VIII SA/Wa 192/23

WyrokWSA w Warszawie2023-05-17

Skład orzekający: Marek Wroczyński, Sławomir Fularski, Cezary Kosterna

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, ustalając koszty postępowania rozgraniczeniowego, może obciążyć nimi strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości po połowie, na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. i art. 152 Kodeksu cywilnego, nawet jeśli jedna ze stron nie kwestionuje przebiegu granicy?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 152 Kodeksu cywilnego), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że postępowanie to toczy się w interesie każdej ze stron. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Wójt Gminy S. postanowieniem z 5 grudnia 2022 r. ustalił koszty postępowania w wysokości 6 765,00 zł i zobowiązał właścicieli działki nr [...] (A. D. i G. D.) oraz właścicieli działki nr [...] (M. i M. K.) do uiszczenia po 1/2 tej kwoty. M. i M. K. złożyli zażalenie, zarzucając naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. i wnosząc o obciążenie kosztami w całości właścicieli działki nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. M. i M. K. wnieśli skargę do WSA w Warszawie, zarzucając naruszenie art. 152 Kodeksu cywilnego oraz przepisów postępowania, w tym brak faktycznego rozpoznania zarzutów dotyczących indywidualizacji interesu stron.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca) Sędzia WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 17 maja 2023 r. sprawy ze skargi M. K., M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 19 stycznia 2023 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę. Postanowieniem z 5 grudnia 2922 r., znak: [...] Wójt Gminy S. (dalej jako "Wójt" lub "organ I instancji") działając na podstawie art. 264 § 1 w związku z art. 262 § 1 pkt 2, art. 263 § 1 oraz art. 265 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej jako "K.pa.") 1. ustalił koszty postępowania w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości zakończonej decyzją Wójta z 25 sierpnia 2022 r. znak: [...] w wysokości 6 765,00zł, 2. zobowiązał strony postępowania rozgraniczeniowego do uiszczenia kosztów postępowania: a) właścicieli działki nr [...] do uiszczenia 1/2 części kosztów określonych w pkt 1 niniejszego postanowienia, w kwocie 3 382,50 zł i rozdzielił te koszty w częściach równych pomiędzy: - A. D. - w kwocie 1 691,25zł i G. D. - w kwocie 1 691,25zł, b) właścicieli działki nr [...], M. i M. małż. K. do uiszczenia 1/2 części kosztów określonych w pkt 1 niniejszego postanowienia, w kwocie 3 382,50zł. 3. ustalił termin uiszczenia kosztów w terminie 14 dni licząc od dnia kiedy postanowienie niniejsze stanie się ostateczne na podany rachunek Gminy S.. W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji podał, że w dniu 25 sierpnia 2022 r. wydał decyzję znak: [...], w której umorzył postępowanie rozgraniczeniowe wszczęte na wniosek A. D. pomiędzy nieruchomością stanowiącą własność A. D. i G. D. oznaczoną jako działka nr [...] a nieruchomością stanowiącą własność M. i M. małż. K. oznaczoną jako działka nr [...]oraz przekazał sprawę do rozpatrzenia sądowi. Następnie powołał art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. i art. 264 § 1 K.p.a. oraz uchwałę Naczelnego Sadu Administracyjnego z 11 grudnia 2006 r. sygn. akt [...]. Od powyższego postanowienia, w ustawowym terminie, złożyli zażalenie M. K. i M. K.. Zarzucając obrazę art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie co do istoty sprawy przez odstąpienie od zobowiązania ich do uiszczenia połowy kosztów postępowania rozgraniczeniowego w kwocie 3 382,50 zł i obciążenie nimi w całości właścicieli działki nr ew. [...], tj. wnioskodawczynię A. D. i G. D., jako poniesionych wyłącznie w interesie wnioskodawczyni. Nie zgodzili się ze stanowiskiem organu I instancji, zarówno w ocenie interesu żalących się w postępowaniu rozgraniczeniowym i interpretacji uchwały NSA z 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06 oraz powołali wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych. Podnieśli, że Wójt nie zajął i nie rozważył kwestii ich interesu we wszczęciu i prowadzeniu postępowania rozgraniczeniowego, nie wskazał na to żadnych dowodów, pomimo, że nie kwestionowali przebiegu granicy, która nie jest dla nich sporna. Wójt nie dokonał indywidualizacji interesów stron postępowania. Ponadto zdaniem żalących się ustalone koszty postępowania, na które składa się wynagrodzenie geodety w kwocie 6 765 zł są zdecydowanie wygórowane. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej jako "organ odwoławczy", "SKO", "Kolegium") postanowieniem z 19 stycznia 2023 r. znak: [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. po rozpoznaniu ww. zażalenia, utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazało, że z akt sprawy wynika, iż na wniosek A. D., Wójt postanowieniem z 12 kwietnia 2022 r. znak: [...] wszczął postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości położonych w miejscowości P., obręb geodezyjny S. pomiędzy działkami oznaczonymi w ewidencji gruntów i budynków jako działki nr [...]stanowiącą własność A. D. i G. D. ([...]) i nr [...] stanowiącą własność M. i M. K. ([...]). Następnie organ odwoławczy przytoczył treść art. 29 ust. 1 i 3 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (j. t. Dz. U. z 2021 r., poz. 1990 ze zm., dalej jako "ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne"). Wskazał, że Wójt do przeprowadzenia czynności rozgraniczeniowych przedmiotowych nieruchomości upoważnił geodetę uprawnionego H. S.. Wynagrodzenie geodety, zgodnie z zawartą 8 kwietnia 2022 r. umową wynosi 6 765,00 zł brutto (§ 4 umowy). Gmina S., jako organ prowadzący postępowanie rozgraniczeniowe poniosła w interesie stron koszty wynagrodzenia geodety, co potwierdza faktura wystawiona w dniu 1 lipca 2022 r. przez ww. geodetę. W wyniku przeprowadzonego postępowania Wójt wydał w dniu 25 sierpnia 2022 r. decyzję umarzającą postępowanie rozgraniczeniowe przedmiotowych nieruchomości i sprawę przekazał z urzędu do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w G.. Organ instancji postanowieniem z 5 grudnia 2022 r. znak: [...] ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego na kwotę w wysokości 6 765,00 zł i obciążył nimi strony postępowania w wysokościach podanych na wstępie niniejszego uzasadnienia. SKO zauważyło, że geodeta uprawniony do przeprowadzenia czynności rozgraniczeniowych został wybrany po przeprowadzeniu procedury wyboru wykonawcy w trybie zapytania ofertowego. W wyznaczonym terminie wpłynęła tylko jedna oferta złożona przez firmę Usługi Geodezyjne [...] H. S.. Granicę wynikającą z operatu i oznaczoną na szkicu granicznym punktami [...] zaakceptowali M. i M. K.. Natomiast A. D. nie zaakceptowała jej i wskazała na gruncie inny przebieg granicy, oznaczony na szkicu punktami granicznymi [...], a także we wniosku o przeprowadzenie rozgraniczenia podała, że nie zgadza się z pomiarami wykonanymi w sierpniu 2021 r. Zdaniem Kolegium, przeprowadzone postępowanie rozgraniczeniowe toczyło się w interesie obydwu stron postępowania, a nie jedynie strony wnioskującej o jego wszczęcie. W przeprowadzonym postępowaniu brak było dokumentów jednoznacznie określających przebieg granicy, strony nie złożyły zgodnych oświadczeń woli, co do jej przebiegu i nie doszło do zawarcia ugody granicznej. W konsekwencji Wójt wydał powołaną wyżej decyzję umarzającą postępowanie rozgraniczeniowe i sprawę przekazał sądowi. Od tej decyzji żadna ze stron nie wniosła odwołania i z dniem 27 września 2022 r. stała się ona ostateczna. Ustalenie granicy leżało w interesie każdej ze stron, dlatego jego kosztami należało obciążyć właścicieli działki nr [...] w kwocie 3 382,50 i właścicieli działki nr [...]w kwocie 3 382,50 zł. Organ odwoławczy wskazał, że ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne, regulująca rozgraniczenie nieruchomości, nie wypowiada się w sprawie kosztów rozgraniczenia, ale nie zawiera też obowiązku ponoszenia przez wójta kosztów postępowania rozgraniczeniowego i nie reguluje kwestii rozliczenia tych kosztów pomiędzy stronami postępowania rozgraniczeniowego. Zatem podstawą prawną umożliwiającą obciążenie stron kosztami tego postępowania jest art. 264 § 1 K.p.a. stanowiący, że jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. W postępowaniu będzie miał również zastosowanie art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., zgodnie z którym stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Koszty postępowania administracyjnego stanowią wydatki związane z postępowaniem, nie będące opłatami za czynności urzędowe wynikającymi z przepisów szczególnych. O zaliczeniu określonych wydatków do kosztów postępowania, ustaleniu ich wysokości rozstrzyga zatem organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w sprawie, w drodze postanowienia, wydanego jednocześnie z wydaniem decyzji. W postanowieniu tym organ określa także osoby zobowiązane do poniesienia kosztów oraz termin i sposób ich uiszczenia (art. 264 § 1 K.p.a.). SKO wskazało ponadto, że z uwagi na istnienie dwóch faz postępowania rozgraniczeniowego w postępowaniu administracyjnym oprócz przepisów K.p.a. zastosowanie mają także przepisy Kodeksu cywilnego. Dlatego też w przedmiotowej sprawie ma również zastosowanie art. 152 Kodeksu cywilnego stanowiący, że właściciele nieruchomości koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie, co wynika z zasady, iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Z faktury wystawionej w dniu 1 lipca 2022 r. przez geodetę uprawnionego H. S. wynika, że koszt wykonania czynności rozgraniczeniowych wynosi 6 765,00 zł z terminem zapłaty 14 dni do 15 lipca 2022 r. Zgodnie z uchwałą siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06 organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 152 Kodeksu cywilnego), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego podjęta w składzie siedmiu sędziów stanowi wyjaśnienie przepisów prawnych i ma moc wiążącą w indywidualnych sprawach. W ocenie Kolegium udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że postępowanie to toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. W przypadku postępowania rozgraniczeniowego wszczętego na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości może stać na stanowisku, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic, a co za tym idzie, nie powinien ponosić kosztów rozgraniczenia, które w jego ocenie zostało wszczęte zbyt pochopnie. Jednak ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, że rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w jego interesie. Interesem prawnym w tym przypadku jest ustalenie stabilnej granicy między sąsiadującymi nieruchomościami i w związku z tym koszty postępowania strony będące właścicielami gruntów sąsiadujących objętych rozgraniczeniem, winny ponosić po połowie. W przedmiotowej sprawie z uwagi na fakt, że granice działek były sporne rozgraniczenie prowadzone było w interesie wszystkich właścicieli działek, a zatem istniała podstawa do obciążenia kosztami postępowania właścicieli obu działek w równych częściach, według zasad określonych w art. 152 Kodeksu cywilnego. Odnosząc się do zarzutów zażalenia Kolegium wyjaśniło, że nie mają one wpływu na rozstrzygnięcie, czemu dało wyraz w uzasadnieniu postanowienia. Koszty postępowania rozgraniczeniowego nie należą do kosztów ustawowo ponoszonych przez gminę. Koszty tego postępowania obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 Kodeksu cywilnego. Pismem z 14 lutego 2023 r. M. K. i M. K. (dalej jako "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczne w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięcie SKO. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie: - prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, mianowicie art. 152 Kodeksu cywilnego przez błędne i automatyczne przyjęcie zasady, że wszystkie strony postępowania powinny być w równej wysokości obciążone kosztami postępowania rozgraniczeniowego, bez dogłębnej analizy stanu faktycznego i zgromadzonego materiału dowodowego, w tym interesu stron, - przepisów postępowania, mogące mieć wpływ na wynik sprawy, przez brak faktycznego rozpoznania zarzutów postawionych w zażaleniu na postanowienie Wójta, mianowicie naruszenia art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. przez brak rozważenia zindywidualizowania interesu prawnego stron w niniejszej sprawie jako przesłanki obciążenia kosztami postępowania rozgraniczeniowego, jakiego to interesu w ponownym ustaleniu przebiegu granicy skarżący nie mieli oraz braku dostatecznych dowodów, że spór graniczny faktycznie zaistniał. Skarżący wnieśli o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia SKO z 19 stycznia 2023 r., jak i poprzedzającego je postanowienia Wójta z 5 grudnia 2022 r. w przedmiocie obciążenia skarżących połową kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazali, że SKO zdaniem skarżących nie rozpoznało istoty zażalenia i postawionych w nim zarzutów. Organ odwoławczy, podobnie jak organ I instancji nie rozważył czy zaistniał rzeczywisty spor graniczny i czy rozgraniczenie leży również w interesie strony postępowania nie kwestionującej przebiegu granicy. Na gruncie niniejszej sprawy okoliczności te są istotne, bowiem skarżący od początku podnosili, że nie kwestionują granicy oraz, że po nabyciu działki w dniu 6 lipca 2021 r. już w miesiącu sierpniu 2021 r. na swój koszt, przy udziale A. D. i geodety w sposób zgodny wyznaczyli i utrwalili przebieg granicy, którą po 6 miesiącach A. D. wskazała jako sporną. Skarżący podkreślili, że z treści uchwały NSA z 11 grudnia 2006 r. I OPS 5/06, na którą powołują się organy obu instancji wynika, że przyjęty przez Wójta podział kosztów nie jest obligatoryjny a jedynie możliwy. Z orzecznictwa sądów administracyjnych nawiązujących do tejże uchwały NSA wynika również, że obciążenie wszystkich właścicieli sąsiadujących nieruchomości kosztami rozgraniczenia nie jest kategoryczne i automatyczne a jedynie możliwe, a jego uznaniowość powinna wynikać z prawidłowej oceny stanu faktycznego sprawy i zgromadzonego w jej toku materiału dowodowego, ocenionego obiektywnie i z poszanowaniem zasad procesowych. Organy obu instancji, zobowiązując skarżących do uiszczenia połowy kosztów nie dokonali koniecznej indywidualizacji interesów stron niniejszego postępowania, bez czego powołanie się na fragment uchwały NSA, że o sporze granicznym świadczy sam fakt złożenia przez jedną ze stron wniosku o rozgraniczenie jest argumentacją niepełną i świadczy o uchyleniu się od własnych ustaleń oraz o wybiórczej, na dodatek powierzchownej ocenie materiału dowodowego. Brak zindywidualizowanego rozważenia interesu prawnego skarżących w niniejszej sprawie, jako przesłanki obciążenia kosztami, stanowi ich zdaniem, naruszenie prawa o istotnym znaczeniu dla wydanych w obu instancjach orzeczeń i w konsekwencji naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. wskutek czego doszło do uchybień proceduralnych w postaci braku rozpatrzenia całego materiału dowodowego koniecznego do wydania postanowień. Ponadto z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że wydając orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego, organ powinien brać pod uwagę, czy okoliczności sprawy i zachowanie stron uzasadnia obciążenie kosztami postępowania tylko jedną z nich czy wszystkie. W konkluzji skargi wskazali, że to wnioskodawczyni i właściciele działki nr [...] powinni zostać obciążeni kosztami postępowania. Skarżący respektowali bowiem zasadę sformułowaną w art. 152 Kodeksu cywilnego, że właściciele gruntów sąsiednich mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz utrzymania znaków granicznych. Zdaniem skarżących nie istniał rzeczywisty spór graniczny. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie SKO z 19 stycznia 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie Wójta z 5 grudnia 2022 r. w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Ocena legalności zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia, przeprowadzona według wskazanych powyżej kryteriów, wykazała, że skarga jest nieuzasadniona. Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Rozgraniczeniu podlegają, w miarę potrzeby, wszystkie albo niektóre granice określonej nieruchomości z przyległymi nieruchomościami lub innymi gruntami (art. 29 ust. 2 ww. ustawy). W świetle art. 29 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne rozgraniczenia nieruchomości dokonują wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) oraz, w wypadkach określonych w ustawie, sądy. Z kolei na podstawie art. 31 ust. 1 powoływanej ustawy czynności ustalania przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 262 § 1 pkt 2, art. 263 i art. 264 § 1 K.p.a., które określają zasady rozdziału kosztów postępowania administracyjnego pomiędzy strony. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 262 § 1 K.p.a., stronę obciążają te koszty, które wynikły z jej winy (pkt 1), a także zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (pkt 2). Z kolei z unormowania art. 152 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 1360 ze zm.), dalej też jako "k.c." wynika, że właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie. W orzecznictwie istniały rozbieżności co do stosowania przepisów art. 152 i art. 153 k.c. w postępowaniu administracyjnym o rozgraniczenie, a co za tym idzie, dopuszczalności obciążania stron kosztami postępowania rozgraniczeniowego po połowie, w oparciu o przepis art. 152 k.c. Zostały one wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r., I OPS 5/06 (ONSAiWSA 2007, nr 2, poz. 26), w której stwierdzono, że organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 153 k.c.), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu powyższej uchwały przedstawiono uregulowania prawne dotyczące instytucji rozgraniczenia nieruchomości. Podkreślono, że okoliczności, iż postępowanie rozgraniczeniowe może przebiegać w dwóch stadiach: administracyjnym i sądowym, nie zmienia fakt, że sama instytucja prawna "rozgraniczenia nieruchomości", choć została uregulowana kompleksowo w dwóch aktach prawnych, to jest w ustawie - Prawo geodezyjne i kartograficzne i w Kodeksie cywilnym, stanowi jedną całość. Uznano też, że nie do obrony jest teza, iż w postępowaniu administracyjnym nie stosuje się przepisów Kodeksu cywilnego, a w postępowaniu cywilnym - unormowań zawartych w Prawie geodezyjnym i kartograficznym. Przeciwnie, zarówno w jednym, jak i w drugim postępowaniu, tak organ administracji publicznej, jak i sąd powszechny są obowiązane stosować te same zasady, co znajduje potwierdzenie w analizie porównawczej art. 152 i art. 153 Kodeksu cywilnego i art. 31 ust. 24 i art. 34 ust. 1 i 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Ponadto w uzasadnieniu powołanej uchwały wskazano, że konsekwentnie należy przyjąć, iż w postępowaniu administracyjnym ma również zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z art. 152 k.c. Natomiast interes prawny jest kategorią obiektywną, uznając, że udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że to postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, że rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadujących. Naczelny Sąd Administracyjny uznał w uchwale, że wykładnia gramatyczna art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. skłania do wniosku, iż ustala on zasady rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stronę (strony) a organ administracji. Oznacza to, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony; w wypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 Kodeksu cywilnego. Na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. można orzec o kosztach rozgraniczenia poniesionych przez organ administracji publicznej i obciążyć kosztami rozgraniczenia wyłożonymi przez organ po połowie strony będące właścicielami gruntów sąsiadujących objętych rozgraniczeniem, na zasadach określonych w art. 152 Kodeksu cywilnego. W ocenie Sądu, organ odwoławczy prawidłowo wywiódł, odwołując się do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06, że organ administracji orzekając o kosztach rozgraniczenia uprawniony jest obciążyć nimi strony będące właścicielami gruntów sąsiadujących objętych rozgraniczeniem, na zasadach określonych w art. 152 Kodeksu cywilnego. Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego, w myśl art. 269 p.p.s.a., posiada ogólną moc wiążącą inne składy sądów administracyjnych w sprawach, w których są stosowane interpretowane nią przepisy. Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę w pełni podziela zaprezentowane stanowisko, stwierdzając, że jest ono zgodne z utrwaloną linią orzecznictwa (por. wyroki w sprawach I OSK 3421/15, z dnia 18 października 2017 r., I OSK 1833/14 z dnia 20 kwietnia 2016 r., III SA/Łd 1128/17 z dnia 1 lutego 2018 r.). W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, SKO prawidłowo uznało, że w interesie wszystkich właścicieli sąsiadujących nieruchomości, w tym skarżących, było ustalenie prawidłowego przebiegu granic. Skarżący brali udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony, zatem postępowanie toczyło się także w ich interesie. Wprawdzie postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości wszczęte zostało na wniosek A. D., skarżący nie mogą jednak skutecznie wywodzić, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w ich interesie, gdyż nie kwestionowali oni przebiegu granicy. Ustalenie granicy między działkami o nr ewid. [...]i 239 leży w interesie prawnym właścicieli tych działek, a to uzasadniało obciążenie ich po połowie kosztami postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. i art. 152 k.c. Prawidłowa wykładnia tych przepisów nie pozwala, zdaniem Sądu na uwzględnienie zindywidualizowanego interesu skarżących; rozstrzygnięcie dotyczące kosztów postępowania rozgraniczeniowego podejmowane jest bowiem w oparciu o założenie, że interes prawny w ustaleniu granic nieruchomości mają z zasady wszyscy uczestnicy postępowania rozgraniczeniowego. Wobec powyższego, uznać należy, że organy prawidłowo ustaliły koszty postępowania rozgraniczeniowego. Zaskarżone postanowienie nie narusza zaś wskazanych w skardze przepisów postępowania i odpowiada wymogom art. 107 § 3 K.p.a. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło