VII SA/Wa 946/14

Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. A. Sp. z o. o. w W. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. A. Sp. z o. o. w W. na decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: odmówić C. A. Sp. z o. o. w W. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. wpłynął na formularzu PPF wniosek C. A. Sp. z o. o. w W., dalej wnioskodawca, o przyznanie prawa pomocy, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 11 czerwca 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 946/14 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w W. odmówił C. A. Sp. z o. o. w W. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu [...] 2014 r. wnioskodawca, w ustawowym terminie, złożył do tut. Sądu sprzeciw od ww. postanowienia z dnia 11 czerwca 2014 r. W uzasadnieniu wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Sąd. Wskazał, że wykazany przez spółkę zysk za ubiegły rok został przeznaczony na pokrycie strat z lat ubiegłych, a kwota wykazana na koncie bankowym została przeznaczona na pokrycie zadłużenia. Zatem spółka nie posiada wystarczających środków na pokrycie kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy przy tym zaakcentować, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przepisy dotyczące prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a., który stanowi, iż to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, natomiast rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie własnej sytuacji materialnej na tyle trudnej, by uzasadniała wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych powyżej przepisach. Wobec tego, to na stronie spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Z powyższego, a także z poglądów doktryny i orzecznictwa wynika, że rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi się przychylić do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe, w związku z czym uznaniowość w zakresie przyznania czy też odmowy przyznania takiego prawa wymaga od sądu dokładnego przeanalizowania i wnikliwej oceny sytuacji wnioskodawcy (por. postanowienia NSA: z dnia 19 stycznia 2010 r., I GZ 1/10; z dnia 28 marca 2012 r., II GZ 100/12). Z przedłożonych przez stronę skarżącą dokumentów za 2013 r. wynika, że spółka posiada na koncie bankowym kwotę 15 tys. zł, a zysk netto wyniósł 132.603,05 zł. W sprzeciwie strona skarżąca argumentuje, iż wykazany przez spółkę zysk za ubiegły rok został przeznaczony na pokrycie strat z lat ubiegłych, a kwota wykazana na koncie bankowym została przeznaczona na pokrycie zadłużenia. Zatem spółka nie posiada wystarczających środków na pokrycie kosztów sądowych. W tym miejscu należy jednak zauważyć, iż strata jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielania pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Powstanie bowiem straty nie oznacza jeszcze utraty możliwości płatniczych (por. postanowienia NSA: z dnia 22 marca 2011 r., II GZ 112/11 oraz z dnia 24 czerwca 2008 r., I FZ 260/08, dostępne na http:// orzeczenia.nsa.gov.pl; postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2008 r., I GZ 260/08, lex nr 479125). O możliwościach płatniczych spółki świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi ona działalność gospodarczą. Jak podnosi się w orzecznictwie, przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08, LEX nr 477191). W orzecznictwie podkreśla się, że osoba dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 463/04). Konkludując powyższe rozważania stwierdzić należy, że zestawienie danych rachunkowych z kwotą 500 zł tytułem wpisu od skargi oraz z ewentualnymi dalszymi kosztami niniejszego postępowania sądowego, pozwala na przyjęcie założenia, iż koszty te nie przekraczają możliwości płatniczych skarżącej spółki. Nadto, jak słusznie przyjmuje się w orzecznictwie, osoba prawna, w celu wykazania spełnienia przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, obowiązana jest wykazać, że podjęła wszelkie możliwe kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z wszczynanym postępowaniem (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 568). Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a, ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.