VIII SA/Wa 1065/16
WyrokWSA w Warszawie2017-02-10
Skład orzekający: Leszek Kobylski, Sławomir Fularski, Artur Kot
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka, która sztucznie stworzyła warunki do uzyskania płatności rolnośrodowiskowych poprzez podział gospodarstwa rolnego, może zostać pozbawiona tych płatności na podstawie art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zastosowały art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011. Stwierdzono, że spółka sztucznie stworzyła warunki do uzyskania płatności rolnośrodowiskowych poprzez podział gospodarstwa rolnego, co miało na celu obejście przepisów ograniczających wysokość dopłat i uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. Analiza wykazała zarówno obiektywne okoliczności (powiązania osobowe, kapitałowe, brak samodzielnej działalności), jak i subiektywny zamiar uzyskania nienależnych korzyści.Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011. Organy odmówiły przyznania płatności, stwierdzając, że spółka sztucznie podzieliła gospodarstwo rolne w celu uzyskania wyższych dopłat, co stanowiło obejście prawa. Po uchyleniu przez WSA pierwszej decyzji, organy ponownie odmówiły przyznania płatności, podtrzymując swoje stanowisko. WSA, rozpoznając sprawę po wyroku NSA, oddalił skargę, uznając działania organów za prawidłowe.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowych na 2011 rok oddala skargę.
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga [...] sp. z o.o.
z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z [...] maja 2014 r. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. Nr [...] z [...] grudnia 2013 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2011 rok.
Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:
W dniu [...] maja 2011 r. [...] sp. z o.o. z siedzibą
w B. (dalej: [...]sp. z o.o.) złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (dalej: RŚ) na rok 2011.
W dniu [...] sierpnia 2012 r. do organu I instancji wpłynął wniosek [...] spółka z o.o. z siedzibą w B. (dalej: [...]sp. z o.o.), o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności RŚ na 2011 rok prowadzonego dla [...]. Po rozpoznaniu ww. wniosku Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (Kierownik Biura ARiMR) decyzją nr [...] odmówił [...]sp. z o.o. przyznania wnioskowanej płatności wskazując, iż wobec zakończenia (decyzją z dnia [...] marca 2012 r.) postępowania na wniosek [...]sp. z o.o., [...]sp. z o.o. nie ma możliwości wstąpienia w jej miejsce do postępowania w sprawie przyznania płatności RŚ na 2011 rok.
Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. Kierownik Biura ARiMR, po rozpoznaniu wniosku [...]sp. z o.o. orzekł o umorzeniu postępowania
w sprawie przyznania płatności RŚ na rok 2011 oraz odmówił ww. przyznania płatności RŚ na rok 2011.
Rozstrzygnięcie powyższe zostało utrzymane w mocy decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (Dyrektor Oddziału ARiMR) nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r., zaś wniesiona na ww. decyzję skarga do sądu administracyjnego skutkowała wydaniem w dniu [...] marca 2014 r. wyroku w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 60/14 uchylającego zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję.
Następnie Kierownik Biura ARiMR decyzją nr [...] z dnia
[...] grudnia 2013 r. działając na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca
2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r. Nr 64, poz. 427, dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju), § 2 ust. 1, § 14 ust. 1, 2 i 3, § 23 ust. 1, § 25 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r.
w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej
w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm., dalej: rozporządzenie RŚ), § 4 rozporządzenia zmieniającego ww. rozporządzenie z dnia 10 marca 2011 r. (Dz. U. z 2011 r. Nr 55, poz. 289), art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (dalej: rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U.
z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) orzekł o odmowie przyznania OA sp.
z o.o. płatności RŚ na 2011 rok z wniosku transferowego.
Odmowę przyznania wnioskowanej płatności organ I instancji uzasadnił ustaleniem, że [...]sp. z o.o. nie spełnia warunków przyznania przedmiotowej płatności określonych w § 2 ust. 1 rozporządzenia RŚ, w związku ze stworzeniem przez producenta rolnego sztucznych warunków do uzyskania płatności poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego.
W odwołaniu złożonym od ww. decyzji, [...]sp. z o.o. wniosła o jej uchylenie.
Pismem z [...] marca 2014 r. [...]sp. z o.o., uzupełniając odwołanie wskazała, iż nastąpiło przejęcie ww. podmiotu – [...]sp. z o.o. przez [...] sp. z o.o.
Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. Dyrektor Oddziału ARiMR działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że podstawę negatywnego dla spółki rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie, że nie była ona posiadaczem zgłoszonych przez siebie gruntów rolnych w rozumieniu § 2 ust. 1 rozporządzenia RŚ, ponieważ grunty te wchodziły w skład gospodarstwa rolnego P. M. i były przez niego zarządzane, dlatego też w rozpoznawanej sprawie doszło do sztucznego podziału gospodarstwa rolnego w celu obejścia prawa i uzyskania nienależnych uprawnień do płatności.
