VII SA/Wa 655/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] w G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2014 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić Wspólnocie Mieszkaniowej ul. [...] w G. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wspólnota Mieszkaniowa ul. [...] w G. w skardze wniesionej na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2014 r. zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści wniosku złożonego na urzędowym formularzu wynika, że Wspólnota wydatki pokrywa wyłącznie z zaliczek wpłacanych przez członków Wspólnoty na fundusz eksploatacyjny i remontowy, nie uzyskuje innych dochodów, np. z wynajmu powierzchni wspólnych pod reklamy. Jak wskazano we wniosku, Administracja Budynków Komunalnych nr [...] w G., która była administratorem Wspólnoty do końca grudnia 2013 r. pozostawiła Wspólnotę z niedoborem finansowym w kwocie 18.069,20 na funduszu eksploatacyjnym, który Wspólnota uzupełniła z funduszu remontowego i tam obecnie jest niedobór. Wspólnoty nie stać na konieczne remonty infrastruktury. Wspólnota ma też długi w granicach kilkunastu tysięcy złotych związane z przeprowadzonymi remontami instalacji c.o. Spłaca kredyt termomodernizacyjny, którego miesięczna rata wynosi około 6.000 zł. Wspólnota wskazała, że składa się w większości z emerytów, trudno jest więc podnosić zaliczki. Podniosła również, że ponosi wydatki związane z obsługą prawną w pięciu sprawach wytoczonych Wspólnocie przez jednego z właścicieli lokali użytkowych. Jak wynika z wniosku, Wspólnota posiada na rachunku bieżącym kwotę 23.404,08 zł, na rachunku funduszu remontowego natomiast 30.962,02 zł. W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane wówczas, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podkreślić należy, że zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie (art. 199 ustawy). Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Wskazać też trzeba, że w orzecznictwie sądowym i w doktrynie przyjmuje się, iż ubiegając się o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania strona zobowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada środków na ich poniesienie, ale również, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 19 stycznia 2012 r. II OZ 1374/11 LEX nr 1110184, z dnia 15 kwietnia 2008 r. II OZ 318/08 Lex nr 479111, z dnia 6 czerwca 2008 r. II OZ 582/08 Lex nr 486840, z dnia 1 kwietnia 2008 r. II OZ 266/08 Lex nr 479009, z dnia 23 stycznia 2009 r. II OZ 20/09 LEX nr 557480, z dnia 26 stycznia 2009 r. II OZ 28/09 LEX nr 537851, J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2008 r.). Zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania związanych z udziałem strony w sprawie może zatem nastąpić tylko w sytuacjach wyjątkowych, kiedy to strona nie z własnej winy pozbawiona jest środków niezbędnych na pokrycie tych kosztów. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] w G. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika ze złożonego wniosku, Wspólnota posiada na rachunku bieżącym oraz rachunku funduszu remontowego 54.366,10 zł, a więc środki wielokrotnie przekraczające koszty sądowe w niniejszej sprawie. Wysokość wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie wynosi bowiem 200 zł. Wysokość innych wpisów sądowych, które mogą (lecz nie muszą) pojawić się w tej sprawie na dalszym etapie postępowania nie przekraczałaby 100 zł, a ponadto koszty te byłyby rozłożone w czasie. Pamiętać przy tym należy, że wspólnota mieszkaniowa jest szczególnym podmiotem prawa, tworzonym przez ogół właścicieli lokali w danym budynku. Nawet jeżeli środki znajdujące się na rachunkach bankowych Wspólnoty nie mogą, w jej ocenie, być przeznaczone na sfinansowanie niniejszej sprawy sądowej, to zarząd Wspólnoty powinien był podjąć odpowiednie działania w celu pozyskania dodatkowych środków finansowych od członków Wspólnoty. Służyć temu mogło, stosownie do art. 31a ustawy o własności lokali, zwołanie zebrania właścicieli lokali w celu przedstawienia okoliczności związanych z koniecznością poniesienia dodatkowych wydatków i podjęcia przez członków wspólnoty uchwały, na mocy której dodatkowe środki zostałyby przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych. Zauważyć przy tym trzeba, że jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych wypisu z księgi wieczystej (stan na dzień 23 grudnia 2014 r.) w budynku przy ul. [...] w G. wyodrębnionych jest 75 lokali. W ocenie referendarza sądowego brak jest podstaw do przerzucenia na budżet państwa i ogół obywateli kosztów sądowych w niniejszej sprawie zainicjowanej przez Wspólnotę. Mając na uwadze, że na rachunkach bankowych Wspólnoty znajdują się środki w łącznej kwocie 54.366,10 zł, a także, że Wspólnotę Mieszkaniową ul. [...] w G. tworzy co najmniej 75 właścicieli lokali, natomiast wysokość wpisu sądowego od skargi wynosi 200 zł, stwierdzić trzeba, że koszty sądowe pozostają w zasięgu możliwości finansowych Wspólnoty. Podkreślić ponadto trzeba, że za przyznaniem prawa pomocy nie przemawia również konieczność spłacania przez Wspólnotę kredytu termomodernizacyjnego czy też innych pożyczek. Zobowiązania kredytowe nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 30 sierpnia 2013 r. II OZ 670/13 LEX nr 1361660, z 3 czerwca 2013 r. II FZ 281/13 LEX nr 1320634, z dnia 22 lutego 2012 r. II OZ 72/12 Lex nr 1121302). Mając powyższe względy na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.