VII SA/Wa 934/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.), Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant ref. staż. Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w Z. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia [...] października 2010 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: skargę odrzucić Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. postanowieniem z dnia [...] października 2010r. po rozpatrzeniu odwołania Prokuratora Okręgowego w Z. na podstawie art. 123 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. z 2009 r. Dz. U. 205, poz. 1585 z późn. zm.) w związku z art. 129 § 1 i 2 oraz art. 134 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. z 2000 r. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] marca 2010r. znak: [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]czerwca 2006 r. w przedmiocie objęcia ubezpieczeniami społecznymi G. A. Organ stwierdził w uzasadnieniu, iż niniejsza decyzja została doręczona Prokuratorowi Okręgowemu w Z. w dniu [...] kwietnia 2010 r., zatem termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 15 kwietnia 2010 r. Zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji stronom przysługiwało prawo wniesienia odwołania do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W., w terminie 14 otrzymania decyzji, za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z.. Prokurator Okręgowy w Z. wniósł odwołanie w dniu 13 kwietnia 2010 r., jednak skierował je do Sądu Okręgowego Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Z. Sąd ten postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r. sygn. akt [...] przekazał sprawę do rozpoznania Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. jako organowi właściwemu. Skargę na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2010r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Prokurator Okręgowy w Z.wnosząc o jego uchylenie. W skardze zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, to jest art. 134 kpa w związku z art. 129 § 2 kpa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na wadliwym uznaniu, że przesłanie odwołania w trybie pośrednim w terminie 14 dni od otrzymania decyzji do organu, który wydał decyzję i na podstawie art. 133 kpa przesłał to odwołanie do "organu odwoławczego", nastąpiło z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania. Skarżący wyjaśnił, iż w dniu 30 marca 2010r. Prokurator Okręgowy w Z. otrzymał decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia [...].marca 2010 roku. Termin do wniesienia odwołania od tej decyzji wynosił 14 dni od daty jej doręczenia, przy czym - zgodnie z obowiązującym trybem pośrednim - odwołanie należało wnieść za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w I instancji. W dniu 13 kwietnia 2010 r., a więc z zachowaniem 14-dniowego terminu od daty doręczenia decyzji, Prokurator Okręgowy w Z. przesłał odwołanie do organu I instancji, który wydał zaskarżoną decyzję czyli do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. powinien - zgodnie z dyspozycją art. 133 kpa - jeśli uznał, że odwołanie Prokuratora Okręgowego w Z. nie zasługiwało na uwzględnienie, przesłać je wraz z aktami sprawy właściwemu organowi odwoławczemu w terminie siedmiu dni od dnia, w którym otrzymał odwołanie. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. powinien, zgodnie z własnym pouczeniem zawartym w zaskarżonej decyzji z dnia [...] marca 2010 roku, nr [...], przesłać odwołanie do organu II instancji, czyli Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. W świetle przedstawionego stanu faktycznego nieuprawnione jest twierdzenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. , że Prokurator uchybił terminowi do wniesienia odwołania, co czyni zasadnym wniesienie skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Art. 3 § 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określa kognicję sądów administracyjnych, wskazując katalog aktów prawnych i czynności z zakresu administracji publicznej, które mogą być przedmiotem skargi. Stosownie do treści tego przepisu kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż nie wszystkie sprawy dotyczące relacji o charakterze administracyjnym (publicznoprawnym) zostały poddane przez ustawodawcę kognicji sądów administracyjnych. Istnieją bowiem od tej zasady wyjątki mające swoje umocowanie w przepisach rangi ustawowej. Z treści art. 180 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego wynika, iż w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego kodeksu, ale tylko wówczas, gdy przepisy szczególne dotyczące ubezpieczeń nie ustalają odmiennych zasad postępowania w tych sprawach. Takimi szczególnymi przepisami są regulacje zawarte w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), która w art. 83 ust. 2 ustanawia regułę zaskarżania do sądu powszechnego decyzji podejmowanych przez organ rentowy w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Reguła ta znajduje zastosowanie również w odniesieniu do decyzji wydawanych (jak w niniejszej sprawie) na podstawie art. 83a ust. 2 tej ustawy, zgodnie z którym decyzje ostateczne Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Należy podkreślić, że takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w uchwale podjętej w składzie siedmiu sędziów w dniu 23 marca 2011r. (sygn. I UZP 3/10 Lex nr 738185). W uchwale tej SN przyjął, iż od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organu rentowego) wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Warto też podkreślić, że uchwale tej Sąd Najwyższy postanowił nadać moc zasady prawnej. W odniesieniu do decyzji wydawanych w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych co do zasady właściwy będzie zatem sąd powszechny, także w zakresie, w którym organ rentowy orzeka na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (por. wyrok SN z dnia 16 września 2009r. sygn. akt I UK 109/09 Lex nr 550987, postanowienia NSA: z dnia 9 września 2010r. sygn. I OSK 1425/10, z dnia 25 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 420/08, z 5 grudnia 2008 r. sygn. akt I OSK 1852/07, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 16 listopada 2010r. sygn. akt VII SA/Wa 1645/10). Zauważyć bowiem należy, że wyjątki co do trybu zaskarżania decyzji organu rentowego zostały w sposób enumeratywny ustalone w art. 83 ust. 4 ustawy o s.u.s., zgodnie z którym od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne nie przysługuje odwołanie do sądu powszechnego, a przysługuje prawo złożenia wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do takiego wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w kodeksie postępowania administracyjnego. Skoro zaś w art. 83 ust. 4 ustawy o s.u.s. nie zostały wymienione decyzje wydawane w oparciu o art. 83a ust. 2 ustawy, podlegają one, na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy, kontroli sądu powszechnego. Gdyby bowiem ustawodawca chciał umożliwić dokonywanie weryfikacji takich decyzji przez sąd administracyjny, wówczas uczyniłby to wprost, tak jak w art. 83 ust. 4 ustawy. Bez znaczenia jest przy tym okoliczność, że w art. 83a ustawy jako tryb właściwy do uchylenia, zmiany lub unieważnienia decyzji wskazano tryb przewidziany przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to jedynie obowiązek stosowania przy wydawaniu decyzji przepisów właśnie kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu, zasadnicze znaczenie dla ustalenia właściwości rzeczowej sądu w niniejszej sprawie ma przedmiot sprawy, a nie tryb, w jakim organ podjął rozstrzygnięcie. Przyjmując założenie racjonalności ustawodawcy, stwierdzić zatem trzeba, że brak jest podstaw do różnicowania właściwości sądów w sprawach dotyczących m.in. podlegania ubezpieczeniu społecznemu i wymiaru składek, w zależności od tego, czy zaskarżona została decyzja wydana w trybie zwykłym, czy też nadzwyczajnym. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.