VIII SA/Wa 158/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Artur Kot po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku W. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa z siedzibą w P. [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa z siedzibą w P. [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za lipiec 2011 r. postanowił: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z 19 kwietnia 2016 r. odmawiające przyznania prawa pomocy. Pismem z [...] marca 2016 r. W. sp. z o. o. sp. k. (dalej: "skarżąca", "Spółka") wystąpiła z wnioskiem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej także jako "Sąd") o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Oświadczyła, że uiszczenie wpisu od skargi i pokrycie pozostałych kosztów postępowania znacznie przekracza jej możliwości finansowe. Referendarz sądowy pismem z [...] marca 2016 r. wezwał Spółkę do złożenia wypełnionego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPPr) i dodatkowych informacji dotyczących jej sytuacji materialnej, w tym złożenia: wyciągów z rachunków bankowych Spółki (historia operacji) za ostatnie 12 miesięcy i wskazania źródeł finansowana jej bieżącej działalności oraz podanie stanu zatrudnienia. Odpowiadając na wezwanie Sądu, wystosowane w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "uppsa") skarżąca oświadczyła, że jej bieżąca działalność finansowana jest głównie przez komandytariuszy. Sporadycznie osiąga także przychody z tytułu najmu infrastruktury magazynowej oraz zatrudnia obecnie jedną osobę. Oświadczyła, że poniesienie kosztów postępowania sądowego przekracza jej możliwości finansowe. Powołała się na złą kondycję finansową spowodowaną przez organy podatkowe, które doprowadziły do zaprzestania działalności operacyjnej Spółki. Podała wysokość kapitału zakładowego ([...] zł), wartość środków trwałych według bilansu na ostatni rok ([...] zł) stratę za 2015 r. ([...] zł) i stratę na koniec stycznia 2016 r. ([...] zł). Oświadczyła, że salda na rachunkach bankowych są ujemne. Załączyła również bilans oraz rachunek zysków i strat, kserokopie tytułów wykonawczych i zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Postanowieniem z 19 kwietnia 2016 r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, gdyż skarżąca nie wykazała, że utraciła płynność finansową. Spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą, nie znajduje się w stanie likwidacji, nie wszczęto wobec niej postępowania upadłościowego. Dane przedstawione przez Spółkę potwierdzają możliwość poniesienia kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi. Pomimo tego, że przed Sądem zawisły także inne jej sprawy, a wartość należnych wpisów od skarg jest znaczna (ok. [...] zł). Skarżąca prawidłowo wniosła sprzeciw od postanowienia starszego referendarza sądowego. Podtrzymała dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, co następuje: W pierwszej kolejności Sąd wyjaśnia, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 14 maja 2015 r., poz. 658). Stosownie do treści art. 260 uppsa, m. in. od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Rozpatrując sprzeciw od takowego postanowienia sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (art. 260 uppsa). Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka zatem jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, a przepis art. 260 § 2 uppsa stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 167a § 2-3 uppsa, że sąd rozpoznający sprzeciw działa jako sąd pierwszej instancji. Zgodnie z art. 243 § 1 i art. 245 § 1 uppsa właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 3 uppsa). Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 uppsa osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu spoczywa przy tym na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Podkreślić należy, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych spółka prawa handlowego, która twierdzi, że nie dysponuje bieżącymi środkami na koszty sądowe, powinna udowodnić, że nie jest w stanie uzyskać ich od wspólników, zanim o pomoc zwróci się do Skarbu Państwa. Brak podjęcia stosownych działań w tym zakresie uniemożliwia uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 115 § 1 Ordynacji podatkowej wspólnik spółki cywilnej, jawnej, partnerskiej oraz komplementariusz spółki komandytowej albo komandytowo-akcyjnej, niebędący akcjonariuszem, odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i z pozostałymi wspólnikami za zaległości podatkowe spółki i wspólników, wynikające z działalności spółki. Z utrwalonego orzecznictwa i poglądów doktryny wynika ponadto obowiązek uwzględniania w prowadzonej działalności gospodarczej ryzyka związanego z tą działalnością, tj. ryzyka prowadzenia sporów sądowych. Spółka powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo podjęcia wszelkich niezbędnych działań, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (zob. postanowienie NSA z 17 kwietnia 2014 r., I OZ 304/14). W realiach niniejszej sprawy, do wymagalnych kosztów sądowych zaliczyć można wpis od skargi ([...] zł). Faktem jest, że przed Sądem zawisły także inne sprawy ze skarg Spółki. Jednak uznać należy, że Spółka wciąż prowadzi działalność gospodarczą. Posiada środki trwałe o znacznej wartości ([...] zł i aktywa obrotowe o wartości [...] zł, w tym należności krótkoterminowe [...] zł znacznie wyższe od zobowiązań krótkoterminowych; zob. k. 50 i 51 akt sądowych). Posiadany majątek wykorzystywała nadto w celu poprawy swojej sytuacji finansowej. Jak wskazywał wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny (zob. postanowienia: z 19 listopada 2004 r., FZ 463/04; z 23 lutego 2010 r., I FZ 5/10; z 13 września 2011 r., I FZ 215/11 i z 7 października 2014 r., I GZ 390/14; dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres: www.orzeczenia.nsa.gov.pl., w skrócie: "CBOSA"), nie można uznać, że skarżąca, dysponując wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przekracza wysokość wpisu, powinna zostać zwolniona z kosztów postępowania. Tym samym wpływu na wynik sprawy nie wywiera wysokość straty wskazywana przez Spółkę za 2015 r. i na koniec stycznia 2016 r. Dodać należy, że skarżąca oświadczyła, iż jej działalność finansowana jest przez komandytariuszy, ale nie ujawniła ich sytuacji majątkowej i wysokości pozyskiwanych środków finansowych. Nie ujawniła także zdolności płatniczych i sytuacji majątkowej komplementariusza. Tym samym skarżąca nie ujawniła swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Sąd uznał zatem, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 260 § 1 uppsa, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, czyli utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego.