VII SA/Wa 382/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędziowie: sędzia WSA Tomasz Janeczko, asesor WSA Szczepan Borowski (spr.), , Protokolant: ref. Tomasz Bilewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2025 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 grudnia 2024 r. znak: DOR.7110.452.2024.ZSZ w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Zaskarżoną decyzją z 24 grudnia 2024 r. znak: DOR.7110.452.2024.ZSZ Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako organ lub GINB) utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego (dalej także jako organ pierwszej instancji lub Wojewoda) z 7 listopada 2024 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Decyzja ta została wydana w następującym stanie sprawy. W piśmie z [...] lipca 2024 r. P. S. (dalej także jako skarżący) wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty L. z [...] kwietnia 2024 r., zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej D. sp. z o.o. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego, dwulokalowego, na terenie działki nr ewidencyjny [...] w miejscowości J., gmina J. We wniosku skarżący zarzucił Staroście rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane (obecnie: Dz.U. z 2025 r., poz. 418, dalej także jako Prawo budowlane) w związku z § 6 ust. 2 pkt 4 oraz § 4 ust. 6 pkt 3 ppkt b) miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy J. dotyczącego części północno-zachodniej obszaru wsi J. (uchwała Rady Gminy w J. nr [...] z [...] sierpnia 2005 r.). Zdaniem skarżącego Starosta wydał pozwolenie na budowę budynku dwukondygnacyjnego, w sytuacji gdy miejscowy plan na działce o numerze ewidencyjnym [...] przewiduje zabudowę jednokondygnacyjną. Skarżący wskazał, że jest właścicielem nieruchomości bezpośrednio sąsiadującej z terenem inwestycji, stanowiącej "element pewnej większej całości planistycznej" i tym uzasadnił swoją legitymację procesową do udziału w charakterze strony w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. Wojewoda Mazowiecki decyzją z 7 listopada 2024 r. umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty L. z [...] kwietnia 2024 r. albowiem postępowanie to zostało wszczęte na wniosek podmiotu nieuprawnionego. Zdaniem Wojewody sporna inwestycja nie powoduje ograniczeń w zabudowie działki należącej do skarżącego (nr ewidencyjny [...]). Od tej decyzji skarżący złożył odwołanie. Wspomnianą na wstępie decyzją z 24 grudnia 2024 r. GINB utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na art. 28 ust. 2 oraz art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, które ograniczają krąg stron postępowania w postępowaniach o pozwolenie na budowę do inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu dla których planowana inwestycja może powodować ograniczenia w zabudowie ich nieruchomości. GINB zwrócił uwagę, że analiza porównawcza projektu zagospodarowania terenu oraz danych pochodzących z portalu mapowego Geoportal wykazała, że tylko działka o nr ewidencyjnym [...] graniczy bezpośrednio z działką inwestycyjną o nr ewidencyjnym [...], zaś działka o nr ewidencyjnym [...] oddzielona jest od działki inwestycyjnej działką o nr [...]. Natomiast sporny budynek mieszkalny jednorodzinny wolnostojący dwulokalowy o wysokości w kalenicy 9,00 m zaprojektowany został w odległości 26,37 m od granicy z działką nr ewidencyjny [...], zaś planowane dwa ujęcia wody (studnie wiercone) zaprojektowane zostały w odległości ok. 22 m od granicy z działką skarżącego. Pozostałe elementy spornej inwestycji zaprojektowane zostały w dalszych odległościach. Organ stwierdził, że obszar oddziaływania projektowanej inwestycji, w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, nie obejmuje swym zakresem należących do skarżącego działek o numerach ewidencyjnych [...] i [...]. GINB wskazał, że usytuowanie spornej inwestycji, względem nieruchomości skarżącego, nie wprowadza na działkach o numerach ewidencyjnych [...] i [...] jakichkolwiek ograniczeń w zabudowie, które wynikałyby z obowiązujących przepisów prawa. Zdaniem organu ograniczenia te nie wynikają w szczególności z przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r., poz. 1225 ze zm., dalej także jako rozporządzenie w sprawie warunków technicznych). Inwestycja nie powoduje również ograniczenia możliwości korzystania z szeroko rozumianych mediów (woda, ciepło, elektryczność, telekomunikacja), jak również nie pozbawia działek skarżącego, dostępu do drogi publicznej. Zdaniem organu skoro decyzja Starosty L. z [...] kwietnia 2024 r., nie dotyczy indywidualnego interesu prawnego ani obowiązku skarżącego w rozumieniu art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej jako k.p.a.) w związku z art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego - nie może być on uznany za stronę postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wymienionej decyzji. W rezultacie organ uznał, że wszczęcie postępowania na wniosek nielegitymowanego podmiotu jest podstawą do wydania decyzji o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. bowiem postępowanie takie jest bezprzedmiotowe. Od tej decyzji P. S. złożył skargę do sądu administracyjnego wnosząc o jej uchylenie w całości, a także o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1. art. 157 § 2 w zw. z art. 28 w zw. z art 105 k.p.a. w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego poprzez ich niezastosowanie lub błędne zastosowanie, a to przez przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje przymiot strony w niniejszym postępowaniu z uwagi na brak interesu prawnego, a tym samym postępowanie jest bezprzedmiotowe, podczas gdy do postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w zakresie interesu prawnego stosuje się przepisy k.p.a.; 2. art. 6, 7, 8 i art. 105 § 1 w zw. z art. 157 § 2 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie, bądź błędne zastosowanie, w sytuacji gdy organ nie podjął wszelkich niezbędnych czynności mających na celu wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienie sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, co skutkowało podważeniem zasady praworządności oraz zasady ogólnej prawdy materialnej i niewyjaśnieniem okoliczności stanu faktycznego oraz poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej; 3. art. 156 § 1 w zw. z art. 157 § 2 in fine k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niewszczęcie postępowania w sprawie z urzędu, podczas gdy z jednej strony organ uznał, iż skarżący nie jest stroną i nie ma legitymacji, ale jednocześnie powziął informację uprawdopodobniającą wadliwość konkretnej decyzji administracyjnej, a mimo to nie wszczął postępowania z urzędu; 4. art. 36a ust. 1 i 5 pkt 5 Prawa budowlanego poprzez niewydanie decyzji o zmianie pozwolenia na budowę mimo istotnego odstąpienia od warunków pozwolenia na budowę przez spółkę D. związaną z wybudowaniem budynku o dwóch kondygnacjach, podczas gdy takie odstąpienie jest dopuszczalne jedynie po uzyskaniu decyzji o zmianie pozwolenia na budowę wydanej przez organ administracji architektoniczno-budowlanej; 5. art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. a Prawa budowlanego poprzez wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę mimo niezgodności projektu architektoniczno-budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, podczas gdy zgodnie z miejscowym planem dopuszcza się wyłącznie budowę budynków o jednej kondygnacji nadziemnej, a budynek wznoszony na mocy kwestionowanej decyzji jest budynkiem o dwóch kondygnacjach; 6. art. 28 k.p.a. w zw. z art 3 pkt 20 Prawa budowlanego w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że skarżącemu nie przysługuje interes prawny, podczas gdy interes prawny skarżącego wynika z faktu, iż m.in. ochrona waloru krajobrazu musi być uwzględniana w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a fakt wybudowania budynku dwukondygnacyjnego pozostaje w oczywistej sprzeczności zarówno z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego jak i z walorami krajobrazowymi, które w oczywisty sposób zostały przez to nie tyle co zagrożone, a naruszone; 7. § 6 ust. 2 pkt 4 oraz § 4 ust 6 pkt 3 lit. b uchwały Rady Gminy w J. numer [...] z [...] sierpnia 2005 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy J. dotyczącego części północno - zachodniej obszaru wsi J., które dopuszczają na terenie inwestycji (działki numer ewidencyjny [...]) wyłącznie budowę budynków o jednej kondygnacji nadziemnej - tymczasem jednorodzinny budynek mieszkalny objęty kwestionowaną decyzją jest w oczywisty sposób budynkiem o dwóch kondygnacjach; 8. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji; 9. art. 124 § 2 k.p.a. poprzez uzasadnienie postanowienia, które z uwagi na brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz prawnego nie poddaje się kontroli instancyjnej, bowiem na jego treść składa się przede wszystkim niepełny opis stanu faktycznego oraz odwołanie prawne nie pozwalające na zdekodowanie procesu interpretacyjnego organu wydającego zaskarżone postanowienie. Innymi słowy uzasadnienie nie pozwala na zdekodowanie procesu, w którym osiągnięto opisane wnioski i jako takie nie może stanowić uzasadnienia i nie poddaje się kontroli instancyjnej. GINB w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta dokonywana jest, co do zasady, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako: p.p.s.a) sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Stosownie zaś do art. 134 p.p.s.a., sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja, jak też poprzedzająca ją decyzja Wojewody nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie była decyzja GINB utrzymująca w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego o umorzeniu, wszczętego na wniosek skarżącego, postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Powodem umorzenia postępowania było stwierdzenie przez organy obu instancji braku po stronie skarżącego przymiotu strony postępowania. Zaskarżone rozstrzygnięcie miało charakter formalny. Organy uznały, że skarżący nie legitymuje się w niniejszej sprawie interesem prawnym. Spór w rozpoznawanej sprawie sprowadza się zatem w istocie do rozstrzygnięcia czy skarżącemu przysługiwał status strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty L. z [...] kwietnia 2024 r., zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej D. sp. z o.o. pozwolenia na budowę, a zatem czy mógł on skutecznie żądać od Wojewody przeprowadzenia weryfikacji decyzji Starosty w trybie nadzwyczajnym. Skarżący swój interes prawny w sprawie uzasadnił własnością działek graniczących z działką inwestycyjną. Zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wszczyna się z urzędu jak i na żądanie strony. Uprawnionym do złożenia wniosku w takim trybie jest więc osoba mająca status strony w postępowaniu, a status ten wyznaczają właściwe przepisy. W sytuacji, gdy z okoliczności sprawy w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że osoba składająca wniosek nie jest stroną postępowania organ, działając na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W przypadku natomiast, gdy ustalenie statusu wnioskodawcy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego organ wszczyna postępowanie w ramach postępowania administracyjnego ustala interes prawny wnioskodawcy. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Skarżący we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty L. wskazał, że jest właścicielem działek sąsiadujących z działką inwestycyjną, a zatem ustalenia wymagało, czy sporna inwestycja oddziałuje na nieruchomości skarżącego w sposób określony w Prawie budowlanym. Przepisy Prawa budowlanego wprowadzają modyfikację pojęcia strony postępowania w stosunku do definicji określonej w art. 28 k.p.a., zgodnie z którą stroną postępowania administracyjnego jest każdy podmiot posiadający interes prawny, zawężając krąg podmiotów, których interes prawny powinien być uwzględniany w postępowaniu o pozwoleniu na budowę (por. D. Sypniewski [w:] R. Godlewski, M. Goss, J. Góralski, W. Ł. Gunia, D. Sypniewski, Prawo budowlane. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2025, art. 28.). Zgodnie z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania projektowanego obiektu budowlanego. Przytoczony przepis stanowi lex specialis wobec art. 28 k.p.a. Konsekwencją takiego stanu rzeczy jest to, że stronami postępowania w sprawie pozwolenia na budowę mogą być wyłącznie podmioty, o których mowa w art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Istotnym elementem dla ustalenia statusu określonej osoby jest ustalenie obszaru oddziaływania projektowanego obiektu budowlanego. Zgodnie z art. 3 ust. 20 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym od 19 września 2020 r. obszar oddziaływania obiektu to teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. W aktualnym stanie prawnym wymagane jest zatem wykazanie konkretnych ograniczeń, co do możliwości zabudowy terenu sąsiedniego. W sytuacji, gdy z przepisów odrębnych, w rozumieniu art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane, wynikają ograniczenia w zabudowie sąsiednich nieruchomości, należy uznać, że dana nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji. Zaznaczyć przy tym należy, iż przy ocenie czy dany podmiot jest stroną w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę obiektu budowlanego, nie ma znaczenia czy został naruszony interes prawny tego podmiotu, a jedynie czy interes taki podmiotowi przysługuje. Celem tej regulacji jest więc przesądzenie w ustawie, że osoby trzecie mogą skutecznie kwestionować zamierzenie inwestycyjne jedynie wówczas, gdy mają w sprawie interes prawny i tylko w takim zakresie, w jakim zamierzenie to koliduje z ich uzasadnionym interesem opartym na konkretnym przepisie prawa materialnego (por. wyrok NSA z 17 września 2024 r., sygn. akt II OSK 2630/21). W orzecznictwie podkreśla się, że przepisy Prawa budowlanego regulujące kwestię przymiotu strony w sprawie pozwolenia na budowę należy wykładać ściśle, nie zaś rozszerzająco (por. wyrok NSA z dnia 25 listopada 2021 r., sygn. akt II OSK 3630/18). Okoliczność, że dany podmiot jest właścicielem nieruchomości sąsiedniej nie oznacza, że automatycznie staje się on stroną postępowania w sprawie o pozwolenie na budowę. Pojęcie obszaru oddziaływania obiektu, które ma kluczowe znaczenie dla przyznania statusu strony postępowania, będzie się materializować wówczas, gdy na podstawie konkretnych indywidualnych parametrów danej inwestycji (jej przedmiotu) będą się również konkretyzować odpowiednie wynikające z odrębnych przepisów normy prawa administracyjnego, które będą wytyczać pewną strefę wobec projektowanego obiektu. Nie wystarczy więc subiektywne przekonanie właściciela nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, na której ma być realizowana inwestycja, że ma on interes prawny uzasadniający jego udział jako strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie (por. wyrok NSA z 24 stycznia 2025 r., sygn. akt II OSK 1171/22). Ograniczenia w zabudowie odnoszą się do takiego wpływu na nieruchomość, który uniemożliwia lub ogranicza wykonywanie robót budowlanych (w tym budowę obiektów budowlanych) z uwagi na niespełnianie przepisów techniczno-budowlanych i innych przepisów szczególnych, które stawiają wprost wymogi dotyczące zabudowy. Nie chodzi jednak o jakiekolwiek oddziaływanie na nieruchomość sąsiednią, ale o oddziaływanie na nieruchomość w sposób ograniczający wbrew obowiązującym przepisom jej zabudowę (por. wyrok WSA w Warszawie z 14 stycznia 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 1541/24). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest nie tylko strona postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji (skarżący nie brał udziału w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty L.), lecz również każdy, kto ma interes prawnym przy czym ów interes prawny w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę ustala się podobnie jak w przypadku udzielenia takiego pozwolenia na podstawie art. 28 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego. Jak słusznie stwierdził organ, z akt sprawy wynika, że działka o numerze ewidencyjnym [...] graniczy bezpośrednio z działką inwestycyjną (nr [...]), zaś działka nr [...] oddzielona jest od działki inwestycyjnej działką o numerze [...]. Z zatwierdzonego kwestionowaną decyzją projektu zagospodarowania terenu wynika, że projektowany budynek mieszkalny jednorodzinny wolnostojący o wysokości w kalenicy 9,00 m zaprojektowany został w odległości 26,37 m od granicy z działką nr [...], zaś planowane dwa ujęcia wody (studnie wiercone) zaprojektowane zostały w odległości ok. 22 m od granicy z działką nr ewid. [...]