VIII SA/Wa 247/18

WyrokWSA w Warszawie2018-09-20

Skład orzekający: Iwona Szymanowicz- Nowak, Sławomir Fularski, Leszek Kobylski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenia otrzymywane przez rodzinę zastępczą na pokrycie kosztów utrzymania dziecka, w tym dodatek wychowawczy, powinny być wliczane do dochodu rodziny przy ustalaniu odpłatności za pobyt osoby w domu pomocy społecznej?
Ratio decidendi
Świadczenia otrzymywane przez rodzinę zastępczą na pokrycie kosztów utrzymania dziecka, w tym dodatek wychowawczy, nie powinny być wliczane do dochodu rodziny przy ustalaniu odpłatności za pobyt osoby w domu pomocy społecznej, zgodnie z art. 8 ust. 4 pkt 7 ustawy o pomocy społecznej. Organ odwoławczy, nie odnosząc się do tego zarzutu i nie wyjaśniając prawidłowo stanu faktycznego, naruszył art. 107 § 3 k.p.a., co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia odpłatności córki (K. W.) za pobyt jej ojca w domu pomocy społecznej. Organ I instancji ustalił opłatę, uznając, że dochód rodziny skarżącej przekracza kryterium dochodowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, mimo zarzutów skarżącej dotyczących błędnego wliczenia do dochodu świadczeń z tytułu pełnienia funkcji rodziny zastępczej oraz dodatku wychowawczego. Skarżąca podniosła również zarzut przewlekłości postępowania i niezastosowania art. 64 u.p.s.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2018 r. w Radomiu sprawy ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z [...] stycznia 2018 r., znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: "organ odwoławczy, "Kolegium" lub "organ II instancji"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257; dalej: "k.p.a.") po rozpatrzeniu odwołania K. W.(dalej także jako "skarżąca") od decyzji Prezydenta Miasta [...] (dalej: "organ I instancji", "Prezydent") z [...] listopada 2017 r. znak [...] orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. U podstaw podjętego w tej sprawie rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia. Decyzją z [...] listopada 2017 r. Prezydenta Miasta [...], na podstawie art. 14, art. 17 ust. 1 pkt 16, art. 59 ust. 1 i ust. 4, art. 60, art. 61, art. 62, art. 106, art. 110 ust. 7-8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm., dalej "u.p.s.") 1) stwierdzono, że skarżąca jest osobą obowiązaną do wnoszenia opłaty za pobyt ojca J. Ż. w Domu Pomocy Społecznej W. W. i P. w [...], 2) stwierdzono, że skarżąca K. W. nie kwalifikuje się do wnoszenia opłaty za pobyt jej ojca w domu pomocy społecznej w okresie od [...] czerwca 2015 r. do [...] sierpnia 2016r., 3) ustalono opłatę skarżącej za pobyt jej ojca w Domu Pomocy Społecznej W. W. i P. w [...] w łącznej kwocie [...] zł za okres od września 2016 r. do marca 2017 r. tj.: we wrześniu 2016 r. - [...] zł; w październiku 2016 r. - [...] zł; w listopadzie 2016 r. - [...] zł; w grudniu 2016 r. - [...] zł; w styczniu 2017 r. - [...] zł; w lutym 2017 r. - [...] zł; w marcu 2017r. - [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że osobami obowiązanymi do partycypowania w kosztach utrzymania J. Ż. w związku z pobytem w domu pomocy społecznej, w okresie od [...] czerwca 2015 r. do [...] czerwca 2016 r. byli: syn P. Ż. oraz córki A. Ż. i K.W., natomiast od [...] czerwca 2016 r. są: P. Ż. oraz córka K.W.. Zgodnie z art. 61 ust. 2 u.p.s. kryterium dochodowe przekraczała jedynie córka – K. W., co spowodowało wszczęcie z urzędu w dniu [...] października 2016 r. postępowania administracyjnego. Następnie organ I instancji przeanalizował sytuację dochodową rodziny skarżącej w okresie od [...] czerwca 2015 r. do [...] marca 2017 r. Na podstawie powyższego stwierdził, że skarżąca w okresie od [...] września 2016r. do [...] marca 2017 r. kwalifikuje się do ponoszenia opłaty i ustalił jej wysokość w ww. kwotach. Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie, wnosząc o jej zmianę i zwolnienie z opłaty za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej W. W. i P. w [...], względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Wydanemu rozstrzygnięciu skarżąca zarzuciła: 1) błędną wykładnię art. 61 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 103 ust. 2 u.p.s., bowiem ustalenie wysokości odpłatności za pobyt mieszkańca domu pomocy społecznej wnoszonej przez zstępnego ma miejsce w drodze umowy, a nie w drodze decyzji administracyjnej; 2) przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego; 3) niezastosowanie dobrodziejstwa art. 64 u.p.s. Uzasadniając odwołanie skarżąca wyjaśniła, że razem z małżonkiem D. W. zgodnie z postanowieniem Sądu pełnią od [...] kwietnia 2016 r. funkcję rodziny zastępczej spokrewnionej dla małoletniego M. W.. Na podstawie decyzji Starosty Powiatu [...] z [...] kwietnia 2016 r. otrzymują od [...] kwietnia 2016 r. świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania umieszczonego w rodzinie zastępczej ww. dziecka w wysokości po [...] zł miesięcznie. Nadto do [...] maja 2017 r. pobierali również dodatek na pokrycie zwiększonych kosztów utrzymania ww. dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w wysokości po [...] zł miesięcznie. Skarżąca zauważyła, że powyższe świadczenia zgodnie z definicją dochodu wynikającą z u.p.s. zostały wliczone do dochodu jej rodziny. Wskazała, że zgodnie z art. 40 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej jako rodzina zastępcza ww. świadczenia wraz z małżonkiem przeznacza na całodobową opiekę i wychowanie umieszczonego w ich rodzinie zastępczej ww. małoletniego. Zdaniem skarżącej świadczenia, wydatki i inne środki finansowe związane z umieszczeniem i pobytem dziecka w pieczy zastępczej, o których mowa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej nie powinny wpływać na zakres odpowiedzialności skarżącej jako osoby zobowiązanej co do odpłatności za pobyt jej ojca w domu pomocy społecznej wynikającej z u.p.s. Rozpoznając sprawę ponownie, organ odwoławczy wskazaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z [...] stycznia 2018 r. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Uzasadniając, przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania. Przywołał brzmienie art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 1-3 u.p.s. Wskazał, że w sytuacji, gdy kwota odpowiadająca 70% dochodu mieszkańca jest niższa od kosztu pobytu w domu pomocy społecznej, rolą organu prowadzącego postępowanie jest wszczęcie poszukiwań osób wymienionych w art. 61 ust. 2 pkt ww. ustawy, które uzyskują status stron w postępowaniu kończącym się decyzją ustalającą odpłatność za pobyt. Kolejnym etapem jest ustalenie możliwości finansowych tych osób i obliczenie, czy suma opłat ponoszonych przez mieszkańca i jego rodzinę jest wystarczająca na pokrycie całości należnej opłaty. Dopiero na tej podstawie może nastąpić wymierzenie opłaty, ze wskazaniem poszczególnych zobowiązanych oraz odpowiadających im części udziału w tej opłacie. SKO wyjaśniło, że średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w okresie od [...] kwietnia 2015 r. do [...] marca 2016 r. wynosił [...] zł, zaś w okresie od [...] kwietnia 2016 r. do [...] marca 2017 r. - [...] zł. Opłata ojca skarżącej wynosiła od [...] czerwca 2015 r. do [...] października 2015 r. [...] zł, natomiast od [...] listopada 2015 r. do [...] marca 2017 r. [...] zł miesięcznie. Pozostałą kwotę, do wysokości średniego kosztu utrzymania w domu pomocy społecznej zobowiązani są pokryć syn P. Ż. oraz córka K. W.. Kryterium dochodowe kwalifikujące do ponoszenia opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej, o którym mowa w art. 61 ust. 2 u.p.s. spełnia zaś wyłącznie skarżąca. Następnie organ odwoławczy podniósł, że z ustaleń wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego [...] listopada 2017 r. wynika, iż skarżąca w okresie od [...] czerwca 2015 r. do [...] kwietnia 2016 r. prowadziła wspólne gospodarstwo domowe z małżonkiem, natomiast w okresie od [...] kwietnia 2016 r. do [...] marca 2017 r. oprócz małżonka w skład gospodarstwa domowego wchodził również małoletni M. W., pozostający w rodzinie zastępczej. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę skarżącej oraz jej małżonka, a także ze świadczeń wypłacanych przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w [...] na pokrycie kosztów utrzymania dziecka M. W.. Dochody skarżącej ustalono na podstawie złożonych przez nią oświadczeń w toku wywiadu środowiskowego oraz zaświadczeń o zarobkach skarżącej, jak i jej męża. Wysokość świadczeń wypłacanych na utrzymanie M. W. wynika z informacji przekazanych przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w [...] z [...] grudnia 2016 r. i z [...] kwietnia 2017 r. Nadto ustalając dochód rodziny uwzględniono także zwrot nadpłaty podatku za 2015 r. w kwocie [...] zł oraz za 2016 r. w kwocie [...] zł, co wynika z informacji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] kwietnia 2017 r. Kolegium wskazało, że w okresie od [...] czerwca 2015 r. do [...] sierpnia 2016 r. dochód ten nie kwalifikował skarżącej do ponoszenia odpłatności za pobyt ojca w domu pomocy społecznej, natomiast w okresie od [...] września 2016 r. do [...] marca 2017 r. dochód rodziny skarżącej przekraczał 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie ([...]zł), co dawało podstawę do ustalenia opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej. Ustalając odpłatność skarżącej, od kwoty średniego miesięcznego kosztu utrzymania w Domu Pomocy Społecznej W. W. i P. w [...], wynoszącą od września 2015 r. do marca 2016 r. [...] zł i od kwietnia 2016 r. do listopada 2016 r. [...] zł należało odjąć opłatę wnoszoną przez J. Ż. wynoszącą, w okresie od [...] czerwca 2015 r. do [...] października 2015 r. [...] zł natomiast od 1 listopada 2015 r. [...]zł. Otrzymana różnica stanowi kwotę jakiej może domagać się Gmina Miasta [...] od skarżącej. Jednakże skarżąca może być obciążona opłatą, wyłącznie do wysokości nadwyżki dochodu ponad 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, która następnie porównana z kwotą jakiej może domagać się Gmina Miasta [...] daje opłatę, jaką skarżąca powinna ponosić z tytułu pobytu ojca w domu pomocy społecznej. SKO zauważyło, że wysokość dochodu rodziny skarżącej oraz wysokość odpłatności w poszczególnych miesiącach omawianego okresu przedstawia tabela, stanowiąca integralną część zaskarżonej decyzji. W ocenie organu odwoławczego, wskazane w niej kwoty są prawidłowe, ustalone zgodnie z obowiązującymi przepisami u.p.s. Odnosząc się do zarzutów odwołania, Kolegium wyjaśniło, że obowiązek wnoszenia opłaty przez konkretną osobę, czy osoby spośród kręgu podmiotów zobowiązanych na mocy art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.s. nie kreuje umowa o jakiej mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s., lecz decyzja administracyjna o ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Celem takiej umowy nie jest nawiązanie cywilnoprawnego stosunku zobowiązującego do ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, ale jedynie ustalenie wysokości opłaty wnoszonej przez te osoby, a więc opłaty, której obowiązek ponoszenia został ustalony z mocy prawa ex lege (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 lutego 2012 r., sygn. akt. VIII SA/Wa 973/11). Umowa może przewidywać wyłącznie wyższy niż określony przepisami u.p.s. odsetek finansowania pobytu osoby umieszczonej w domu pomocy społecznej. Strony umowy nie mogą przewidzieć niższego procentu współuczestnictwa osoby zobowiązanej, mocą przepisów prawa do ponoszenia kosztów. Następnie Kolegium przytoczyło brzmienie art. 64 ust. 1 i art. 64a u.p.s. Wyjaśniło, że postępowanie w przedmiocie zwolnienia z opłaty będzie mogło być wszczęte, dopiero gdy decyzja ustalająca wysokość opłaty za pobyt ojca skarżącej w domu pomocy społecznej stanie się ostateczna. Konkludując organ odwoławczy wskazał, że postępowanie w sprawie ustalenia opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej jest czasochłonne, szczególnie w przypadku braku współpracy osób zobowiązanych, kiedy organ musi dokonywać niezbędnych ustaleń z urzędu. W przypadku skarżącej zachodziła konieczność ustalenia wysokości dochodu rodziny w okresie od [...] czerwca 2015 r. do [...] marca 2017 r. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w podanym terminie skarżąca była informowana. Z akt sprawy wynika, że w okresie od wszczęcia postępowania do jego zakończenia organ gromadził materiał dowodowy niezbędny do wydania decyzji. Z tych względów, w ocenie Kolegium postępowanie w przedmiotowej sprawie nie było prowadzone przewlekle. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję Kolegium z[...] stycznia 2018 r. złożyła skarżąca, wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji i zwolnienie z opłaty za pobyt jej ojca w domu pomocy społecznej, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: - błędną ich wykładnię art. 61 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 103 ust. 2 u.p.s., bowiem ustalenie wysokości odpłatności za pobyt mieszkańca domu pomocy społecznej wnoszonej przez zstępnego ma miejsce w drodze umowy, a nie w drodze decyzji administracyjnej; - przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego – art. 36 k.p.a.; - niezastosowanie dobrodziejstwa art. 64 u.p.s. W uzasadnieniu skargi skarżąca w całości powtórzyła argumentację zawartą w uprzednio złożonym odwołaniu. Odpowiadając na skargę, Kolegium podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57 a, który jednak na gruncie niniejszej sprawy nie znajduje zastosowania. Analizując niniejszą sprawę pod tym kątem Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy u.p.s. Zgodnie z art. 61 ust. 1 u.p.s., obowiązek wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej mają w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni (dzieci, wnuki) przed wstępnymi (dziadkowie, rodzice), 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Zgodnie z u.p.s. opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% (tj. 1542 zł) kryterium dochodowego na osobę, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2 (art. 61 ust. 2 ustawy). W przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.s. obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu niesionych na ten cel wydatków (art. 61 ust. 3 ustawy). Zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Z kolei według regulacji art. 8 ust. 4 u.p.s. do dochodu ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 5a) świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych; 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego; 7) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, oraz dodatku wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 8) świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie stanowi integralną cześć decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2000 r., sygn. akt I SA/Kr 856/98, LEX nr 43041). Prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji administracyjnej ma zasadnicze znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a., a realizowanej na mocy art. 107 § 3 ww. ustawy. Organ administracyjny jest zobowiązany tą zasadą do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Elementem decydującym o przekonaniu strony, co do trafności rozstrzygnięcia, jest uzasadnienie decyzji. Zasada przekonywania nie zostanie natomiast zrealizowana w sytuacji, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę - w ramach motywowania podjętej decyzji - jest również ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania. Odzwierciedlenie tego winno znaleźć się w uzasadnieniu decyzji. Zarówno doktryna jak i orzecznictwo sądów administracyjnych akcentuje konieczność wyczerpującego odniesienia się w uzasadnieniu decyzji organu II instancji do całości zebranego materiału dowodowego oraz do wszystkich zarzutów podnoszonych przez strony w toku postępowania (por. np. P. Przybysz - Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz LEX 2017, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 12 kwietnia 2017 r, sygn. akt IV SA/Po 979/16, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 23 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1464/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 kwietnia 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 180/05). W wyroku z 20 grudnia 1999 r. sygn. akt IV SA 274/97 (LEX nr 48234), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji. Wspomniane żądania, wnioski i zarzuty mogą być rzecz jasna zawarte także w złożonym przez stronę odwołaniu. Stąd obowiązkiem organu odwoławczego o podstawowym znaczeniu jest również przytoczenie w tym względzie treści odwołania oraz ustosunkowanie się do niego w uzasadnieniu wydanej decyzji. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniósł się w ogóle do twierdzeń strony dotyczących błędnego zaliczenia do dochodu rodziny skarżącej świadczeń otrzymywanych na pokrycie kosztów utrzymania umieszczonego w rodzinie zastępczej dziecka M. W.. W ocenie bowiem skarżącej świadczenia, wydatki i inne środki finansowe związane z umieszczeniem i pobytem dziecka w pieczy zastępczej, o których mowa w ww. ustawie nie powinny wpływać na zakres odpowiedzialności skarżącej jako osoby zobowiązanej co do odpłatności za pobyt ojca w domu pomocy społecznej wynikającej z u.p.s. Co istotne, organ odwoławczy, w szczególności nie odniósł się do argumentacji skarżącej, że jej rodzina otrzymywała do [...] maja 2017 r. dodatek wychowawczy o którym mowa w ustawie z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2018 r. poz. 998 ze zm., dalej jako "ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej") na pokrycie zwiększonych kosztów utrzymania dziecka. Tymczasem, jak wynika z powołanego już wyżej art. 8 ust. 4 pkt 7 u.p.s., do dochodu ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s., nie wlicza się przedmiotowego dodatku. Zaliczenie otrzymywanej przez rodzinę skarżącej z tego tytułu kwoty ([...] zł miesięcznie), mając na uwadze jej sytuację dochodową, może mieć zaś wpływ na prawidłowość ustalonej ostatecznie skarżącej w poszczególnych miesiącach opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej, czy też na ustalony dla niej obowiązek wnoszenia z tego tytułu opłat. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wskazało jedynie, że wysokość dochodu rodziny skarżącej oraz wysokość odpłatności w poszczególnych miesiącach przedstawia tabela stanowiąca integralną część decyzji organu I instancji oraz, że wskazane w niej kwoty są prawidłowe i ustalone zgodnie z obowiązującymi przepisami u.p.s. Z przedmiotowej tabeli wynika zaś, że w okresie od maja 2016 r. do [...] marca 2017 r., a więc również w miesiącach za które ustalono skarżącej opłatę za pobyt ojca w domu pomocy społecznej, otrzymywała ona wraz małżonkiem świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania umieszczonego w rodzinie zastępczej dziecka w kwocie [...] zł miesięcznie. Z powyższego może więc wynikać, że oprócz [...] zł świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka wynikających z art. 80 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, rodzina skarżącej otrzymywała również dodatek w kwocie [...] zł o którym mowa w art. 81 ust. 1 ww. ustawy. Brak ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, stanowi w ocenie Sądu naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przy tym mieć na uwadze, iż bezwzględnym obowiązkiem organu odwoławczego, co wynika z treści art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. jest odniesienie się do wszystkich zarzutów strony podnoszonych w odwołaniu. Przypomnieć należy, że dopiero prawidłowo ustalony stan faktyczny pozwala na ocenę, czy w sprawie organy administracji trafnie zastosowały przepisy prawa materialnego. Jak wyżej wskazano w niniejszej sprawie przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji było stwierdzenie, że nie wszystkie istotne dla sprawy okoliczności zostały należycie wyjaśnione, a organ nie ustosunkował się do istotnych, podnoszonych przez stronę w odwołaniu zarzutów, co skutkowało wadliwym uzasadnieniem zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na względzie stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. należało uchylić zaskarżoną decyzję.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło