VIII SA/Wa 147/17
WyrokWSA w Warszawie2017-06-29
Skład orzekający: Cezary Kosterna, Leszek Kobylski, Marek Wroczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo stwierdził nabycie z mocy prawa przez jednostkę samorządu terytorialnego własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, spełniając przesłanki określone w art. 73 ust. 1 ustawy – przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, w szczególności w zakresie wykazania faktycznego władania nieruchomością w dniu 31 grudnia 1998 r. oraz prawidłowego ustalenia granic pasa drogowego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nie przeprowadził wszechstronnego postępowania wyjaśniającego, nie dopuścił wnioskowanych przez stronę dowodów, a także nie ocenił w sposób należyty przedstawionych przez nią dokumentów, co uniemożliwiło prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, w tym granic pasa drogowego i faktycznego władania nieruchomością w kluczowym dniu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez Powiat R. własności nieruchomości zajętej pod drogę powiatową. Skarżąca S. D.-D. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w tym uniemożliwienie czynnego udziału w sprawie i pominięcie wniosków dowodowych, a także błędne ustalenia faktyczne i naruszenie prawa materialnego poprzez niezasadne przyjęcie nabycia własności przez Powiat R. Skarżąca kwestionowała prawidłowość operatu geodezyjnego oraz dowody na władanie nieruchomością przez organ publiczny.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody M., zasądzając od Ministra na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Protokolant Referent Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi S. D.-[...] na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...], [...], [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia mienia z mocy prawa przez powiat 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z [...] marca 2015 r. nr [...]; 2) zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżącej S. D.- [...] kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...];[...];[...] Minister Infrastruktury i Budownictwa biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego( DZ.U z 2016 roku, poz.23 ze zm. dalej jako k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania S. D. – D. od decyzji Wojewody M. nr [...] z dnia [...] marca 2015 roku, stwierdzającej nabycie przez Powiat R. z mocy prawa, z dniem [...] stycznia 1999 roku prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę powiatową nr [...] ( obecnie [...]) K. – R. W. – W., oznaczonej jako działka nr ew. [...] o pow. [...] ha- utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym
i prawnym.
Wojewoda M.( dalej jako organ I Instancji) działając na podstawie art. 73 ust.1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku – przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną( DZ.U nr 133, poz. 872 ze zm. dalej jako ustawa) decyzją z dnia [...] marca 2015 roku stwierdził nabycie przez Powiat R., z mocy prawa, z dniem [...] stycznia 1999 roku prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną nr [...] ( obecnie [...]) K. – R. W. – W., oznaczonej jako działka [...] o pow. [...] ha.
Od decyzji organu I Instancji odwołanie złożyła skarżąca S.
D. – D. zarzucała naruszenie przepisów postępowania administracyjnego – art. 6, art.7, art. 9 i art. 11 k.p.a. poprzez przekroczenie zasad uznania administracyjnego, uniemożliwienie stronie czynnego udziału w sprawie, pominięcie złożonych przez stronę wniosków dowodowych, błąd w ustaleniach faktycznych poprzez oparcie decyzji na operacie geodety z 2012 roku. Nadto zarzucono naruszenie prawa materialnego – art. 73 ust.1 i 3 ustawy poprzez niezasadne przyjęcie nabycia własności przedmiotowej nieruchomości przez Powiat R..
Organ odwoławczy rozpoznając sprawę wskazał, że zgodnie z art. 73 ust.1 ustawy nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 roku we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem [...] stycznia 1999 roku stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego. Nabycie własności nieruchomości na podstawie wyżej powołanego przepisu uzależnione jest
od łącznego spełnienia w dniu 31 grudnia 1998 roku następujących przesłanek:
- zajęcia nieruchomości pod drogę publiczna;
- pozostawania nieruchomości we władaniu Skarbu Państwa bądź jednostek samorządu terytorialnego;
- braku przysługiwania prawa własności nieruchomości Skarbowi Państwa
lub jednostek samorządu terytorialnego.
Odnosząc się do stanu przedmiotowej działki nr ew. [...] organ odwoławczy wskazał, że jej właścicielką w dniu 31 grudnia 1998 roku była M. D.( obecnie D. – D.) na podstawie umowy darowizny, działu spadku i zniesienia współwłasności sporządzonej w formie aktu notarialnego z dnia [...] maja 1993 roku.
Kolejną przesłanką z art. 73 ust.1 ustawy jest jej zajętość pod drogę publiczną. Organ wskazał, że zgodnie z art.1 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych( DZ.U z 2015 roku, poz. 460 ze zm. dalej ustawa o drogach publicznych)
w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 1998 roku – drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi
w ustawie. Droga aby została zaliczona do dróg publicznych musi być zaliczona
w trybie przewidzianym ustawą o drogach publicznych. Na mocy rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 17 listopada 1986 roku w sprawie zaliczenia dróg
do kategorii dróg wojewódzkich w województwach: stołecznym warszawskim, jeleniogórskim, płockim, radomskim i szczecińskim( DZ.U z 1986 roku, nr 42, poz. 205) droga nr [...] relacji K. – R. W. – W. została zaliczona
do kategorii dróg wojewódzkich. Powyższy ciąg komunikacyjny nie został wyszczególniony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 roku
w sprawie wykazu dróg krajowych i wojewódzkich( DZ.U z 1998 roku, nr 160, poz. 1071) i w związku z tym stał się na podstawie art. 103 ust.3 ustawy drogą powiatową, posiadającą w chwili obecnej nr [...].
Sporządzona przez geodetę uprawnionego kopia mapy nieruchomości według wykazu zmian gruntowych, która został opracowana według stanu na dzień 31 grudnia 1998 roku, przyjęta do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego wskazuje w ocenie organu zajętość działki nr [...] pod drogę publiczną w granicach tam przedstawionych.
Organ powołując się na orzecznictwo NSA uznał, iż operat techniczny sporządzony przez upoważnionego funkcjonariusza publicznego – geodetę – korzysta jako dokument urzędowy z domniemania prawdziwości zawartych w nim oświadczeń
i zapisów, w tym także oświadczeń woli o charakterze cywilnoprawnym. W ocenie organu brak jest podstaw do tego, aby odmówić mocy dowodowej dokumentowi urzędowemu, o którym mowa w art. 76 k.pa. Wzruszenie mocy dowodowej może nastąpić wyłącznie przez przeprowadzenie przeciwdowodu.
Zdaniem organu odwoławczego skarżący nie przedstawił dowodów mogących podważyć ustalenia wynikające ze wspomnianego dokumentu.
Wskazywano, iż w kontekście zarzutów skarżącej z odwołania należy podkreślić, iż przestrzenny zasięg działania art. 73 ust.1 ustawy w odniesieniu do zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną determinowany jest możliwością zakwalifikowania danego stanu faktycznego z dnia 31 grudnia 1998 roku do definicji pasa drogowego (art. 4 ust.1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 1998 roku – jako urządzenia technicznego, stanowiącego zorganizowaną całość funkcjonalną, podporządkowaną utrzymaniu i eksploatacji ciągów ruchu pojazdów i pieszych. O przestrzennych granicach zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną rozstrzyga stan jej urządzenia w dniu 31 grudnia 1998 roku, bądź sposób korzystania z niej. W przypadku dróg publicznych od dawna istniejących, granice zajęcia pod drogę odpowiadają granicom jej urządzenia w ramach normatywnie zdefiniowanego pasa drogowego, a więc jezdnie wraz z poboczami, zatokami, ciągami dla pieszych, rowami odwadniającymi i pasem izolacyjnym.
Zdaniem organu odwoławczego również przesłanka władania publicznoprawnego została spełniona. Władanie nieruchomością to dokonywanie określonego rodzaju czynności faktycznych z zakresu prawa publicznego względem nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego poprzez swoje jednostki organizacyjne. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym
dla udowodnienia władania należy wykazać wykonywanie prac związanych
z utrzymaniem drogi, jej konserwacją, modernizacją, odśnieżaniem.
W ocenie organu odwoławczego o władaniu przedmiotową nieruchomością przez jednostkę samorządu terytorialnego świadczą umowy z [...] października 1992 roku
i [...] listopada 1993 roku zawarte pomiędzy Dyrekcją Okręgową Dróg Publicznych
w K. – Zarządem Dróg w R. a Przedsiębiorstwem Robót Drogowych
w R. dotyczące świadczenia usług przy zimowym utrzymaniu dróg polegającym na usuwaniu śliskości, odśnieżaniu, ustawianiu zasłon przeciwśnieżnych. Wykaz stanu drogi wojewódzkiej nr [...] K. – R. W. – W. pokazuje, że na całej długości przedmiotowy ciąg komunikacyjny posiada nawierzchnię bitumiczną,
a z oświadczenia J. C.– Dyrektora Powiatowego Zarządu Dróg Publicznych w R. wynika, że zarządca drogi wykonywał cyklicznie czynności faktyczne dotyczące drogi publicznej w pasie której znajdują się przedmiotowe grunty
w okresie przed 1 stycznia 1999 roku. Organ wskazywał, że przez władanie nieruchomością należy rozumieć wykonywanie, nawet wbrew woli właściciela czynności zarządczych na gruncie drogowym i nie jest konieczne udowodnienie przez podmiot publicznoprawny posiadania nieruchomości w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, jedynie wykazania faktycznego władania. Ustawodawca nie wiązał bowiem skutków nabycia własności nieruchomości z mocy prawa z jej posiadaniem, lecz odniósł się do każdego stanu władania cudzą nieruchomością, nawet wbrew woli właściciela, pod warunkiem, że nieruchomość nie stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 roku własności publicznej.
W związku z powyższym opłacanie podatków przez właściciela nieruchomości nie oznacza, że podmiot publicznoprawny nie wykonywał czynności władczych wobec nieruchomości. Nadto organ wskazywał, że władztwo publicznoprawne dotyczy całego odcinka drogi, a nie poszczególnych działek. Trudno uznać, że istnieje możliwość wykazania dokonywania czynności związanych z utrzymaniem danej drogi publicznej tylko w stosunku do konkretnych działek. Wykonywanie czynności faktycznych
do nieruchomości zajętych pod drogę publiczną związanych z jej utrzymaniem odbywa się w formach określonych w ustawie o drogach publicznych. Przy czym w przypadku urządzenia drogi na gruncie prywatnym, który to grunt nie został jednocześnie zagospodarowany przez właściciela w sposób uniemożliwiający realizację czynności związanych z zarządem drogi( np. przez ogrodzenie), co miało miejsce w niniejszej sprawie, to należy uznać, iż władztwo nad drogą występowało.
Mając to na uwadze, w ocenie organu odwoławczego zarządca drogi wykonywał cyklicznie czynności faktyczne dotyczące drogi publicznej, w pasie w którym znajdował się przedmiotowy grunt, w okresie przed 1 stycznia 1999 roku. Z tego względu w ocenie organu należało uznać, że przesłanki z art. 73 ustawy zostały spełnione i prawidłowo udokumentowane.
Podnoszony zarzut uniemożliwienia czynnego udziału strony w toku postępowania organ uznał za nieusprawiedliwiony. Skarżąca brała udział
w postępowaniu przed organem I Instancji, składając uwagi do zebranego materiału dowodowego.
Skargę na decyzję organu odwoławczego wniosła S. D. – D..
Zaskarżonej decyzji zarzucała:
- naruszenie przepisów postępowania:
- art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącej czynnego udziału
w postępowaniu, a także uniemożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych
w sprawie materiałów oraz zgłoszonych żądań, pominięcie zgłaszanych wniosków dowodowych, zaniechanie wyjaśnienia wątpliwości strony co do znaczenia oraz samej prawidłowości opinii geodety z roku 2012 będącej jedynym dowodem w sprawie,
co do którego wypowiedzieć się nie mogła się skarżąca, a która to opinia wydana była w oparciu jedynie o dokumentację geodezyjną techniczną oderwaną od stanu faktycznego na gruncie i bez jakiegokolwiek udziału strony w roku 2012, a więc nie uwzględniała w sposób należyty ani interesów strony, ani obiektywnego stanu władania nieruchomością w momencie kluczowym dla decyzji – 31 grudnia 1998 roku. Z samej zasady niemożliwym było odniesienie stanu faktycznego w roku 2012 do stanu faktycznego 1998 roku;
- art. 7 w związku z art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez znaczące braki
w zgromadzonym materiale dowodowym z uwagi na obowiązki organu do zebrania całości materiału dowodowego w celu wyjaśnienia sprawy. Nieuzasadnione pominięcie dowodów mogących potwierdzić istnienia, bądź jego braku władztwa jednostki samorządu terytorialnego nad nieruchomością, faktycznych granic użytkowania drogi publicznej, pominięcie jakichkolwiek cech na gruncie świadczących o realizacji władztwa, brak pobocza, brak znaków drogowych, chodnika, brak wyjaśnienia zagospodarowania nieruchomości na datę 31 grudnia 1998 roku;
- błędne ustalenia faktyczne na których się oparł organ i między innymi przyjęcie, że:
- organ wykonywał władztwo nad poboczem poprzez wykonywanie usług odśnieżania – co mają potwierdzać umowy z 1992-93 roku;
- wykonanie operatu geodezyjnego bez oględzin nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 roku, a faktycznie sporządzonego w 2012 roku, co do którego nie mogła się wypowiedzieć skarżąca( nie znała dokumentu), w pracach nad jego powstaniem nie uczestniczyła.
- naruszenie prawa materialnego art. 73 ust.1 i 3 ustawy poprzez niewłaściwe
ich zastosowanie i nieuprawnione przyjęcie, że istniały podstawy do stwierdzenia nabycia własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, w okolicznościach, gdy organ nie wykazał żadnymi dowodami istnienia władztwa nad nieruchomością w dacie 31 grudnia 1998 roku, a przedstawione dowody na rzekome władztwo pochodzą
z okresu znacznie wcześniejszego oraz znacznie późniejszego i pozostają w oderwaniu od faktycznych okoliczności sprawy.
Z uwagi na powyższe skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji
oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podkreślała, że organ nie przeprowadził prawidłowo postępowania wyjaśniającego poprzez pomięcie zgłaszanych wniosków dowodowych
w zakresie wyjaśnienia wątpliwości strony co do znaczenia opinii geodety z roku 2012.
W jej ocenie organ zaniedbał rzeczywistych ustaleń władztwa zarządcy drogi nad przedmiotową nieruchomością. W tym zakresie zostały naruszone przepisy art. 7,
art. 77, art. 80, art. 10 k.p.a. Skarżąca przywołała szereg orzeczeń sądów administracyjnych wskazujących na istotność naruszeń mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W jej ocenie w tym stanie rzeczy organ nie mógł prawidłowo zastosować przepisu prawa materialnego – art. 73 ust.1 i 3 ustawy. Bezpodstawnie przyjął,
że zostały spełnione przesłanki do uznania, że jednostka samorządu terytorialnego nabyła z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku własność działki nr [...] o pow. [...] ha jako część drogi publicznej nr [...] K. – R. W. – W..
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 dalej jako p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba, że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji przeprowadza ocenę zgodności decyzji z prawem. W szczególności istotne jest ustalenie, czy
w postępowaniu przed organami administracyjnymi zostały dostatecznie i w sposób prawidłowy wyjaśnione okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenie, iż okoliczności te nie zostały w sposób prawidłowy wyjaśnione uniemożliwia dokonanie oceny, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem,
w szczególności, czy nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy( por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1981 roku, syg. akt S.A. 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7).
Decyzja jest zgodna z prawem, jeżeli odpowiada przepisom postępowania administracyjnego, jak też uregulowaniom prawa materialnego( por. wyrok NSA z 7 października 2002 roku, syg. akt II SA 2554/04, LEX nr 77 220).
W ocenie sądu w niniejszym postępowaniu doszło do naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
co musiało skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art.145 § 1 pkt. 1 lit.c) p.p.s.a.
Z zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art.7 k.p.a., będącej naczelną zasadą postępowania administracyjnego wynika, iż organy administracji publicznej prowadzące postępowanie mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny zgodny z rzeczywistością, a zwłaszcza mają obowiązek dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy
na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić
w uzasadnieniu podjętej decyzji( vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego
z 17.10.2001 ; I SA 1110/01, LEX 75 516).
Należy zgodzić się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 stycznia 2010 roku, syg. akt
I SA/Wa 454/09, LEX nr 600049 stwierdził, że ,,.. przestrzenny zasięg działania art. 73 ust.1 ustawy w odniesieniu do zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną determinowany jest możliwością zakwalifikowania danego stanu faktycznego z dnia 31 grudnia 1998 roku do definicji pasa drogowego jako urządzenia technicznego, stanowiącego zorganizowaną całość funkcjonalną, podporządkowaną utrzymaniu
i eksploatacji ciągu ruchu pojazdów i pieszych. O przestrzennych granicach zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną rozstrzyga zatem stan jej urządzenia w dacie 31 grudnia 1998 roku bądź sposób korzystania z niej..’’.
Organ w ramach swobodnej oceny dowodów winien zgromadzić i ocenić cały materiał dowodowy. Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakłada obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy, czyli uwzględnić wszystko, co jest dla organu dostępne. Odmowa przez organ przeprowadzenia dowodu to wyjątek. Dotyczyć to może sytuacji,
gdy przedmiotem dowodu ma być okoliczność nie mająca dla sprawy znaczenia lub gdy dana okoliczność została udowodniona. Oceniając zebrany materiał dowodowy organ dokonuje oceny czy dana okoliczność została udowodniona( art.80 k.p.a.).
Jednocześnie odmawiając wiary pewnym dowodom winien przedstawić argumentacje dlaczego w tym zakresie wiarygodności pewnym dowodom odmawia . Organ w sytuacji gdy pomija w swoich ocenach pewną część materiału dowodowego naraża się na skuteczny zarzut selektywnej oceny materiału dowodowego, błędów
w ustaleniach faktycznych, co pozwala uznać, że zostały naruszone zasady procesowe wynikające z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.
Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2013, roku, syg. akt II GSK 1940/11; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lipca 2012 roku, syg. akt II SA/Wa 953/12), w tym między innymi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który w wyroku z dnia 29 marca 2012 roku, syg. akt IV SA/Po 1236/11, LEX nr 1139606 zajął stanowisko, że ,, obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest ściśle związany z przyjętą zasadą swobodnej oceny dowodów, wyrażoną w art. 80 k.p.a.
Swobodna ocena dowodów aby nie przerodziła się w samowolę musi
być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem reguł tej oceny. Po pierwsze należy opierać się na materiale dowodowym zebranym przez organ. Po drugie ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego, a po trzecie organ powinien dokonać oceny znaczenia
i wartości dowodów dla toczącej się sprawy. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej oceny. Rozumowanie w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z zasadami logiki’’.
Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć,
iż nie można podzielić stanowiska organu, iż strona skarżąca nie przedstawiła dowodów mogących podważyć ustalenia operatu geodezyjnego. Należy zauważyć,
że wnioskowała o przeprowadzenie dowodów, które zmierzały do podważania prawidłowości ustaleń operatu geodezyjnego, co do przebiegu drogi powiatowej nr [...] w zakresie ustaleń, iż działka nr [...] stanowiła część jej pasa drogowego na dzień 31 grudnia 1998 roku. W dniu [...] kwietnia 2013 roku skarżąca wniosła
o przeprowadzenie wniosków dowodowych – przesłuchanie strony, przesłuchanie świadków, a także dowodów ze złożonych dokumentów w postaci decyzji nr [...]
o lokalizacji inwestycji celu publicznego( przebudowa przedmiotowej drogi), zawiadomień z ksiąg wieczystych. Nadto skarżąca w kolejnym piśmie wniosła
o przeprowadzenie dowodów z dokumentów w postaci – mapy inwentaryzacji z lipca 2008 roku, komputerowych zdjęć fragmentu drogi( akta administracyjne k- 44 – 48, 53 – 57). W ocenie sądu organ nie wykazał, iż wnioskowane dowody nie mają istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, czy też uznania, że dana okoliczność została już udowodniona. Należy zauważyć, iż podnoszona argumentacja organu w uzasadnieniu decyzji nie odnosi się do rzeczywistego przebiegu drogi powiatowej w obrębie działki nr [...] , szczególnie jego pasa drogowego i urządzenia. Wyznaczenie przebiegu linii rozgraniczających winno mieć swoje uzasadnienie faktyczne i prawne. Odwoływanie się do operatu bez wskazania obiektów i urządzeń znajdujących się pasie drogowym należy uznać za niewystarczające. Organ w swoim uzasadnieniu odwołuje się do orzecznictwa sądów administracyjnych bez wyjaśnienia dlaczego należy uznać,
iż ogólna zasada tam wskazywana ma mieć zastosowanie w tej konkretnej sprawie.
Należy zauważyć, iż wykonywanie operatu geodezyjnego w 2012 roku, co do stanu faktycznego z 31 grudnia 1998 roku wymagało szczególnej staranności
aby realnie odwzorować ten stan, mając na uwadze, iż 2005 roku były wykonywane roboty drogowe związane z przebudową drogi powiatowej. Organ nie dopuścił wnioskowanych dowodów, a dowody z załączonych przez skarżącą dokumentów nie zostały w żaden sposób ocenione. Organ nie wskazał dlaczego nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Należy zauważyć, że wydawana na podstawie art. 73 ust.1 i 3 ustawy decyzja stanowi formę pozbawienia uprawnień właścicielskich, co w rozumieniu art. 21 ust.2 Konstytucji RP oznacza w istocie wywłaszczenie, za które z uwagi na upływ terminu (art. 73 ust.4 ustawy) strona nie otrzyma odszkodowania i dlatego też przeprowadzone w tym zakresie postępowanie wyjaśniające winno nie budzić żadnych wątpliwości,
co do przestrzegania zasad które wynikają z kodeksu postępowania administracyjnego, a mają być gwarancją prawidłowo przeprowadzonego postępowania i uznania
za ustalone wszystkie konieczne przesłanki dla zastosowania normy prawa materialnego.
Decyzje administracyjne wydawane w postępowaniu administracyjnym podlegają rygorom określonym w art.107 § 1 k.p.a. Przepis ten wymienia elementy decyzji administracyjnej- do których należy między innymi jej uzasadnienie faktyczne i prawne. Z kolei § 3 cytowanego przepisu stanowi, iż uzasadnienie faktyczne decyzji
w szczególności powinno zawierać wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej, z przytoczeniem przepisów prawa.
Prawidłowe uzasadnienie umożliwia przeprowadzenie kontroli, czy decyzja została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prawidłowe uzasadnienie wiąże się z realizacją zasady przekonywania sformułowanej w art.11 k.p.a.
W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia kryterium przepisu art. 107 § 1 k.p.a.
W sytuacji gdy strona kwestionuje fakt zajęcia części jej działki pod drogę publiczną i wykonywania nad nią władztwa publicznoprawnego organy winny przeprowadzić wnioskowane przez skarżącą dowody w postaci jej przesłuchania. Nadto dla ustalenia spornego przebiegu i granic pasa drogowego na dzień 31 grudnia 1998 roku, zgodnie z definicją pasa drogowego zawartą w art. 4 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 1998 roku, szczególnie granic zajęcia spornej działki przyczynić mogłyby się przeprowadzenie rozprawy administracyjnej( art. 89 ust.2 k.p.a.) lub dokonanie oględzin z udziałem stron, ewentualnych świadków i geodety aby odtworzyć przebieg drogi powiatowej w obrębie działki nr [...]. Nadto organ winien dokonać oceny złożonych dowodów z dokumentów przez skarżącą.
Należy zauważyć, iż z uwagi na nieprzeprowadzenie pełnego postępowania wyjaśniającego i w związku z tym brak jednoznacznych ustaleń faktycznych, to zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego nie miał znaczenia. Prawidłowe zastosowanie prawa materialnego może mieć miejsce tylko na tle niewadliwych ustaleń faktycznych przy całym zebranym materiale dowodowym.
Z tego też względu biorąc za podstawę art. 145 §1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 §1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło