe, budynek gastronomiczno-hotelowy o pow. 3 000 m2, posiada oszczędności znacznie przewyższające kwotę wpisu od skargi kasacyjnej. Referendarz sądowy wskazał, że wnioskodawczyni korzysta z usług pełnomocnika z wyboru. Wskazał również, że dane podane we wniosku nie są całkowicie wiarygodne, bowiem podane koszty znacznie przewyższają kwotę uzyskiwanych dochodów. Oznacza to, że podane koszty są zawyżone, albo strona posiada dodatkowe niewykazane dochody. W sprzeciwie od postanowienia z dnia 29 września 2017 r. skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), zwanej dalej p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym po dniu 15 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa. Korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Ostatecznie do sądu należy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie, przy czym ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się jedynie do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub też nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek, a także obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia niezbędnych środków finansowych. Sąd może kierować się w tym względzie wyłącznie przesłankami wynikającymi z art. 246 p.p.s.a. W ocenie Sądu starszy referendarz sądowy zasadnie odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawczyni podała, że utrzymuje się z prowadzenia działalności gospodarczej, z której uzyskuje dochód 2 000 zł. Posiadana majątek: dom jednorodzinny o pow. po 250 m2, nieruchomość rolną o pow. 2100 m2, nieruchomość rekreacyjną o pow. 0,5 ha, budynek gastronomiczno-hotelowy o pow. 3 000 m2 o wartości 30 000 000 zł. Wnioskodawczyni dodała, że posiada 10 000 zł. oszczędności, samochody osobowe [.....] r. Wskazała stałe wydatki: kredyt na dom jednorodzinny 10 000 zł., ratę leasingową na samochód [....] 1 700 zł., koszty lekarstw 2 000 zł., opłaty za media 1 200 zł., leczenie i rehabilitacja 5 000 zł., ubezpieczenie domu i dwóch aut 1 300 zł. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że wnioskodawczyni nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 250 zł tytułem wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Sytuacja majątkowa wnioskodawczyni nie wskazuje, że ponoszenie kosztów postępowania jest dla skarżącej zbyt obciążające. Stwierdzić bowiem należy, że wnioskodawczyni osiąga dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej – średnio 2 000 zł., posiada oszczędności w kwocie 10 000 zł i majątek ruchomy, w tym: dom jednorodzinny o pow. po 250 m2, nieruchomość rolną o pow. 2100 m2, nieruchomość rekreacyjną o pow. 0,5 ha, budynek gastronomiczno-hotelowy o pow. 3 000 m2 o wartości 30 000 000 zł. Wobec powyższego stwierdzić należy, że wnioskodawczyni nie jest osobą ubogą, której należy przyznać prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych na ocenę, czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy ma wpływ nie tylko wysokość osiąganego przez nią dochodu i posiadanych zasobów pieniężnych, ale także będący w jej posiadaniu majątek i to, czy może go wykorzystać w celu pozyskania środków pieniężnych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2013 r. sygn. akt II FZ 158/13, LEX nr 1 310 045, oraz z dnia 5 kwietnia 2013 r. sygn. akt II OZ 222/13, LEX nr 1 296 872). W niniejszej sprawie, jak wynika ze złożonych oświadczeń, wnioskodawczyni dysponuje zarówno nieruchomościami, jak też majątkiem zgromadzonym na potrzeby prowadzonej przez nią działalności gospodarczej Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt I OZ 21/15, LEX nr 1 640 412, w postępowaniu sądowym zasadą jest odpłatność za zainicjowaną przez siebie sprawę sądową, zaś wyjątkiem od niej możliwość ubiegania się o zwolnienie w tym przedmiocie. Rolą Sądu jest, natomiast, ocena, komu ma zostać udzielona, pochodząca z budżetu państwa, pomoc. Skoro wnioskodawczyni nie wykazała, że w jej przypadku zachodzi wyjątek, uregulowany w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., tj. że pozyskanie przez nią środków na pokrycie kosztów postępowania jest obiektywnie niemożliwe, Sąd utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał, że wnioskodawczyni nie wykazała by spełniała ustawową przesłankę warunkującą przyznanie prawa pomocy. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji postanowienia.