VII SA/Wa 793/25
WyrokWSA w Warszawie2026-01-14
Skład orzekający: Grzegorz Rudnicki, Izabela Ostrowska, Justyna Wtulich-Gruszczyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która przeznacza teren prywatnych działek na publiczny ciąg pieszo-jezdny, narusza zasady proporcjonalności, równości i prawo własności, a tym samym zasady sporządzania planu?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność części uchwały dotyczącej publicznego ciągu pieszo-jezdnego, uznając, że jego wyznaczenie na prywatnych działkach narusza zasadę proporcjonalności i równości, a także istotę prawa własności. Przeznaczenie terenu na ciąg pieszo-jezdny zostało uznane za zbędne dla celu publicznego, gdyż istnieją alternatywne, prawnie zapewnione dojazdy, a ingerencja w prawo własności była nadmierna i nieproporcjonalna do chronionej wartości.Stan faktyczny
Skarżący D.P. i Z.P. wnieśli skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Piasecznie dotyczącą uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części wsi Siedliska. Ich zdaniem, przeznaczenie części ich prywatnych działek na publiczny ciąg pieszo-jezdny narusza ich prawo własności, zasady proporcjonalności i równości. Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności części uchwały i jej części graficznej dotyczącej ciągu pieszo-jezdnego oraz nieprzekraczalnych linii zabudowy. Rada Miejska wniosła o oddalenie skargi, argumentując, że ciąg pieszo-jezdny zapewni lepszy dostęp do ulicy zbiorczej i jest niezbędny dla rozwoju miejscowości.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność § 34, § 7 ust. 1 pkt 6, § 8 pkt 4, § 17 ust. 1 i ust. 2 zaskarżonej uchwały oraz jej części graficznej w zakresie ciągu pieszo-jezdnego oznaczonego symbolem 1KPJ i nieprzekraczalnych linii zabudowy dotyczących wskazanych działek. Zasądził od Miasta i Gminy Piaseczno na rzecz skarżących zwrot kosztów zastępstwa adwokackiego oraz zwrot uiszczonego wpisu sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Rudnicki Sędziowie: sędzia WSA Izabela Ostrowska asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Grażyna Dmitruk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi D. P. i Z. P. na uchwałę Rady Miejskiej w Piasecznie z dnia 20 listopada 2024 r. nr 163/XII/2024 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części wsi Siedliska – etap I I. stwierdza nieważność § 34, § 7 ust 1 pkt 6, § 8 pkt 4, § 17 ust. 1 i ust. 2 zaskarżonej uchwały oraz jej części graficznej w zakresie ciągu pieszo-jezdnego oznaczonego na rysunku planu symbolem [...], położonego pomiędzy ul. S. , a ulicą dojazdową oznaczoną na planie symbolem [...]oraz w zakresie nieprzekraczalnych linii zabudowy - w odniesieniu do działek nr ewid. [...] [...], [...], [...], [...] położonych na terenie obszarów funkcjonalnych [...] [...] i [...]; II. zasądza od Miasta i Gminy Piaseczno na rzecz D. P. kwotę 497(czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego oraz solidarnie na rzecz D. P. i Z. P. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego.
W piśmie z 17 marca 2025 r. D.P. i Z.P. wnieśli skargę na uchwałę Rady Miejskiej w P. z [...] listopada 2024 r., nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części wsi S.-etap I, opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Wojewody Mazowieckiego z 10 stycznia 2025 r., poz. 378, powoływana dalej jako: "uchwała".
Skarżący wnieśli o usunięcie w całości ciągu pieszo-jezdnego oznaczonego
1 KPJ z terenu prywatnych działek nr [...] i z działki nr [...], zarówno z części rysunkowej projektu planu, jak i z tekstu planu.
Skarżący wnieśli o :
1. stwierdzenie nieważności § 34 Uchwały brzmiącego:
"Dla terenu publicznego ciągu pieszo-jezdnego, oznaczonego na rysunku planu symbolem 1KPJ ustala się przeznaczenie terenu: publiczny ciąg pieszo-jezdny o szerokości w liniach rozgraniczających zgodnie z rysunkiem planu."
2. stwierdzenie nieważności części graficznej Uchwały dla całego obszaru ciągu pieszo-jezdnego oznaczonego na rysunku planu symbolem 1KPJ, położonego pomiędzy ulicą zbiorczą – [...] a ulicą dojazdową oznaczoną w tekście planu symbolem 2KDD,
3. stwierdzenie nieważności § 7 pkt. 1 ppkt 6 Uchwały brzmiącego :
" 6) KPJ - teren publicznego ciągu pieszo-jezdnego"
4. stwierdzenie nieważności § 8 punkt 4 Uchwały brzmiącego :
"4. teren publicznego ciągu pieszo-jezdnego oznaczonego symbolem KPJ",
5. stwierdzenie nieważności § 17 punkt 1 Uchwały, na jego końcu, brzmiącego :
"oraz publicznego ciągu pieszo-jezdnego oznaczonego symbolem KPJ"
6. stwierdzenie nieważności § 17 punkt 2 Uchwały, w jego końcowej części brzmiącej :
"oraz publiczny ciąg pieszo-jezdny oznaczony symbolem 1KPJ."
7. stwierdzenie nieważności części graficznej Uchwały - w zakresie nieprzekraczalnych linii zabudowy dotyczących obszaru oznaczonego symbolem 1KPJ, położonych na działkach [...] których skarżący są właścicielami, położonych na terenie obszarów funkcjonalnych 2MNU, 3MNU , 3MNU i 4MN,
jako sprzecznych z :
- art. 2 pkt 5 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2024 r., poz. 1130 ze zm.) powoływanej dalej jako: "u.p.z.p." w związku z art. 6 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
(Dz.U. 2024 r., poz. 1145 ze zm.) powoływanej dalej jako: "u.g.n",
- uchwałą nr 1589/LII/2014 z dnia 29.10.2024r. , Tom II, rozdział XI.2 str. 102-105 uchwalającą studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy P.,
- art. 21 ust. 1 oraz art. 64 Konstytucji RP
- i przepisami odrębnymi.
Skarżący wnieśli o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz o zasądzenie od organu na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania.
