VII SA/Wa 423/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Machlejd (spr.), Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędzia WSA Mirosława Pindelska, Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Banaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy i skierowanie w celu kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji skargę oddala Prezydent [...] decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] działając na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 138 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012, poz. 1137) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej k.p.a. - na wniosek Komendanta [...] Policji o sprawdzenie kwalifikacji W. K. do kierowania pojazdami - orzekł o skierowaniu W. K. do Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w celu kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji oraz o zatrzymaniu prawa jazdy kat. B do czasu wykazania się posiadaniem wymaganych kwalifikacji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 8 listopada 2012 r. wpłynął wniosek Komendanta [...] Policji o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji W. K. do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień. Zgodnie z treścią wniosku, ww. kierując pojazdami w okresie od dnia 17.02.2012r. do dnia 26.10.2012r. wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego i uzyskał w ten sposób łącznie 27 punktów. Jak wynika z akt ewidencyjnych kierowcy, W. K. posiada uprawnienia do kierowania pojazdami wg kat. B prawa jazdy, w związku z powyższym w dniu 8 listopada 2012r. wszczęte zostało postępowanie w sprawie skierowania ww. na egzamin sprawdzający kwalifikacje kierowcy oraz w sprawie zatrzymania dokumentu prawa jazdy. Zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b cytowanej ustawy, kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega kierowca, który przekroczył limit 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W przypadku przekroczenia przez kierującego ww. limitu, starosta na podstawie art. 138 ustawy Prawo o ruchu drogowym wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Jednocześnie organ poinformował, że według jego oceny terminem wystarczającym do złożenia egzaminu kontrolnego sprawdzającego kwalifikacje kierowcy jest termin dwóch miesięcy, tj. do dnia 30 stycznia 2013 r., a w przypadku braku informacji o przystąpieniu do egzaminu kontrolnego do ww. dnia lub braku informacji o wystąpieniu przeszkody uniemożliwiającej przeprowadzenie tego egzaminu, wszczęte zostanie postępowanie w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami na podstawie art. 140 ust. 4 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Od powyższej decyzji wniósł odwołanie W. K., zarzucając naruszenie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz § 6 ust. 1 pkt 4 w zw. z § 8 ust. 4 i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego z dnia 25 kwietnia 2012 r. (Dz.U. z 2012 r., poz. 488) poprzez skierowanie odwołującego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, w sytuacji gdy w dniu 19 listopada 2012 r. odwołujący odbył szkolenie, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym skutkujące zmniejszeniem liczby punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego do 21 punktów. Zaskarżona decyzja wydana została [...] listopada 2012 r., a więc już po dacie odbycia przez odwołującego szkolenia i uzyskaniu zaświadczenia. Ponadto odwołujący się zarzucił naruszenie przepisów dotyczących kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji poprzez określenie daty złożenia egzaminu końcowego pod faktycznym rygorem wszczęcia postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień, w sytuacji gdy przepis art. 140 ust. 4 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym nie daje podstaw prawnych do określenia daty podejścia do egzaminu, zwłaszcza że termin dwumiesięczny z uwagi na ogromne zainteresowanie egzaminem jest bardzo krótkim terminem. Odwołujący się wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania organu I instancji w całości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. znak [...] na podstawie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 138 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.) oraz art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania W. K., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że zaświadczenie Dyrektora Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w [...] z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] o ukończeniu szkolenia odbytego w dniu 19 listopada 2012 r., znajduje się w aktach sprawy. Zgodnie z art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, kierowca wpisany do ewidencji, o której mowa w ust. 1, może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nie dotyczy to kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy. Organ wyjaśnił, że szkolenie takie może skutkować zmniejszeniem ilości punktów karnych przed otrzymaniem przez kierowcę 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego (nie dotyczy zd. 2. ww. artykułu). Potwierdzenie takiego rozumowania znajduje się w § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 488) stanowiącym, iż odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24. Organ zauważył, że analogiczny zapis znajdował się w § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. nr 236, poz. 1998 ze zm.), które zostało uchylone ww. rozporządzeniem z dnia 25 kwietnia 2012 r. (zgodnie z § 14 tego rozporządzenia). Organ odwoławczy wskazał, że organy administracji publicznej nie są powołane do badania zgodności z ustawami przepisów wykonawczych do ustaw. Organy te są zobowiązane stosować obowiązujące przepisy, w tym § 8 ust. 6 ww. rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 2012 r., który wyłącza zastosowanie § 6 ust. 1 pkt 4, a także § 8 ust. 4 dotyczących usunięcia punktów z ewidencji oraz zmniejszenia liczby posiadanych punktów w przypadku odbycia szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zatem odbycie przez stronę szkolenia po dacie otrzymania 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego, nie może spowodować zmniejszenia liczby otrzymanych już 24 (w tym przypadku 27) punktów. Fakt wydania decyzji o skierowaniu na sprawdzenie kwalifikacji i o zatrzymaniu prawa jazdy po dacie odbycia szkolenia, nie ma znaczenia dla sprawy. Brak również powodu do przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego na okoliczność, kiedy odbyło się szkolenie, gdyż zgodnie z przedstawionym zaświadczeniem szkolenie odbyło się dnia 19 listopada 2012 r., a strona - zgodnie z wnioskiem Komendanta [...] Policji z dnia [...] października 2012 r. o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień -uzyskała ostatnie punkty karne dnia 26 października 2012 r. (w gminie Parzęczew odwołujący się przekroczył prowadząc samochód ciężarowy dozwoloną prędkość o powyżej 50 km/h). Postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte w dniu 19 listopada 2012 r., tj. równocześnie z odbyciem szkolenia przez stronę, jednak ewentualne późniejsze wszczęcie postępowania nie miałoby znaczenia dla sprawy. Decydujące jest, że szkolenie strona odbyła już po uzyskaniu 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Kwestia wyznaczenia terminu do poddania się sprawdzeniu kwalifikacji w trybie art. 114 ust. 1 pkt 1 w ustawy Prawo o ruchu drogowym należy do uznania organu I instancji. W przypadku ustalenia zbyt krótkiego terminu, strona może wnioskować o jego wydłużenie. W ocenie organu odwoławczego, zaskarżona decyzja jest zgodna z art. 114 ust. 1 pkt 1 b ustawy Prawo o ruchu drogowym. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł W. K., zarzucając naruszenie: - art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 130 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz. 602 ze zm.) oraz § 6 ust. 1 pkt 4 w zw. z § 8 ust. 4 i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego z dnia 25 kwietnia 2012 r. (Dz.U. z 2012 r., poz. 488) poprzez skierowanie odwołującego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w sytuacji gdy 19 listopada 2012 r. odwołujący odbył szkolenie, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym skutkujące zmniejszeniem liczby punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego do 21 punktów, a zaskarżona decyzja, jak i decyzja I instancji wydana została po dacie odbycia przez odwołującego szkolenia i uzyskaniu zaświadczenia, - art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez niezastosowanie i nieuwzględnienie przez organ zmniejszonej liczby punktów wskutek odbycia szkolenia, - art. 138 § 1 w zw. z art. 135 pkt 1 lit. g ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez niezgodne z prawem obliczenie ilości posiadanych punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego i uznanie, że skarżący przekroczył 24 punkty, a więc zachodziła przesłanka do zatrzymania mu prawa jazdy, - przepisów dotyczących kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji poprzez określenie daty złożenia egzaminu końcowego pod faktycznym rygorem wszczęcia postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień, w sytuacji gdy przepis art. 140 ust. 4 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym nie daje podstaw prawnych do określenia daty podejścia do egzaminu. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w całości, a także zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w celu zmniejszenia liczby punktów karnych za naruszenia przepisów ruchu drogowego, w dniu 19 listopada 2012 r. odbył w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w [...] szkolenie, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W dniu wydania decyzji organu I instancji, tj. [...] listopada 2012 r. liczna punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego w aktach ewidencyjnych skarżącego powinna wynosić 21. Brak było zatem podstaw do wydania decyzji o skierowaniu skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, jak i zatrzymania prawa jazdy z uwagi na przekroczenie liczby dopuszczalnych punktów o sześć. Skarżący zauważył, że norma zawarta w przepisie § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, poszerza zakres wyłączenia określony w art. 130 ust. 3 zd. drugie ustawy Prawo o ruchu drogowym. Ponadto, zawarte w art. 130 ust. 4 pkt 4 ww. ustawy upoważnienie obejmuje wyłącznie liczbę punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia, a nie okoliczności, w jakich odbycie takiego szkolenia nie może skutkować zmniejszeniem liczby uzyskanych punktów, zatem § 8 ust. 6 cytowanego rozporządzenia nie mieści się w granicach upoważnienia ustawowego. Skarżący podniósł, że obowiązek badania przez Sąd, czy przepis § 8 ust. 6 cytowanego rozporządzenia jest zgodny z ustawą i mieści się w granicach jej upoważnienia wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 lipca 2010 r. w sprawie I OSK 885/09 wskazując, iż ta norma rozporządzenia poszerza zakres wyłączenia określony w art. 130 ust. 3 zdanie drugie ustawy. W ocenie skarżącego, fakt odbycia szkolenia w celu zmniejszenia liczby punktów jeszcze przed wydaniem decyzji administracyjnej, a nawet przed doręczeniem skarżącemu pism w postępowaniu administracyjnym, tj. wniosku o sprawdzenie kwalifikacji jak i zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego, powinien skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji w całości oraz wstrzymaniem wykonania decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu, wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Rozpoznając sprawę pod względem powołanego wyżej kryterium stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja Prezydenta [...] nie naruszają prawa. Kontrolowana przez Sąd decyzja została wydana na podstawie z art. 138 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym stanowiącym, iż starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy w przypadkach określonych w art. 135 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. g ustawy Prawo o ruchu drogowym, w przypadku przekroczenia przez kierującego pojazdem liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego następuje obligatoryjne zatrzymanie prawa jazdy do czasu wykazania się posiadaniem kwalifikacji do kierowania pojazdami mechanicznymi. Podkreślenia wymaga, iż przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym w tym zakresie mają charakter bezwzględnie obowiązujący. W razie stwierdzenia przez organ zaistnienia określonych w ustawie przesłanek, organ ten jest zobligowany do przeprowadzenia postępowania w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy i wydania określonej decyzji. Przed wydaniem decyzji organ na podstawie sformalizowanej informacji przesłanej w formie wniosku przez Komendanta Wojewódzkiego Policji ustala zewidencjonowaną liczbę punktów karnych przypisanych danemu kierowcy. Jednocześnie w myśl art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych, na podstawie art. 130 ust. 1 wskazanej ustawy podlega kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. W niniejszej sprawie bezsporne jest, iż skarżący w okresie od dnia 17 lutego 2012 r. do dnia 26 października 2012 r. dopuścił się wielokrotnego naruszenia przepisów ruchu drogowego i otrzymał 27 punktów karnych, a tym samym przekroczył dopuszczalną liczbę 24 punktów karnych. Ustawodawca, na mocy art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym, dopuścił możliwość udziału kierowcy w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów tej ustawy. Organ wydający decyzję jest związany liczbą punktów przypisanych kierowcy, ujawnioną w ewidencji prowadzonej przez Policję. Jak trafnie przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, organ wydający decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy nie jest uprawniony do kwestionowania prawidłowości wynikających z ewidencji wpisów (wyrok NSA z dnia 11.01. 2012 r., sygn. akt I OSK 413/11). Nie jest ponadto dopuszczalne zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego na skutek uczestnictwa w szkoleniu w sytuacji, gdy odbycie szkolenia nastąpiło już po przekroczeniu 24 punktów wpisanych do ewidencji kierowców naruszających przepisy prawa drogowego. Zatem fakt odbycia szkolenia, potwierdzonego zaświadczeniem Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w [...] z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] nie zwalania z obowiązku wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Dlatego też, osoba zainteresowana wykreśleniem punktów z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego powinna zwrócić się o podjęcie określonego aktu lub czynności przez Policję. Jednakże kwestia ta nie może być rozpatrywana w niniejszym postępowaniu, gdyż bezspornie ustalono, iż zapisana w ewidencji liczba punktów przekroczyła 24 punkty, a szkolenie zostało odbyte już po przekroczeniu tej liczby. Przedłożone przez skarżącego zaświadczenie Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w [...] o odbyciu szkolenia, nie może więc prowadzić do podważenia prawidłowości ustalonej w ewidencji liczby punktów. Nieuzasadniony jest zatem zarzut skargi, że organy miały obowiązek obniżyć liczbę punktów, uzasadniających zatrzymanie prawa jazdy. W odniesieniu do zarzutu niezgodności z ustawą przepisu § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego stwierdzić należy, że jak wynika z art. 87 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej jednym ze źródeł prawa są rozporządzenia. Natomiast organy administracji nie są uprawnione do dokonywania oceny zgodności rozporządzeń z Konstytucją i odmowy zastosowania obowiązującego rozporządzenia. Wskazać przy tym trzeba, że w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd o przekroczeniu delegacji ustawowej w § 8 ust. 6 rozporządzenia z dnia 20 grudnia 2002r. nie jest jednolity. W wyroku z dnia 22 marca 2011r. o sygn. akt I OSK 723/10 Naczelny Sąd Administracyjny przyjął bowiem, że regulacja zawarta w § 8 ust. 6 rozporządzenia z dnia 20 grudnia 2002r. w pełni służy realizacji celu unormowań ustawowych. Udzielając upoważnienia w art. 130 ust. 4 ustawy ustawodawca zawarł wyraźne wskazania treściowe, wyznaczające kierunek unormowań przyjętych w rozporządzeniu. Miały one na uwadze dyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobieganie wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego. Zaakceptowanie stanowiska przeciwnego pozostawałoby w kolizji z celem ustawy oraz mogłoby doprowadzić do zagrożenia dla ruchu drogowego, poprzez dopuszczenie do niego kierowców, którzy z różnych przyczyn utracili zdolność bezpiecznego kierowania pojazdami. Takie samo stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 2010 r. o sygn. akt I OSK 275/10 i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 29 stycznia 2009 r. o sygn. akt II SA/Ol 878/08. Reasumując przyjąć należy, że kierowca, który za naruszenie przepisów ruchu drogowego uzyskał więcej niż 24 punkty ma bezwzględny obowiązek poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji i nie może skorzystać z uprawnienia, o jakim mowa w art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 6 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Ke 721/12). Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.