. Pozostałe elementy spornej inwestycji zaprojektowane zostały w dalszych odległościach. Organ odwoławczy ustalenia te potwierdził dodatkowo na podstawie danych pochodzących z portalu mapowego Geoportal https://mapy.geoportal.gov.pl/. Okoliczności tych skarżący nie kwestionował ani na etapie postępowania administracyjnego ani w skardze do sądu administracyjnego. Należy zgodzić się z organem pierwszej instancji, że nieruchomość należąca do skarżącego nie znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji wyznaczonym zwłaszcza w oparciu o przepisy § 12 rozporządzenia o warunkach technicznych, zgodnie z którym budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy tej działki nie mniejszej niż 4 m w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy, 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien lub drzwi w stronę tej granicy, z sąsiednią działką budowlaną. Nie sposób uznać, że usytuowanie przez inwestora budynku w odległości ponad 20 m od granicy z działką skarżącego w jakikolwiek sposób stanowi ograniczenie w zabudowie jego działki. Z tych samych względów, jak słusznie wskazał organ pierwszej instancji, również z pozostałych przepisów rozporządzenia nie wynika oddziaływanie spornej inwestycji na działkę skarżącego, w szczególności z § 57 (nasłonecznienie pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi), § 60 ust. 1 (m.in. nasłonecznienie pokoi mieszkalnych - w godzinach 7 - 17.00) oraz § 13 (przesłanianie). Co istotne skarżący na żadnym etapie postępowania nie wskazał, w jaki sposób sporna inwestycja miałaby ograniczyć w zabudowie jego nieruchomość. Skarżący uzasadniając swój interes prawny w obszernym uzasadnieniu skargi powołał orzeczenia sądów administracyjnych dotyczące pojęcia strony postępowania na gruncie art. 28 k.p.a. Jak już wspomniano w sprawach o wydanie pozwolenia na budowę, ale również w sprawach o stwierdzenie nieważności takiej decyzji bądź wznowienia postępowania krąg podmiotów legitymowanych do udziału w postępowaniu nadzwyczajnym ustala się na podstawie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, a nie na podstawie ogólnej zasady wynikającej z art. 28 k.p.a. Oznacza to, że w tego tupu sprawach nie wystarczy wykazanie istnienia interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a., ale przede wszystkim wymaga wskazania jakiego rodzaju konkretne ograniczenia zabudowy sąsiedniej działki zaktualizują się na skutek powstania projektowanej zabudowy (por. m.in. wyroki NSA: z 5 grudnia 2023 r., sygn. akt II OSK 2282/23 i z 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt II OSK 481/24). Takie okoliczności, jak słusznie stwierdziły organy obu instancji, nie zachodzą w niniejszej sprawie. Stąd też zarzuty naruszenia przez GINB art. 28 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 20 Prawa budowlanego należało uznać za nieuzasadnione. Zdaniem Sądu organy prawidłowo zastosowały natomiast art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego stwierdzając po stronie skarżącego brak przymiotu strony. W ocenie Sądu organy nie naruszyły również art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Decyzja wydana na podstawie wskazanego przepisu nie rozstrzyga sprawy merytorycznie (w jej znaczeniu materialnym), a ma charakter wyłącznie procesowy. Postępowanie jest bezprzedmiotowe także wówczas, gdy ten, kto miałby wystąpić w roli adresata rozstrzygnięcia nie ma legitymacji do wystąpienia w postępowaniu toczącym się w konkretnej sprawie administracyjnej (por. M. Romańska [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2023, art. 105. i powołane tam orzeczenia). Zatem w niniejszej sprawie, po stwierdzeniu, że skarżący nie posiada przymiotu strony postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z 5 kwietnia 2024 r. prawidłowo na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzono postępowanie. Pozbawiony usprawiedliwionych podstaw jest także zarzut naruszenia przez organy art. 157 § 2 k.p.a. Przepis ten, jak wskazano wyżej, stanowi, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W przypadku złożenia do organu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji jego obowiązkiem jest w pierwszej kolejności ustalenie czy pochodzi on od uprawnionego podmiotu. Organ może wszcząć postępowanie z urzędu, gdy sam podejmie wiadomość o przyczynie nieważności lub dowie się o takiej przyczynie z innych źródeł. Wszczęcie postępowania nieważnościowego z urzędu nie wymaga wydania postanowienia, tym bardziej nie ma podstaw do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia z urzędu takiego postępowania. W ogóle nie podlega zaś sądowej kontroli brak wszczęcia postępowania nadzorczego z urzędu. Skoro stwierdzenie przez organ braku podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania nadzorczego nie następuje w formie postanowienia, to składającemu takie żądanie nie przysługują również żadne środki procesowe zmierzające do zmuszenia organu do podjęcia żądanych przez niego działań (por. wyroki NSA z 28 listopada 2018 r., sygn. akt II OSK 5/17 i z 18 lipca 2019 r. sygn. akt II OSK 2265/17 oraz powołane tam orzeczenia). Wobec tego, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek skarżącego, a słusznie organy uznały, że nie jest on stroną postępowania, co w rezultacie doprowadziło do wydania decyzji o charakterze formalnym (umorzenie postępowania) to ani organy, ani Sąd w niniejszym postępowaniu nie były uprawnione do zajęcia merytorycznego stanowiska w odniesieniu do zarzutów i argumentów skarżącego dotyczących wydania przez Starostę L. z rażącym naruszeniem prawa. Zaznaczyć należy, że merytoryczna ocena wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji następuje na kolejnym etapie postępowania, po sprawdzeniu przez organ czy wniosek jest poprawny formalnie i został złożony przez uprawniony podmiot. Kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne zakończyło się na pierwszym, formalnym etapie, z uwagi na brak legitymacji procesowej skarżącego. Stąd też zarzuty naruszenia przez organy art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 36a ust. 1 i 5 pkt 5 Prawa budowlanego i powołanych w skardze przepisów uchwały Rady Gminy w J. z [...] sierpnia 2005 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy J. dotyczącego części północno - zachodniej obszaru wsi Jabłonna nie mogły być przedmiotem oceny Sądu, podobnie jak zarzut naruszenia art. 156 § 1 k.p.a. W sprawie nie znajdował zastosowania wskazany przez skarżącego art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2024 r., poz. 1130). Zgodnie z tym przepisem każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych. Przepis ten stanowi o wolności wykonywania prawa własności w kwestiach dotyczących zagospodarowania przestrzennego, co odpowiada wykonywaniu prawa własności rzeczy na gruncie unormowań z dziedziny planowania i zagospodarowania przestrzennego (por. H. Izdebski, I. Zachariasz [w:] A. Fogel, M. Leszczyński, R. Suwaj, H. Izdebski, I. Zachariasz, Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz, Warszawa 2023, art. 6.). Nie stanowi on natomiast podstawy uzasadniającej istnienie interesu prawnego w postępowaniu o pozwolenie na budowę, gdyż ten został ograniczony w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, Sąd nie dostrzegł naruszenia przez organy wskazanych w skardze przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu organ pierwszej instancji prawidłowo ocenił przesłanki warunkujące przyznanie przymiotu strony we wszczętym postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji i doszedł do słusznej konkluzji, że z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że skarżący takiego statusu nie posiada. Natomiast GINB odniósł się do wszystkich zarzutów skarżącego podnoszonych w odwołaniu. Wnikliwie i rzetelnie przeanalizował okoliczności istotne dla ustalenia braku przymiotu strony. Organ wyraźnie i z powołaniem na właściwe przepisy wyjaśnił, kto może być stroną postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, jak i stwierdzenia nieważności takiej decyzji oraz wskazał, z jakich przyczyn skarżący nie jest stroną postępowania w sprawie spornej decyzji. Zdaniem Sądu ustalenia organu znajdują swoje potwierdzenie w aktach sprawy, a przesłanki prawne i faktyczne podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia zostały wyczerpująco przedstawione w uzasadnieniu decyzji GINB, który zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.