VIII SA/Wa 347/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (sprawozdawca), , Protokolant Specjalista Marlena Stolarczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 28 lutego 2025 r. znak: [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu odnoszonych korzyści z urządzeń melioracji wodnych oddala skargę. Decyzją z 28 lutego 2025 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: organ odwoławczy, SKO, Kolegium, organ II instancji), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.), utrzymał w mocy decyzję Starosty R. (dalej: organ I instancji, Starosta) z 30 grudnia 2024r., znak: [...] ustalającą dla S. P. (dalej: skarżący, strona) obowiązek poniesienia świadczenia pieniężnego. Zaskarżoną decyzja została wydana w następującym stanie sprawy: Wnioskiem z 26 lipca 2024r. Rejonowy Związek Spółek Wodnych w P. (dalej: RZSW w P.), działający z upoważnienia Gminnej Spółki Wodnej w Z. (dalej: GSW w Z., wnioskodawca), zwrócił się do organu I instancji o ustalenie dla strony świadczenia finansowego za 2023 rok z tytułu odnoszenia korzyści z urządzeń Spółki. Decyzją z 30 grudnia 2024r. organ I instancji, działając na podstawie art. 454 ustawy z 20 lipca 2017r. – Prawo wodne (tj. Dz.U. z 2024r. poz. 1087; dalej: p.w.) orzekł o ustaleniu dla skarżącego, właściciela działek nr ewid. [...] położonych w obrębie G. gm. Z., obowiązku poniesienia świadczenia pieniężnego na rzecz Spółki, reprezentowanej przez Rejonowy Związek Spółek Wodnych w P. za 2023r., w łącznej wysokości 2.455,58 zł z tytułu korzyści odnoszonych z urządzeń melioracyjnych Spółki. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że 26 lipca 2024r. wpłynął do Starostwa Powiatowego w R. wniosek Rejonowego Związku Spółek Wodnych w P., działającego z upoważnienia Spółki wodnej, w sprawie ustalenia świadczenia finansowego dla Skarżącego, nie będącego członkiem Spółki Wodnej, z tytułu odnoszenia korzyści z urządzeń Spółki za 2023r. We wniosku wskazano, że Skarżący jest właścicielem wymienionych wyżej działek o łącznej powierzchni zmeliorowanej 8,37 ha. Do wniosku dołączone zostały między innymi: protokół odbioru końcowego robot konserwacyjnych urządzeń melioracji wodnych oraz pielęgnacji łąk i pastwisk wykonanych przez Rejonowy Związek Społek Wodnych w P. w okresie od 1 marca 2023r. do 7 grudnia 2023r. na obiekcie G. wraz z kosztorysem robot konserwacyjnych oraz mapa poglądowa potwierdzająca istnienie wskazanych we wniosku urządzeń wodnych. Starosta podał, że dokonano weryfikacji danych dotyczących własności działek wskazanych we wniosku. Potwierdzono również, że organ jest w posiadaniu Uchwały Nr [...] Zarządu Gminnej Społki Wodnej w P. dotyczącej wykluczenia Skarżącego z członkostwa w Spółce Wodnej. Dla oceny stanu urządzeń melioracyjnych 10 października 2024 r. przeprowadzono oględziny urządzeń objętych wnioskiem, w trakcie których ustalono, że wszystkie urządzenia melioracyjne są drożne i spełniają swoje funkcje. Organ I instancji zwrócił się do RZSW w P. o wyjaśnienie zastosowanej metodologii wyliczenia wysokości świadczenia opartej na łącznej powierzchni gruntów zmeliorowanych Ob. G. wynoszącej 255,78 ha gdzie łączna powierzchnia gruntów zmeliorowanych w miejscowości G. wynosi 280 ha W odpowiedzi Rejonowy Związek poinformował, że powierzchnia zmeliorowana ujęta we wniosku o ustalenie świadczenia odnosi się jedynie do gruntów członków Spółki oraz, że alokacja środków finansowych na 1 ha gruntów zmeliorowanych Spółki w 2023r. stanowi iloraz środków finansowych spółki w stosunku do powierzchni gruntów stanowiących własność członków spółki. Ponadto organ podniósł, iż przeprowadził analizę zdjęć satelitarnych oraz map dostępnych w portalu internetowym Geoportal Powiatu R. wraz z dokumentacją fotograficzną sporządzoną podczas oględzin urządzeń melioracji wodnych w miejscowości G. i ustalił że wskazane w dniu oględzin działki, na których występowały zastoje wody dotyczą odpowiednio działki nr [...] w miejscowości G. i działki nr [...] w miejscowości Z.. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w R. przekazało, że działka nr [...] obręb Z. o powierzchni 0,26. ha objęta jest drenowaniem w ramach obiektu M. I oraz, że na działkach nr [...] i [...] obręb G. znajduje się przedwojenny obiekt melioracyjny, jednak z uwagi na okres wykonania obiektu brak jest informacji dotyczącej jego powierzchni. Reasumując organ I instancji wskazał, że na ww. działki urządzenia melioracji wodnych wywierają korzystny wpływ, co oznacza, że Skarżący odnosi korzyści z urządzeń melioracji wodnych będących w utrzymaniu Spółki Wodnej. Zgodnie z przedstawionymi dokumentami przez Spółkę w 2023r. Spółka wykonała na terenie miejscowości G. prace dotyczące konserwacji, oczyszczenia i odmulenia rowu melioracyjnego R-G w km 3+200 - 5+170 oraz rowu melioracyjnego R-E w to 3+030 - 5+140 oraz prace polegające na usuwaniu awarii drenowania. Prawidłowe funkcjonowanie urządzeń drenarskich jak również wykonanie czyszczenia rowu, który jest jednym z odbiorników wód z sieci drenarskiej jest konieczne do sprawnego działania całego obiektu zmeliorowanego. W związku z tym organ podał, że koszty dotyczące wykonania powyższych prac mogą być podstawą ustalenia wysokości świadczenia dla Skarżącego. Do wyliczenia organ przyjął przedstawiony przez Spółkę Wodną koszt konserwacji urządzeń wodnych melioracji oraz pielęgnacji łąk i pastwisk w 2023r. wykonanych przez Spółkę w okresie od 1 marca 2023r. do 7 grudnia 2023r. na obiekcie wsi G. w kwocie 85 518,01 zł, który odniósł do powierzchni gruntów zmeliorowanych na terenie miejscowości G. wynoszących 280 ha, a następnie wyliczył koszt 1 ha zmeliorowanego gruntu na tym terenie, na kwotę 305,42 zł. Na podstawie powyższych danych organ ustalił wysokość świadczenia pieniężnego dla Skarżącego z tytułu odnoszonych korzyści z urządzeń Spółki w miejscowości G. ( 305,42 zł x 8,04 ha = 2 455,58 zł). Odwołanie od ww. decyzji złożył skarżący wskazując, że samo istnienie urządzeń melioracyjnych na jego gruntach nie gwarantuje prawidłowego odwadniania i nawadniania. Niezbędne jest bowiem prawidłowe utrzymanie tych urządzeń w należytym stanie przez Spółkę, która nie wywiązuje się ze swoich obowiązków. Zimą i wczesną wiosną na jego gruntach tworzą się zastoje wody opadowej i roztopowej, co utrudnia mu przeprowadzenie zabiegów agrotechnicznych. Gdyby nie hydrologiczna susza w tym roku, w czasie oględzin w dniu 10 października 2024r. pracownicy organu widzieliby uwilgocenie gruntów i że urządzenia melioracyjne nie działają tak jak powinny. Skarżący podał, że nie odnosi korzyści z urządzeń melioracyjnych Spółki wodnej, które są niedrożne. Zalegająca woda i zastoiska wody powodują gnicie zbóż i krzewów. Skarżący podniósł, iż organ nie wziął pod uwagę jego zastrzeżeń, dając wiarę RZSW w P.. Organ nie podał w jaki sposób sprawdził wiarygodność dokumentów przedstawionych przez Rejonowy Związek Spółek Wodnych w P., a w ocenie Skarżącego przedstawione dokumenty są niewiarygodne. Na kosztorysie wykonanych robót na obiekcie G. za 2023r. nie ma żadnego podpisu przewodniczącego zarządu Gminnej Spółki Wodnej w Z. ani żadnej parafki. Dla Skarżącego nie jest zrozumiałe na podstawie jakiego przepisu i na jakiej podstawie prawnej organ wyliczył tak dużą kwotę w przeliczeniu na 1ha wynoszącą 305,42 zł za grunty, które dzierżawi i płaci Spółce Wodnej 60 zł za ha. W uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji z 28 lutego 2025r., organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy stan faktyczny sprawy. Przytoczył brzmienie art. 441 ust. 1 oraz art. 454 p.w. Wskazał, iż ustawodawca wyposażył spółki wodne w prawo obciążania kosztami działalności spółki nie tylko jej członków, lecz również inne osoby, przy zachowaniu innych ustawowych przesłanek. W stosunku do osób niebędących członkami spółki przesłanką tą jest "odnoszenie korzyści" z urządzeń spółki. Następnie, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, zauważył, że z uwagi na brak definicji ustawowej pojęcie "odnoszenia korzyści" należy interpretować z uwzględnieniem cywilistycznego pojęcia bezpodstawnego wzbogacenia, stosownie do przytoczonego przez SKO art. 405 k.c. Według SKO, w tym kontekście chodzi o korzyść, jaką właściciel działki odnosi z realizacji zadań przez spółkę wodną, polegających na wybudowaniu lub utrzymywaniu urządzeń, w tym urządzeń melioracji wodnych. SKO wskazało, że w rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżący jest właścicielem działek o nr ew. [...] położonych w obrębie G. gm. Z.. Kolegium podniosło, że ustalenia poczynione przez Starostę potwierdzają okoliczność, iż działki skarżącego znajdują się w obszarze oddziaływania urządzeń melioracji wodnych należących do Spółki wodnej i skarżący odnosi korzyści z urządzeń należących do Spółki. Organ odwoławczy przytoczył regulację art. 196 ust. 1-2 p.w., podnosząc, że unormowania te są o tyle relewantne prawnie dla ustalenia na podstawie art. 454 p.w., świadczenia z tytułu odnoszenia przez właścicieli gruntów korzyści z istnienia na tych gruntach urządzeń melioracji wodnych należących do spółki wodnej, że konstytuują urzędową formę prowadzenia przez Wody Polskie ewidencji urządzeń melioracji wodnych, która to ewidencja zawiera między innymi dane dotyczące obszarów zmeliorowanych oraz dane co do obszarów, na które urządzenia melioracji wodnych wywierają korzystny wpływ. Dalej SKO wskazało także, że rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej oraz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5 czerwca 2020 r. w sprawie sposobu prowadzenia ewidencji urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów i ustalania obszaru, na który urządzenia melioracji wodnych wywierają korzystny wpływ (Dz. U. poz. 1165, dalej: rozporządzenie) reguluje nie tylko sposób ustalania obszaru, na który urządzenia melioracji wodnych wywierają korzystny wpływ, ale i granic zmeliorowanych gruntów. SKO wywiodło, że skoro powołane przepisy ustawy oraz rozporządzenia z 5 czerwca 2020 r. przewidują urzędowe stwierdzenie wielkości obszarów, na które urządzenia melioracji wodnych wywierają korzystny wpływ, a jak wynika z pisma z dnia 3 października 2024r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w R. potwierdziło wielkość obszarów, należących do skarżącego, na które urządzenia melioracji wodnych wywierają korzystny wpływ, to ustalenie przedmiotowego świadczenia, co do zasady, jest uzasadnione. Jeżeli, w ocenie skarżącego, dane zawarte w ewidencji urządzeń melioracji wodnych, dotyczące jego działek są niezgodne ze stanem faktycznym winien zwrócić się do organu prowadzącego ewidencję o zmianę i aktualizację tych danych. Odnosząc się do przedmiotu sprawy, Kolegium podniosło, że łączna powierzchnia zmeliorowana działek należących do skarżącego wynosi 8,04 ha. Oględziny wykazały, że urządzenia melioracyjne obejmujące swym oddziaływaniem działki skarżącego są sprawne i spełniają swoją funkcję. O wadliwym działaniu urządzeń melioracji wodnych w tym rowów i sieci drenarskiej świadczy przede wszystkim stagnowanie wody na powierzchni, brak lub niewielki odpływ wody z wylotów drenarskich, wybijanie wody na powierzchnię itp. W trakcie przeprowadzonych oględzin stwierdzono sprawność urządzeń melioracji wodnych z uwagi na brak zastoisk wody i podtopień. Dokonano również oględzin rowów melioracyjnych R-E, R-4 i R-G w miejscowości G. R. R-E i R-G były konserwowane w 2023r. i w dniu oględzin znajdowały się w dobrym stanie technicznym, natomiast rów R-4 był mocno zarośnięty krzakami, a na skarpach rosły drzewa. Mimo tego wszystkie rowy melioracyjne były drożne i spełniały swoją funkcję melioracyjną. W trakcie oględzin Skarżący zgłosił zastrzeżenia co do prawidłowości funkcjonowania urządzeń melioracyjnych, o czym świadczyć miały zastoje wody na działkach nr [...] w miejscowości G. oraz nr [...] w miejscowości Zatopolice, udokumentowane na zdjęciach, dołączonych do akt sprawy. Organ II instancji wskazał, iż pismem z 14 listopada 2024r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie poinformowało, że działka nr [...] obręb Z. o powierzchni 0,26 ha objęta jest drenowaniem w ramach obiektu M. I oraz, że na działkach nr [...] i [...] obręb G. znajduje się przedwojenny obiekt melioracyjny, jednakże z uwagi na okres wykonania brak jest informacji o jego powierzchni. Zgłoszone zatem przez Skarżącego uwagi nie dają podstawy do uznania, że urządzenia melioracyjne są niesprawne. Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, iż rolą urządzeń melioracji jest odprowadzanie wody, która znajduje się w głębszych warstwach gruntu. Całkowite odprowadzenie powstałych bezpośrednio po opadach deszczu wód opadowych wymaga czasu na przeniknięcie ich poprzez poszczególne warstwy gleby. Urządzenia melioracyjne służą między innymi do regulacji stosunków wodnych w celu poprawienia zdolności produkcyjnych gleby. Wbrew twierdzeniu Skarżącego należało przyjąć, że odnosi on korzyści z urządzeń melioracji wodnych polegające na samej możliwości korzystania z tych urządzeń i odprowadzania przy pomocy tych urządzeń wód z użytków rolnych z obszaru zdrenowanego na działkach o łącznej pow. 8,04 ha, a tym samym poprawie jakości gleby i wydajności produkcji rolniczej. SKO wskazało, że Spółka Wodna zapewnia prawidłowe funkcjonowanie urządzeń melioracyjnych, o których mowa, wykonując prace konserwacyjne. Zgodnie z przedstawionymi dokumentami w postaci protokołu odbioru końcowego robót konserwacyjnych urządzeń melioracji wodnych wykonanych przez Rejonowy Związek Spółek Wodnych na terenie obiektów G. i Z. w 2023r. zostały wykonane prace dotyczące konserwacji, oczyszczenia i odmulenia rowu melioracyjnego R-G w km 3+200 - 5+170 oraz rowu melioracyjnego R-E w km. 3+030 - 5+140. SKO wspomniało, że urządzenia melioracji wodnych są urządzeniami o charakterze liniowym, wobec czego wszystkie działania i prace konserwacyjne muszą być ze sobą skoordynowane w celu utrzymania ich sprawności na całej długości. SKO wyjaśniło, że do wyliczenia wysokości świadczenia z tytułu korzyści odnoszonych z urządzeń Społki na terenie obrębu G. należało przyjąć przedstawione przez Rejonowy Związek Społek Wodnych w P. dokumenty potwierdzające wykonanie prac konserwacyjnych w 2023r., a więc protokołu odbioru końcowego robot konserwacyjnych urządzeń melioracji wodnych oraz pielęgnacji łąk i pastwisk w okresie od 1 marca 2023r. do 7 grudnia 2023r. na obiekcie wsi G. oraz kosztorys wykonanych robot konserwacyjnych w 2023r. na obiekcie G.. Zgodnie z przedłożonymi przez Społkę dokumentami koszt konserwacji urządzeń wodnych w obrębie G. w 2023r. wyniósł 85 518,01 zł. Zdaniem organu II instancji, przedłożone dokumenty podpisały upoważnione do tego osoby, a mianowicie przedstawiciele Zarządu Spółki Wodnej oraz Kierownik Grupy Robót. Protokoły odbioru potwierdzają wykonanie robót zarówno pod względem ilościowym jak i jakościowym. Ponadto w aktach sprawy znajduje się Sprawozdanie Zarządu Gminnej Społki Wodnej w Z. za 2023r. potwierdzające wykonanie w 2023r. robót konserwacyjnych w oparciu o pracowników zatrudnionych przez Rejonowy Związek Społek Wodnych w P., m.in. na obiektach G.. Ponadto Komisja Rewizyjna dokonała analizy działalności Zarządu Gminnej Społki Wodnej oraz realizacji budżetu i zadań za 2023r. i uznała wykonane roboty według rozmiaru i kosztów za prawidłowe. Skargę na powołaną wyżej decyzję do sądu administracyjnego złożył skarżący, wnioskując o jej uchylenie i poprzedzającej ją decyzji Starosty oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Autor skargi zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie: 1.przepisów prawa materialnego, tj. art. 454 p.w. poprzez nałożenie na skarżącego obowiązku ponoszenia świadczenia na rzecz spółki wodnej bez dokonania ustaleń dotyczących faktycznego korzystania i odnoszenia przeze mnie korzyści z urządzeń melioracji wodnych spółki wodnej oraz dotyczących wysokości należnego z tego tytułu świadczenia; 2.przepisów postępowania, tj. a).art. 7, 77 § 1 80 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie sprawy bez jej dostatecznego wyjaśnienia i bez wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego co doprowadziło do błędnego wyliczenia wysokości świadczenia nieuwzględnienie zastrzeżeń co do prawidłowości funkcjonowania urządzeń melioracyjnych i wystąpienia zastojów wody na działkach nr [...] w miejscowości G. oraz nr [...] w miejscowości Z., które zostały udokumentowane na zdjęciach i dołączone do akt sprawy; b). art. 8 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie zbyt ogólnikowych stwierdzeń co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli, brak wskazania faktów, które uznano za udowodnione, konkretnych podstaw prawnych, co do sposobu, w jaki strona odnosi korzyści z urządzeń melioracji wodnych, a także co do wysokości świadczenia; c).art. 11 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez naruszenie zasady przekonywania; d).art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, gdy istniały podstawy do uchylenia decyzji i orzeczenia co do istoty sprawy, ewentualnie do przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł dodatkowo, że na własny koszt wykonuje różnego rodzaju prace, naprawy, odwodnienia, kosi ze skarp i dna rowów trawy, usuwa samosiewy drzew i krzewów z rowów melioracyjnych, których liście i cienkie gałęzie spowalniają odpływ nadmiaru wody późną jesienią i wczesną wiosną. Dna rowów melioracyjnych są odmulane przez Skarżącego koparką na własny koszt, a osady z odmulenia rowów rozciągane koparką po polu, aby nie tworzyły się zastoiska wód opadowych oraz roztopowych i tym samym wody mogły bezproblemowo spłynąć do rowów melioracyjnych. Skarżący wskazał, iż przez zaniedbania Rejonowego Związku Spółek Wodnych w P. kilka lat temu poniósł straty na kwotę 9000 zł z powodu wygnicia drzew sadu czereśniowego o pow. 0,60 ha. Podatkowo, na ww. oględzinach wskazał przedstawicielom Starostwa Powiatowego w R., że przez zastoiska wody opadowej i roztopowej utracił część plantacji aronii, co zostało udokumentowane zdjęciami przez przedstawicieli. Według Skarżącego, nie sposób zgodzić się z twierdzeniem SKO o odnoszeniu jakichkolwiek korzyści z urządzeń spółki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przedmiotem kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja na podstawie której orzekające organy ustaliły dla skarżącego właściciela działek nr ewid. [...] położonych w obrębie G. gm. Z., obowiązek poniesienia świadczenia pieniężnego na rzecz Gminnej Spółki Wodnej w Z., reprezentowanej przez Rejonowy Związek Spółek Wodnych w P. za 2023r. w łącznej wysokości 2455,58 zł z tytułu korzyści odnoszonych z urządzeń melioracyjnych spółki. Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji jest art. 454 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2625 z późn. zm.), zgodnie z którym, jeżeli osoby fizyczne lub prawne niebędące członkami spółki wodnej oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej odnoszą korzyści z urządzeń spółki wodnej lub przyczyniają się do zanieczyszczenia wody, dla której ochrony spółka wodna została utworzona, są obowiązane do ponoszenia świadczeń na rzecz tej spółki.(ust. 1) Świadczenia, o których mowa w ust. 1, mogą mieć charakter należności pieniężnych lub obowiązków o charakterze niepieniężnym. (ust.2) Wysokość i rodzaj świadczeń, o których mowa w ust. 1, oraz terminy ich spełnienia ustala, w drodze decyzji, starosta. (ust. 3) Zgodnie natomiast z art. 441 ustawy prawo wodne, spółki wodne są tworzone w szczególności do wykonywania, utrzymywania oraz eksploatacji urządzeń, w tym urządzeń wodnych, służących do: 1) zapewnienia wody dla ludności, w tym uzdatniania i dostarczania wody; 2) ochrony wód przed zanieczyszczeniem, w tym odprowadzania i oczyszczania ścieków; 3) melioracji wodnych oraz prowadzenia racjonalnej gospodarki na zmeliorowanych gruntach; 4) ochrony przed powodzią; 5) odwadniania gruntów zabudowanych lub zurbanizowanych. Spółki wodne zrzeszają osoby fizyczne lub prawne na zasadzie dobrowolności i mają na celu zaspokajanie wskazanych przepisami ustawy potrzeb zrzeszonych w nich osób w zakresie gospodarowania wodami. Spółka wodna jest przy tym podmiotem odrębnym od jej członków (art. 441 ust. 1 i art. 451 ustawy prawo wodne). Dalej wskazać należy, że oczywistym jest, że spółka wodna musi pozyskiwać środki finansowe na realizacje zadań dla których została powołana, dlatego członkowie spółki wodnej są zobowiązani do wnoszenia składek członkowskich i ponoszenia na jej rzecz innych określonych w statucie świadczeń, adekwatnych do celów tej spółki. Wysokość składek członkowskich i innych świadczeń na rzecz spółki wodnej powinna być proporcjonalna do korzyści odnoszonych przez członków spółki wodnej w związku z działalnością tej spółki.(art. 452 i art. 453 ustawy prawo wodne). Natomiast przywołany na wstępie art. 454 ustawy reguluje ponoszenie świadczeń na rzecz spółki wodnej przez osoby, które odnoszą korzyści z urządzeń spółki wodnej, ale nie są jej członkami. Jak już wyżej wskazano, w wypadku osób nie będących członkami spółki przesłanką przyznania na rzecz spółki wodnej świadczenia celem pokrycia kosztów realizacji jej zadań jest "odnoszenie korzyści z urządzeń spółki". Jest to pojęcie nieostre, które na dodatek nie zostało zdefiniowane w ustawie. Art. 454 ust. 1 Prawa wodnego nie precyzuje bliżej kryteriów obciążenia właściciela działki świadczeniem na rzecz spółki wodnej, poza sformułowaniem ogólnej przesłanki "odnoszenia korzyści z urządzeń spółki". Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, wobec braku definicji ustawowej, pojęcie "odnoszenia korzyści" należy interpretować z uwzględnieniem cywilistycznego pojęcia bezpodstawnego wzbogacenia. Zgodnie z art. 405 Kodeksu cywilnego, kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Odpowiedzialność z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia obciąża wzbogaconego niezależnie od tego, w wyniku jakiego zdarzenia uzyskał korzyść majątkową. Może ona powstać w wyniku działania wzbogaconego, jak i nawet wbrew jego woli, z jego dobrą lub złą wiarą. Może być także rezultatem czynności zubożonego, osób trzecich, a nawet sił przyrody. Korzyść musi mieć wartość majątkową, możliwą tym samym do określenia w pieniądzu (np. zaoszczędzenie niezbędnych wydatków, nieodpłatne skorzystanie z cudzych usług lub rzeczy, uzyskanie określonej sumy pieniężnej). Jest to więc wartość zwiększająca majątek wzbogaconego bezpośrednio lub, jak to ma miejsce w razie oszczędzania koniecznego wydatku, w sposób pośredni. Korzyść majątkowa musi być uzyskana kosztem innej osoby. Nie oznacza to, że określona wartość musi wyjść z jej majątku. Oznacza to istnienie równoległego powiązania pomiędzy wzbogaceniem po jednej stronie, a zubożeniem - po drugiej, chociaż nie muszą to być zawsze wartości jednakowe. Podkreśla się także, że korzyść, w rozumieniu nadawanym w polskim języku powszechnym oznacza pożytek, zysk, uzyskany zależnie lub niezależnie od woli podmiotu, który uzyskuje przysporzenie. Korzyść można odnieść "niechcący", tj. niezależnie od własnej woli lub własnego działania (por. wyrok WSA w Poznaniu z 12 grudnia 2007 r., III SA/Po 498/07; wyroki WSA w Lublinie z 10 listopada 2011 r., II SA/Lu 516/11; z 11 października 2012 r., II SA/Lu 624/12; z 23 czerwca 2015 r., II SA/Lu 983/14; Wyrok WSA w Poznaniu z 25.08.2022 r., III SA/Po 150/22, J. Szachułowicz, Prawo wodne. Komentarz, Warszawa 2010, s. 421). Interpretując użyte w art. 454 ust. 1 pojęcie "odnoszenia korzyści z urządzeń spółki wodnej" z uwzględnieniem wskazań płynących z odwołania do cywilistycznej konstrukcji bezpodstawnego wzbogacenia, można stwierdzić, że chodzi o korzyść, z realizacji zadań przez spółkę wodną, polegających na utrzymywaniu urządzeń, w tym urządzeń melioracji wodnych. Nie ulega zatem żadnych wątpliwości istnienie podstaw prawnych do obciążenia skarżącego świadczeniem pieniężnym na rzecz spółki wodnej, odpowiadającym wysokości kosztów, jakie spółka poniosła tytułem wykonania prac konserwacyjnych związanych z utrzymaniem urządzenia wodnego w stanie zapewniającym spełnianie jego funkcji melioracyjnych. Co istotne jednak, jak podkreśla się w orzecznictwie, wysokość świadczenia ma uwzględniać jedynie koszty ściśle związane z wykonywaniem przez spółkę zadań statutowych. Wymaga to przeprowadzenia odpowiedniego postępowania dowodowego (por. wyrok NSA z 18 sierpnia 2017 r., II OSK 2914/15; wyroki WSA w Lublinie z 23 czerwca 2015 r. w sprawach II SA/Lu 980/14, 981/14 i 983/14 oraz z 25 czerwca 2015 r., II SA/Lu 982/14). Odnosząc powyższe do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że organy przeprowadziły stosowne postępowanie dowodowe w toku którego ustalono, że skarżący jest właścicielem działek o nr ewidencyjnych [...] położonych w obrębie G. gm. Z. o łącznej pow. 8,89 ha. W trakcie prowadzonego postępowania organy zweryfikowały podaną we wniosku przez RZSW w P. powierzchnię zmeliorowaną poszczególnych działek (8,37 ha) z danymi zawartymi w ewidencji urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów prowadzonej przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w R.. Na podstawie informacji udzielonych przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w R. ustalono, że działki należące do Skarżącego w ewidencji urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów, jako znajdujące się w obszarze oddziaływania urządzeń melioracji wodnych w obrębie G., gm. Z. o łącznej powierzchni 8,04 ha. W związku z powyższym organ przy ustalaniu wysokości świadczenia przyjął powierzchnię działek na które korzystnie oddziałują urządzenia melioracji wodnych w obrębie G. w wielkości 8,04 ha, potwierdzonej przez PGW WP ZZ w R., zgodnie z art. 196 p.w. W oparciu o dane z oględzin z 10.10.2024 r. zasadnie ustalono, że rowy melioracyjne są w dobrym stanie technicznym, bowiem są drożne zatem spełniają swoje funkcje melioracyjne. Odnośnie zastrzeżeń skarżącego dotyczących prawidłowości funkcjonowania urządzeń melioracyjnych, o czym miały świadczyć zastoje wody na działkach nr [...] w miejscowości G. oraz nr [...] w miejscowości Zatopolice Sąd podziela stanowisko organów. Rolą urządzeń melioracji jest odprowadzanie wody, która znajduje się w głębszych warstwach gruntu. Całkowite odprowadzenie powstałych bezpośrednio po opadach deszczu, wód opadowych wymaga czasu na przeniknięcie ich poprzez poszczególne warstwy gleby. Urządzenia melioracyjne służą między innymi do regulacji stosunków wodnych w celu poprawienia poprawienia zdolności produkcyjnych gleby. Urządzenia melioracji wodnych są urządzeniami o charakterze liniowym, wobec czego wszelkie działania i prace konserwacyjne musza być ze sobą skoordynowane w celu utrzymania ich sprawności na całej długości zatem zasadnym było ustalenie w przedmiotowej sprawie świadczenia pieniężnego a nie o charakterze niepieniężnym, co zdaje się sugeruje Skarżący, wskazując na wykonywane przez siebie prace. Należy też zauważyć, że sprawność rowów (finalnego urządzenia melioracyjnego) – potwierdzona na oględzinach – świadczy o sprawności całego liniowego systemu melioracyjnego. W tej sytuacji zasadnym było przyjęcie, że Skarżący odnosi korzyści z urządzeń melioracyjnych polegające na samej możliwości korzystania z tych urządzeń odprowadzania przy pomocy tych urządzeń wód z użytków rolnych z obszaru zdrenowanego na działkach o łącznej powierzchni 8,04 ha, a tym samym poprawie jakości gleby. W związku z powyższym prawidłowym było ustalenie organów, że Skarżący, jako właściciel w/w działek odnosi korzyści z należących do spółki urządzeń melioracji wodnych, gdyż dzięki tym urządzeniom jego działki są odwadniane i zasadnym jest obciążenie go świadczeniem na rzecz spółki. Pojęcie korzyści nie jest powiązane z wielkością plonów uzyskiwanych z gruntów, na których położone są urządzenia melioracji wodnych. Korzyść w rozumieniu art. 454 p.w., jak to wskazano wyżej, i jak to prawidłowo przyjęły procedujące w sprawie organy, jest niezależna od woli właściciela działki i podejmowanych przez niego działań, wyraża się w tym, że sprawne, utrzymywane w odpowiednim stanie przez spółkę wodną urządzenia melioracji wodnych, zapewniają właściwą regulację stosunków wodnych na działkach rolnych. Wykazanie, że po stronie podmiotu niebędącego członkiem spółki wodnej zostały spełnione przesłanki dotyczące odnoszenia korzyści z urządzeń spółki, obliguje starostę do obciążenia tego podmiotu świadczeniem na rzecz spółki wodnej. W związku z powyższym zasadnie organy ustaliły dla Skarżącego, zgodnie ze złożonym wnioskiem RZSW w P., po jego weryfikacji jw., świadczenie w formie pieniężnej. Prawidłowa jest też konstatacja, że przy ustalaniu wysokości świadczenia, Skarżący nie będąc członkiem GSW w Z., nie powinien ponosić kosztów konserwacji urządzeń wodnych w żaden sposób nie mających wpływu na jego działki, a będących w utrzymaniu spółki. GSW w Z. dbając o prawidłowe funkcjonowanie urządzeń melioracyjnych wykonuje prace konserwacyjne potrzebne do utrzymania w należytym stanie i sprawności urządzenia melioracji wodnych. Zgodnie z przedstawionymi przez RZSW w P. dokumentami w 2023 roku GSW w Z. na terenie G. i Z. wykonała prace obejmujące konserwację, oczyszczenie i odmulenie następujących rowu R-G w km 3+200 – 5+170 oraz rowu melioracyjnego R-E w km. 3+030 – 5+140. Prawidłowe funkcjonowanie urządzeń melioracji wodnych jest konieczne do zapewnienia sprawnego działania całego obiektu zmeliorowanego na terenie G. i Z., gdzie położone są m. in. działki należące do Skarżącego. W związku z tym organ zasadnie uznał, że koszty dotyczące wykonania przez GSW w Z. powyższych prac mogą być podstawą do ustalenia wysokości świadczenia dla Skarżącego. Do wyliczenia wysokości świadczenia organ przyjął przedstawione przez RZSW w P. dokumenty potwierdzające wykonanie w 2023 roku prac konserwacyjnych tj. protokół odbioru końcowego robót konserwacyjnych urządzeń wodnych melioracji oraz pielęgnacji łąk i pastwisk wykonany przez RZSW w P. ul. K. [...] w czasie od 01.03.2023r. do 07.12.2023r. na obiekcie wsi G. gmina Z. woj. mazowieckie spisany w dniu 07.12.2023r. oraz kosztorys robót konserwacyjnych wykonanych na obiekcie G. GSW Z. w 2023r. Do określenia wysokości świadczenia organ ustalił jakie były bezpośrednie koszty poniesione przez spółkę na 1 ha zmeliorowanego gruntu, a następnie odniósł je do powierzchni działek Skarżącego, na które korzystnie oddziałują urządzenia melioracji wodnych, za których utrzymanie, eksploatację i konserwację odpowiada GSW w Z.. Organ wyjaśnił, że wyliczenia powyższych danych dokonano w następujący sposób: - Powierzchnia gruntów zmeliorowanych obiektu G. 280 ha. - Powierzchnia działek Skarżącego figurująca w ewidencji urządzeń melioracji wodnych 8,04 ha. - Koszt konserwacji i utrzymania urządzeń melioracji wodnych w obiekcie G. w 2023 roku 85.518,01 zł. - Koszty poniesione przez spółkę na 1 ha zmeliorowanego gruntu 305,42 zł. - Wysokość świadczenia pieniężnego dla Skarżącego z tytułu odnoszonych korzyści z urządzeń spółki wodnej za rok 2023 wynosi: (305,42 zł. x 8,04 ha) = 2.455,58 zł. Sąd uznał zasadność i poprawność przyjętej metodologii wyliczenia i wynikającej z niej kwoty świadczenia dla Skarżącego. Odnosząc się do zarzutu Skarżącego dotyczącego zawyżenia świadczenia i porównania tej wielkości do należności za dzierżawę 1 ha gruntu, czy do wysokości podatku rolnego zauważyć należy, że wielkości te są nieporównywalne, jako nie mające wspólnego mianownika i z tej przyczyny zarzut ten nie może zostać uwzględniony. Odnośnie zarzutu braku właściwych podpisów na dokumentach stwierdzających wykonanie prac konserwacyjnych i kosztu tych prac zauważyć należy, iż przedłożone do akt dokumenty podpisane są przez upoważnione do tego podmioty, to jest przedstawicieli Zarządu Spółki Wodnej oraz kierownika Grupy Robót. Protokoły odbioru potwierdzają wykonanie robót pod względem ilościowym jak i jakościowym. Z dokumentami tymi koresponduje Sprawozdanie Zarządu GSW w Z. za 2023 r. potwierdzające wykonanie w 2023 r. robót konserwacyjnych w oparciu o pracowników zatrudnionych przez RZSW w P. m.in. na obiektach G. (k.144-145 akt administracyjnych), Sprawozdanie Komisji Rewizyjnej GSW w Z. za 2023 r. (k.146 w/w akt) i Uchwała Nr [...] Walnego Zgromadzenia Delegatów GSW w Z. w sprawie udzielenia absolutorium Zarządowi GSW w Z. w oparciu o w/w Sprawozdanie i wniosek Komisji Rewizyjnej (k.143). Ponadto w aktach brak jest dowodów przeciwnych, Zatem zarzut ten, jako gołosłowny podlega, oddaleniu. Kwestia wygnicia krzewów aronii dotyczy, jak wynika ze stanowiska Stron, okresu sprzed kilku lat, pozostaje zatem bez wpływu na stan faktyczny kontrolowanej sprawy, którego przedmiotem jest świadczenie pieniężne za odnoszenie korzyści z urządzeń melioracyjnych spółki wodnej w 2023 r. W oparciu o wyżej przedstawione i omówione dowody, Sąd stwierdził niezasadność zarzutów skargi naruszenia wskazanych w jej treści przepisów prawa materialnego tj. art. 454 ust.1 p.w. oraz przepisów prawa procesowego. Wobec powyższego, Sąd oddalił skargę - art. 151 p.p.s.a.