VII SA/Wa 829/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kamiński, , Sędzia WSA Ewa Machlejd (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Miron, Protokolant spec. Katarzyna Ławnik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny W W. z dnia [...] grudnia 2010r., nr [...] w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników postanawia: skargę odrzucić. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. znak [...] na podstawie art. 97 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., w związku z art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.) odmówił podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2004 r. o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] maja 2010 r. S. K. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2004 r. o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników. W sprawie toczyło się postępowanie przed sądem, w związku ze złożonym przez S. K. odwołaniem od decyzji z dnia [...] czerwca 2008 r. o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej. Dlatego postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008 r. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2004 r. zostało zawieszone do czasu zakończenia postępowania sądowego. Organ podał, iż w dniu 21 sierpnia 2010 r. PT KRUS otrzymała wyrok Sądu Apelacyjnego. Sąd uchylił decyzję z dnia [...] czerwca 2008 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez PT KRUS. W dniu [...] września 2010 r. została wydana nowa decyzja o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej. Ponieważ od tej decyzji S. K. złożył odwołanie do Sądu Okręgowego, postępowanie w sprawie nie zostało zakończone i dlatego brak jest możliwości podjęcia zawieszonego postępowania. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. znak [...] na podstawie art. 97 § 2, art. 138 § 1 i art. 144 k.p.a. utrzymał w mocy postanowienie o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania. W uzasadnieniu organ przedstawił stanowisko zawarte w uzasadnieniu postanowienia organu pierwszej instancji oraz wskazał, że w zażaleniu nie wniesiono nowych okoliczności, mogących stanowić podstawę do zmiany postanowienia. Organ podał, iż nie zmienił się również stan faktyczny sprawy. Skargę na powyższe postanowienie do sądu administracyjnego wniósł S. K., zarzucając naruszenie art. 97 § 2 k.p.a. Skarżący zwrócił się o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, a także o uchylenie postanowienia z dnia [...] sierpnia 2010 r. w sprawie zawieszenia postępowania. Stwierdził, że w związku z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w L. w sprawie odwołania od decyzji z dnia [...] czerwca 2008 r. przyczyna zawieszenia postępowania ustąpiła. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu oraz wniósł o oddalenie skargi. Postanowieniem z dnia 22 lutego 2011 r. sygn. akt III SA/Lu 88/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. określa kognicję sądów administracyjnych, wskazując katalog aktów prawnych i czynności z zakresu administracji publicznej, które mogą być przedmiotem skargi. Stosownie do treści tego przepisu, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż nie wszystkie sprawy dotyczące relacji o charakterze administracyjnym (publicznoprawnym) zostały poddane przez ustawodawcę kognicji sądów administracyjnych. Istnieją bowiem od tej zasady wyjątki, mające swoje umocowanie w przepisach rangi ustawowej. Z treści art. 180 § 1 k.p.a. wynika, iż w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego kodeksu, ale tylko wówczas, gdy przepisy szczególne dotyczące ubezpieczeń nie ustalają odmiennych zasad postępowania w tych sprawach. Takimi szczególnymi przepisami są regulacje zawarte w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), która w art. 83 ust. 2 ustanawia regułę zaskarżania do sądu powszechnego decyzji podejmowanych przez organ rentowy w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Reguła ta znajduje zastosowanie również w odniesieniu do decyzji wydawanych (jak w niniejszej sprawie) na podstawie art. 83a ust. 2 tej ustawy, zgodnie z którym decyzje ostateczne Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Należy podkreślić, że takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w uchwale podjętej w składzie siedmiu sędziów w dniu 23 marca 2011 r. (sygn. akt I UZP 3/10 Lex nr 738185). W uchwale tej SN przyjął, iż od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organu rentowego) wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Warto też podkreślić, że uchwale tej Sąd Najwyższy postanowił nadać moc zasady prawnej. W odniesieniu do decyzji wydawanych w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych co do zasady właściwy będzie zatem sąd powszechny, także w zakresie, w którym organ rentowy orzeka na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (por. wyrok SN z dnia 16 września 2009 r. sygn. akt I UK 109/09 Lex nr 550987, postanowienia NSA: z dnia 9 września 2010r. sygn. akt I OSK 1425/10, z dnia 25 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 420/08, z 5 grudnia 2008 r. sygn. akt I OSK 1852/07, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 16 listopada 2010r. sygn. akt VII SA/Wa 1645/10). Zauważyć bowiem należy, że wyjątki co do trybu zaskarżania decyzji organu rentowego zostały w sposób enumeratywny ustalone w art. 83 ust. 4 ustawy o s.u.s., zgodnie z którym od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne nie przysługuje odwołanie do sądu powszechnego, a przysługuje prawo złożenia wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do takiego wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w k.p.a. Skoro zaś w art. 83 ust. 4 ustawy o s.u.s. nie zostały wymienione decyzje wydawane w oparciu o art. 83a ust. 2 ustawy, podlegają one, na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy, kontroli sądu powszechnego. Gdyby bowiem ustawodawca chciał umożliwić dokonywanie weryfikacji takich decyzji przez sąd administracyjny, wówczas uczyniłby to wprost, tak jak w art. 83 ust. 4 ustawy. Bez znaczenia jest przy tym okoliczność, że w art. 83a ustawy jako tryb właściwy do uchylenia, zmiany lub unieważnienia decyzji wskazano tryb przewidziany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to jedynie obowiązek stosowania przy wydawaniu decyzji przepisów właśnie Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu, zasadnicze znaczenie dla ustalenia właściwości rzeczowej sądu w niniejszej sprawie ma przedmiot sprawy, a nie tryb, w jakim organ podjął rozstrzygnięcie. Przyjmując założenie racjonalności ustawodawcy, stwierdzić zatem trzeba, że brak jest podstaw do różnicowania właściwości sądów w sprawach dotyczących m.in. podlegania ubezpieczeniu społecznemu i wymiaru składek, w zależności od tego, czy zaskarżona została decyzja wydana w trybie zwykłym, czy też nadzwyczajnym. Skoro zatem na podstawie art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.), w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o s.u.s., również kontrola prawidłowości odmowy podjęcia zawieszonego postępowania, prowadzonego na podstawie art. 83a ustawy o s.u.s. w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników, należy na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy o s.u.s. do właściwości rzeczowej sądu powszechnego. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).