Organ odwoławczy odnosząc się do struktury własnościowej spółek wskazał, iż wspólnikami [...]sp. z o.o. są [...] sp. z o.o. i [...] sp. z o.o.,
a wspólnikami tych spółek są P. M. i D. M. Natomiast wspólnikami przekazującej [...]sp. z o.o. są P. M. i R. M. Ponadto P. M. został zarejestrowany w ewidencji producentów jako osoba fizyczna prowadząca gospodarstwo rolne oraz dodatkowo jako wspólnik 90 podmiotów, w tym spółek cywilnych i spółek z o.o. Z przeprowadzonej analizy umów spółek cywilnych i z odpisów KRS spółek z o.o. wynika, że są one powiązane ze sobą osobowo poprzez: P. M., R. M. i ich syna D. M. Wymienione osoby mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie spółek, będąc ich wspólnikami, prokurentami, prezesami zarządu, bądź wpływ pośredni, gdzie jako wspólnik występuje inna spółka, której wspólnikami są te osoby.
Organ odwoławczy stwierdził, że złożenie przez P. M. jednego wniosku o przyznanie płatności RŚ do wnioskowanych pakietów i deklarowanych do nich powierzchni (do powierzchni [...] ha w pakiecie 2 oraz do powierzchni [...] ha w pakiecie 3), wobec konieczności stosowania modulacji, spowodowałoby przyznanie płatności w dużo mniejszej wysokości, niż kiedy składa 77 odrębnych wniosków, dlatego też zawiązywanie wielu spółek cywilnych i z o.o., i dzielenie łącznie posiadanego areału na mniejsze gospodarstwa miało na celu uzyskanie wyższych kwot płatności.
Ponadto organ odwoławczy, na podstawie Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli (ZSZiK), który jest w dyspozycji ARiMR wskazał, że w kolejnych latach grunty deklarowane były przez kolejne podmioty, natomiast przenoszenie posiadania poszczególnych działek było fikcyjne.
Z uwagi na opisaną wyżej strukturę własnościową i organizacyjną [...]sp. z o.o., organ odwoławczy uznał przedstawione dowody za niewiarygodne, nie świadczące
o tym, że na działkach deklarowanych przez [...]sp. z o.o. do płatności była prowadzona produkcja roślin. Uznał, że nie świadczą o tym także załączone protokoły obmiaru produkcji roślinnej w gospodarstwie, gdzie opisuje się ilość siana, jednakże bez wskazania, skąd pochodzi, kiedy zostało zebrane, nadto jak zostało zużytkowane po zbiorze.
Powyższe wskazuje, według organu II instancji, że [...]sp. z o.o. nie prowadziła samodzielnej działalności, będąc organizacyjnie, technicznie i osobowo powiązana
z innymi podmiotami założonymi i prowadzonymi przez P. M. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż aplikowanie o pomoc przez te same osoby w ramach kilkudziesięciu spółek kapitałowych i osobowych należy postrzegać jako skierowane na ominięcie kwotowego limitu dofinansowania przysługującego jednemu beneficjentowi. Wyodrębnienie spółek miało na celu obejście przepisów prawa związanych z ograniczeniami dotyczącymi maksymalnych kwot wsparcia.
Tym samym organ odwoławczy uznał, iż [...]sp. z o.o. składając wniosek
o przyznanie płatności nie była posiadaczem gospodarstwa deklarowanego do płatności, a [...]sp. z o. o., składając tzw. wniosek transferowy nie przejęła posiadania tego gospodarstwa, ponieważ gospodarstwo to posiadał P. M. Zgromadzona dokumentacja w sprawie wykazała, że to P. M. prowadził gospodarstwo rolne, ponosił nakłady i czerpał z tego tytułu zyski, zaś gospodarstwo [...]sp. z o.o. oraz [...]sp. z o. o., zostały sztucznie utworzone w celu uzyskania wyższych płatności. Przyznanie zatem wnioskowanej przez skarżącą (będącą następcą prawnym [...]sp. z o.o.) płatności byłoby sprzeczne z regulacją § 2 ust. 1 rozporządzenia RŚ w związku z art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] sp. z o.o. (dalej: skarżąca) wniosła o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżąca zarzuciła organom błędy w ustaleniach faktycznych, błędy postępowania dowodowego, błędy w ocenie materiału dowodowego mające istotny wpływ na wynik sprawy oraz błędną wykładnię i stosowanie art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 oraz art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30
z 31.01.2009 r., str. 16., dalej: rozporządzenie 73/2009), a także niekonstytucyjność stosowania tego przepisu w rozpoznanych sprawach.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wystąpił o oddalenie skargi.
W dniu [...] listopada 2014 r. do Sądu wpłynęło pismo procesowe skarżącej stanowiące uzupełnienie skargi oraz odnoszące się do odpowiedzi na skargę.
Wyrokiem z 19 listopada 2014 r. sygn. akt VIII SA/Wa 704/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA, Sąd I instancji) orzekł o uchyleniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji (odpowiednio z [...] maja 2014 r. i [...] grudnia 2013 r.). W uzasadnieniu wyroku WSA wskazał, iż organy ARiMR dopuściły się w niniejszej sprawie naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem ustaliły stan faktyczny przede wszystkim w oparciu o dane zawarte w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli (ZSZiK), a więc znane im z urzędu. Zdaniem Sądu organy ARiMR mogły powoływać się na dane z ZSZiK, tylko gdyby znalazły one stosowne odzwierciedlenie w aktach kontrolowanej sprawy administracyjnej. W aktach administracyjnych sprawy brak jest takich dokumentów. Dlatego ustalenia organów należy uznać za dowolne i arbitralne, a więc naruszające art. 80 k.p.a., tj. swobodną ocenę dowodów.
Zdaniem Sądu I instancji, to organy ARiMR winny udowodnić, że zamiarem danego podmiotu jest stworzenie "sztucznych warunków". Ustalenia takie winny zaś
w sposób niebudzący żadnych wątpliwości wynikać ze zgromadzonego, a następnie rozpatrzonego przez organy materiału dowodowego. W przeciwnym wypadku, ustalenia organów należy uznać za niekompletne i niewystarczające. Organy nie mogą też
z jednej strony przerzucać ciężar dowodu na skarżącego jako stronę postępowania,
a z drugiej kwestionować potrzeby przeprowadzenia wnioskowanych przez niego dowodów, czy wręcz stwierdzać, że nie mają one znaczenia dla sprawy i służą jedynie przedłużeniu postępowania.
W ocenie Sądu I instancji organy winny wyjaśnić, czy skarżąca prowadziła
w 2011 r. samodzielnie działalność rolniczą i mogła być uznana za rolnika. WSA stwierdził, że w tym zakresie organy również nie poczyniły wystarczających ustaleń,
a tym samym nie stały na straży praworządności i nie rozpatrzyły w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego, czym uchybiły art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy
o wpieraniu rozwoju. Okoliczność, że spółka prawa handlowego zlecała wykonywanie usług rolniczych innej firmie, której przedstawicielem był P. M., zdaniem Sądu, nie jest sama w sobie wystarczająca do uznania, że skarżąca nie prowadzi samodzielnie działalności rolniczej.
WSA wskazał, że organy winny w sposób niebudzący żadnych wątpliwości wyjaśnić, czy spółka efektywnie i rzeczywiście korzystała z gruntów, za użytkowanie których wnioskowała o przyznanie płatności. W tym celu powinny ustalić, czy spółka użytkowała rolniczo wskazane przez siebie działki na własne ryzyko i rachunek, decydując poprzez swoje organy lub uprawnione osoby komu np. zlecić prace polowe, kiedy zasiać, zebrać plony, gdzie je sprzedać lub jak je wykorzystać, nadto czy miała pełną swobodę w podejmowaniu decyzji, o jakie konkretne dotacje ze środków unijnych występować.
WSA wskazał, że w sprawie, w której organy chcąc wykazać stworzenie "sztucznych warunków", o których mowa art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji WE nr 65/2011 winny zgodnie z art. 75 k.p.a. dopuścić wszelkie możliwe dowody, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia tej kwestii. Ponadto w ocenie WSA, organ winien uwzględnić wnioski dowodowe składane przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego, w tym wniosek o przesłuchanie świadków na okoliczność posiadania przez spółkę oraz prowadzenia przez nią gospodarstwa rolnego na jej odrębny rachunek, rzecz i ryzyko. Również organy powinny przy tym przyjąć rozumienie posiadania przez osobę prawną, takie jak to przedstawił Sąd, a ocenę istnienia sztucznych warunków należy przeprowadzić zgodnie z zaleceniem Sadu, w oparciu
o wykładnię art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 przedstawioną w wyroku TSUE
w sprawie C-434/12.
Również WSA zauważył, że organ I instancji ponownie rozpoznając sprawę, mając na względzie art. 21 ust. 1 i 2 ustawy o wspieraniu, stojąc na straży praworządności, winien dokonać ustaleń po wyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sprawie, a następnie wyjaśnić istotne, wskazane wyżej kwestie w prawidłowo sporządzonym, zgodnie z art. 11, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnieniu.
Wyrokiem z 11 października 2016 r. sygn. akt II GSK 688/15 Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Dyrektora ARiMR, orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku i przekazaniu sprawy WSA do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny (zwany także: NSA) nie podzielił stanowiska Sądu
I instancji, że organy powinny w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśnić, czy Spółka samodzielnie prowadziła działalność rolniczą, efektywnie i rzeczywiście korzystała
z gruntów objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Zdaniem NSA, zalecenie Sądu
I instancji kierowane do organów, że organy powinny aktywnie gromadzić dowody służące takim ustaleniom i wyjaśnieniom, wykracza poza zakres obowiązków organu określonych w art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju. Za chybione NSA uznał zarzuty Sądu I instancji kierowane do organów, że ustalenia zostały oparte na jedynym źródle, czyli ZSZiK. NSA zauważył, iż w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji są wymienione inne jeszcze dowody, które organy oceniły jako dowody w sprawie. Ponadto Spółka nie zakwestionowała żadnej konkretnej informacji, pochodzącej z tego systemu.
NSA nie podzielił krytycznego stanowiska Sądu I instancji, co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Jego zdaniem podane w zaskarżonych decyzjach informacje pochodzące ze ZSZiK, niebudzące wątpliwości co do ich treści, nie kwestionowane przez Spółkę i przyjęte przez Sąd I instancji, dotyczące powiązań personalnych, majątkowych i funkcjonalnych pomiędzy Spółką a innymi podmiotami, stanowią istotne wskazanie, że zachodzić może nadużycie prawa polegające na stworzeniu sztucznych warunków do uzyskania płatności w rozumieniu art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji nr 65/2011. Dlatego też NSA nie podzielił stanowiska Sądu
I instancji co do tego, że zarzut uczestniczenia przez Spółkę w stworzeniu sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia nie może być oceniony na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie. NSA wskazał, iż Sąd I instancji powinien merytorycznie skontrolować ustalenia organów
w tym zakresie, konfrontując je z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Powinien rozważyć i ocenić wszystkie ustalone powiązania, w szczególności personalne i kapitałowe, w świetle wytycznych wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C – 434/12. Zdaniem NSA Sąd I instancji powinien odnieść się do problemu, czy stworzenie przez osoby powiązane rodzinnie i kapitałowo wielu spółek aplikujących o płatności tego samego rodzaju do deklarowanych przez nie nieruchomości rolnych
o obszarach kwalifikujących je w przedziałach o wysokich stawkach płatności, nie świadczy o wykreowaniu obiektywnych okoliczności, uniemożliwiających realizację celu regulacji prawnych przewidujących te płatności. Nadto powinien ustalić, czy istniejące więzi pomiędzy podmiotami ubiegającymi się o takie same płatności nie świadczą
o koordynacji tych działań podejmowanych w ramach powiązanych ze sobą podmiotów.
W załączniku do protokołu (k.139 – 145 akt sądowych), skarżący podtrzymał
w całości żądania i argumentację skargi. Wskazał, iż Sąd I instancji winien jest ponownie rozpatrując skargę zbadać legalność skarżonych decyzji w pełnym zakresie. Skarżący zauważył, iż postępowanie zostało wszczęte z wniosku [...] sp. z o.o. z dnia [...] maja 2011 r., a w roku następnym – [...] sierpnia 2012 r. wpłynął wniosek transferowy [...] sp. z o.o. Zwrócił uwagę, iż w orzecznictwie sądy administracyjne zgodnie uznają, że płatności mają charakter roczny i dla skuteczności wniosku transferowego w przypadku przekazania gospodarstwa niezbędne jest aby wniosek o wstąpienie do postępowania na miejsce przedniego posiadacza nastąpił w roku kalendarzowym którego płatność dotyczy.
Skarżący, wobec wątpliwości co do wykładni przepisu art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji WE nr 1975/2006, wniósł o zwrócenie się przez Sąd do TSUE w trybie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej z pytaniem prejudycjalnym o następującej treści:
1) czy art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 w odniesieniu do systemów wsparcia Osi 2 (Rozporządzenia 1968/2005) należy interpretować w ten sposób, że zawarte prawodawstwie krajowym ograniczenia "modulacyjne" wysokości płatności ze wzrostem gospodarstwa określają cel systemu wsparcia
w rozumieniu art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji E) nr 65/2011?
2) czy art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 w odniesieniu do systemów wsparcia Osi 2 (Rozporządzenia 1968/2005) należy interpretować w ten sposób, że korzyść beneficjenta w przypadku ewentualnego obejścia zapisów modulacyjnych prawa krajowego jest sprzeczna z celami systemu wsparcia
w rozumieniu art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) 65/2011 i stanowi bezwzględna przesłankę odmowy przyznania płatności?
3) czy art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 w odniesieniu do systemów wsparcia Osi 2 (Rozporządzenia 1968/2005) należy interpretować w ten sposób, że w przypadku wsparcia rolnośrodowiskowego zasady zakreślone przez wyrok TSUE C-434/12 należy stosować odpowiednio - to jest w przypadku zarzucania woli obejścia przepisów ograniczających wielkość pomocy ze wzrostem gospodarstwa należy ustalić, czy wola ta skutkuje tym, że nie mogą zostać kreślone cele o których mowa w art. 36 lit. a ppkt (iv) rozporządzenia nr 1698/2005,
w szczególności wziąć pod uwagę art. 39 rozporządzenie nr 1968/2005?
Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1647), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej: p.p.s.a.)
Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Z uwagi na to, iż zaskarżona decyzja została wydana po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2016 r. sygn. akt II GSK 688/15 uchylającym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 listopada 2014 r. sygn. akt VIII SA/Wa 704/14, zastosowanie w niniejszej sprawie ma art. 190 p.p.s.a. Zgodnie z jego brzmieniem Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA.
Przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie jest kwestia zgodności z prawem decyzji organów ARiMR w sprawie odmowy przyznania skarżącej spółce płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011. Istota sporu sprowadza się zatem do rozstrzygnięcia, czy w zaistniałym stanie faktycznym wystąpiły przesłanki do zastosowania przez organy obu instancji art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011, skutkujące odmową przyznania przedmiotowej płatności.
Zgodnie z treścią art. 4 ust. 8 ww. rozporządzenia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia. Przepis ten stanowi zatem generalną klauzulę pozwalającą organom administracji publicznej przeciwdziałać obejściu prawa przez podmioty, celem uzyskania przez nich korzyści wbrew intencjom ustawodawcy unijnego. Obejście prawa dotyczy więc sytuacji, gdy działanie danej osoby zmierza do innego niż typowe w danych okolicznościach, wynikających z przepisów prawa, ukształtowania stosunków faktycznych lub prawnych po to tylko, by osiągnąć zamierzony przez taką osobę skutek prawny. Podkreślić trzeba także, że obejście prawa (nadużycie prawa) nie może skutkować ochroną prawną podmiotu, który sztucznie kreuje okoliczności uzasadniające stosowanie danej normy przyznającej określoną korzyść finansową i wiąże się to z sankcją wykluczenia możliwości skorzystania z tego prawa przez ten podmiot, o czym orzekł Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z dnia 16 marca 2006 r. sygn. C-94/05 Emsland-Stärke GmbH przeciwko Landwirtschaftskammer Hannover (pkt 52-53) (Vide LEXIS.pl nr 405322).
Rygor nieprzyznania płatności w razie stwierdzenia przypadku obchodzenia prawa nie jest ograniczony do określonych rodzajów płatności. Z treści art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 jednoznacznie wynika, że w sytuacji stwierdzonej tym przepisem "nie dokonuje się żadnych płatności". Dokonując interpretacji przepisu, stanowiącego podstawę materialnoprawną zaskarżonej
i poprzedzającej ją decyzji, należy zauważyć, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) dokonał wykładni tego przepisu w wyroku z dnia 12 września
2013 r., sygn. akt C-434/12 (Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond ‘Zemedelie’ – Razplasztatelna agencija). TSUE orzekł, że:
1) przepis ten należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego.
W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się
o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więzi: prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi
w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami;
2) artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie temu, by wniosek o płatność z systemu wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) został oddalony jedynie na tej podstawie, że projekt inwestycyjny, ubiegający się o skorzystanie z pomocy w ramach tego systemu, nie wykazuje niezależności funkcjonalnej lub że istnieje więź prawna między ubiegającymi się o taką pomoc, jednak przy braku uwzględnienia innych elementów obiektywnych rozpatrywanego przypadku.
Wyrok w sprawie C - 434/12 określa prawidłowy sposób postępowania przez organy ARiMR przy ocenie wystąpienia przesłanek z art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011. Do stwierdzenia stworzenia przez beneficjenta sztucznych warunków uzasadniających odmowę przyznania płatności konieczne jest wykazanie łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogółu obiektywnych okoliczności,
z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych
w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii Europejskiej poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek).
Do dokonania oceny, czy doszło do stworzenia sztucznych warunków konieczna jest ocena działania także na etapie tworzenia tych podmiotów, a więc nie tylko działań samego beneficjenta, tj. utworzonej spółki, ale i podmiotów tworzących tę spółkę
w ewentualnym celu uzyskania korzyści. W przeciwnym razie niemożliwe byłoby uwzględnienie całości okoliczności sprawy dla oceny obiektywnego i subiektywnego aspektu uznania stworzenia sztucznych warunków dla otrzymania płatności.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dokonał analizy przepisu art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 w obu aspektach: obiektywnym
i subiektywnym, wskazując na ustalenia stanu faktycznego, że gospodarstwo skarżącej spółki, nie jest wyodrębnione pod względem technicznym i ekonomicznym, jest ściśle powiązane osobowo, rodzinnie i kapitałowo, nie prowadzi działalności rolniczej we własnym imieniu i na swoją rzecz. Zostało utworzone tylko w celu pobierania zwiększonych dopłat do gruntów rolnych poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego, stwarzający pozory prowadzenia działalności rolniczej przez wiele podmiotów na gruntach tworzących w rzeczywistości jedno gospodarstwo rolne.
Organy obu instancji, po analizie materiału dowodowego zgromadzonego
w sprawie zasadnie, zdaniem Sądu, doszły do przekonania, że skarżąca spółka występując o przyznanie płatności na 2011 r., nie prowadziła rzeczywistej działalności gospodarczej. W tym zakresie trafnie w ocenie Sądu organy wskazały przede wszystkim na strukturę własnościową spółek, które złożyły wnioski o przyznanie płatności PRŚ na 2011 r. w rozpoznawanej sprawie. Z danych zawartych w KRS wynika, że wspólnikami sp. z o.o. są [...] sp. z o.o i [...] sp. z o.o.,
a wspólnikami tych spółek są P. M. i D. M. Natomiast wspólnikami przekazującej [...]sp. z o.o. są P. M. i R. M.
Ponadto P. M. został zarejestrowany w ewidencji producentów jako osoba fizyczna prowadząca gospodarstwo rolne oraz dodatkowo jako wspólnik 90 podmiotów, w tym spółek cywilnych i spółek z o.o. Analiza umów ww. spółek prowadzi do stwierdzenia, że są one powiązane osobowo poprzez P. M., R. M. i ich syna D. M., którzy są wspólnikami tych spółek, bądź pełnią funkcje statutowe prezesów, prokurentów mając w ten sposób bezpośredni wpływ na funkcjonowanie ww. spółek. Grunty na których gospodarują te podmioty w kolejnych latach były deklarowane przez poszczególne spółki, które swobodnie przenosiły ich posiadanie w ramach całościowego gospodarstwa rolnego P. M.
Należy podzielić stwierdzenia organów, że powyższe wskazuje, że skarżąca [...] sp. z o.o. nie prowadziła samodzielnie działalności, będąc organizacyjnie, technicznie i osobowo powiązana z innymi podmiotami założonymi i prowadzonymi przez P. M.
Sąd rozpoznający sprawę stoi na stanowisku, że okoliczności te należy uznać za obiektywne i pozwalające na ocenę możliwości spełnienia celu zamierzonego przez system wsparcia EFRROW. Organy zebrały kompletny, zdaniem Sądu, materiał dowodowy i na jego podstawie poczyniły prawidłowe, niezbędne ustalenia faktyczne dotyczące nie tylko sposobu tworzenia spółek, ale i porozumień w sprawie przeniesienia posiadania deklarowanych do płatności działek. Przeanalizowały szczegółowo przedstawione w sposób tabelaryczny w uzasadnieniu decyzji organu
I instancji, a w pełni zaakceptowane przez organ odwoławczy, istniejące powiązania osobowe, rodzinne, majątkowe, pełnione przez P. M. funkcje w spółkach, okoliczności podania w większości utworzonych spółkach konta bankowego P. M. lub jego syna D. M., rejestracji tworzonych podmiotów na przestrzeni lat 2008 - 2011 pod kątem wskazywania siedziby spółek tożsamych z miejscem zamieszkania skarżącego. Poza tym P. M. poprzez firmę [...] wykonywał usługi rolnicze na rzecz podmiotów, w których był wspólnikiem lub pełnił inną funkcję.
Konsekwencją stworzenia wielu podmiotów było przyznanie do jednego gospodarstwa wielokrotnie wyższego wsparcia, niż wynikałoby to z przepisów.
Uznać zatem należy, że prawidłowo oceniony został w sprawie również element subiektywny stworzenia sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności, celem utworzenia których było wyłącznie uzyskanie korzyści sprzecznej z celami całego systemu wsparcia. Wyodrębnienie gospodarstwa skarżącej spółki i jego działalność
w istocie była prowadzona na rachunek P. M., choć pod względem formalnym ryzyko prowadzonej przez niego działalności, jak również przez inne spółki cywilne i spółki z o.o., tworzone przez P. M. oraz osoby powiązane z nim rodzinnie, obciążały te podmioty. Wynikający w tej sprawie mechanizm działania wskazuje, zdaniem Sądu, na zamierzoną już w momencie powoływania spółek koordynację stworzenia sztucznych charakterem warunków wymaganych do otrzymania płatności.
W tym miejscu wypada przypomnieć, że warunki i tryb udzielania przedmiotowej pomocy na 2011 r. określa - wydane na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich - Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ("rozporządzenie rolnośrodowiskowe"). Treść § 2 ust. 1 tego rozporządzenia wskazuje producentowi rolnemu, jakie warunki musi spełnić do uzyskania tej płatności. Istotne jest, że wysokość należnej płatności rolnośrodowiskowej powiązana jest z powierzchnią zgłoszonych do pomocy gruntów, przy czym rozporządzenie określa przedziały dotyczące powierzchni działek,
a przynależność do przedziału o wyższej powierzchni powoduje zmniejszenie procentu należnej płatności (§ 14 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego). Pomoc finansowa z tytułu płatności rolnośrodowiskowej zależna jest więc od wielkości gospodarstwa, a mniejsze gospodarstwa dostają wyższą pomoc.
Jak wynika z powyższego uregulowania krajowego, wsparcie z tytułu płatności rolnośrodowiskowej z samej istoty skierowane jest przede wszystkim do małych
i średnich gospodarstw. Jest to pomoc wieloletnia, wypłacana corocznie według określonego systemu skonstruowanego degresywnie. Każde państwo członkowskie określa stawki płatności. Ustalanie górnych limitów środków przypadających na jedno gospodarstwo rolne ma na celu przeciwdziałanie nadmiernemu kumulowaniu środków w gospodarstwach wielkoobszarowych. Rolnictwo ekologiczne, z racji konieczności stosowania określonych metod uprawy, w warunkach polskich raczej dotyczy gospodarstw o areale nie przekraczającym 100 ha i inaczej na takiej wielkości powierzchni kształtuje się dochodowość oraz kosztowość. Z tej racji legislator krajowy wprowadził system preferujący mniejsze powierzchniowo gospodarstwa. Ominięcie przepisów dotyczących modulacji płatności, w ocenie Sądu, powoduje przyznanie płatności sprzeczne z celami wsparcia.
Cele wsparcia rozwoju obszarów wiejskich są wskazane w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005. Zgodnie z art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia, wsparcie rozwoju obszarów wiejskich przyczynia się do osiągnięcia następujących celów: a) poprawy konkurencyjności rolnictwa i leśnictwa poprzez wspieranie restrukturyzacji, rozwoju
i innowacji; b) poprawy środowiska naturalnego i terenów wiejskich poprzez wspieranie gospodarowania gruntami; c) poprawy jakości życia na obszarach wiejskich oraz popierania różnicowania działalności gospodarczej.
W ocenie Sądu, nie może budzić wątpliwości, że cel popierania jakości życia na obszarach wiejskich, wskazany w art. 4 ust. 1 litera c) ww. rozporządzenia nie może być uznany za spełniony w sytuacji, gdy poszczególne działki ewidencyjne stanowiące składnik gospodarstwa rolnego są w kolejnych latach deklarowane przez kolejne podmioty, które swobodnie przenoszą między sobą posiadanie działek (por. wyrok NSA z dnia 2 października 2015 r., w sprawie II GSK 2112/14 (publ. cbosa).
Jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 października 2016 r., sygn. akt II GSK 688/15, którym Sąd orzekający w sprawie jest związany, istniejące wielorakie więzi pomiędzy kilkudziesięcioma podmiotami ubiegającymi się
o takie same płatności, przejawiające się również np. w zbieżności ich adresów, istnieniu wspólnego dla wielu z nich konta bankowego, a także w "wymianie" między nimi działek zgłaszanych do płatności, świadczą o koordynacji tych działań podejmowanych w ramach powiązanych ze sobą podmiotów, ich zmowie w dążeniu do uzyskania korzyści wynikających z obejścia kwotowych i obszarowych ograniczeń dopłat wskutek zadeklarowania do dopłat wielu podzielonych gospodarstw o mniejszej powierzchni. Z okoliczności sprawy nie wynika bowiem, aby istniały jakieś inne racjonalne powody przemawiające za tworzeniem przez wąską grupę osób powiązanych ze sobą rodzinnie tak dużej liczby spółek prowadzących działalność gospodarczą tego samego rodzaju i ubiegających się o takie same płatności.
Na podstawie materiału dowodowego zebranego w szczególności w oparciu
o dane ze Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli (ZSZiK) organy zasadnie wywiodły, iż skarżąca nie była samodzielnym posiadaczem gospodarstwa rolnego,
w skład którego wchodzą deklarowane do płatności działki rolne, tylko P. M. jest posiadaczem jednego, spójnego gospodarstwa rolnego, podzielonego pomiędzy poszczególne podmioty. To on prowadził działalność rolną wykonywaną w sposób zorganizowany, ciągły i na własny rachunek, uzyskiwał dochody i ponosił wydatki.
W tym miejscu należy wskazać, że ZSZiK ma umocowanie w ustawie o systemie ewidencji producentów, która w art. 2 powierza utworzenie i prowadzenie tego Systemu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a więc podmiotowi, którego dokument sporządzony w przepisanej formie ma moc dokumentu urzędowego (art. 76 § 2 k.p.a.). System (ewidencję) prowadzi się w formie elektronicznej (art. 6 ww. ustawy). Walor dokumentu urzędowego ma zatem ZSZiK funkcjonujący w postaci elektronicznej (por. wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2016 r., II GSK 476/15, publ. cbosa).
Jednocześnie, zdaniem Sądu, skarżąca nie wykazała w toku postępowania administracyjnego, aby istniały jakieś racjonalne powody przemawiające za tworzeniem przez wąską grupę osób powiązanych ze sobą rodzinnie, tak dużej liczby spółek prowadzących działalność gospodarczą tego samego rodzaju i ubiegających się o takie same płatności. Uzasadnienie skarżącej spółki prowadzenia działalności w ramach poszczególnych spółek względami ekonomiczno-organizacyjnymi nie ma oparcia
w materiale dowodowym i jest niezrozumiałe wobec faktu posadowienia siedziby spółek w miejscu zamieszkania P. M., położenia zgłaszanych przez spółki działek do płatności (na terenie całej Polski), obrabiania działek maszynami rolniczymi, które dojeżdżają niekiedy kilkaset kilometrów z siedziby firmy [...] P. M. w B. Z punktu widzenia racjonalnego gospodarowania i prowadzenia gospodarstwa, działki danego gospodarstwa winny stanowić zorganizowaną całość, ponieważ programy wsparcia są realizowane w gospodarstwach, a nie na poszczególnych działkach ewidencyjnych. Zauważyć przy tym należy, że organy ARiMR nie kwestionują możliwości prawnego tworzenia wielu podmiotów w formie spółek cywilnych i spółek z o.o., prowadzących działalność gospodarczą polegającą np. na uprawie zbóż, warzyw, roślin przemysłowych i innych upraw rolnych, chowie i hodowli bydła. Jednak sam fakt powołania do bytu prawnego spółki oraz dopełnienie wpisu jej do rejestru producentów rolnych nie świadczy sam w sobie, że w zamiarze jej założycieli ma ona objąć faktycznie w posiadanie dane grunty i istotnie będzie prowadzić na nich realną produkcję rolną.
W tej sytuacji ww. okoliczności, a w szczególności mechanizm tworzenia spółek przez tę samą grupę osób, które to podmioty występują o te same płatności oraz zamierzona koordynacja pomiędzy tymi podmiotami pozwalają uznać, że oba elementy (obiektywny i subiektywny) stworzenia sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia,
o których mowa w wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C – 434/12, zostały szczegółowo przeanalizowane i stwierdzone przez organy administracji
w przedmiotowej sprawie. Zatem stwierdzić należy, że organy ARiMR dokonały prawidłowej wykładni art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011.
Odnosząc się do naruszenia przepisów dotyczących postępowania dowodowego, to w pierwszej kolejności należy przypomnieć, że kwestie te odmiennie od przepisów k.p.a. reguluje art. 21 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Zgodnie z art. 21 ust. 2 tej ustawy, w postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych
i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział
w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się.
Z kolei ust. 3 art. 21 ww. ustawy stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Niewątpliwie więc, w oparciu o ww. przepis, na wnioskodawcę został nałożony obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie jego uprawnienia do otrzymania płatności. Natomiast na organie nie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie jest on bowiem zobowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca
2012 r., sygn. II GSK 810/11, publ. cbosa).
W toku postępowania wyjaśniającego organ I instancji zwracał się do skarżącej
z wezwaniem do złożenia wyjaśnień i dokumentów na potwierdzenie prowadzenia przez nią odrębnego gospodarstwa rolnego. Organ odwoławczy ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy złożony przez stronę oraz wynikający z danych dostępnych
w ZSZiK, zgodnie z art. 80 k.p.a., nie przekraczając zasady swobodnej oceny dowodów.
Sąd orzekający w sprawie nie podzielił także wniosku skarżącej spółki
o stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji zawartego w złożonym na rozprawie w dniu 1 lutego 2017 r. załączniku do protokołu. Zarzut nieważnościowy został uzasadniony stwierdzeniem, że decyzje organów zostały wydane wobec podmiotu nie będącego stroną, gdyż wniosek transferowy został złożony przez OA sp. z o.o. po upływie roku kalendarzowego, którego płatność dotyczyła. Na poparcie swoich twierdzeń skarżąca ww. załączniku powołała tezy m. in. z wyroku sygn. VIII SA/Wa 656/11.
Odnosząc się do powyższej kwestii należy stwierdzić, że zagadnienia związane
z następstwem prawnym regulowane były w art. 25 ustawy z dnia 7 marca 2007 r.
o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (t.j. Dz. U. 64 poz. 427), jak również
w przepisach rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 26 lutego 2009 r.
w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" (Dz. U. 33 poz. 262 ze zm.).
Artykuł 25 ustawy przewidywał, że:
1) W sprawach dotyczących przyznania pomocy w razie śmierci wnioskodawcy, rozwiązania osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, przekształcenia wnioskodawcy lub innego zdarzenia prawnego, w wyniku których zaistnieje następstwo prawne, albo w razie zbycia całości lub części gospodarstwa rolnego, całości lub części przedsiębiorstwa wnioskodawcy w toku postępowania, następca prawny wnioskodawcy albo nabywca gospodarstwa rolnego lub jego części albo przedsiębiorstwa lub jego części może, na swój wniosek, wstąpić do toczącego się postępowania na miejsce wnioskodawcy, jeżeli nie sprzeciwia się to przepisom, o których mowa w art. 1 pkt 1, oraz istocie i celowi działania, w ramach którego ma być przyznana pomoc.
2) W razie śmierci beneficjenta, rozwiązania osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, przekształcenia beneficjenta lub innego zdarzenia prawnego, w wyniku których zaistnieje następstwo prawne, albo w razie zbycia całości lub części gospodarstwa rolnego, całości lub części przedsiębiorstwa beneficjenta, po przyznaniu pomocy, następcy prawnemu beneficjenta albo nabywcy gospodarstwa rolnego lub jego części albo przedsiębiorstwa lub jego części pomoc może być przyznana, na jego wniosek, jeżeli:
1) spełnia on warunki przyznania pomocy;
2) nie sprzeciwia się to przepisom, o których mowa w art. 1 pkt 1, oraz istocie i celowi działania, w ramach którego przyznano pomoc;
3) zostaną przez niego przejęte zobowiązania związane z przyznaną pomocą;
4) środki finansowe z tytułu pomocy nie zostały w całości wypłacone.
Określenie szczegółowych warunków dotyczących przyznania pierwszej
i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych w przypadku następstwa prawnego miało miejsce w § 22 -25 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 26 lutego 2009 r. Stosownie do § 23 ust. 1a ww. rozporządzenia, wniosek o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na miejsce wnioskodawcy składa się w terminie 3 miesięcy od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego lub części tego gospodarstwa, lub stada zwierząt ras lokalnych wnioskodawcy.
A więc kryterium możliwości wstąpienia w charakterze następcy prawnego pierwotnego wnioskodawcy do postępowania, jest określone w płatnościach PRŚ terminem 3 miesięcy od daty przejęcia posiadania gospodarstwa rolnego, a nie terminem roku kalendarzowego płatności. Konstrukcja przyjęta w przepisie § 23 ww. rozporządzenia umożliwia w konsekwencji dokonanie zmiany podmiotowej już toczącego się, lecz jeszcze niezakończonego postępowania, prowadzonego
w przedmiocie przyznania płatności PRŚ. Wyraźnie też wskazuje, że w odniesieniu do tych samych gruntów przysługuje tylko jedna płatność, o którą może się skutecznie ubiegać tylko jeden podmiot (vide wyrok WSA we Wrocławiu z dn. 28.03.2012 r. sygn. III SA/Wr 352/11 cbois.nsa.gov.pl).
W odniesieniu do zgłoszonego w załączniku do protokołu wniosku pełnomocnika skarżącej o wystąpienie ze sformułowanymi tam pytaniami prejudycjalnymi do TSUE, to zgodnie z art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Sąd ma taki obowiązek jedynie wówczas, kiedy według sądu orzekającego do rozstrzygnięcia sprawy konieczna jest wykładnia aktów przyjętych przez instytucje Unii. W przekonaniu Sądu,
w przedmiotowej sprawie nie zachodziła uzasadniona wątpliwość co do wskazanych przepisów prawa unijnego art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organy orzekające w przedmiotowej sprawie nie naruszyły przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy oraz przepisów procesowych w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W tych okolicznościach, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło