VII SA/Wa 516/15
WyrokWSA w Warszawie2015-11-25
Skład orzekający: Joanna Gierak-Podsiadły, Ewa Machlejd, Halina Emilia Święcicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek strony, uznając, że nie wykazała ona interesu prawnego, podczas gdy ustalenie tego przymiotu wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego?Ratio decidendi
Organy administracji publicznej nie mogą odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. z powodu braku interesu prawnego wnioskodawcy, jeśli ustalenie tego przymiotu wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. W takiej sytuacji, gdy brak przymiotu strony nie jest oczywisty, organ powinien wszcząć postępowanie, a następnie, w razie potrzeby, zakończyć je decyzją o umorzeniu. Odmowa wszczęcia postępowania jest dopuszczalna jedynie, gdy brak interesu prawnego jest oczywisty i nie wymaga dodatkowych ustaleń.Stan faktyczny
Skarżący L. D. wniósł skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie kontroli procesu inwestycyjnego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnoprawnych, w tym brak uznania go za stronę postępowania. Sąd uznał, że organy obu instancji nieprawidłowo zastosowały art. 61a § 1 k.p.a., odmawiając wszczęcia postępowania bez przeprowadzenia wystarczających ustaleń co do interesu prawnego skarżącego.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, zasądzono od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), , Sędzia WSA Ewa Machlejd, Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka, Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Banaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2015 r. sprawy ze skargi L. D. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego L. D. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi wniesionej przez L. D. jest postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] października 2014 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania z wniosków Wspólnoty Mieszkaniowej [...], O. K. i Z. W., G. i L. D., K. i A. R., E. O., E. T. i K. K., M. K. w sprawie kontroli procesu inwestycyjnego prowadzonego na działkach nr ew. [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] obr. [...] przy ul. W. w [...].
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wojewódzki przedstawiając przebieg postępowania wskazał, iż pismami z dnia [...] sierpnia 2014 r. K. i A. R., E. O., E. T. i K. K., M. K. zwrócili się do organu powiatowego o "przeprowadzenie kontroli zgodności procesu inwestycyjnego z przepisami oraz decyzją o pozwoleniu na budowę prowadzonego na działkach nr ew. [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] obr. [...] przy ul. W. w G. oraz o wstrzymanie prowadzonych tam robót budowlanych". Pismem z dnia [...] września 2014 r. G. i L. D. zwrócili się do PINB w Powiecie [...] z wnioskiem o przeprowadzenie kontroli robót budowlanych prowadzonych na ww. działkach, na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4 Prawa budowlanego. O interwencję w sprawie prowadzonych prac budowlanych na ww. działkach, pismem z dnia [...] września 2014 r. wystąpiła także Wspólnota Mieszkaniowa [...]. Ponadto pismem z dnia [...] września 2014 r. O. K. i Z. W. wystąpili do PINB w Powiecie [...] z wnioskiem o "uznanie za stronę w postępowaniu administracyjnym, pilne wszczęcie kontroli oraz wstrzymanie robót budowlanych prowadzonych na działkach nr ew. [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] obr. [...] przy ul. W. w [...] ".
Zawiadomieniem z dnia [...] października 2014 r. PINB w Powiecie [...] poinformował, że zostało z urzędu wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie zgodności realizacji budowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym oraz trzech zbiorników szczelnych na wody opadowe z warunkami pozwolenia na budowę i przepisami prawa na działce nr ewid. [...] obr. [...] w [...].
Następnie, postanowieniem z dnia [...] października 2014 r., nr [...], znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie [...] odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego z wniosków Wspólnoty Mieszkaniowej [...], O. K. i Z. W., G. i L. D., K. i A. R., E. O., E. T. i K. K., M. K. w sprawie kontroli procesu inwestycyjnego prowadzonego na działkach nr ew. [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] obr. [...] przy ul. W. w [...]. Zażalenie na ww. postanowienie w ustawowym terminie złożyli G. i L. D., E. i K. K., M. K., K. i A. R. oraz E. O., a także O. K. i Z. W..
Przedstawiając własną ocenę w sprawie, organ drugiej instancji stwierdził, iż odmowa wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie z wniosków wskazanych w sentencji postanowienia organu powiatowego, była zasadna. Wskazał, że podstawę prawną orzeczenia organu I instancji stanowił art. 61a § 1 k.p.a., który to wobec okoliczności sprawy prawidłowo został zastosowany. Przepis ten wskazuje na trzy rodzaje przesłanek stanowiących podstawę do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. W pierwszej kolejności ustawodawca wskazuje na przesłanki o charakterze podmiotowym - w sytuacji, gdy podanie wnosi osoba niebędącą stroną. W zakresie tej przesłanki na organie spoczywa obowiązek badania czy wnoszący podanie jest stroną w sprawie, a zatem czy powołuje się na własny interes (obowiązek) prawny. Kolejna przesłanka - o charakterze przedmiotowym, pozostaje w związku z przedmiotem postępowania administracyjnego czyli sprawą rozstrzyganą w formie decyzji administracyjnej. Wskazana podstawa do odmowy wszczęcia postępowania zaistnieje wówczas, gdy w złożonym do organu administracji publicznej podaniu zostanie zawarte takie żądanie, które w ogóle nie może zostać załatwione w formie prawno-administracyjnej. Trzeci rodzaj przesłanek wskazanych w art. 61a Kodeksu, dających podstawę do odmowy wszczęcia postępowania, został określony przez ustawodawcę jako "inne uzasadnione przyczyny". Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowo-administracyjnym poglądem, w tym m. in. w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 141/14, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 1163/12, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1137/12, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 sierpnia 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 813/12, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 marca 2012 r. sygn. akt VIII SA/Wa 1127/11, "Przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, tj. gdy np. w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym". Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty.
I dalej, organ wojewódzki wskazał, że zgodnie z zawiadomieniem z dnia [...] października 2014 r. PINB w Powiecie [...] prowadzi z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zgodności realizacji budowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym oraz trzech zbiorników szczelnych na wody opadowe z warunkami pozwolenia na budowę i przepisami prawa na działce przy ul. W. nr ewid. [...] (numer działki po scaleniu działek pierwotnych) obr. [...] w [...]. Powołując powyższe uznał, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a argumenty podnoszone w zażaleniu pozostają bez wpływu na kształt podjętego rozstrzygnięcia. Podzielił przy tym stanowisko PINB w Powiecie [...], który w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał: "w przypadku ustalenia, iż wykonywane roboty dotyczą interesu prawnego któregokolwiek ze skarżących, zostanie on włączony do prowadzonego postępowania w charakterze strony".
Na marginesie organ wojewódzki wyjaśnił skarżącym, że w postępowaniu o pozwolenie na budowę organ architektoniczno-budowlany, który zatwierdza przedłożony projekt budowlany, sprawdza zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi oraz miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Do kiedy ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę pozostaje w obrocie prawnym, to korzysta ona z ochrony o jakiej mowa w art. 16 k.p.a. Nie można prowadzić postępowania naprawczego w sprawie "niezgodności przedmiotowej budowy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego", jeśli jest realizowana zgodnie z pozwoleniem na budowę, a więc której legalność potwierdza inny akt administracyjny. Jest to sprzeczne z regułami porządku prawnego, zasadami legalności i praworządności - art. 6 i 7 Kpa - i podważa zaufanie do organów państwa. Wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę i uzyskanie przez tę decyzję, przymiotu ostateczności, chronionego zasadą trwałości określoną w art. 16 k.p.a., stanowi dla inwestora ustawową gwarancję, iż może prowadzić roboty budowlane, a następnie prawnie korzystać z wybudowanego w sposób legalny obiektu. Natomiast ocena czy budowa budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym oraz trzech zbiorników szczelnych na wody opadowe na działce nr ewid. [...] obr. [...] w [...]realizowana jest zgodnie z warunkami pozwolenia na budowę i przepisami prawa zostanie dokonana w prowadzonym przez organ I instancji z urzędu postępowaniu administracyjnym.
W skardze do Sądu na ww. postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2015 r., skarżący – L. D. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając naruszenie art. art. 7, 8, 9, 10 § 1, a także art. 28, art. 77 § 1 i 4 k.p.a. oraz art. 145 § 1 tej ustawy. Zarzucił nadto naruszenie art. 82b ust. 1 pkt 2a i 2c Prawa budowlanego, § 3 pkt 17 i § 12 ust. 1, § 28 ust. 2 i § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.), § 24 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przyjętego i zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...]. Wskazał też na naruszenie w sprawie art. 29 Prawa wodnego.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał na to, iż projekt kwestionowanej inwestycji (obejmującej budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego), realizowanej na działach sąsiadujących z jego nieruchomością, narusza ww. przepisy i ustalenia planu miejscowego, w przypadku tego ostatniego - tak w zakresie wysokości dopuszczalnej na tym terenie zabudowy, jak i powierzchni biologicznie czynnej. Nieprawidłowości dotyczą także sposobu odprowadzania wód opadowych z działki inwestycyjnej. Skarżący podniósł nadto zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., a w kontekście wskazanego powyżej art. 28 tej ustawy podał, iż organy orzekające w sprawie w sposób nieuprawniony odmówiły mu przymiotu strony w tej sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.
W piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2015 r. skarżący podał dodatkowe okoliczności mające wskazywać na jego interes prawny w sprawie. Na wstępie podniósł, iż jest stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego na działkach nr ew. [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] obr. [...] przy ul. W. w [...]. Wskazał, że z jego m. in. wniosku postępowanie to zostało wszczęte. Zwrócił dalej uwagę na to, iż inwestycja jest realizowana na "złożonych", niekorzystnych warunkach gruntowych, a to wymagało przedłożenia wraz z projektem budowlanym dokumentacji geotechnicznej i geologiczno-inżynierskiej, czego jednak inwestor nie uczynił.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna, przy czym w szczególności z przyczyn innych niż w niej podniesione, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu niezależnie od jej treści.
W ocenie Sądu, zarówno zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa, tj. 61a § 1 k.p.a., poprzez nieuzasadnione jego zastosowanie.
Wskazany art. 61a § 1 k.p.a. stanowi podstawę do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Zatem, jak wynika z tego przepisu, ustawodawca wprowadził w nim dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.
Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Przy czym, właściwe rozumienie ww. przepisu winno prowadzić do wniosku, że odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego następuje wówczas, gdy brak interesu prawnego wnioskodawcy jest oczywisty. Natomiast w sytuacji, gdy ustalenie zasadności wyprowadzonego przez jednostkę interesu prawnego jest jednym ze złożonych działań prawnych organu, tj. wymaga przeprowadzenia działań ustalających stan faktyczny sprawy oraz dokonania interpretacji przepisów, to konieczne jest wszczęcie postępowania, a ewentualne jego zakończenie decyzją o umorzeniu - w razie braku podstaw prawnych do wyprowadzenia interesu jednostki składającej żądanie, uznaje się wówczas za prawidłowe (tak: B. Adamiak [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. B. Adamiak, J. Borkowski, wyd. CH Beck Warszawa 2011, str. 297).
Przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 k.p.a. jest też zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania; przykładowo, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym.
Wskazany przepis, zdaniem Sądu, został naruszony w stopniu istotnym tak na etapie I instancji, jak i na etapie postępowania zażaleniowego.
Wskazać w tym miejscu trzeba, iż w związku z realizacją inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z infrastrukturą towarzyszącą na działkach nr ew. [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] obr. [...] przy ul. W. w [...], wpłynęło do organu powiatowego szereg podań o przeprowadzenie kontroli zgodności procesu inwestycyjnego z przepisami prawa. Wniosek tej treści do PINB w [...] skierował także skarżący. Wniósł o dokonanie kontroli robót budowlanych w oparciu o art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4 Prawa budowlanego. Wskazał na niezgodność inwestycji z planem miejscowym z uwagi na wysokość realizowanego obiektu, w tym – wykonanie garażu tego obiektu jako kondygnacji nadziemnej, a nie podziemnej, oraz na zaburzenie obiegu wody opadowej i skierowanie jej z nieruchomości inwestycyjnej na nieruchomości sąsiednie. Na wezwanie organu, skarżący wykazał, iż jest współwłaścicielem działki o nr ew. [...] przy ul. W. zabudowanej budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, pozostającej w bliskim sąsiedztwie inwestycji. Podniósł przy tym, iż realizowany budynek o czterech kondygnacjach w środku osiedla o niskiej zabudowie, zasłoni dostęp do światła i zaburzy gospodarkę wodną. W tym ostatnim kontekście wskazał dodatkowo na to, że teren wokół ulicy W. jest naturalnym przedłużeniem obszaru stawów [...], charakteryzującym się występowaniem naturalnych źródeł, podłożem bagiennym, gdzie przy wystąpieniu nawet niezbyt silnych opadów zalewana jest cała okolica. Podał także, że inwestor "usiłuje podnieść o jedną kondygnację poziom całej działki, by (...) spełnić jeden z wielu warunków pozwalających uznać kondygnację zbudowaną na poziomie otaczających gruntów za kondygnację podziemną (...).".
Organ powiatowy po zapoznaniu się m. in. z tym wystąpieniem, pismem z dnia [...] października 2014 r. znak: [...] zawiadomił o wszczęciu postępowania z urzędu w sprawie realizacji ww. inwestycji. Jednocześnie postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w ww. zakresie m. in. z wniosku skarżącego, uznając, iż skarżący jak i pozostałe osoby fizyczne oraz Wspólnota Mieszkaniowa [...] (które wnosiły o powyższe), nie wykazały interesu prawnego w sprawie. Samo powołanie się na ochronę prawa własności organ powiatowy uznał za niewystarczające. Podał także, że w przypadku ustalenia, iż wykonywane roboty dotyczą interesu prawnego któregokolwiek ze skarżących, zostanie on włączony do prowadzonego postępowania w charakterze strony.
Takiego działania organu powiatowego nie sposób uznać za prawidłowe.
Zważyć należy, iż zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.
W przypadku podania o wszczęcie postępowania organ ma więc obowiązek ustalić, czy pochodzi ono od strony postępowania, tj. podmiotu mającego interes prawny (co do zasady) w rozumieniu art. 28 k.p.a. Może wezwać taką osobę do wykazania interesu prawnego, niemniej sam nie jest również zwolniony z obowiązku poczynienia ustaleń w tej materii, o czym stanowi chociażby zasada ogólna wyrażona w art. 7 k.p.a. Przy czym, w zależności od tego, czy ustalenie przymiotu strony wnioskodawcy jest oczywiste, czy też wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie, powyższe może mieć miejsce albo na etapie wstępnym, przed formalnym wszczęciem postępowania, albo w toku postępowania, tj. po jego wszczęciu, dając ewentualnie podstawę do zastosowania art. 105 § 1 k.p.a. (w przypadku ustalenia braku interesu prawnego po stronie żądającego). Tym samym zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. z uwagi na brak interesu prawnego wnoszącego podanie o wszczęcie postępowania, może mieć miejsce tylko wówczas, gdy brak przymiotu strony jest oczywisty, a więc nie jest wymagane poczynienie żadnych ustaleń dla jego rozważenia. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 18 listopada 2014 r. sygn. akt II OSK 1045/13 (Lex nr 1592116), "Oczywistość ta (co do osoby niebędącej stroną) albo wynika już z podania zawierającego żądanie wszczęcia postępowania, albo została stwierdzona w wyniku jednostkowych i prostych czynności organu administracji publicznej. Chodzi tu zatem o przypadek niewątpliwego i nieskomplikowanego ustalenia, że żądanie osoby dotyczy cudzej sprawy (...)". W tym samym wyroku NSA przyjął, iż zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. (wcześniej art. 157 § 3 k.p.a.) powinno być ograniczone do sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania zgłoszone zostało przez podmiot oczywiście nieuprawniony, a stwierdzenie tego nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego.
Taka oczywista sytuacja wskazująca na brak interesu prawnego skarżącego, który wniósł podanie z zamiarem zainicjowania postępowania przed organem nadzoru budowlanego w celu skontrolowania realizowanej inwestycji, nie miała miejsca w tej sprawie, i nie mogła w efekcie być poddana ocenie w ramach wstępnego badania, tym bardziej w sytuacji, gdy na skutek (m. in.) wystąpienia skarżącego organ powiatowy uznał za konieczne uruchomienie postępowania z urzędu. Działając z urzędu organ powiatowy miał zaś obowiązek ustalić krąg stron postępowania. Winien był więc także wyjaśnić, czy skarżący jest stroną w sprawie poprzez ustalenie (z uwagi na przedmiot sprawy), czy nieruchomość, której jest współwłaścicielem, znajduje się w obszarze oddziaływania realizowanego obiektu. Tego rodzaju zagadnienie wymaga z reguły uwzględnienia szeregu przepisów, zapoznania się z decyzją o pozwoleniu na budowę i zatwierdzonym nią projektem budowlanym oraz sytuacją mającą miejsce na gruncie. To zaś może mieć miejsce tylko we wszczętym postępowaniu, a nie poza nim. Przy czym, jak wskazał NSA w ww. wyroku, przy ocenie, czy dana osoba jest stroną postępowania nie ma znaczenia, czy został naruszony interes prawny tej osoby, a jedynie, czy interes taki osobie tej przysługuje. Oddzielnym natomiast zagadnieniem jest to, czy podnoszone przez tę osobę zarzuty są uzasadnione z punktu widzenia obowiązujących przepisów. Tym samym, w ocenie Sądu, organ powiatowy nie mógł zastosować w sprawie art. 61a § 1 k.p.a. z przyczyn podmiotowych. Nie mógł też stwierdzić, że "W przypadku ustalenia, iż wykonywane roboty dotyczą interesu prawnego któregokolwiek ze skarżących, zostanie on włączony do prowadzonego postępowania w charakterze Strony." W toku wszczętego z urzędu postępowania organ administracji publicznej ma bowiem obowiązek ustalić krąg stron, a w efekcie zapewnić czynny udział w postępowaniu wszystkim mającym interes prawny (w rozumieniu art. 28 k.p.a.), realizując w ten sposób zasadę uregulowaną w art. 10 § 1 k.p.a. W tej sprawie organ powiatowy obowiązany był zatem m. in. przeprowadzić niezbędne ustalenia dla rozważenia interesu prawnego poszczególnych podmiotów zainteresowanych jej wynikiem, w tym skarżącego, a następnie - zapewnić tak ustalonym stronom czynny udział w postępowaniu, na każdym jego etapie. Tymczasem, organ ten, nie mając ku temu podstaw wydał postanowienie przewidziane w ww. art. 61a § 1 Kodeksu, w którym to ograniczył się jedynie do dość lakonicznych stwierdzeń mających wskazywać na brak przymiotu strony m. in. skarżącego, i uznał tym samym za stronę postępowania tylko inwestora. Nie poczynił żadnych dodatkowych ustaleń w zakresie niezbędnym do rozważania interesu prawnego skarżącego, przede wszystkim jednak pominął argumentację podnoszoną przez niego, a dotyczącą chociażby wyniesienia terenu nieruchomości inwestycji w stosunku do nieruchomości sąsiednich, czy zaburzenia gospodarki wodnej. W tych też okolicznościach orzeczenie organu powiatowego wydane w oparciu o art. 61a Kodeksu należało uznać za wadliwe.
Za wadliwe należało uznać także orzeczenie organu wojewódzkiego, który nie tylko nie dostrzegł błędów i zaniechań popełnionych przez organ I instancji, ale sam również nie ustrzegł się błędów. Błędnie bowiem wywiódł, iż odmowa wszczęcia postępowania w sprawie, uzasadniona jest przyczyną o charakterze przedmiotowym. Organ II instancji wskazał bowiem na to, że organ powiatowy z urzędu wszczął postępowanie w zakresie wnioskowanym m. in. przez skarżącego. Podniósł więc, iż postępowanie w sprawie jest już prowadzone. Organ wojewódzki nie dostrzegł jednak, że w dacie kiedy żądanie skarżącego wpłynęło do organu powiatowego, postępowanie w spornej sprawie nie było jeszcze wszczęte i nie było w toku. Dopiero na skutek tego m. in. żądania, organ powiatowy uznał za konieczne podjęcie czynności z urzędu. Postanowienie, które wydał m. in. w stosunku do skarżącego jest zaś wyrazem odmowy przyznania tej osobie przymiotu strony. W takich okolicznościach nie można było wskazać, jak to uczynił organ II instancji, na wystąpienie w sprawie "innych uzasadnionych przyczyn", o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. Należało natomiast zweryfikować rozstrzygnięcie organu I instancji poprzez poczynienie ustaleń co do interesu prawnego żalących się i dostrzeżenie okoliczności, w jakich doszło do wydania postanowienia na gruncie art. 61a § 1 k.p.a., a tego na etapie postępowania II instancji nie uczyniono.
W końcu, analizując sprawę Sąd nie mógł pominąć argumentacji podniesionej przez skarżącego, z której wynika, iż przed właściwym organem architektoniczno-budowlanym toczy się postępowanie nadzorcze dotyczące pozwolenia na budowę dla spornej inwestycji, w którym to przyznano skarżącemu status strony. Wprawdzie krąg stron w postępowaniu przed organem nadzoru budowlanego i organem architektoniczno-budowlanym w stosunku do tej samej inwestycji może być różny. Niemniej, to w tym drugim przypadku, dotyczącym postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, krąg ten jest zawężony jedynie do podmiotów określonych w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Tym samym, zdaniem Sądu, nie może być tak, aby w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę skarżącemu przysługiwał interes prawny (rozumiany wąsko, bo zgodnie z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego), a w postępowaniu przed organem nadzoru budowlanego w stosunku do tej samej inwestycji, nie miał on już przymiotu strony. Należy przy tym zauważyć, iż na gruncie ww. art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, dla ustalenia stron postępowania w sprawie pozwolenia na budowę powinien zostać wyznaczony obszar oddziaływania projektowanej inwestycji, z uwzględnieniem indywidualnych cech projektowanego obiektu, sposobu zagospodarowania jego otoczenia, przy uwzględnieniu treści nakazów i zakazów zawartych w przepisach odrębnych, które wprowadzają ograniczenia w zagospodarowaniu terenu. Wskazany przepis art. 28 ust. 2, znajduje zastosowanie także w postępowaniu nadzwyczajnym dotyczącym decyzji o pozwoleniu na budowę. W konsekwencji nie sposób wywieść, aby osoba mająca przymiot strony na gruncie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, nie była stroną postępowania prowadzonego w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego w stosunku do tej samej inwestycji (a to – stosownie do art. 28 k.p.a.). W piśmie procesowym skierowanym do Sądu skarżący powołał się zaś wyraźnie na fakt posiadania statusu strony w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...]. Powyższe znajduje częściowo potwierdzenie także w aktach sprawy. Wynika z nich bowiem, iż przed Wojewodą [...] prowadzone jest ww. postępowanie nadzorcze. Organ ten zawiadomił o wszczęciu postępowania ww. zakresie pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. znak [...], a pismo to skierował m. in. do skarżącego, co może świadczyć o uznaniu go za stronę w tym postępowaniu. Sprawa niniejsza bezspornie dotyczy realizacji inwestycji objętej ww. decyzją Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. Uruchomienie postępowania nadzorczego w stosunku do wskazanego pozwolenia na budowę, skutkowało w efekcie wydaniem przez organ powiatowy postanowienia z dnia [...] lutego 2015 r. o zawieszeniu postępowania dotyczącego zgodności realizacji spornej inwestycji z przepisami prawa.
Powyższe -zdaniem Sądu- również winno być uwzględnione przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy, albowiem nie sposób zaakceptować działania organów polegającego na różnym traktowaniu tego samego podmiotu w sprawie związanej z realizacją tej samej inwestycji. Niewątpliwie prowadziłoby to do naruszenia zasady ogólnej postępowania wyrażonej w art. 8 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.
W tych warunkach i z przyczyn powyżej przedstawionych, nie sposób nie zarzucić organom orzekającym w sprawie naruszenia art. 7, art. 10 § 1, art. 61a § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a., a to poprzez brak postępowania wyjaśniającego w zakresie interesu prawnego skarżącego, nieuzasadnione pominięcie go we wszczętym z urzędu postępowaniu (pomimo niewykluczenia, iż nie posiada on przymiotu strony w sprawie) oraz nieuprawnione zastosowanie ww. art. 61a, tak z odwołaniem się do przyczyn przedmiotowych, jak i podmiotowych.
Orzekając po wyroku Sądu, organ powiatowy winien uwzględnić powyżej poczynione uwagi. Winien w efekcie we wszczętym i prowadzonym z urzędu postępowaniu dotyczącym inwestycji realizowanej na działkach nr ew. [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] obr. [...] przy ul. W. w [...], ustalić dokładnie krąg stron postępowania, w tym rozważyć interes prawny skarżącego uwzględniając przy tym jego status w sprawie prowadzonej w trybie nadzwyczajnym w stosunku do pozwolenia na budowę tej inwestycji.
Z tych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd orzekł, jak w pkt 1 wyroku.
Na podstawie art. 200 tej ustawy, Sąd orzekł o kosztach postępowania sądowego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło