VIII SA/Wa 215/25

WyrokWSA w Warszawie2025-04-16

Skład orzekający: Iwona Owsińska-Gwiazda, Leszek Kobylski, Marek Wroczyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy ustalająca wysokość ekwiwalentu pieniężnego dla strażaka ratownika OSP, która nie precyzuje momentu rozpoczęcia naliczania godzin od zgłoszenia wyjazdu z jednostki OSP i posługuje się pojęciem "członek ochotniczej straży pożarnej" zamiast "strażak ratownik OSP", narusza prawo w stopniu skutkującym stwierdzenie jej nieważności?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność uchwały w całości, uznając, że narusza ona prawo w stopniu istotnym. Uchwała nieprecyzyjnie określiła moment rozpoczęcia naliczania godzin ekwiwalentu, co jest sprzeczne z delegacją ustawową. Ponadto, posłużenie się szerszym pojęciem "członek OSP" zamiast "strażak ratownik OSP" stanowi niedopuszczalną modyfikację normy ustawowej i przekracza zakres podmiotowy kompetencji rady gminy. Uchwała zawierała również wadliwe postanowienie o utracie mocy przez poprzednią uchwałę, która już wygasła z mocy prawa.
Stan faktyczny
Prokurator Okręgowy wniósł skargę na uchwałę Rady Gminy w P. dotyczącą ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaka ratownika OSP. Zarzucono naruszenie przepisów Konstytucji RP, ustawy o samorządzie gminnym oraz ustawy o ochotniczych strażach pożarnych, w tym niedopuszczalną modyfikację norm ustawowych poprzez nieprecyzyjne określenie momentu naliczania ekwiwalentu i użycie szerszego pojęcia niż przewiduje ustawa. Podniesiono również zarzut wadliwego postanowienia o utracie mocy przez poprzednią uchwałę. Rada Gminy wniosła o oddalenie skargi, argumentując, że uchwała jest zgodna z prawem.
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędzia WSA Marek Wroczyński, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Krawczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi Prokuratora Prokuratury Okręgowej w R. na uchwałę Rady Gminy w P. z dnia 3 marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaka ratownika OSP stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości. Rada Gminy w P. podjęła w dniu 3 marca 2022 r. nr [...] uchwałę w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaka ratownika OSP. Jako podstawę prawną wskazano art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. 2021, poz. 1372 ze zm.; dalej: u.s.g.) oraz art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2490; dalej: u.o.s.p.). Pismem z 19 lutego 2025 r. Prokurator Okręgowy w R. (dalej: Prokurator, skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. uchwałę Rady Gminy w P. (dalej: Rada, organ). Autor skargi zaskarżonej uchwale zarzucił naruszenie prawa tj.: 1) art. 7 i art. 94 Konstytucji RP, art. 40 ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 15 ust. 1 i 2 u.o.s.p. poprzez: – niedopuszczalną modyfikację normy ustawowej, wynikającej z art. 15 ust. 2 zd. 3 u.o.s.p. i przyjęcie w § 1 ust. 1 zaskarżonej uchwały ekwiwalentu pieniężnego za udział w działaniach ratowniczych lub akcji ratowniczej w wysokości 25 zł za każdą godzinę udziału w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, podczas gdy ekwiwalent ten winien być naliczany za każdą rozpoczętą godzinę liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej lub gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań; – niedopuszczalną modyfikację normy ustawowej, wynikającej z art. 15 ust. 1 u.o.s.p. i przyjęcie w § 1 ust. 2 zaskarżonej uchwały, że do wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za każdą godzinę udziału w szkoleniu lub ćwiczeniu uprawniony jest "członek ochotniczej straży pożarnej", podczas gdy art. 15 ust. 1 u.o.s.p., posługuje się pojęciem "strażak ratownik OSP", które to pojęcie nie jest tożsame z pojęciem "członek ochotniczych straży pożarnych"; 2) art. 2 Konstytucji RP oraz § 143 w zw. z § 126 ust. 1 i § 32 ust. 1 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej (Dz. U. z 2016 r. poz. 283), poprzez ustalenie w § 2 uchwały, że: "Traci moc uchwała Nr [...] Rady Gminy w P. z dnia 22 lipca 2021 r.", podczas gdy ta uchwała utraciła moc obowiązującą z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2022 r., a zatem z dniem, w którym została wyeliminowana podstawa prawna do jej podjęcia - tj. art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej z dnia 24 sierpnia 1991 r. (Dz.U. z 2024 poz. 275 tj.). Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości. W uzasadnieniu skargi rozwinął poszczególne zarzuty. Prokurator podniósł, że w obowiązującym stanie prawnym ustawodawca doprecyzował moment, od którego naliczany jest ekwiwalent pieniężny. Z brzmienia art. 15 ust. 2 u.o.s.p. wyraźnie wynika, że ekwiwalent ma być naliczany "za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej". Należy przez to rozumieć, że ekwiwalent powinien ustalony zostać w stawce godzinowej z oznaczeniem momentu rozpoczęcia naliczania godzin, za które przysługuje ekwiwalent. Organ stanowiący gminy został zatem zobowiązany do ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego "za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu". Realizacja tak określonego obowiązku wymagała, aby rada w akcie podustawowym dała precyzyjnie wyraz temu, że ustalona przez nią wysokość ekwiwalentu dotyczy właśnie każdej rozpoczętej godziny od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej. Dopiero takie wskazanie pozwala na prawidłową realizację delegacji ustawowej z art. 15 ust. 2 u.o.s.p. i zapewnienie zachowania spójności przepisów. Zdaniem skarżącego, zapis § 1 ust. 1 uchwały nie wypełnia delegacji ustawowej zawartej w art. 15 ust. 2 u.o.s.p. i tym samym pozostaje w sprzeczności z jednoznacznie określonym momentem od którego należy liczyć ekwiwalent pieniężny. Dalej Prokurator wskazał na regulację § 1 ust. 2 zaskarżonej uchwały. Podniósł, że art. 15 ust. 1 u.o.s.p., posługuje się pojęciem "strażak ratownik Ochotniczej Straży Pożarnej", które nie jest tożsame z pojęciem "członek ochotniczej straży pożarnej", użytym w zaskarżonej uchwale. Zgodnie z art. 1 ust. 3 u.o.s.p. - ochotnicze straże pożarne zrzeszają członków ochotniczych straży pożarnych, zwanych dalej "strażakami Ochotniczej Straży Pożarnej". Jak wynika natomiast z art. 8 "strażakiem ratownikiem Ochotniczej Straży Pożarnej" jest strażak Ochotniczej Straży Pożarnej, który spełnia określone w nim wymagania. Analiza powyższej regulacji prawnej nie pozostawia wątpliwości, że pojęcie "strażaka ratownika Ochotniczej Straży Pożarnej", o którym mowa w art. 15 ust. 1 u.o.s.p., jest węższe niż pojęcie "członka ochotniczych straży pożarnych", o jakim mowa w zaskarżonej uchwale. W konsekwencji, zaskarżona uchwała przekroczyła zakres podmiotowy regulacji przekazanej radom gmin na podstawie ustawy kompetencyjnej i przyznała uprawnienia grapie członków Ochotniczej Straży Pożarnej, której uprawnień nie przyznaje ustawa. Odnosząc się do zapisów § 2 zaskarżonej uchwały, skarżący wyjaśnił, że ustawa o ochotniczych strażach pożarnych z dnia 17 grudnia 2021 roku weszła w życie z dniem 1 stycznia 2022 r (art. 57). Wcześniej kwestia ekwiwalentu pieniężnego za udział w działaniu ratowniczym lub szkoleniu pożarniczym strażaków ochotniczych straży pożarnych regulowana była przepisami art. 28 ust. 1-6 ustawy o ochronie przeciwpożarowej z dnia 24 sierpnia 1991 roku (Dz.U. 2024.275 t.j.). W przepisie art. 28 ust. 1 powyższej ustawy zawarta była delegacja ustawowa upoważniająca radę gminy do określenia wysokości ekwiwalentu. Zgodnie z art. 48 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych: "uchwały, o których mowa w art. 15 ust. 2 ustawy, podejmuje się po raz pierwszy w terminie do dnia 30 czerwca 2022 roku". Jednocześnie ustawa nie zawiera przepisów przejściowych, które dawałyby podstawę do utrzymania w mocy uchwał w sprawie wysokości ekwiwalentu dla strażaków ochotniczej straży pożarnej, podejmowanych na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy, tj. art. 28 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, który został uchylony na mocy art. 38 pkt 12 ustawy o ochotniczych stażach pożarnych z dniem 1 stycznia 2022 r., czyli z dniem wejścia w życie ustawy. Wobec braku w ustawie przepisów przejściowych w omawianym zakresie, należało uznać, że akty prawa miejscowego wydane na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy, utraciły moc z dniem wejścia w życie ustawy o ochotniczych strażach pożarnych. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy P. wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi podniósł m.in., że uchwała nie zmienia sposobu naliczania ekwiwalentu, a jedynie ustala jego wysokość (co wynika również wprost z jej tytułu). Sposób jego naliczania (za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu lub gotowości) wynika wprost z art. 15 ust. 2 zd. 2 u.o.s.p. i nie wymaga powtórzenia w treści uchwały. Za nietrafny organ uznał zarzut naruszenia art. 15 ust. 1 u.o.s.p. poprzez użycie w § 1 ust. 2 uchwały określenia "członek ochotniczej straży pożarnej" zamiast "strażak ratownik OSP". Podniósł, że w praktyce funkcjonowania OSP pojęcie "członek ochotniczej straży pożarnej" obejmuje strażaków ratowników OSP, którzy uczestniczą w szkoleniach i ćwiczeniach. Choć pojęcie "członek ochotniczej straży pożarnej" jest szersze, w kontekście uchwały należy je rozumieć jako odnoszące się do członków OSP spełniających warunki określone w art. 15 ust. 1 u.o.s.p., tj. strażaków ratowników OSP. Uchwała nie rozszerza kręgu uprawnionych ponad to, co przewiduje ustawa. Użycie określenia "członek ochotniczej straży pożarnej" zamiast "strażak ratownik OSP" może być uznane za nieprecyzyjne, ale nie zmienia istoty uchwały. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 2 Konstytucji RP oraz zasad techniki prawodawczej (§ 143, § 126 ust. 1, § 32 ust. 1 ZTP), Rada wskazała, że zasada demokratycznego państwa prawnego nie została naruszona, ponieważ uchwała nie wprowadza niepewności prawnej ani nie destabilizuje porządku prawnego. Wskazanie w § 2 uchylenia poprzedniej uchwały miało charakter porządkowy i informacyjny, co nie wpływa na ważność nowego aktu. W związku z powyższym nie doszło do naruszenia art. 2 Konstytucji RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 147 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej; "p.p.s.a.") - sąd uwzględniając skargę na uchwałę stwierdza nieważność uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że uchwała wydana została z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jej nieważności. Wprowadzając sankcję nieważności, jako następstwo naruszenia prawa, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania tej sankcji. Wobec tego konieczne jest odniesienie się do przepisów ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, gdzie zostały przewidziane dwa rodzaje naruszeń prawa - istotne oraz nieistotne (art. 91 u.s.g.). Przepis art. 91 ust. 1 zdanie pierwsze u.s.g. stanowi, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. W przypadku nieistotnego naruszenia prawa, organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 4 u.s.g.). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych oraz stanowiskiem doktryny, do istotnych wad uchwały, które skutkować będą stwierdzeniem jej nieważności należy: naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów samorządu do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego poprzez wadliwą ich interpretację oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (por. wyrok NSA z 11 lutego 1998 r., sygn. akt II SA/Wr 1459/97, LEX nr 33805., wyrok NSA z 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1699/19, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, Z. Kmieciak, M. Stahl, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego, "Samorząd terytorialny" 2001, z. 1-2, s. 101-102). Chodzi tu o wady kwalifikowane, z powodu których cały akt lub jego część nie powinien wejść w ogóle do obrotu prawnego. W takiej sytuacji konieczne jest stwierdzenie nieważności aktu, czyli jego wyeliminowanie z obrotu prawnego z mocą ex tunc co powoduje, że dany akt czy jego część, nie wywołuje skutków prawnych od samego początku. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90 u.s.g. Po tym terminie uprawnionym do stwierdzenia nieważności aktu prawa miejscowego, na podstawie art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 5 p.p.s.a., jest sąd administracyjny na skutek skargi wniesionej przez uprawniony podmiot. W świetle treści art. 52 § 1 p.p.s.a. prokurator jest takim podmiotem uprawnionym. W związku z powyższym, w przypadku aktów wydawanych przez jednostki samorządu terytorialnego, które mają obowiązek działać na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP), istotnym jest przede wszystkim ustalenie, czy akt podlegający kontroli wszedł do obrotu prawnego zgodnie z wymaganą procedurą i odpowiada przepisom prawa upoważniającym do jego wydania. Wykorzystywanie kompetencji przez organy państwowe nie jest wyrazem arbitralności ich działania, lecz wynikiem realizacji przekazanych im uprawnień. Dlatego każda norma kompetencyjna musi być interpretowana i realizowana tak, aby nie naruszała innych przepisów aktów prawnych wyższego rzędu. Zakres upoważnienia musi być zawsze ustalany przez pryzmat zasad demokratycznego państwa prawnego, działania w granicach i na podstawie prawa, z uwzględnieniem przepisów regulujących daną dziedzinę. Zgodnie z art. 40 ust. 1 u.s.g. na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Przepis ten upoważnia radę gminy do wydawania aktów prawa miejscowego, których zadaniem jest wykonanie upoważnienia zawartego w ustawie szczególnej, w granicach i zakresie przedmiotowym w nim określonym, z uwzględnieniem specyfiki i potrzeb danej gminy. Odstąpienie od tej zasady narusza związek formalny i materialny pomiędzy aktem wydawanym w ramach delegacji ustawowej, a ustawą, co z reguły stanowi istotne naruszenie prawa. Należy podkreślić, że akty prawa miejscowego, jako źródło powszechnie obowiązującego prawa o ograniczonym zasięgu terytorialnym (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP) zajmują określone miejsce w systemie źródeł prawa, który w Polsce zbudowany jest hierarchicznie. Najważniejszym źródłem prawa jest Konstytucja RP, następnie ratyfikowane umowy międzynarodowe i ustawy. Wszystkie zaś akty wydawane w ramach upoważnienia ustawowego (rozporządzenia, akty prawa miejscowego), jako akty normatywne niższego rzędu, winny być zgodne ze wskazanymi aktami prawnymi wyższego rzędu. Wykonawczy charakter aktu prawa miejscowego oraz zasada prymatu nad nim ustawy w hierarchii źródeł prawa obligują organ realizujący ustawową normę kompetencyjną w zakresie tworzenia aktu prawa miejscowego do wydawania tych aktów w granicach upoważnienia ustawowego, celem uszczegółowienia zapisów ustawowych na terenie danej gminy. Dokonując kontroli zaskarżonej uchwały w oparciu o wyżej powołane kryteria sąd stwierdził, że skarga prokuratora zasługuje na uwzględnienie. Z uwagi na zakres samego aktu prawa miejscowego niezbędne jest wyeliminowanie go z porządku prawnego w całości, bowiem pozostała treść tego aktu nie zawiera już żadnej treści normatywnej. Przedmiotem zaskarżenia jest uchwała Rady Gminy w P. z dnia 3 marca 2022 r. nr [...] w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaka ratownika OSP, a jej podstawę materialnoprawną stanowiły przepisy ustawy z 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2490). Stosownie do art. 15 ust. 1 u.o.s.p. strażak ratownik OSP, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu, otrzymuje, niezależnie od otrzymywanego wynagrodzenia, ekwiwalent pieniężny. Natomiast zgodnie z ust. 2 tego przepisu wysokość ekwiwalentu pieniężnego ustala, nie rzadziej niż raz na 2 lata, właściwa rada gminy w drodze uchwały. Wysokość ekwiwalentu pieniężnego nie może przekraczać 1/175 przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego brutto, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 291, z późn. zm.) przed dniem ustalenia ekwiwalentu pieniężnego, naliczanego za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej. Ekwiwalent pieniężny jest wypłacany z budżetu właściwej gminy. Przed wejściem w życie ustawy o ochotniczych strażach pożarnych podstawę do wypłaty przedmiotowego ekwiwalentu stanowił art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz.U. z 2021 r. poz. 869). Art. 28 ust. 1 wskazywał, że członek ochotniczej straży pożarnej, który uczestniczył w działaniu ratowniczym lub szkoleniu pożarniczym organizowanym przez Państwową Straż Pożarną lub gminę, otrzymuje ekwiwalent pieniężny. Wysokość ekwiwalentu ustala rada gminy w drodze uchwały. W myśl ust. 2 art. 28 tej ustawy wysokość ekwiwalentu nie mogła przekraczać 1/175 przeciętnego wynagrodzenia, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przed dniem ustalenia ekwiwalentu, za każdą godzinę udziału w działaniu ratowniczym lub szkoleniu pożarniczym. Porównanie przywołanych regulacji, prowadzi do wniosku, że w obowiązującym stanie prawnym ustawodawca doprecyzował moment, od którego naliczany jest ekwiwalent pieniężny. Z brzmienia art. 15 ust. 2 u.o.s.p. wyraźnie wynika, że omawiany ekwiwalent pieniężny ma być naliczany "za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej". Należy przez to rozumieć, że ekwiwalent powinien ustalony zostać w stawce godzinowej z oznaczeniem momentu rozpoczęcia naliczania godzin, za które przysługuje ekwiwalent. Jest to wytyczna delegacji ustawowej, więc organ stanowiący gminy został zobowiązany do ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego "za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu". Realizacja tak określonego obowiązku wymagała, aby Rada w akcie podustawowym dała precyzyjnie wyraz temu, że ustalona przez nią wysokość ekwiwalentu dotyczy właśnie każdej rozpoczętej godziny od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej. Dopiero takie wskazanie pozwala na prawidłową realizację delegacji ustawowej z art. 15 ust. 2 u.o.s.p. i zapewnienia zachowanie spójności przepisów. Skoro w art. 15 ust. 2 u.o.s.p. ustawodawca posługuje się pojęciem "za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej", to zapis § 1 ust. 1, który nie zawiera takiego wskazania, a jedynie podaje kwotę jaka została ustalona za każdą godzinę udziału w działaniach ratowniczych, nie wypełnia delegacji ustawowej, pozostaje w sprzeczności z jednoznacznie określonym momentem w którym przysługuje ekwiwalent pieniężny. Z tego też względu zakwestionowane zapisy w skarżonej uchwale pozostają w sposób oczywisty niezgodne z zapisem ustawowym, taki dualizm nie może pozostać w porządku prawnym. Zakwestionowany przez prokuratora przepis uchwały jest zatem niezgodny z ustawą kompetencyjną, a pozostawienie go w obrocie prawnym może prowadzić do sporów w zakresie wskazania co do obliczenia czasu, za jaki ekwiwalent przysługuje. Tymczasem uchwalając akty prawa miejscowego w oparciu o normę ustawową organ stanowiący musi ściśle uwzględniać wytyczne zawarte w upoważnieniu. Odstąpienie od tej zasady, jak już wskazano, narusza związek formalny i materialny między tym aktem a ustawą, co stanowi istotne naruszenie prawa. Jeżeli organ uchwałodawczy narusza wytyczne zawarte w upoważnieniu ustawowym - a taka sytuacja wystąpiła w tej sprawie - to mamy do czynienia z istotnym naruszeniem prawa, co w konsekwencji musi skutkować stwierdzeniem nieważności takiego zapisu. Jednolicie wskazuje się bowiem w orzecznictwie, że podstawą do wyeliminowania z obrotu prawnego aktu winno być każde istotne naruszenie prawa, bez względu na jego charakter (por. wyrok NSA z 7 kwietnia 2022 r., sygn. III FSK 4957/21, wyrok WSA we Wrocławie z 14 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Wr 230/11, wyrok WSA w Gliwicach z 3 lipca 2018 r. sygn. akt I SA/Gl 484/18, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej; CBOSA). W § 1 ust. 2 zaskarżonej uchwały ustalono, że do wypłaty ekwiwalentu pieniężnego uprawniony jest "członek ochotniczej straży pożarnej", podczas gdy art. 15 ust. 1 u.o.s.p., posługuje się pojęciem "strażak ratownik OSP", które to pojęcie nie jest tożsame z pojęciem "członek ochotniczych straży pożarnych". Jak trafnie wskazał Prokurator, art. 15 ust. 1 u.o.s.p. posługuje się pojęciem "strażak ratownik Ochotniczej Straży Pożarnej", które nie jest tożsame z pojęciem "członek Ochotniczej Straży Pożarnej", użytym w zaskarżonej uchwale. Zgodnie z art. 1 ust. 3 u.o.s.p. ochotnicze straże pożarne zrzeszają członków ochotniczych straży pożarnych, zwanych dalej "strażakami Ochotniczej Straży Pożarnej". Jak wynika natomiast z art. 8 u.o.s.p. "strażakiem ratownikiem Ochotniczej Straży Pożarnej" jest strażak Ochotniczej Straży Pożarnej, który spełnia określone w nim wymagania, mianowicie: (1) ukończył 18 lat, a nie ukończył 65 lat, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 1, (2) posiada aktualne ubezpieczenie, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2, (3) posiada aktualne orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do udziału w działaniach ratowniczych, (4) odbył szkolenie z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, (5) ukończył z wynikiem pozytywnym szkolenie podstawowe przygotowujące do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych. Analiza powyższej regulacji prawnej nie pozostawia wątpliwości, że pojęcie "strażaka ratownika Ochotniczej Straży Pożarnej", o którym mowa w art. 15 ust. 1 u.o.s.p., jest węższe niż pojęcie "członka ochotniczych straży pożarnych", o jakim mowa w zaskarżonej uchwale. W konsekwencji, co trafnie zaakcentował Prokurator, stanowi niedopuszczalną modyfikację normy ustawowej, ponieważ wychodzi poza zakres podmiotowy regulacji przekazanej radom gmin na podstawie ustawy kompetencyjnej i przyznaje uprawnienia grupie członków Ochotniczej Straży Pożarnej, której uprawnień nie przyznaje ustawa. Wobec powyższego zgodzić należy się z Prokuratorem, iż zaskarżona uchwała, poszerzając zakres podmiotowy przepisów ustawowych, wychodzi poza zakres regulacji przekazanej radom gmin czy miast na podstawie ustawy kompetencyjnej. W § 2 uchwały wskazano, że: "Traci moc uchwała Nr [...] Rady Gminy w P. z dnia 22 lipca 2021r., podczas gdy ta uchwala utraciła moc obowiązującą z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2022 r., a zatem z dniem, w którym została wyeliminowana podstawa prawna do jej podjęcia - tj. art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej z dnia 24 sierpnia 1991 r. (Dz.U .2024.275 tj.). Zgodnie z art. 48 u.o.s.p. "uchwały o których mowa w art. 15 ust. 2 ustawy podejmuje się po raz pierwszy w terminie do dnia 30 czerwca 2022 r." Jednocześnie ustawa nie zawiera przepisów przejściowych dających podstawę do utrzymania w mocy uchwał w przedmiocie jw. podejmowanych na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy tj. art. 28 uchylonego na mocy art. 38 pkt 12 u.o.s.p. z dniem 1 stycznia 2022 r. tj. z dniem wejścia w życie ustawy. Jeżeli uchyla się ustawę, na podstawie której wydano akt wykonawczy, albo uchyla się przepis ustawy upoważniający do wydania aktu wykonawczego, przyjmuje się, że taki akt wykonawczy traci moc obowiązująca odpowiednio z dniem wejścia w życie ustawy uchylającej albo z dniem wejścia w życie przepisu uchylającego upoważnienie do wydania tego aktu (§ 32 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie Zasad techniki prawodawczej). Regulację tę stosuje się na podstawie § 143 powyższego rozporządzenia także do aktów prawa miejscowego. Skoro zatem wymieniona w § 2 zaskarżonego aktu uchwala nie obowiązywała już w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały, to nie było ani podstaw prawnych, ani faktycznych do przyjęcia, że traci ona moc. W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że należy stwierdzić nieważność uchwały w całości. Inne rozstrzygnięcie doprowadziłoby bowiem do sytuacji, że w obrocie prawnym pozostałby tylko § 3 zaskarżonej uchwały, w którym wykonanie uchwały powierzono Wójtowi Gminy P. oraz § 4, w którym została określona data wejścia w życie uchwały. W takim kształcie nie można pozostawić aktu prawnego w obrocie, ponieważ byłby aktem ułomnym, a część ta nie mogłaby funkcjonować samodzielnie w obrocie prawnym. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło