VIII SA/Wa 129/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 22 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi A. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] listopada 2021 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z [...] listopada 2021 roku, znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. na podstawie art. 58 i 59 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2021 roku, poz. 735, ze zm., dalej kpa) po rozpoznaniu wniosku z [...] lipca 2021 roku złożonego przez A. Z. (dalej: skarżący, strona) w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy K. z [...] lipca 2021 roku, znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej za miesiąc styczeń 2020 roku – odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna. W dniu [...] lipca 2021 roku Wójt Gminy K. wydał w/w decyzję odmawiającą przyznania skarżącemu pomocy finansowej za miesiąc styczeń 2020 r., którą doręczono w dniu [...] lipca 2021 roku. 14- dniowy termin na wniesienie odwołania rozpoczął swój bieg w dniu [...] lipca 2021 r. tj. następnego dnia po doręczeniu. SKO wskazało, że termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...] sierpnia 2021 r. W dniu [...] sierpnia 2021 r. Skarżący nadał w urzędzie pocztowym odwołanie od decyzji organu I instancji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wskazując na przyczynę uchybienia terminu tj. chorobę. Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy powołał m.in art. 58 k.p.a. wskazując, że ustanawia on cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie, tj.: wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której ustanowiony został przywracalny termin. Organ wskazał, że istotnym warunkiem przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest wykazanie przez wnioskodawcę braku winy przy uchybieniu terminu do dokonania czynności, w tym przypadku do wniesienia odwołania. Według organu podnoszona przez Skarżącego choroba nie może być uznana za usprawiedliwioną przyczynę przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Zaświadczenia lekarskie potwierdzają chorobę i niezdolność do pracy w okresie od [...] maja 2021 r. do [...] czerwca 2021 r. czyli poza terminem, w którym Skarżący był zobowiązany do złożenia odwołania tj. [...] lipiec 2021 r. do [...] sierpnia 2021 r. Zdaniem organu wyjaśnienia Skarżącego nie świadczą o wystąpieniu niespodziewanej czy nie dającej się przezwyciężyć przeszkody, która uniemożliwiła dokonanie czynności procesowej i nadanie pisma we właściwym terminie. Organ wskazał, iż sama choroba nie jest wystarczająca dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Podkreślił, że w przypadku choroby trzeba wskazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz, że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w dokonaniu tej czynności. Ocena, czy uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu musi uwzględniać to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminowi stanowi przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy Skarżący wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu. Według Organu Skarżący miał możliwość dochowania terminowi do złożenia odwołania ponieważ choroba miała miejsce kilka tygodni przed terminem do złożenia odwołania. Skarżący wniósł skargę na powyższe postanowienie. Pismem z [...] czerwca 2022 r. pełnomocnik Skarżącego z urzędu wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uzupełnienie skargi na powołane na wstępie postanowienie. Zarzucił naruszenie art. 58 § 1 k.p.a., które miało wpływ na treść zaskarżonego postanowienia i polegało na błędnej wykładni i niewłaściwym niezastosowaniu tego przepisu w sytuacji, gdy skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Według pełnomocnika Skarżącego organ odwoławczy nie wziął pod uwagę, że dla przywrócenia terminu wystarczające jest tylko uprawdopodobnienie braku winy strony w uchybieniu terminowi, a nie udowodnienie. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swojej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związany granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.). Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 3 p.p.s.a.). Należy wskazać, iż przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu było postanowienie z [...] listopada 2021 roku, odmawiające Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy K. z [...] lipca 2021 r. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia, dokonana w aspekcie kryteriów określonych w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.), wykazała, że zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z wymogami obowiązujących przepisów prawa. Zgodnie z art. 129 § 1 i § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona - od dnia jej ogłoszenia stronie. Warunkiem skuteczności czynności procesowej w postaci wniesienia odwołania jest zatem zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Poza sporem jest, że strona uchybiła terminowi do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji z [...] listopada 2021 r., ponieważ upływał on [...] sierpnia 2021 r., a odwołanie zostało złożone na poczcie [...] sierpnia 2021 r. W rozpoznawanej sprawie Organ przyjął, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania i zdaniem Sądu, z tym stanowiskiem Organu wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu, należy się zgodzić. Zgodnie z art. 58 kpa, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1), a prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu z jednoczesnym dopełnieniem czynności, dla której określony był termin (§ 2). Z przywołanej regulacji wynika jednoznacznie, że obowiązek przywrócenia terminu przez organ administracji publicznej aktualizuje się w sytuacji łącznego spełnienia następujących przesłanek, a mianowicie: a) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. W rozpatrywanej sprawie kwestię sporną stanowi to, czy spełniona została przesłanka z pkt a), a mianowicie, czy uchybienie terminowi nastąpiło bez winy Skarżącego i czy uprawdopodobnił on brak winy w uchybieniu terminowi. Odnosząc się do analizowanej kwestii podnieść należy, że uprawdopodobnienie okoliczności, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego, w przeciwieństwie do jej udowodnienia, jest środkiem zastępczym, a więc słabszym, niż dowód i nie dającym pewności lecz jedynie prawdopodobieństwo twierdzenia o danym fakcie. Jak podnosi się w piśmiennictwie, służy ono celowi wzbudzenia w organie orzekającym ufności w to, że pewne twierdzenie odpowiada prawdzie. Skoro jest to więc czynność bezpośrednio ukierunkowana na stworzenie w świadomości organu orzekającego w mniejszym lub większym stopniu przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu, to nie może budzić żadnych wątpliwości, że to właśnie strona powinna uprawdopodobnić, że mimo zachowania należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. Istotne znaczenie ma więc również rodzaj samej tej przeszkody, a więc innymi słowy to, czy powodowała ona tylko utrudnienie w dotrzymaniu terminu, czy też uniemożliwiała jego dotrzymanie. Tym samym, skoro na Skarżącym ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy, to nie może budzić żadnych wątpliwości i to, że powinien on uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niego niezależna i nie można jej było przezwyciężyć. Gdy chodzi natomiast o kryterium oceny braku winy, którym organ administracji publicznej zobowiązany jest operować rozpatrując wniosek strony o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, to zarówno w literaturze przedmiotu, jak i w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że powinien stanowić je obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy, co w konsekwencji oznacza również, że choćby lekkie niedbalstwo strony stanowi przeszkodę do przywrócenia terminu, któremu strona uchybiła. Z tego też punktu widzenia, brak winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie wiązany jest z zaistnieniem przeszkody o charakterze obiektywnym, niezależnej od strony i trwającej przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania danej czynności procesowej, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok NSA z 22 maja 1997 r., sygn. akt SA/Sz 630/96; wyrok NSA z 13 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1656/97). W związku z powyższym przyjąć należy, że konsekwencją operowania przez ustawodawcę na gruncie art. 58 § 1 kpa pojęciem "braku winy", jako jednej z przesłanek stosowania instytucji, o której mowa w przywołanym przepisie jest to, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie, których zaistnienie - jak wyżej już wskazano i co również stanowi warunek konieczny - strona jednocześnie uprawdopodobni stosowną argumentacją (por. wyrok NSA z 28 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 1096/11). Gdy chodzi o okoliczności i zdarzenia o wskazanym powyżej charakterze, z którymi wiązane jest niezawinione uchybienie terminowi do dokonania czynności procesowej, i których zaistnienie podlega wymogowi uprawdopodobnienia przez zainteresowanego, to w kontekście okoliczności rozpatrywanej sprawy, przyczyny uchybienia terminowi, na którą powoływał się Skarżący, zwrócić należy uwagę na to, że wymienia się wśród nich, między innymi, obłożną chorobę uniemożliwiająca stronie działającej osobiście dokonanie danej czynności procesowej, czy też nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. wyrok NSA z 19 września 2000 r., sygn. akt SA 1072/00). Nie są nimi natomiast, długotrwała choroba danej osoby, lub członka jej rodziny, czy też sam fakt posiadania zwolnienia lekarskiego od pracy, co odnieść należy również do legitymowania się przez stronę samym zaświadczeniem lekarskim, że strona była chora w oznaczonym w nim okresie (por.: wyrok NSA z 22 marca 2013 r., II OSK 2267/11; wyrok NSA z 20 kwietnia 1999 r., SA/Ka 1609/97; wyrok NSA z 21 marca 2012 r., II GSK 278/11). Odnosząc powyższe do okoliczności rozpatrywanej sprawy, nie ma więc podstaw, aby twierdzić, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 58 § 1 kpa. Podkreślenia wymaga, że wbrew argumentacji zawartej w uzasadnieniu uzupełnienia skargi, samo oświadczenie Skarżącego, że był chory oraz fakt legitymowania się przez niego zaświadczeniem lekarskim o chorobie w dniach od [...] maja 2021 r. do dnia [...] czerwca 2021 r., samo w sobie nie uprawdopodabnia jeszcze braku winy w uchybieniu terminowi w okresie od [...] lipca do [...] sierpnia 2021 r. Jak powyżej podnoszono, w analizowanym zakresie istotne znaczenie ma bowiem uprawdopodobnienie poprzez stosowną argumentację, że rodzaj zaistniałej obiektywnej i niezależnej od strony przeszkody – w tym przypadku choroby – której nie mógł on przezwyciężyć, nie tylko, że utrudniał, ale wręcz uniemożliwiał dotrzymanie przez niego terminu. Tymczasem, z treści wniosku strony skarżącej o przywrócenie terminu wynika, że ograniczono się w nim do wskazania na chorobę, jako przyczynę niedokonania czynności procesowej w terminie, bez jednoczesnego wyjaśnienia o jakiego rodzaju chorobę, gdy chodzi o jej przebieg (obłożna, nagła) chodzi. Kwestii tej nie wyjaśnia również w żadnym stopniu treść zaświadczenia lekarskiego dołączonego przez Skarżącego. Wynika z niego tylko, że strona była chora w dniach od [...] maja 2021 r. do dnia [...] czerwca 2021 r. bez podania bliższych informacji odnośnie do charakteru tej choroby, zwłaszcza zaś jej przebiegu, który wskazywałby na to, że stanowiła ona przeszkodę, której Skarżący nie mógł przezwyciężyć. W analizowanym kontekście, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy mając na uwadze, że choroba skarżącego miała miejsce kilka tygodni przed terminem do złożenia odwołania szczególnego podkreślenia wymaga, że skarżący nie przedstawił żadnych argumentów, które w świetle powyżej przedstawionych uwag, mogłyby być traktowane i uznane za istotne elementy procesu wykazywania prawdopodobieństwa okoliczności, faktów i zdarzeń, na które się powoływał. Innymi słowy, ograniczając się wyłącznie do powoływania się na okoliczność choroby oraz czasu jej trwania, bez jednoczesnego podania i wyjaśnienia jaki miała ona przebieg, co z punktu widzenia oceny tej okoliczności, jako przeszkody uniemożliwiającej dokonanie czynności procesowej w terminie, miało zasadnicze znaczenie, skarżący nie mógł więc osiągnąć oczekiwanego przez niego skutku. Zauważyć należy, że odwołanie nie jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia. Nie wymaga ono szczegółowego uzasadnienia, wystarczy jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Jak już wskazano, przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Tymczasem, zgodzić się należy z argumentacją Kolegium, że uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej nastąpiło w wyniku niezachowania przez Skarżącego należytej staranności, a zatem z jego winy. Podkreślenia wymaga, że przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok NSA z dnia 21 października 2016 r., sygn. akt II GSK 853/15). Taka sytuacja nie zaistniała w tej sprawie. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę