VII SA/Wa 886/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska, , Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska – Rzepecka (spr.), Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pietruszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi E. Ś. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nienależnie opłaconych składek postanawia: odrzucić skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w W. decyzją z dnia[...] września 2010r. na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) oraz art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - umorzył postępowanie w sprawie wniosku E. Ś. o zwrot nienależnie opłaconych składek z powodu niestwierdzenia nadpłaty. Organ wskazał w uzasadnieniu, iż zgodnie z art. 41 ust. 7 ustawy z dnia 13 października 1998r.io systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.) płatnik składek jest zobowiązany dokonać sprawdzenia prawidłowości danych przekazanych do Zakładu w imiennym raporcie miesięcznym dotyczącym danego roku kalendarzowego nie później niż do dnia 30 kwietnia następnego roku kalendarzowego. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości płatnik składek jest zobowiązany postąpić w sposób określony w ust. 6 i 7a, tj. złożyć imienny raport miesięczny korygujący, w terminie 7 dni od twierdzenia nieprawidłowości, w formie nowego dokumentu zawierającego wszystkie prawidłowe informacje określone w ust. 3-5. W myśl art. 47 ust. 3 powołanej ustawy z dnia 13 października 1998 r. płatnik składek jest obowiązany złożyć deklarację rozliczeniową korygującą w formie nowego dokumentu zawierającego wszystkie prawidłowe dane określone w art. 46 ust. 4 w każdym przypadku, o którym mowa w art. 41 ust. 6 łącznie z raportem miesięcznym korygującym. Organ podał, iż skarżąca zwróciła się o zwrot nadpłaconych składek. Zdaniem organu z uwagi na fakt, że na koncie skarżącej jako płatnika składek figuruje zaległość z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne żądanie strony skarżącej jest bezprzedmiotowe co powoduje konieczność umorzenia postępowania.. Zakład Ubezpieczeń Społecznych III Odział w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2010r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, po rozpatrzeniu wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy - uchylił w całości decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w W. z dnia [...] września 2010r. Organ dokonując ponownej analizy akt sprawy stwierdził, że rozliczenie z dnia 27 września 2010r., na podstawie którego stwierdzono zaległość z tytułu nieopłaconych składek było nieprawidłowe, gdyż zostały odpisane przedawnione należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za miesiąc 11/1999. Po ponownej analizie konta płatnika została stwierdzona nadpłata składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w wysokości 248,28 zł, która to kwota została zwrócona skarżącej. Skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2010r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. Ś. Skarżąca wyjaśniła, iż zwróciła się do organu z prośbą o zwrot nadpłaconych składek na FP w zw. z art. 104 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zwalniającym z obowiązku opłacania tych składek kobiety, które ukończyły 55 rok życia. Skarżąca podała, iż w dniu 4 sierpnia 2009r. ukończyła 55 lat i od m-ca września 2009r. nie musi już naliczać i odprowadzać składek na FP za siebie. Jednakże do końca maja 2010r. naliczała i opłacała składki mimo braku obowiązku. W dniu 17 listopada 2010 r. skarżąca otrzymała na konto bankowe kwotę -248,28 zł z informacją, że jest to zwrot nadpłaconych składek na FP. Tego samego dnia skarżąca zwróciła się z prośbą o wyjaśnienie skąd wzięła się zwrócona kwota, gdyż zgodnie z jej wyliczeniami powinna ona wynosić - 835,15 zł. Skarżąca zarzuciła, iż nadesłane przez organ informacje są bardzo nieczytelne ponieważ zawierają jedynie dane o składkach zaksięgowanych w ZUS, a nie podają ile zostało przekazane do II Filaru i ile ewentualnie zostało zaliczone na poczet zaległości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Art. 3 § 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określa kognicję sądów administracyjnych, wskazując katalog aktów prawnych i czynności z zakresu administracji publicznej, które mogą być przedmiotem skargi. Stosownie do treści tego przepisu kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż nie wszystkie sprawy dotyczące relacji o charakterze administracyjnym (publicznoprawnym) zostały poddane przez ustawodawcę kognicji sądów administracyjnych. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 175 Konstytucji RP wymiar sprawiedliwości sprawują w Rzeczypospolitej Polskiej Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. Zakres przedmiotowy spraw poddanych regulacji poszczególnych sądów określa ustawa, z tym że zgodnie z art. 177 Konstytucji RP sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów. Przepis ten ustanawia domniemanie kompetencji sądów powszechnych. Granice właściwości sądów administracyjnych oraz istota wymiaru sprawiedliwości sprawowanego przez te sądy zostały określone wprost w art. 184 Konstytucji. Z przepisu tego wynika, że sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych organów administracji rządowej. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r., Nr 43, poz. 296 ze zm.) Kodeks normuje postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne). O przynależności sprawy do rozpoznania przez sąd powszechny ustawodawca zadecydował zatem stosując kryterium mieszane materialno - formalne, bowiem do właściwości tych sądów należą zarówno sprawy ze swej istoty cywilne tzn. oparte na równorzędności stron, jak i sprawy, w których ta równorzędność jest załamana, a które wykazują elementy podporządkowania administracyjnego (organ władzy publicznej dysponujący imperium i jednostka mu podporządkowana), jak np. w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 476 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych, dotyczących ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia rodzinnego, emerytur i rent, innych świadczeń w sprawach należących do właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, odszkodowań przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową albo służbą w Policji lub Służbie Więziennej. Stosownie do treści art. 4778 § 1 Kpc sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych należą do właściwości sądów powszechnych - sądów okręgowych, z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość sądów rejonowych. Sprawy te, mimo że posiadają cechy właściwe dla spraw administracyjnych, są jednak z mocy art. 1 Kpc sprawami cywilnymi w znaczeniu formalnym i jako cywilne na podstawie wyraźnego brzmienia art. 2 §1 Kpc podlegają kognicji sądów powszechnych. Żadna inna ustawa nie przekazuje ich do właściwości innych sądów, w tym administracyjnych. Z treści art. 180 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego wynika, iż w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego kodeksu, ale tylko wówczas, gdy przepisy szczególne dotyczące ubezpieczeń nie ustalają odmiennych zasad postępowania w tych sprawach. Takimi szczególnymi przepisami są regulacje zawarte w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), która w art. 83 ust. 2 ustanawia regułę zaskarżania do sądu powszechnego decyzji podejmowanych przez organ rentowy w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 83 ust. 1 i 2 z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności: 1) zgłaszania do ubezpieczeń społecznych; 2) przebiegu ubezpieczeń; 3) ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek; 4) ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych; 5) wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. W odniesieniu do decyzji wydawanych w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych co do zasady właściwy będzie zatem sąd powszechny, także w zakresie, w którym organ rentowy orzeka na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (por. wyrok SN z dnia 16 września 2009r. sygn. akt I UK 109/09 Lex nr 550987, postanowienia NSA: z dnia 9 września 2010r. sygn. I OSK 1425/10, z dnia 25 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 420/08, z 5 grudnia 2008 r. sygn. akt I OSK 1852/07, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 16 listopada 2010r. sygn. akt VII SA/Wa 1645/10). Wyjątki co do trybu zaskarżania decyzji organu rentowego zostały w sposób enumeratywny ustalone w art. 83 ust. 4 ustawy o s.u.s., zgodnie z którym od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne nie przysługuje odwołanie do sądu powszechnego, a przysługuje prawo złożenia wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do takiego wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w kodeksie postępowania administracyjnego. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja umarzająca postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie opłaconych składek. Skoro zaś w art. 83 ust. 4 ustawy o s.u.s. nie zostały ona wymieniona, to stwierdzić należy, iż na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy, kontroli sądu powszechnego. Gdyby bowiem ustawodawca chciał umożliwić dokonywanie weryfikacji takich decyzji przez sąd administracyjny, wówczas uczyniłby to wprost, tak jak w art. 83 ust. 4 ustawy. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.