VII SA/Wa 861/12

Referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 sierpnia 2012 r. po rozpoznaniu wniosku D. A. prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi D. A. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2012 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić D. A. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 12 kwietnia 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga D. A. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2012r., znak: [...]. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 złotych skarżąca złożyła na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu wniosku podała, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskała przychód za rok 2011r. "w wysokości 23.298,02 złotych", ponosząc koszty uzyskania przychodów w kwocie 44.966,87 złotych. Dochód zaś uzyskała w wysokości 27.430,98 złotych. Skarżąca podała, że jest właścicielką nieruchomości o pow. 828 m ² z budynkiem w budowie zagrożonym katastrofą budowlaną i zniszczonym budynkiem gospodarczym. Oświadczyła, że nie posiada przedmiotów wartościowych ani oszczędności pieniężnych. W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania złożonego wniosku zarządzeniem z dnia 12 czerwca 2012 r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie; czy samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, czy też pozostaje z innymi osobami, jeśli tak należało wyszczególnić te osoby oraz podać wysokość uzyskiwanego przez nie dochodu. Wezwano także do podania gdzie wnioskodawczyni zamieszkuje ( dom, mieszkanie) należało podać powierzchnię oraz wskazać czy jest ich właścicielem, współwłaścicielem czy też najemcą oraz jakie ponosi miesięczne koszty związane z utrzymaniem mieszkania/domu ( gaz, opłaty za energię, telefon, podatek od nieruchomości itp.), należało je wyszczególnić i podać ich wysokość. Nadto, wezwano do podania wysokości dochodów uzyskiwanych z prowadzonej działalności gospodarczej z trzech ostatnich miesięcy oraz do podania czy oprócz dochodów uzyskiwanych z tytułu prowadzonej działalności uzyskuje jeszcze inne dochody, jeśli tak należało wskazać z jakiego tytułu i podać ich wysokość. Zobowiązano wnioskodawczynię również do wskazania czy posiada oszczędności pieniężne, jeśli tak należało wskazać ich wysokość oraz czy posiada pojazdy mechaniczne, jeśli tak należało podać markę, rok produkcji oraz koszty związane z ich utrzymaniem (ubezpieczenie, paliwo). Wezwano wnioskodawczynię do nadesłania także kserokopii wyciągów bądź wykazów z konta bankowego z trzech ostatnich miesięcy oraz do nadesłania kserokopii zeznania podatkowego za rok 2011 r. Odpowiedzi na powyższe należało udzielić w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 19 lipca 2012r. do Sądu wpłynęła odpowiedź wnioskodawczyni na powyższe. Wnioskodawczyni wskazała, że zamieszkuje w domu należącym do jej siostry, która ponosi koszty jego utrzymania. Podała, że z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej – (usługi księgowe, doradztwo podatkowe) poniosła rzeczywistą stratę podatkową za okres kwiecień-czerwiec 2012 r. w wysokości 2.585,92 złotych. Następnie poinformowała, że uzyskuje dochód z tytułu emerytury w wysokości 1.681, 82 złotych netto miesięcznie. Podała również, że posiada samochód osobowy marki Renault Megane Scenic rok produkcji 1997 r. Wnioskodawczyni przesłała kserokopię zeznania podatkowego za rok 2011 r. z której wynika, że uzyskała przychód zarówno z emerytury jak i pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 72.397,85 złotych, zaś dochód w wysokości 27.430,98 złotych. Skarżąca oświadczyła, że ciążą na niej zaległości podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2006, 2007, 2009 - 2012 r., zobowiązanie z tytułu programu LEX, z tytułu podatku VAT za I półrocze, nie zapłacone składki na ubezpieczenia zdrowotne, składki na Krajową Izbę Doradców Podatkowych płatne w okresach półrocznych. Podała, że razem nie pokryte zobowiązania wynoszą 36.299,14 złotych. Wnioskodawczyni podkreśliła, że zleciła przy pomocy kancelarii adwokackiej wykonanie ekspertyzy przez Wojskową Akademię Techniczną w celu wykazania szkody i związku przyczynowo-skutkowego by wytoczyć proces o odszkodowanie. Dodała, że koszt ekspertyzy pokrywać będzie siostra. Zaznaczyła, że jest osobą schorowaną. Nie nadesłała wyciągów z rachunku bankowego. W niniejszej sprawie zważono co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżąca, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U z 2012r. poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a. przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepub. ). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Z powyższego wynika, że strona ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych ale po spełnieniu przesłanek wskazanych w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Oceniając dane przedstawione w formularzu uznano, że wnioskodawczyni nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawczyni utrzymuje się ze stałych dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytury w wysokości 1.681,82 złotych netto miesięcznie, a także z przychodów z działalności gospodarczej -doradztwo podatkowe. Z zeznania podatkowego wynika, że wnioskodawczyni uzyskała w 2011 r. przychód z emerytury jak i pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 72.397,85 złotych, zaś dochód w wysokości 27.430,98 złotych. Z informacji podanych przez wnioskodawczynię wynika, że w miesiącach kwiecień-czerwiec 2012 r. poniosła stratę rzeczywistą z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 2.585,92 złotych. Skarżąca podała, że posiada samochód osobowy marki Renault Megane Scenic rok produkcji 1997 r. Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzono, że wnioskodawczyni jest w stanie samodzielnie ponosić w całości koszty sądowe bez spowodowania uszczerbku w koniecznym dla siebie utrzymaniu. Podkreślić bowiem należy, iż instytucja prawa pomocy może mieć zastosowanie jedynie wobec osób znajdujących się w skrajnie trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej zaspokojenie bieżących potrzeb. Mając na uwadze powyższe tj. osiągany przez wnioskodawczynię stały dochód z tytułu emerytury oraz dochód uzyskiwany z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uznano, że do takich osób niewątpliwie nie można jej zaliczyć. Nadto dodać należy, że wnioskodawczyni oświadczyła, że mieszka u siostry, która ponosi koszty utrzymania domu. Nie ponosi zatem stałych opłat związanych z domem, gdyż w tym zakresie uzyskuje pomoc od siostry, która również będzie pokrywać jak oświadczyła koszt wykonania ekspertyzy. Za zasadnością wniosku skarżącej nie przemawia m.in. wykazanie straty przez za okres kwiecień- czerwiec w wysokości 2.585,92 złotych. W ocenie orzekającego wykazanie powyższej straty nie jest okolicznością, która pozwala na miarodajną ocenę sytuacji finansowej strony. Strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie oznacza bowiem, iż podmiot traci płynność finansową i nie jest w stanie regulować własnych wymagalnych zobowiązań. Co istotne wnioskodawczyni nie wskazała, że z uwagi na złą sytuację finansową bądź z uwagi na problemy zdrowotne zaprzestaje prowadzenia działalności gospodarczej. Zaznaczyć należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie podkreślano, że strata w zakresie prowadzonej działalności jest wynikiem bilansowych nadwyżek kosztów nad przychodami nie oznacza natomiast braku środków finansowych. Ponoszone koszty są związane z prowadzoną działalnością gospodarczą są jej naturalną konsekwencją. Z przedstawionego zeznania podatkowego PIT-36 wynika, że wnioskodawczyni uzyskała w 2011 r. dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 4.132,96 złotych. Natomiast przychód z tytułu prowadzonej działalności uzyskała w 2011r. w wysokości 49.099,83 złotych. W konsekwencji miarodajna dla oceny zdolności płatniczych osób prowadzących działalność gospodarczą nie jest kategoria dochodu, a przychodu (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2012 r., sygn. akt I FZ 549/11 Centralna Baza Orzeczeń). Posiadanie przez wnioskodawczynię stałych miesięcznych dochodów z tytułu emerytury oraz dodatkowego dochodu uzyskiwanego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wyklucza możliwość, uznania jej za osobę wykazującą trudności w zakresie zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych i nie będącą w stanie ponosić kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, a w szczególności posiada stały miesięczny dochód a nadto dochód z prowadzonej działalności gospodarczej to powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego. Mając na uwadze powyższe uznano, że poniesienie kosztów sądowych przez wnioskodawczynię nie spowoduje utraty płynności finansowej i nie przyczyni się do uszczerbku koniecznym jej w utrzymaniu. Należy bowiem podkreślić, że wszczynając spór przed Sądem, skarżąca powinna mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie z koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Winna ona zatem poczynić odpowiednie starania w celu zabezpieczenia środków finansowych niezbędnych do pokrycia kosztów postępowania sądowego. Koszty sądowe, powinny być bowiem ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. Dodać należy, że wymóg ponoszenia kosztów sądowych nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości (por. postanowienie NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r. II OZ 678/09). Na marginesie dodać należy, iż skarżąca nie nadesłała wyciągów z konta bankowego z trzech ostatnich miesięcy, bądź też nie wyjaśniła z jakiego powodu ich nie nadesłała. Zatem nie zostały przedłożone wszystkie żądane dokumenty. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.