Skarżący wnieśli o dopuszczenie dowodów w postaci:
1) odpisów z ksiąg wieczystych, potwierdzonych elektronicznie, nr [...], [...]i postanowienia o nabyciu spadku z 20 września 2024 r. po M.P., obejmujących działki nr [...] z obrębu S. położonych na terenie objętym przedmiotową Uchwałą na fakt interesu prawnego skarżącego D.P.— zał. nr 1
2) odpisu księgi wieczystej, potwierdzonego elektronicznie, nr [...] i postanowienia o nabyciu spadku z dnia 20 września 2024 r. po M.P. (wymienionego w punkcie 1), obejmujących działki nr [...] i [...] z obrębu S. położonych na terenie objętym przedmiotową Uchwałą na fakt interesu prawnego skarżącego Z.P.— zał. nr 2
3) wydruku z mapy gminy P. obrębu S. obrazującego położenie przedmiotowych działek zał. Nr 3
4) wydruku z części graficznej uchwały pokazującego położenie zaskarżonego ciągu pieszo-jezdnego 1KPJ zał. Nr 4
5) odpisu z księgi wieczystej, potwierdzonego elektronicznie, nr [...] obejmującego działkę nr [...]z obrębu S. położoną na terenie objętym przedmiotową Uchwałą, na fakt 21 wpisów ograniczonego prawa rzeczowego w dziale III przedmiotowej księgi wieczystej - ustanowienia służebności przechodu i przejazdu przez działkę nr [...]na rzecz wszystkich każdoczesnych właścicieli działek położonych przy ulicy [...] (oznaczonej na rysunku planu symbolem [...] - ulica gminna oraz symbolem 1KDW i 2KDW), na obszarach funkcjonalnych 2MNU, 2MN, 3MN i 4MN - zał. Nr 5
6) pisma z uwagą z 18 lipca 2024 r., zgłoszoną do wyłożonego projektu planu m.p.z.p. wnioskującą o usunięcie ciągu pieszo-jezdnego oznaczonego symbolem 1KPJ , (wymienionego w skrócie jako załącznik do uchwały, nr 2, poz. 12 str. 14) zał. Nr 6
7) pisma do Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie zgłaszającego zarzuty i naruszenia prawa w przedmiotowej Uchwale, z dnia 03.12.2024 r. zał.
Nr 7
8) pisma do Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie uzupełniającego pismo z dnia 03.12.2024 r. złożone w dniu 03.01.2025 r. dotyczące naruszenia procedury uchwalenia planu, zał. Nr 8
9) pisma z uwagą z 19 lipca 2024 r., zgłoszoną do wyłożonego projektu planu m.p.z.p. wnioskującą o uwzględnienie opinii urbanistycznej prof. K.G. dotyczącej zaskarżonego obszaru 1KPJ - załącznik z wykazem uwag do Uchwały nr 2 , poz. 11 str. 13 zał. nr 9
10) pisma do Rady Miejskiej, Komisji Ładu Przestrzennego z dnia 08.11.2024 r. zał. Nr 10.
W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazali, że ich interes prawny do wniesienia skargi wynika z ograniczenia posiadanego prawa własności, czym naruszono art. 21 ust. 1 oraz art. 64 w pełnym zakresie (ust. 1 - ust. 3) w zw. z art. 2 Konstytucji RP oraz art. 140 k.c. oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 6 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.z.p.
Skarżący oświadczyli, że są właścicielami działek położonych na obszarze objętym Uchwałą z [...] listopada 2024 r. nr [...], (co potwierdzają dokumenty Zał. Nr 1 i 2,), które znajdują się w obszarze planu oznaczonym jako : 2MNU, 3MNU (par. 30), 3MN (par. 29) oraz 1KPJ (par. 34). Wskazali, że ich legitymacja do wniesienia skargi wynika z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, gdyż posiadają interes prawny wynikający z tytułu własności działek, co potwierdzają odpisy z ksiąg wieczystych nr [...], [...] [...] i postanowienia Sądu o nabyciu spadku
[...], jako nieujawnionego jeszcze w księdze wieczystej nr [...], wzmianka w dz. II z [...].12.2024 r.
Skarżący podnieśli, że zgodnie z tezą wyroku NSA z 28.04.2022 r. (II OSK 2677/20, Legalis) ocena wprowadzonych w planie miejscowym ograniczeń prawa własności nieruchomości musi być każdorazowo poprzedzona rozważeniem trzech kwestii:
1) czy wprowadzona regulacja jest w stanie doprowadzić do zamierzonych przez nią skutków (tzw. kryterium przydatności);
2) czy regulacja ta jest niezbędna dla ochrony interesu publicznego, z którym jest powiązana (tzw. kryterium niezbędności);
3) czy efekty wprowadzanej regulacji pozostają w proporcji do ciężarów nakładanych przez nią na obywatela (tzw. kryterium proporcjonalności sensu stricto).
W ocenie Skarżących, nie zostało spełnione kryterium przydatności, gdyż teren ten jest zabudowany, a dodatkowo obszar ciągu pieszo-jezdnego 1KPJ nie tylko wchodzi w zabudowane działki, ale jest bardzo dużym utrudnieniem dla właścicieli działek przez które przechodzi i dla właściciel działek graniczących z tym ciągiem i jest zbędny wobec istniejącego i ustanowionego prawa dojazdu do działek położonych przy drodze gminnej [...] , położoną blisko inną działką drogową nr [...](obecnie nr [...]). Nie zostało spełnione także kryterium konieczności, gdyż działki położone przy drodze publicznej [...] mają dojazdy prawne, co potwierdza odpis z księgi wieczystej nr [...] dla działki nr [...]- stanowiącej dojazd dla obecnie 27 działek położonych przy ulicy [...] – (zał. nr 5) ustanowiony przez jednego ze skarżących kilkanaście lat temu. Ponadto, naruszono zasadę proporcjonalności, gdyż wprowadzone ustalenia do ciągu pieszo-jezdnego nie są proporcjonalne do prawa własności.
Skarżący podnieśli, że nie wyważono interesów prywatnych i interesu publicznego. Uchwalając obszar ciągu pieszo- jezdnego 1KPJ interes prywaty został bezpośrednio naruszony, przy całkowitej obojętności takiej regulacji dla interesu publicznego.
Skarżący podkreślili, że wszystkie działki położone wzdłuż projektowanego ciągu mają zagwarantowany dostęp do drogi publicznej, co potwierdza odpis z księgi wieczystej nr [...] z 21 wpisami służebności przechodu i przejazdu - zał. nr 5. Zaznaczyli, że taki zapis planu narusza zasadę równości obywateli wobec prawa, gdyż skoro istnieje grupa mieszkańców mająca posesje przy drodze dojazdowej [...] i 2KDW, która ma zagwarantowany dojazd do ulicy powiatowej zbiorczej - ul. [...] poprzez drogę oznaczoną symbolem 1KDW i jej przedłużenie na działkach nr [...](obecnie nr [...]) i nr [...] (obecnie nr [...]), a kosztem 4 rodzin jest wytyczany drugi równoległy przejazd terenem oznaczonym symbolem 1KPJ, to wprowadzony obszar 1KPJ nie tylko narusza prawa Skarżących jako właścicieli, ale wprowadza także ich dyskryminację tylko dlatego, że są w mniejszości.
Zaznaczyli, że nikt z mieszkańców mieszkających przy drodze gminnej [...] (ul. [...]) nie wnosił na piśmie wniosków o wytyczenie drogi bądź ciągu pieszego-jezdnego przez ich posesję, po przystąpieniu gminy do uchwalenia nowego m.p.z.p. Ponadto, część właścicieli działek przy drodze gminnej [...] - publicznej (dz. [...] ) złożyła uwagi do planu, wskazujące że dojazd ciągiem pieszo-jezdnym 1KPJ jest im zbędny. Nie jest to zatem rozwiązanie istotne dla zbiorowości na poziomie lokalnym - wszystkich mieszkańców wsi S..
Skarżący wskazali na naruszenie przepisów art. 2 pkt. 5 u.p.z.p w związku z art. 6 u.g.n., gdyż ciąg pieszo-jezdny nie może stanowić drogi publicznej, a tym samym inwestycji celu publicznego.
Podnieśli niezgodność m.p.z.p. z zapisami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy P., uchwała nr 1589/LII/2014 z dnia 29.10.2024 r., Tom II , rozdział XI.2 str.102-105 uchwały, gdzie wśród inwestycji celu publicznego z zakresu inwestycji drogowych nie ma budowy nowych dróg w S.ch, w tym budowy tzw. publicznego ciągu pieszo-jezdnego. Dodali, że naruszony został art. 15 ust. 1 ustawy u.p.z.p. oraz przepisów odrębnych z zakresu Prawa budowlanego, tj. art. 3 pkt 2 i pkt 2a ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 725, z późn. zm.) oraz § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1225), z uwagi na sformułowanie ustaleń określających ciąg pieszo-jezdny jako publiczny- pełniący funkcję drogi publicznej.
Zaznaczyli, że ustanowienie ciągu pieszo-jezdnego na działkach nr [...] i [...] jest rażącym naruszeniem prawa, wobec określenia ciągu pieszo- jezdnego jako drogi publicznej i wprowadzenia zapisu, że ten teren jest wyznaczony do rozmieszczenia inwestycji celu publicznego.
Podkreślili, że ciąg pieszo-jezdny 1KPJ jest położony przede wszystkim za blisko zabudowań, wprowadza naruszenie miru domowego posesji bezpośrednio przy nim położonych, dla korzystania z garażów na działkach nr [...] i [...], z tytułu ich posadowienia w odległości 4m od terenu wyznaczonego pod 1KPJ, sprowadza bezpośrednie zagrożenie życia i bezpieczeństwa z uwagi na możliwość znacznego zwiększenia ruchu pojazdów oraz rozdziela funkcjonalnie obszar działek nr [...], [...] i [...] stanowiących od wielu lat teren użytkowany przez jedną rodzinę.
Zaskarżonej uchwale Skarżący zarzucili naruszenie przepisów dotyczących braku charakteru lokalnego dla ustanowienia ciągu pieszo-jezdnego 1KPJ na obszarze działek nr [...] i [...], jako inwestycji celu publicznego dla obszaru gminy, dla co najmniej wspólnoty lokalnej obejmującej wszystkich mieszkańców wsi S.. Dodali, że ustanowienie ciągu pieszo-jezdnego na terenie działek nr [...] i [...] jest zrobione jedynie w interesie prywatnym kilku posesji (które mają dostęp do drogi urządzony w inny sposób) i nie ma podstaw do jego ustanowienia.
Skarżący wskazali, że naruszenie prawa dotyczące ustalenia położenia ciągu pieszo-jezdnego na działkach numer [...] i [...] wynika z tego że :
- parametry tej drogi na odcinku wymienionych działek nie spełniają parametrów drogi publicznej, przedmiotowy teren działek [...] i [...] nie jest własnością podmiotu samorządu terytorialnego oraz ustalenia terenu do rozmieszczenia inwestycji celu publicznego są dla działek prywatnych.
Podkreślili, że wprowadzone w części graficznej uchwały - nieprzekraczalne linie zabudowy, położone w działkach [...], wchodzącą w obszar tych działek i położonych na nich budynków. Wprowadzanie parametrów zabudowy - takich jak nieprzekraczalna linia zabudowy w obszar wymienionych działek i w bryłę istniejących budynków zlokalizowanych na działkach nr [...] i [...] stanowi naruszenie zasad sporządzenia planu - art. 28 u.p.z.p. do którego należy przekroczenie władztwa planistycznego gminy.
Skarżący podnieśli, że Gmina P. podczas prac planistycznych zignorowała opinie i dokumenty przedstawiane w pismach i uwagach do planu, w tym m.in. opinię prof. G. krytycznie przedstawiająca ocenę przyjętych rozwiązań drogowych - zał. nr 9.
Skarżący wskazali na bezzasadne przecięcie po ukosie działki nr [...] projektowaną drogą co spowoduje, że działka ta miałaby zmieniony kształt na kształt trapezowy, a cała posesja nr [...] i nr [...] miałaby kształt nieforemnego trapezu. Zaznaczyli, że naruszenie zasad władztwa planistycznego w stosunku do właścicieli działek przyległych do projektowanej drogi wynika z tego, że ciąg pieszo-jezdny rozdziela przez środek posesje, obejmującą działki nr [...] i [...] do których Skarżący posiadają prawo własności. Zaznaczyli, że bardzo stromy zjazd - na odcinku 33 m wynoszący 3,0 m, co w przypadku ustanowienia ciągu pieszo-jezdnego 1KPJ spowoduje znaczne zwiększenie zagrożenia zdrowia i życia dla mieszkańców posesji przyległych do ciągu pieszo-jezdnego 1KPJ, m.in. zimą znacznie zwiększa się ryzyko poślizgnięcia i wpadnięcia pieszego pod przejeżdżający samochód.
Skarżący wskazują na bezzasadne przyczynienie się do poniesienia przez Gminę dużych i zbędnych wydatków na odszkodowania, urządzenie i utrzymywanie przedmiotowego terenu w interesie tylko mieszkańców kilku domów mających zagwarantowany dostęp do drogi powiatowej w S. - ulicy [...]. Zaznaczyli, że wszystkie posesje z ulicy [...] mają zapewniony dojazd prawny działką nr [...]co potwierdza - zał. nr 5 i korzystają z dojazdu faktycznego ulicą [...]oraz [...]. Tym bardziej nie ma potrzeby obciążania gminy wydatkami w tym zakresie.
Wskazali, że w zestawieniu uwag S. Etap I z dnia 06.11.2024 r. w znacznej części pominięto uwagi składane przez skarżących, w tym pominięto treść wpisu służebności widniejącą w księgach wieczystych i numery tych ksiąg, przez co nie jest pokazana istota posiadanych praw przez właścicieli działek przy ul. [...].
Skarżący dodali, że niezależnie od wejścia w życie m.p.z.p. zabudowania istnieją oraz powstaną nowe na tym obszarze, co ma znaczenie także dla zasad ładu przestrzennego i estetyki okolicy przez co należy rozumieć takie ukształtowanie przestrzeni, które tworzy harmonijną całość oraz uwzględnia w uporządkowanych relacjach wszelkie uwarunkowania i wymagania funkcjonalne, społeczno- gospodarcze, środowiskowe, kulturowe oraz kompozycyjno-estetyczne.
Zdaniem Skarżących stwierdzić należy, że w tej sprawie naruszono zasady sporządzania planu w rozumieniu art. 28 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (zasadę proporcjonalności i równości ograniczenia prawa własności), co jest to nieakceptowalne z punktu widzenia zasad planowania przestrzennego i kształtowania ładu przestrzennego.
W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w P. wniosła o jej oddalenie.
Wskazała, że publiczny ciąg pieszo-jezdny oznaczony symbolem 1KPJ na rysunku stanowiącym załącznik nr 1 do zaskarżonej uchwały stanowi brakujące połączenie ul. [...] poprzez ul. [...] z ul. [...] i jest obecnie częściowo użytkowany jako ciąg komunikacyjny. Jego celem jest zapewnienie wygodnego i bezpiecznego publicznego dostępu mieszkańcom tej części S. do ul. [...]. W rejonie, gdzie zaplanowano przedmiotowy ciąg, brakuje połączenia z główną ulicą wsi S., tj. ul. [...] , przy której zlokalizowane są przystanki autobusowe, sklep i inne punkty usługowe.
Organ wskazał, że zaskarżony plan wprowadził dodatkowe połączenia, m.in. kwestionowany przez Skarżących publiczny ciąg pieszo- jezdny (1KPJ), aby dojazdy czy dojścia do nieruchomości, a także do ulicy [...], nie opierały się na służebnościach, tylko na bezpośrednich publicznych połączeniach drogowych. Bez wyznaczenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego dróg trudno jest zaprojektować tereny o innym przeznaczeniu, gdyż układ drogowy stanowi podstawę projektowania danego obszaru. Nie można też pominąć istotnego faktu, że drogi i ciągi publiczne umożliwiają budowę i umieszczanie w nich urządzeń infrastruktury technicznej (np. sieci wodociągowe i kanalizacyjne, telekomunikacyjne), z których korzystają wszyscy mieszkańcy. Bardzo trudne, a wręcz niemożliwe jest to do zrealizowania, gdy cała komunikacja opiera się na służebnościach obciążających prywatne nieruchomości.
Rada Miejska w P. zwróciła uwagę na fakt, iż ulica [...] została przebudowana, w pasie drogowym zrealizowano chodniki oraz ścieżkę rowerową, umieszczono przystanki autobusowe. Te działania spowodowały, że wyremontowana ulica jest ważną przestrzenią publiczną, dlatego skomunikowanie jej z terenem mieszkaniowym (MN i MNU) poprzez prostopadłe połączenia drogowe i piesze stanowiło istotny aspekt w rozwiązaniach przestrzennych miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla S. .
Podniosła, że Skarżący zdają się nie zauważać, iż tereny, które zostały przeznaczone pod realizację zabudowy mieszkaniowej, będą zabudowywane, co oczywiście będzie miało wpływ na zwiększanie się potrzeb w zakresie przemieszczania się po miejscowości, szczególnie w kierunku ulicy [...]. Dlatego też plan perspektywicznie przewiduje nowe połączenie w postaci ciągu KPJ.
Gmina podniosła, że wbrew zarzutom skargi nie nadużyła władztwa planistycznego uchwalając miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla części wsi S. - etap I. Działając w ramach określonych przez granice prawa i stosując zasadę proporcjonalności, organy gminy mogą w tworzonym planie zagospodarowania przestrzennego ograniczać uprawnienia właścicieli w celu pełniejszej realizacji innych wartości, które uznały za ważniejsze. Koncepcja "władztwa planistycznego" oznacza, że w niektórych przypadkach ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego mogą ingerować w interesy prywatne podmiotów skarżących w sposób odbierany przez nich jako niekorzystny." (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 stycznia 2024 r., II SA/GI1587/23, Legalis).
Organ wyjaśnił, że ustalenia studium nie przesądzają o realizacji przyszłych inwestycji celu publicznego i poprzez fakt, że w postanowieniach uchwalonego dla Gminy P. studium nie ma wpisanych inwestycji drogowych z terenu S. , nie doszło do naruszenia Studium. Dodał, że ustalenia studium nie muszą być przeniesione wprost do postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ale nie mogą również być ze sobą sprzeczne. Pojęcie zgodności planu miejscowego ze studium jest pojęciem niedookreślonym i ma w dużym stopniu charakter ocenny. Punktem wyjścia do oceny zgodności planu ze studium będzie zawsze przedmiot i sposób ujęcia ustaleń studium. Rada Miejska dodała, że ustawodawca obecnie żąda od gminy sprawdzenia, czy plan nie narusza ustaleń studium. Studium nie jest "planem wyższego rzędu" nad planem miejscowym ani "planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego gminy", lecz wyrazem jej polityki przestrzennej, ujętym kierunkowo. Studium nie dokonuje przeznaczenia terenów na oznaczone cele." (uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2024 r., II OSK 57/24, Legalis).
Rada Miejska w P. podniosła, że oczywistym jest, iż zaprojektowanie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego publicznego ciągu pieszo-jezdnego będzie wiązało się w przyszłości z wydatkami środków publicznych, ale jest to działanie na podstawie i w granicach obowiązującego prawa.
Pismem z 9 stycznia 2026 r. Skarżący D.P. wniósł replikę na odpowiedź organu na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) dalej: "p.p.s.a.", sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. W myśl art. 151 p.p.s.a. Sąd oddala skargę jeżeli jest ona bezzasadna.
W niniejszej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę prawną wniesienia skargi na uchwałę rady gminy stanowi art. 101 ustawy o samorządzie gminnym (Dz. U. 2025 r., poz. 1153 t.j.) powoływanej dalej jako "u.s.g.", zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętym przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Wskazać należy w tym miejscu, że w dniu 1 czerwca 2017 r. weszła w życie ustawa z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935, dalej: ustawa nowelizująca). Zmieniła ona m.in. treść art. 52 i 53 p.p.s.a. oraz art. 101 ust. 1 u.s.g. Dla ustalenia, która wersja art. 52 i 53 p.p.s.a. oraz art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym ma zastosowanie w danej sprawie rozstrzygająca jest nie data wniesienia skargi, lecz data wydania zaskarżonego aktu (wyrok NSA z 28 sierpnia 2018 r., II OSK 1624/18, wszystkie powołane orzeczenia publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie zaskarżona uchwała została podjęta w dniu [...] listopada 2024 r., a zatem wniesienie skargi nie musiało zostać poprzedzone wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa.
W ocenie Sądu, spełnione zostały kryteria określone w art. 101 ust. 1 u.s.g., ponieważ zaskarżona uchwała nr [...] Rady Miejskiej w P. z
[...] listopada 2024 r., powoływana dalej jako: "Uchwała" dotyczy uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, powoływanego dalej jako: "m.p.z.p.", "plan" części wsi S.- etap I, będącego aktem prawa miejscowego, a więc stanowi akt z zakresu administracji publicznej. Warunkiem dopuszczalności skargi wniesionej na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. jest wykazanie przez Skarżącego naruszenia jego interesu prawnego postanowieniami zaskarżonej uchwały.
W niniejszej sprawie Skarżący wywodzą swój interes prawny z faktu przysługiwania im prawa własności do działek o nr ew. [...] oraz [...] i [...] z obrębu S. położonych na terenie objętym przedmiotową uchwałą. Skarżący przedłożyli odpisy z ksiąg wieczystych : nr [...], [...]nr [...] i postanowienia o nabyciu spadku z dnia 20 września 2024 r. po M.P. na potwierdzenie posiadanego prawa własności z którego wywodzą swój interes prawny do zaskarżenia uchwały.
W ocenie Sądu uznać zatem należy, że zaskarżona uchwała Rady Miejskiej w P. z [...] listopada 2024 r., nr [...] dotyczy interesu prawnego Skarżących wynikającego z przysługiwania im prawa własności do przedmiotowych działek. Wskazać należy, że aktualny właściciel nieruchomości ma legitymację do wniesienia skargi w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. na uchwałę rady gminy w przedmiocie uchwalenia (zmiany) miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która weszła w życie przed nabyciem nieruchomości, jeśli dotychczasowy właściciel (dotychczasowi właściciele) nie skorzystał z tego uprawnienia w stosunku do tej uchwały (por. wyrok NSA z 7 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 186/10, ONSAiWSA 2011, nr 3, poz. 55).
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że Skarżący jako aktualni właściciele działek nr [...] oraz [...] i [...] z obrębu S. posiadają legitymację do wniesienia skargi w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. na uchwałę Rady Miejskiej w P. w przedmiocie uchwalenia m.p.z.p.
W orzecznictwie przyjmuje się, że do naruszenia interesu prawnego strony dochodzi wtedy, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego wynikające z przepisów prawa materialnego, względnie zostanie nałożony na skarżącego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący (por. wyrok NSA z 19 czerwca 2009 r., II OSK 205/09). Nie budzi przy tym żadnych wątpliwości, że podmiotami legitymowanymi do zaskarżenia uchwały w sprawie m.p.z.p. są zasadniczo właściciele lub użytkownicy wieczyści nieruchomości położonych na terenie objętym planem.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że Skarżący wskazali naruszenie ich interesu prawnego poprzez przeznaczenie części terenu ich prywatnych działek nr [...] i [...] na publiczny ciąg pieszo-jezdny oznaczony symbolem 1KPJ.
Wobec wykazania przez Skarżących interesu prawnego wynikającego z ograniczenia posiadanego prawa własności, a tym samym spełnienia wymogu formalnego do wniesienia skargi należy, przejść do merytorycznej oceny zaskarżonego planu miejscowego w zakresie jego zaskarżenia, tj. w części zapisów dotyczących całego ciągu pieszo-jezdnego oznaczonego na rysunku planu symbolem 1KPJ, położonego pomiędzy ulicą zbiorczą – [...] , a ulicą dojazdową oznaczoną w części graficznej planu symbolem [...] obejmującego działki nr [...] i [...] oraz w zakresie nieprzekraczalnych linii zabudowy dotyczących obszaru oznaczonego symbolem 1KPJ położonych na działkach nr [...], na terenie obszarów funkcjonalnych 2MNU, 3MN, 3MNU.
Sąd władny był zatem skontrolować legalność zapisów zaskarżonego planu wyłącznie w zakresie dotyczącym określenia przeznaczenia ww. działek i związanych z tym zakazów w zagospodarowaniu (zabudowie), wynikających z funkcji terenu określonej w części planu jako 2MNU, 3MN, 3MNU (tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej oraz tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i usług).
Wyjaśnić należy, że wskazanego naruszenia interesu prawnego Skarżących przez ww. postanowienia planu nie można utożsamiać z naruszeniem prawa (w znaczeniu przedmiotowym, jako obiektywnego porządku prawnego) skutkującym "automatycznie" nieważnością tych postanowień. Innymi słowy, samo stwierdzenie naruszenia interesu prawnego skarżącego nie oznacza jeszcze konieczności uwzględnienia skargi. Obowiązek taki powstaje bowiem dopiero wtedy, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego skargę jest związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego. Obowiązku uwzględnienia skargi na m.p.z.p. nie ma natomiast wówczas, gdy naruszony zostaje wprawdzie interes prawny lub uprawnienie, ale dzieje się to w zgodzie z obowiązującym prawem, w granicach przysługującego gminie tzw. władztwa planistycznego, w którego ramach rada gminy ustala przeznaczenie i zasady zagospodarowania terenów położonych na obszarze gminy (por. wyrok NSA z 12.05.2011 r., II OSK 355/11, CBOSA).
Zasadnicze znaczenie ma w tym względzie art. 28 ust. 1 u.p.z.p., zgodnie z którym istotne naruszenie zasad sporządzania planu ogólnego lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Pojęcie "trybu sporządzania planu miejscowego", którego zachowanie stanowi przesłankę formalnoprawną zgodności m.p.z.p. z przepisami prawa – odnosi się do sekwencji czynności, jakie podejmuje organ w celu doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego, począwszy od uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu, a skończywszy na jego uchwaleniu. Natomiast pojęcie "zasad sporządzania planu miejscowego" – których uwzględnienie stanowi z kolei przesłankę materialnoprawną zgodności m.p.z.p. z przepisami prawa – należy wiązać z samym sporządzeniem (merytorycznym opracowaniem) aktu planistycznego, a więc z merytoryczną zawartością tego aktu (część tekstowa, graficzna i załączniki), zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistycznej (por. wyroki NSA: z 25.05.2009 r., II OSK 1778/08, oraz z 11.09.2008 r., II OSK 215/08 – CBOSA).
W niniejszej sprawie, Skarżący w istocie zarzucają, że organ dopuścił się naruszenia zasad uchwalania planu miejscowego poprzez przekroczenie granic władztwa planistycznego, naruszenia zasady proporcjonalności, równości i ochrony własności (art. 1 ust. 2 pkt 7, art. 1 ust. 2 pkt 9), a także naruszenie art. 2 pkt 5 u.p.z.p. w zw. z art. 6 u.g.n. w zakresie realizacji inwestycji celu publicznego rozumianego jako wydzielanie gruntów pod drogi publiczne, drogi rowerowe i drogi wodne. Podnieśli, że ciąg pieszo-jezdny nie może stanowić drogi publicznej, a tym samym inwestycji celu publicznego. Skarżący zarzucili także nie wzięcie pod uwagę zgłaszanych przez nich wniosków i uwag oraz zgłaszanych opinii i dokumentów czym doszło do naruszenia art. 1 ust. 3 u.p.z.p. oraz art. 28 ust. 1 u.p.z.p. Skarżący w zarzutach wskazuje na naruszenie zasad konstytucyjnych tj. art. 21 ust. 1 oraz 64 Konstytucji RP.
Sąd podzielił argumentację Skarżących.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 140 k.c. w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. W myśl art. 64 ust. 2 Konstytucji RP własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej. Własność może być ograniczona tylko w drodze ustaw i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Z kolei w myśl wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP zasady proporcjonalności, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Ograniczenia wykonywania prawa własności wynikają z przepisów bardzo wielu ustaw.
W niniejszej sprawie istotne jest ograniczenie wynikające z przepisów u.p.z.p. Na mocy przepisów powołanej ustawy organy gminy zostały upoważnione do ingerencji w prawo własności innych podmiotów, w celu ustalenia przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenów położonych na obszarze gminy. Wynika to wprost z treści art. 6 ust. 1 u.p.z.p., zgodnie z którym ustalenia planu miejscowego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Zaznaczyć należy, iż uprawnienia przyznanego w art. 3 ust. 1 u.p.z.p. gmina nie może wykonywać dowolnie. W art. 1 ust. 2 u.p.z.p. zawarto otwarty katalog wymagań, które w szczególności należy wziąć pod uwagę w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Gmina zobowiązana jest w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uwzględniać m.in. prawo własności (art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p.), jak i potrzeby interesu publicznego (art. 1 ust. 2 pkt 9 u.z.p.z.p.). Nie ulega wątpliwości, że rada gmina w planie miejscowym winna obowiązkowo określić przeznaczenie terenów (art. 15 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p.), zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego (art.; 15 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p.), jak i wymagania wynikające z potrzeb kształtowania przestrzeni publicznych (art. 15 ust. 2 pkt 5 u.p.z.p.). Uchwalając plan miejscowy rada gminy jest zatem uprawniona do tego, aby po przeanalizowaniu potrzeb wspólnoty lokalnej zdecydować o przeznaczeniu określonych terenów pod drogi publiczne, jak i prywatne. Zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. w planie miejscowym określa się obowiązkowo zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji.
W niniejszej sprawie nie wyważono interesów prywatnych i interesu publicznego. Ustalając obszar ciągu pieszo-jezdnego 1KPJ interes prywatny Skarżących został bezpośrednio naruszony, gdyż projektowany ciąg pieszo-jezdny rozdziela przez środek posesję obejmującą działki nr [...] i [...] których Skarżący są właścicielami. Projektowany ciąg pieszo-jezdny 1KPJ jest przeprowadzony przez teren zagospodarowanych i zabudowanych działek nr [...], których położenie i kształt został ustalony ponad 20 lat temu. Przecięcie działki nr [...] projektowaną drogą spowoduje, że działka ta będzie miała zmieniony kształt na trapezowy, a cały teren obejmujący działki nr [...] i [...] miałby kształt nieforemnego trapezu. Przy czym takie umieszczenie ciągu pieszo-jezdnego 1KPJ niewątpliwie spowoduje naruszenie miru domowego dla posesji na działkach nr [...] i [...] poprzez znaczące pogorszenie się warunków zamieszkania i przyczynienie się do istotnego pogorszenia bezpieczeństwa oraz zagrożenia zdrowia i życia w bezpośrednim sąsiedztwie tych posesji.
Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 października 2016 r., sygn. akt II OSK 3314/14 (CBOSA), że na system komunikacji zapewniający obsługę komunikacyjną działek położonych na terenie objętym m.p.z.p. mogą składać się, drogi publiczne i wewnętrze – zwłaszcza te już istniejące w dacie uchwalenia danego planu miejscowego – w rozumieniu ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j.t. Dz.U. z 2025 r. poz. 889 - dalej "u.d.p."). Jednak już użyte w art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. pojęcie "określania zasad modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji" - przynajmniej w zakresie wytyczania nowych lub korekty przebiegu istniejących dróg – ma zasadniczo za swój cel władcze kształtowanie sieci dróg publicznych, ewentualnie także dróg wewnętrznych, ale tylko tych zlokalizowanych na nieruchomościach publicznych (przede wszystkim gminnych), a już nie na nieruchomościach prywatnych oznaczonych jako drogi dojazdowe do innych nieruchomości prywatnych.
Zaznaczyć należy, że co do zasady ciąg pieszo-jezdny nie jest drogą publiczną, lecz ciągiem komunikacyjnym wewnętrznym lub dojazdowym choć może być dostępny dla nieokreślonego kręgu osób, jeżeli stanowi element planu zagospodarowania. Służy on do obsługi komunikacyjnej nieruchomości, zapewniając dojazd i dojście, a jego realizacja zależy od zgody właściciela terenu, nie będąc celem publicznym. Musi mieć też szerokość min. 5 m, umożliwiając wspólny ruch pieszych i pojazdów.
Wyznaczenie terenu publicznego oznaczonego symbolem 1KPJ jako inwestycji celu publicznego rażąco narusza art. 2 pkt 5 u.p.z.p. w zw. z art. 6 ust. 1 u.g.n., gdyż ciąg pieszo-jezdny nie może stanowić drogi publicznej, a tym samym inwestycji celu publicznego. Przy czym nie jest to rozwiązanie istotne dla zbiorowości na poziomie lokalnym - wszystkich mieszkańców wsi S.. Ustanowienie ciągu pieszo-jezdnego jest jedynie w interesie prywatnym kilku posesji, co nie świadczy o znaczeniu lokalnym inwestycji.
Zauważyć należy, że naruszenie prawa dotyczące położenia ciągu pieszo-jezdnego na działkach nr [...] i [...] wynika także z tego, że parametry tej drogi na odcinku wymienionych działek nie spełniają parametrów drogi publicznej. W przypadku ciągu pieszo-jezdnego wymagana szerokość to co najmniej 5 metrów). Ponadto, przedmiotowy teren działek nr [...] i [...] nie jest własnością podmiotu samorządu terytorialnego, a rozmieszczenie inwestycji celu publicznego nastąpiło na terenie działek prywatnych.
Stosownie do treści art. 7 ust. 1 pkt 2 u.s.g., zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy i obejmuje m.in. sprawy "gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego". W świetle tego przepisu władcze wyznaczenie na działkach prywatnych publicznego ciągu pieszo-jezdnego oznaczałoby próbę przerzucenia obowiązku gminy, w tym także w zakresie ponoszenia kosztów, zapewnienia obsługi komunikacyjnej dla nieruchomości przeznaczonych w planie miejscowym pod zabudowę, na prywatnych właścicieli tych nieruchomości lub nieruchomości sąsiednich co uznać należy także za nadużycie władztwa planistycznego.
Po drugie, przeciwko takiemu rozwiązaniu, jakie przyjęto w planie miejscowym wprowadzając publiczny ciąg pieszo-jezdny oznaczony symbolem 1KPJ przebiegający przez teren prywatnych działek skarżących nr [...] i nr [...] przemawia także wzgląd na konieczność respektowania przy wprowadzaniu w planie miejscowym określonych ograniczeń prawa własności (innych praw majątkowych) zasady proporcjonalności – wywodzonej z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP – w świetle której wszelkie ograniczenia praw i wolności mogą być wprowadzane jedynie w koniecznych przypadkach i tylko w niezbędnym zakresie.
W konsekwencji wprowadzenie tego rodzaju ograniczającej regulacji należy każdorazowo poprzedzić starannym rozważaniem trzech podstawowych kwestii (por.: wyrok TK z 26.04.1995 r., K 11/94, OTK 1995, nr 1 poz. 12; J. Zakolska, Zasada proporcjonalności w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 2008, s. 18 oraz wyrok NSA z 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2677/20) :
(1) czy wprowadzona regulacja jest w stanie doprowadzić do zamierzonych przez nią skutków (tzw. kryterium przydatności); (2) czy regulacja ta jest niezbędna dla ochrony interesu publicznego, z którym jest powiązana (tzw. kryterium niezbędności); (3) czy efekty wprowadzanej regulacji pozostają w proporcji do ciężarów nakładanych przez nią na obywatela (tzw. kryterium proporcjonalności sensu stricto).
W rozpatrywanej sprawie jako szczególnie doniosły – a zarazem nie spełniony – jawi się przede wszystkim pierwszy z wymienionych aspektów zasady proporcjonalności, określany mianem kryterium przydatności, który zawiera się w pytaniu, czy wprowadzona regulacja jest w stanie doprowadzić do zamierzonych przez nią skutków.
W ocenie Sądu, umieszczenie w części tekstowej i graficznej uchwały publicznego ciągu pieszo-jezdnego 1KPJ nie spełnia kryterium przydatności, gdyż teren ten nie dość, że jest zabudowany to dodatkowo obszar ciągu pieszo-jezdnego 1KPJ nie tylko wchodzi w zabudowane działki, ale jest także bardzo dużym utrudnieniem dla właścicieli działek przez które przechodzi i dla właściciel działek graniczących z tym ciągiem. Ponadto, jest on zbędny wobec istniejącego i ustanowionego prawa dojazdu do działek położonych przy drodze gminnej [...] , położoną blisko inną działką drogową nr [...](obecnie nr [...]), należącą do jednego ze skarżących. Ponadto, mieszkańcy mający posesje przy drodze dojazdowej [...] i 2KDW mają zagwarantowany dojazd do ul. [...] poprzez drogę wewnętrzną oznaczoną symbolem 1KDW i jej przedłużeniem na działkach nr [...](obecnie nr [...]) i nr [...] (obecnie nr [...]) oraz przez ul. [...] i ul. [...] .
Zaznaczyć należy, że na takie wykorzystanie działek Skarżących nadal będzie niezbędne uzyskanie zgody właścicieli działek, przez które ma publiczny ciąg pieszo-jezdny przebiegać, gdyż nie jest dopuszczalne wywłaszczenie nieruchomości z przeznaczeniem na cele realizacji dróg publicznych lecz w interesie prywatnym, a nie publicznym. Wynika to jasno z wykładanego a contrario przepisu art. 6 pkt 1 u.g.n., zgodnie z którym celami publicznymi w rozumieniu ustawy są: "wydzielanie gruntów pod drogi publiczne, drogi rowerowe i drogi wodne, budowa, utrzymywanie oraz wykonywanie robót budowlanych tych dróg, obiektów i urządzeń transportu publicznego (...)". Zarazem w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że m.p.z.p. powinien być tak skonstruowany, aby była zapewniona możliwość obsługi komunikacyjnej określonych terenów (por. wyrok NSA z 01.04.2011 r., II OSK 109/11, CBOSA).
Odnosząc się do kryterium niezbędności podkreślić należy, że wszystkie działki położone wzdłuż projektowanego ciągu [...] mają zagwarantowany dostęp do drogi publicznej, co potwierdza odpis z księgi wieczystej [...] z 21 wpisami służebności przechodu i przejazdu poprzez działkę nr [...]na rzecz wszystkich każdoczesnych właścicieli działek położonych przy ul. [...] (oznaczonej na rysunku planu symbolem [...] - ulica gminna oraz symbolem 1 KDW i 2KDW), na obszarach funkcjonalnych 2MNU, 2MN, 3MN i 4MN. Natomiast wszystkie działki z ulicy [...] mają zapewniony dojazd prawny działką nr [...]oraz korzystają z dojazdu faktycznego ulicą [...]oraz [...].
Zdaniem Sądu, kwestionowana regulacja planistyczna budzi istotne zastrzeżenia także w zakresie spełniania trzeciego z ww. aspektów zasady proporcjonalności – kryterium proporcjonalności sensu stricto – gdyż jawi się jako nadmiernie uciążliwa z perspektywy właścicieli "obciążonych" nieruchomości, przez które ma przebiegać wyznaczony w planie ciąg pieszo-jezdny 1KPJ. I to nadmiernie uciążliwa nawet w sytuacji, gdyby właściciele byli zainteresowani dobrowolnym zbyciem lub udostępnieniem swojej nieruchomości (jej określonej części) na cele zgodne z ustalonym w m.p.z.p. przeznaczeniem drogowym.
Wskazać należy, że Gmina w ramach przysługującego jej władztwa planistycznego powinna kierować się zasadą proporcjonalności, tj. zakazem nadmiernej w stosunku do chronionej wartości ingerencji w sferę praw i wolności jednostki. Ingerencja w sferę prawa własności musi pozostawać w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia.
W ocenie Sądu, przeznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego określonego obszaru, pod publiczny ciąg pieszo-jezdny oznaczony symbolem 1 KPJ z terenu prywatnych działek nr [...] i [...] narusza zasady proporcjonalności i równości, nastąpiło bez należytego wyważenia interesu indywidualnego i interesu publicznego. Wskazać należy, że skoro istnieje grupa mieszkańców posiadająca posesje przy drodze dojazdowej [...] i 2KDW mająca zagwarantowany dojazd do ulicy zbiorczej - ul. [...] poprzez drogę oznaczoną symbolem 1KDW i jej przedłużenie na działkach nr [...](obecnie nr [...]) i nr [...] (obecnie nr [...]), to należało wyważyć czy wytyczany drugi równoległy przejazd terenem oznaczonym symbolem 1KPJ nie tylko narusza prawa Skarżących jako właścicieli nieruchomości, ale czy też nie wprowadza dyskryminacji tylko dlatego, że są w mniejszości. Ponadto, planowany ciąg pieszo jezdny 1KPJ ma zostać wyznaczony z terenu prywatnych działek należących do Skarżących na cele drogowe – z czym w sposób oczywisty wiążą się istotne ograniczenia w inwestowaniu (np. niedopuszczalność zabudowy).
Podkreślić należy, że organ władzy planistycznej wprowadzając w części graficznej uchwały nieprzekraczalne linie zabudowy, położone w działkach nr [...] nie zauważył, że wchodzą one w obszar tych działek i położonych na nich budynków, co stanowi istotne naruszenie zasad sporządzania planu tj., art. 28 ust. 1 u.p.z.p. poprzez przekroczenie władztwa planistycznego gminy.
Ponadto, Rada Miejska w P. podczas prac planistycznych pominęła opinie i dokumenty przedstawiane przez Skarżących w pismach i uwagach do planu, w tym m.in. opinię urbanistyczną prof. G. krytycznie przedstawiająca ocenę przyjętych rozwiązań drogowych, co także stanowi naruszenie art. 1 ust. 3 u.p.z.p. oraz art. 28 ust. 1 u.p.z.p. W opinie tej stwierdzono m.in., że " ... wprowadzone w planie miejscowym rozwiązanie jest więc niepotrzebne, niszczące, potęgujące konieczność ingerencji w tereny nie stanowiące własności gminy. (...). Podobnie z punktu widzenia wiedzy urbanistycznej lepszym rozwiązaniem będzie przeprowadzenie tej nowej drogi na terenie w mniejszym stopniu zagospodarowanym niż obecnie projektowany ciąg pieszo-jezdny 1KPJ, co budzi zarówno gniew mieszkańców już tu istniejących, jak też przyszłych mieszkańców, dziś już właścicieli gruntów".
Dokonując ingerencji w sferę prywatnych interesów właścicieli nieruchomości gmina powinna kierować się zasadą proporcjonalności, która wyraża zakaz nadmiernej w stosunku do chronionej wartości ingerencji w sferę praw i wolności jednostki. Oznacza to konieczność dbania o właściwe ustalenie proporcji pomiędzy ochroną interesu publicznego z jednej strony a ograniczeniem prywatnych interesów właścicieli z drugiej (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 28 lutego 2008r., sygn. akt II SA/Bk 42/08, dostępny j.w.).
Reasumując, ograniczenie prawa własności Skarżących zostało przez Sąd ocenione jako przekraczające granice władztwa planistycznego i naruszające zasadę proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji) oraz istotę prawa własności (art. 64 ust. 3 Konstytucji). Wprowadzenie w zaskarżonym planie w części tekstowej i graficznej publicznego ciągu pieszo-jezdnego 1 KPJ utworzonego z terenu prywatnych działek skarżących nr [...] i [...], zbędnego dla celu publicznego, gdyż wszystkie działki mają zapewniony dojazd do ulicy [...] stanowi naruszenie zasady proporcjonalności, a tym samym wykracza poza granice władztwa planistycznego gminy. Zdaniem Sądu, nie można uznać, aby Rada Miejska w P. w sposób należyty i wnikliwy wyważyła interesy indywidualne Skarżących w zestawieniu z interesem ogólnym. Rada Miejska dokonując ingerencji w sferę prywatnych interesów właścicieli powinna kierować się zasadami niezbędności i proporcjonalności, które wyrażają zakaz nadmiernej w stosunku do chronionej wartości (w tym przypadku braku interesu publicznego) ingerencji w sferę praw i wolności jednostki.
Brak wykazania, że ustalona funkcja publicznego ciągu pieszo-jezdnego
1KPJ połączenia ulicy [...] poprzez ul. [...] z ul. [...] ma niezbędny charakter lokalny uzasadnia tezę, że przeznaczenie w zaskarżonym planie części działek Skarżących nr [...] i [...] na ciąg pieszo-jezdny dokonano z naruszeniem zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) i stanowi nadużycie władztwa planistycznego (art. 3 ust. 1 i art. 6 ust. 1 u.p.z.p.).
Zdaniem Sądu, Rada Miejska w P. powinna rozważyć po pierwsze, czy istnieje potrzeba ustalenia takich funkcji, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi zbadać, jakie mogą być alternatywne rozwiązania i dopiero wówczas przyjąć optymalne w ocenie organu rozwiązanie. Podkreślenia wymaga raz jeszcze, że kwestia ta jest o tyle istotna, że dotyczy terenów będących własnością prywatną.
Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności sprawy, Sąd na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. w pkt I sentencji wyroku stwierdził nieważność § 34,
§ 7 ust 1 pkt 6, § 8 pkt 4, oraz § 17 ust. 1 i ust. 2 zaskarżonej uchwały.
Sąd stwierdził nieważność § 17, w odniesieniu do będącego przedmiotem niniejszego postępowania publicznego ciągu pieszo-jednego oznaczonego symbolem KPJ oraz symbolem 1KPJ położonego pomiędzy ulicą [...] a ulicą dojazdowa oznaczoną na planie symbolem [...] . Ponadto, stwierdził nieważność części graficznej zaskarżonej uchwały w zakresie ciągu pieszo-jezdnego oznaczonego na rysunku planu symbolem 1KPJ, położonego pomiędzy ul. [...] , a ulicą dojazdową oznaczoną na planie symbolem [...] oraz w zakresie nieprzekraczalnych linii zabudowy - w odniesieniu do działek nr ewid. [...] położonych na terenie obszarów funkcjonalnych 2MNU, 3MNU i 3MN.
Celem stwierdzenia nieważności powyższych przepisów zaskarżonej uchwały było wyeliminowanie zarówno z jej części tekstowej, jak i z części graficznej ciągu pieszo-jezdnego oznaczonego na rysunku planu symbolem JKPJ bądź symbolem KPJ oraz nieprzekraczalnych linii zabudowy - w odniesieniu do działek nr ewid. [...] położonych na terenie obszarów funkcjonalnych 2MNU, 3MNU i 3MN.
Sąd na rozprawie w dniu 14 stycznia 2026 r. uwzględnił wniosek Skarżących i dopuścił dowody wskazane w skardze na okoliczność wykazania interesu prawnego Skarżących do wniesienia skargi oraz udokumentowania twierdzeń podnoszonych w skardze, gdyż obejmują one dowody z dokumentów, których ocena przez Sąd mogła przyczynić się do wyjaśnienia wątpliwości w sprawie, a nie spowodowała nadmiernego przedłużenia postępowania sądowego.
O kosztach postępowania (pkt II sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz § 14 ust.1 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (j.t. Dz.U. z 2023 r., poz. 1964), zasądzając na rzecz skarżącego D.P. od organu kwotę 497 zł, na którą składa się wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 480 zł oraz opłata od pełnomocnictwa (17 zł) oraz solidarnie na rzecz obu skarżących kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło