VIII SA/Wa 195/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie: sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), sędzia WSA Cezary Kosterna, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 14 maja 2025 r. sprawy ze skargi S. [...] G. J. na uchwałę Rady Gminy J. z dnia [...] stycznia 2025 r. NR [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o kontrolę wyboru sołtysów i rad sołeckich postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu S. [...] G. J. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi. Rada Gminy J. uchwałą z dnia [...] stycznia 2025 r. Nr [...], na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r., poz. 1465 ze zm.) oraz art. 244 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku o kontrolę wyborów sołtysów i rad sołeckich postanowiła nie uwzględnić wniosku z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu uchwały. Uzasadniając uchwałę Rada wskazała, że w dniu [...] listopada 2024 r. Wojewoda M. przekazał Radzie Gminy J. sygnał dotyczący nieprawidłowości przy wyborach sołtysów i rad sołeckich polegający na głosowaniu przez pełnomocników. Wojewoda wskazał jako podstawę przekazania pisma uprawnienia kontrolne rady określone w art. 18a ust 1 ustawy o samorządzie gminnym. Po przeprowadzeniu postepowania wyjaśniającego i na podstawie dokonanych ustaleń, Komisja Skarg, Wniosków i Petycji stwierdziła, że nie zaistniały przesłanki uzasadniające podważenie ważności lub przejrzystości głosowań sołeckich. W tej sytuacji Komisja Skarg, Wniosków i Petycji Rady Gminy J. uznała, że wniosek (Wojewody M.) nie zasługuje na uwzględnienie. Stowarzyszenie na rzecz rozwoju Gminy J. pismem z dnia [...] lutego 2025 r. wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. uchwałę Rady Nr [...] Rady Gminy J. w sprawie rozpatrzenia wniosku. Zaskarżając uchwałę w całości w sprawie wniosku o kontrolę wyborów sołtysów i rad sołeckich zarzucono Organowi naruszenie: 1) art. 7 w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez naruszenie zasady praworządności na skutek uchwalenia zaskarżonej uchwały i uznania, że procedura głosowania w wyborach sołtysów i rad sołeckich poprzez pełnomocnika była zgodna z obowiązującymi przepisami prawa; 2) art. 36 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (zwanej dalej: u.s.g.) poprzez błędną wykładnię i uznanie, że dopuszczalnym było dopuszczenie w głosowaniu osób działających przez pełnomocnika, w tym pełnomocnika osób nieuprawnionych do udziału w głosowaniu. Skarżące Stowarzyszenie na rzecz rozwoju Gminy J. wniosło o: 1) stwierdzenie nieważności w całości Uchwały NR [...] Rady Gminy J. z dnia [...] stycznia 2025 r. w sprawie wniosku o kontrolę wyborów sołtysów i rad sołeckich; 2) zasądzenie na rzecz Stowarzyszenia od Organu kosztów postępowania według norm przepisanych. W obszernym uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie rozminęło postawione zarzuty. W odpowiedzi na skargę Rada Gminy J. wniosła o jej oddalenie. Wyjaśniła także, że wobec przekazania Radzie Gminy jedynie informacji o wniosku zawartym w piśmie, należy uznać, ze Rada przeprowadzając postępowanie wyjaśniające, zrealizowała wskazane żądanie, nie podzielając jednocześnie zawartej w piśmie Wojewody M. oceny, iż głosowanie przez pełnomocników było dopuszczalne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że w przypadku wniesienia skargi, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność ustalając m.in., czy mieści się w katalogu spraw należących do właściwości sądu administracyjnego. W przypadku stwierdzenia braku kognicji sądu do rozpoznania sprawy, taka skarga, podlega odrzuceniu stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 - zwanej dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z treścią przepisu art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735,1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422 ze zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę (art. 3 § 2a i § 3 p.p.s.a.). Powyższe wyliczenie jest enumeratywne i stanowi katalog zamknięty przypadków dopuszczających kognicje sądów administracyjnych. Zatem sprawy dotyczące aktów lub czynności niewymienionych w tym katalogu nie są objęte właściwością sądu administracyjnego. W rezultacie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W kontrolowanej sprawie przedmiotem skargi uczyniono uchwałę NR [...] Rady Gminy J. z dnia [...] stycznia 2025 r. w sprawie wniosku o kontrolę wyborów sołtysów i rad sołeckich. Powyższa uchwała podjęta została na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym i art. 244 k.p.a. Zaskarżona niniejszą skargą uchwała rozstrzygająca wniosek z Działu VIII k.p.a. pozostaje poza wskazanym w art. 3 cytowanej ustawy zakresem kognicji sądu administracyjnego. Nie jest ona bowiem ani rozstrzygnięciem indywidualnym mającym postać decyzji administracyjnej lub postanowienia, ani też nie może być kwalifikowana jako "inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa" (por.m.in. A. Matan w: G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, "Kodeks postępowania administracyjnego", Zakamycze 2005, tom II, str. 545-546). Istotą bowiem uregulowanych w Dziale VIII k.p.a. skarg jest uruchomienie jednoinstancyjnego postępowania administracyjnego o charakterze uproszczonym, kończącego się czynnością materialno-techniczną - zawiadomieniem (por. wyrok NSA z dnia 1 grudnia 1998 r., sygn. akt III SA 1636/97, niepublikowany, cyt. za M. Jaśkowską w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 00.98.1071), Lex 2014). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest stanowisko, że sposób procedowania w przedmiocie petycji, skarg i wniosków pozostaje poza zakresem właściwości sądów administracyjnych. Rozstrzygnięcie takiej skargi nie następuje drogą decyzji, lecz czynności materialno-technicznej -zawiadomienia, które nie ma charakteru aktu administracyjnego władczo rozstrzygającego o prawach i obowiązkach jednostki wynikających z przepisów prawa administracyjnego, a zatem nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Zawiadomienie takie wywiera trojakie skutki: zakończenie postępowania skargowego w odniesieniu do sprawy, która była jej przedmiotem, możliwość wniesienia kolejnej skargi będącej wynikiem niezadowolenia ze sposobu załatwienia pierwszej skargi (art. 227 k.p.a.) oraz możliwość zastosowania trybu z art. 239 k.p.a. wobec ponowionej skargi. Na takie zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi nie służy jednakże skarga do sądu administracyjnego, ocena zatem prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie przepisów Działu VIII k.p.a. nie podlega kognicji sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2692/11, LEX nr 1110181, czy postanowienie NSA z dnia 12 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 318/13, LEX nr 1305299). Z tego względu będąca przedmiotem niniejszej skargi uchwała Rada Gminy J., będąca w istocie zawiadomieniem o sposobie załatwienia wniosku z Działu VIII k.p.a., nie podlega kognicji sądu administracyjnego.. W świetle powyższych uwag stwierdzić należy, że zaskarżona w niniejszej sprawie uchwała nie mieści się w katalogu spraw podlegających kognicji sądu administracyjnego, gdyż nie jest tożsama z uchwałami wymienionymi w art. 3 § 2 pkt 5-6 p.p.s.a., ani nie jest decyzją lub postanowieniem czy innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Również brak jest przepisu szczególnego przewidującego kontrolę takiej uchwały. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie.