VIII SA/Wa 352/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Mazur /sprawozdawca/, Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi K. K., D. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie odmowy wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2009 r. J. M. zwrócił się do Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego w R. o wymeldowanie K. i D. K. wraz z małoletnimi dziećmi K. i F. z pobytu stałego w R. ul. [...]. We wniosku wskazał, że córka K. K. wraz z rodziną wyprowadziła się z jego domu w maju 2009 r. Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. Prezydent Miasta R. działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 14 poz. 85 – powoływanej dalej jako ustawa o ewidencji ludności), odmówił wymeldowania w/w osób. W uzasadnieniu podniesiono, że z uwagi na rozbieżności w wyjaśnieniach stron postępowania (małżonkowie K. i D. K. oświadczyli, że nie wyprowadzili się z domu przy ul. [...] i w dalszym ciągu posiadają do niego klucze, a ze względu na charakter pracy mogą być rzadziej widywani przez ojca J. M.) przeprowadzono kontrolę pod wskazanym adresem. Powołując się na wyniki kontroli organ stwierdził, że dom, który zajmują małżonkowie K. jest zagospodarowany, wyposażony w meble i przedmioty codziennego użytku. Strony potwierdziły zgodnie, że tylko oni posiadają klucze do tego domu i swobodnie z niego korzystają. Powołując się na powyższe ustalenia organ stwierdził, że małżonkowie K. nie opuścili dobrowolnie i ostatecznie domu przy ul. [...] w rozumieniu ustawy o ewidencji ludności. Twierdzenie wnioskodawcy o tym, że nie mieszkają oni pod w/w adresem od maja 2009 r. organ uznał za nieudowodnione wobec zebranego materiału dowodowego. Odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta R. wniósł J. M. zarzucając organowi, iż nie ustalił gdzie pracują K. i D. K. i czy charakter ich pracy wymaga wyjazdów służbowych. Podniósł, że córka z mężem wybudowali dom w W., a mieszkają w R. przy ul. [...], gdzie córka prowadzi działalność gospodarczą. Natomiast w domu przy ul. [...] pozorują jedynie zamieszkiwanie. Decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Wojewoda [...], po rozpoznaniu odwołania J. M., uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy stwierdził, iż rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego prowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Zdaniem organu odwoławczego w sprawach dotyczących wymeldowania decydujące znaczenie mają dowody pozwalające ustalić, czy dana osoba faktycznie opuściła lokal, stanowiący dotychczas miejsce jej pobytu oraz, czy opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny. Tymczasem organ I instancji ustalając stan faktyczny oparł się wyłącznie na wyjaśnieniach małżonków K. oraz wynikach oględzin miejsca zamieszkania. Zdaniem organu odwoławczego z uwagi na rozbieżności w wyjaśnieniach stron postępowania należało przeprowadzić postępowanie wyjaśniające wykorzystując wszelkie środki proceduralne w celu prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. W szczególności organ odwoławczy wskazał na konieczność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu stałego zameldowania małżonków K., ustalenie czy charakter pracy małżonków faktycznie wymaga częstych wyjazdów, a także ustalenie czy ich syn uczęszcza do szkoły w miejscu stałego zameldowania. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli K. i D. K. podnosząc, że nie opuścili dobrowolnie i ostatecznie domu przy ul. [...] w R. i w dalszym ciągu jest to miejsce ich stałego pobytu. Wyjaśnili, że w miejscu tym znajdują się ich rzeczy osobiste, dobra materialne i dorobek życia niezbędny do funkcjonowania, co potwierdziła kontrola przeprowadzona przez organ I instancji. Zdaniem skarżących niezrozumiałe jest wskazanie przez organ odwoławczy na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przez policję, gdyż taka procedura jest niezgodna z przepisami prawa. Bez znaczenia w sprawie jest także ustalenie charakteru ich pracy, a także kwestia do jakiej szkoły uczęszcza ich syn, bowiem przepisy dopuszczają zapisanie dziecka do szkoły poza tzw. rejonem. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 powyższej ustawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z art. 15 ust. 2 tej ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego, trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Kwestią istotną dla stosowania powyższej normy jest ziszczenie się przesłanki "opuszczenia" lokalu. Należy zarazem zauważyć, iż w świetle utrwalonego w orzecznictwie poglądu, zwrot ten należy rozumieć nie tylko jako fizyczną zmianę miejsca pobytu, lecz także zamiar stałego związania się z nowym miejscem, urządzenia w nim swojego centrum życiowego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2008 roku, sygn. akt II OSK 1189/07, LEX nr 516748). Nie ma przy tym znaczenia ani posiadanie, bądź utrata tytułu prawnego do mieszkania (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2008 roku, sygn. akt II OSK 739/07, LEX nr 498355), ani okoliczność czasowego, choćby i regularnego, przebywania poza miejscem stałego pobytu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2008 roku, sygn. akt II OSK 627/07, LEX nr 496234). Celem postępowanie w sprawie o wymeldowanie jest usunięcie niezgodności pomiędzy stanem faktycznym, a treścią zapisów w ewidencji ludności. Wynika z tego, że w następstwie wydania powyższej decyzji prawa do lokalu ani nie powstają, ani nie są naruszone. Osiągnięcie wspomnianego uzgodnienia wymaga jednakże szczegółowego postępowania dowodowego, obejmującego m.in. ocenę obiektywnej możliwości zamieszkiwania w lokalu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 września 2008 roku, sygn. akt II SA/Sz 480/08, LEX nr 523944). Z kolei według art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) powoływanej dalej jako Kpa, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Z analizy akt sprawy wynika, że organ I instancji dopuścił się naruszenia art. 7 i art. 77 kpa, albowiem wobec rozbieżności stanowiska stron nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, co oznacza, że nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Skoro J. M. wnosząc o wymeldowanie córki wraz z rodziną twierdził, że od maja 2009 r. nie zamieszkują oni w spornym lokalu oraz, że pozorują jedynie zamieszkiwanie w nim należało, wobec odmiennych twierdzeń skarżących, poza zleceniem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, przeprowadzić inne dowody np. przesłuchać w charakterze świadków sąsiadów stron na okoliczność, czy istotnie zamieszkują oni w tym lokalu i czy zamieszkiwanie to ma charakter pobytu stałego. Zamiar stałego pobytu winien być określony na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Zauważyć przy tym należy, że samo wyposażenie domu w meble i przedmioty codziennego użytku nie przesądza o przebywaniu na stałe w danym lokalu. Jeśli natomiast skarżący swoją nieobecność w spornym lokalu motywowali charakterem pracy i częstymi wyjazdami służbowymi, to podzielić należało stanowisko organu odwoławczego, że ustalenie tej kwestii niewątpliwie przyczyni się do wyjaśnienia, czy skarżący faktycznie tam zamieszkują z zamiarem stałego pobytu. Nie jest to zatem jak twierdzą skarżący okoliczność nie mająca żadnego znaczenia w sprawie, skoro sami wskazywali na nią w postępowaniu administracyjnym jako powód, dla którego J. M. rzadko widuje ich na posesji. Podzielić należy także stanowisko organu odwoławczego zawarte w odpowiedzi na skargę, że wprawdzie Policja od 1 stycznia 2010 r. nie sprawuje kontroli nad obowiązkiem meldunkowym, to na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.) wójt, burmistrz, prezydent miasta lub starosta może żądać od właściwego komendanta Policji przywrócenia stanu zgodnego z porządkiem prawnym lub podjęcia działań zapobiegających naruszeniu prawa. W podjęciu takich działań mieści się zdaniem Sądu także ustalenie przez Policję, czy skarżący zamieszkują w spornym lokalu. W ocenie Sądu poczynienie dodatkowych ustaleń w sprawie jest niezbędne do rozpatrzenia wniosku J. M., ponieważ pozwoli rozstrzygnąć o ewentualnym istnieniu bądź nieistnieniu przesłanek do wymeldowania skarżących. Zasadnie zatem Wojewoda [...] zastosował przepis art. 138 § 2 Kpa i orzekł o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) skargę należało oddalić.