VII SA/Wa 926/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Nowak, , Sędzia WSA Ewa Machlejd (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Zielińska - Śpiewak, , Protokolant Ewa Sawicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2009 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2007 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego J. C. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2009r. w sprawie II OSK 594/08 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 listopada 2007r. sygn. akt VII SA/Wa 1632/07 w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2007r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził niedopuszczalne orzeczenie przez Sąd I instancji na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organy w toku innego postępowania administracyjnego niż postępowanie, które było przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie. Sąd administracyjny I instancji dokonał bowiem oceny decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] stycznia 2007r. a nie decyzji objętej skargą. Rozpoznając ponownie skargę J. C. Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił, co następuje: Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2007r. znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzję własną z dnia [...] grudnia 2006r. znak: [...], którą odmówił wszczęcia postępowania po rozpatrzeniu wniosku J. C. o stwierdzenie nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] stycznia 2003r. Odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 2003r. organ powołał się na przepis art. 157§ 3 kpa stanowiący o niedopuszczalności wszczęcia postępowania, które może mieć miejsce z przyczyn przedmiotowych. W przypadkach tych mieści się sytuacja, gdy organ jest związany oceną prawną dokonaną uprzednio przez sąd, a taka sytuacja miała miejsce w sprawie. Decyzją z dnia [...] stycznia 2003r. nr [...] organ odwoławczy po rozpatrzeniu odwołania J. C. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie W. z dnia [...] października 2002r. nr [...] nakazującą J. C. dokonanie szeregu czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych polegających na wybudowaniu zbiornika na nieczystości ciekłe (szamba) na działce nr [...] we wsi W. gmina Z. do stanu zgodnego z prawem. Na decyzję z dnia [...] stycznia 2003 J. C. wniósł do sądu skargę, którą prawomocnym wyrokiem z dnia 29 lipca 2005r. w sprawie II SA/Wr 248/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu skargę oddalił. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. C. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji podnosząc naruszenie art. 7, 8, 9, 11, 107, 110, i 154 kpa oraz brak merytorycznego odniesienia się organów do jego zarzutów, zawartych we wniosku skarżącego z dnia 31 października 2006 r. i wniosku z dnia 30 grudnia 2006 r., przez co organ dopuścił się naruszenia przepisów prawa administracyjnego, godząc w interes prawny strony. Skarżący zarzucił również brak spełnienia wszystkich niezbędnych przesłanek stawianych decyzji administracyjnej. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podnosząc jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawna (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Biorąc pod uwagę powyższe uznać należy, że skarga jest zasadna aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesiono. Przedmiotem oceny Sądu w granicach skargi była wyłącznie decyzja o odmowie wszczęcia postępowania, natomiast Sąd nie dokonywał merytorycznej oceny prawidłowości nałożonych decyzją z dnia [...] stycznia 2003r. obowiązków. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w sprawie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] stycznia 2003r. na podstawie art. 153 § 1 i 3 kpa z przyczyn przedmiotowych. W świetle art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wszczyna się za żądanie strony lub z urzędu przy tym nie ma tu zastosowania ogólna reguła wyrażona w art. 61 § 3 kpa, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia organowi administracji publicznej, ponieważ według art. 157 § 3 kpa wszczęcie tego postępowania wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu administracji, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne warunkujące jego dopuszczalność. Na podstawie tego przepisu orzeka się co do niedopuszczalności z przyczyn przedmiotowych i podmiotowych wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Postępowanie wyjaśniające poprzedzające odmowę wszczęcia postępowania może dotyczyć jedynie kwestii formalnych nie może ono natomiast dotyczyć wyjaśnienia kwestii czy przyczyna nieważności decyzji rzeczywiście miała miejsce. To może być bowiem wyjaśnione dopiero po wszczęciu postępowania w sprawie nieważności decyzji. Organ nie może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 157 § 2 kpa), uzasadniając odmowę brakiem podstaw prawnych do stwierdzenia nieważności. O tym bowiem, czy zachodzą postawy do stwierdzenia nieważności decyzji przewidziane w art. 156 § 1 kpa organ może zadecydować dopiero po przeprowadzeniu stosownego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 1994 sygn. akt I SA 1143/93 ONSA 1995 nr 3 poz. 145; wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2003 r. sygn. akt I SA 2128/02). Ocena prawna wyrażona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 29 lipca 2005 r. w sprawie sygn. akt II SA/Wr 248/03 wiąże organ administracji na płaszczyźnie merytorycznej, a więc wskazuje na brak przesłanek nieważności decyzji i jest podstawą odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, nie może zaś być podstawą odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności (tak też WSA w Warszawie w sprawie II SA/Wa 1670/06). Przy ponownym rozpatrzeniu wniosku J. C. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 2003 r. organ winien mieć na względzie, że niedopuszczalne jest wszczęcie przez organ postępowania nadzwyczajnego po wniesieniu na tę decyzję skargi do sądu administracyjnego. Wniesienie skargi do sądu powoduje bowiem utratę przez organ kompetencji do wszczynania i prowadzenia postępowania administracyjnego, jeśli postępowanie tzw. "zwykłe" i postępowanie nadzwyczajne wszczęte były przez ten sam podmiot, z udziałem tych samych stron i dotyczyły tego samego przedmiotu postępowania, jak również były oparte na tej samej podstawie prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2006 r. sygn. akt II OSK 50/06). Ocena tych przesłanek winna być dokonana przez organ. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, 152 i 200 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.