VIII SA/Wa 355/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant Starszy referent Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2018 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. N. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym uchyla zaskarżony rozkaz personalny oraz poprzedzający go rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w R. z [...] września 2017 r. nr [...]. Komendant Główny Policji (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy, KGP) rozkazem personalnym z [...] listopada 2017 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 138 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257, zwanej dalej: k.p.a.), utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w R. (dalej: organ I instancji, KWP) z [...] września 2017 r. nr [...] o odmowie przyznania M. N. (dalej: skarżący, strona, wnioskodawca, policjant) prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym żony we wnioskowanych przez policjanta okresach. Do wydania powyższych rozkazów personalnych doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Skarżący raportem z [...] lipca 2017 r. zwrócił się do organu I instancji o zaliczenie wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym żony A. N. w okresach: od [...] kwietnia 1998 r. do [...] czerwca 1998 r., od [...] września 1998 r. do [...] grudnia 1998 r., od [...] lutego 2001 r. do [...] czerwca 2001 r., od [...] września 2001 r. do [...] czerwca 2002 r. oraz od [...] września 2002 r. do [...] marca 2004 r. Do wniosku dołączył następujące dokumenty: oświadczenie wnioskodawcy w sprawie braku dokumentów z [...] lipca 2017 r., zeznania dwóch świadków (J. M. i S. F.) z [...] kwietnia 2016 r., zaświadczenie z Urzędu Miejskiego w S. z [...] marca 2007 r. o zameldowaniu własnym na pobyt stały, zaświadczenie Starosty Powiatowego w S. z [...] grudnia 2013 r. potwierdzające, że A. N. w okresie od [...] kwietnia 1998 r. do [...] marca 2004 r. posiadała gospodarstwo rolne, położone w miejscowości R. w gminie S., w wymiarze 1/5 udziału w powierzchni ogólnej 3,3182 ha, zaświadczenie z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z [...] stycznia 2006 r. dotyczące okresów podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, okresów podlegającym zaliczeniu oraz wysokości opłaconych składek, wypis z rejestru gruntów, wypis z aktu notarialnego Repertorium "A" NR [...], z którego wynika, iż w dniu [...] czerwca 1997 r. rodzice żony wnioskodawcy przekazali gospodarstwo rolne nieodpłatnie w równych częściach pięciorgu swoim dzieciom. Organ I instancji w toku postępowania wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia braków formalnych raportu przez złożenie zaświadczenia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 ustawy z 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz.310, zwanej dalej: ustawą z 1990 r.). Uzyskał również zeznania świadków J. M. i S. F., przesłuchanych w drodze pomocy prawnej przez Komendanta Powiatowego Policji w S.. Rozkazem personalnym nr [...] z [...] września 2017 r. KWP, działając na podstawie art. 101 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2016 r., poz. 1782 ze zm., zwanej dalej: ustawą o Policji) oraz § 4 i § 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. z 2015 r., poz. 1236, ze zm., zwanego dalej: rozporządzeniem z 2001 r.), odmówił skarżącemu przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym żony w okresach wskazanych w raporcie. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w toku postępowania wyjaśniającego, uwzględniając treść art. 3 ust. 3 ustawy z 1990 r., przesłuchał świadków wskazanych przez stronę i oparł się na tych zeznaniach, zestawiając ich treść z pozostałą dokumentacją, będącą w dyspozycji organu. KWP wskazał, że zeznania świadków nie powinny budzić żadnych wątpliwości co do ich wiarygodności i stwierdzonych w nich faktów, a tym samym winny stanowić podstawowy dowód na potwierdzenie wykonywania przez skarżącego pracy w gospodarstwie rolnym żony. Organ I instancji uznał, że zeznania świadków i oświadczenie wnioskodawcy nie może zostać uznane za zgodne z prawdą, gdyż organ dysponuje dowodami znajdującymi się w aktach osobowych skarżącego w postaci zaświadczenia WKU w R., z którego wynika, iż pełnił on służbę wojskową w okresie od [...] listopada 1998 r. do [...] listopada 1999 r. Zatem nie mógł jednocześnie w okresie powyższym okresie pełnić zasadniczej służby wojskowej i pracować w gospodarstwie rolnym żony. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, KWP podniósł, iż utrata wiarygodności przez świadków odnosi się do całości ich zeznań. Postępowania dowodowe zawarte we wszystkich procedurach (administracyjnej, cywilnej i karnej) nie znają bowiem instytucji częściowej utraty wiarygodności przez świadka (wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 1511/13). Powyższa konkluzja co do braku wiarygodności świadków powinna dotyczyć wszystkich okresów objętego wnioskiem. Skoro bowiem świadkowie nie są wiarygodni, to ta okoliczność przekłada się na cały okres ujęty w ich zeznaniach. Dotyczy nie tylko okresu, gdy wnioskodawca pełnił służbę wojskową, ale również pozostałych okresów. Wobec zasadniczej rozbieżności zeznań świadków z faktami ustalonymi, organ uznał zeznania świadków za niewiarygodne. KWP zauważył również, że świadkowie nie zeznali, dlaczego tylko policjant pracował w gospodarstwie rolnym żony, mimo przebywania we wspólnym gospodarstwie domowym siedmiu osób. Nie znali też żadnych danych dotyczących prowadzenia przez stronę pozarolniczej działalności gospodarczej – sklepu spożywczo-przemysłowego w miejscowości P., nie potrafili wskazać, czy zatrudniał do pracy w sklepie inne osoby, czy prowadził go sam. Fakt, iż skarżący w swoim raporcie wymienia przerywane i niekiedy bardzo krótkie okresy pracy w gospodarstwie rolnym żony, w dodatku jeszcze w czasie, kiedy pełnił zasadniczą służbę wojskową, może wskazywać, że doraźnie pomagał w jego prowadzeniu w zakresie, w jakim jest to wymagane od członka rodziny rolnika, w chwilach wolnych od innych zajęć. Okresów tych nie można zaliczyć do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, zgodnie z ustawą z 1990 r. W dalszej części uzasadnienia organ I instancji podniósł, że w momencie aplikowania o przyjęcie do służby w kwestionariuszu osobowym skarżący wskazał, iż pracował w gospodarstwie rolnym w miejscowości D. [...] od [...] stycznia 2001 r. Z okoliczności tej wynika, że skarżący składa oświadczenia zależnie od sytuacji w jakiej się znajduje i jakie z tego może uzyskać korzyści. W ocenie KWP, brak wiarygodności świadków oraz sprzeczne oświadczenia strony powodują, że jego praca w indywidualnym gospodarstwie rolnym prowadzonym przez żonę może być rozpatrywana tylko jako doraźna pomoc w wykonywaniu typowych obowiązków domowych, w chwilach wolnych od innych obowiązków, zwyczajowo wymagana od członków rodziny, której to pracy nie można zaliczyć do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy. Od powyższego rozkazu personalnego skarżący złożył odwołanie wskazując, że został on oparty na niekompletnym materiale dowodowym, mylnie i nielogicznie zinterpretowanym, a zatem jest przedwczesny i krzywdzący. Organ I instancji nie poszerzył materiału dowodowego przez wystąpienie do jednostki wojskowej, w której pełnił zasadniczą służbę o udzielenie informacji na temat dat przepustek czy urlopów w czasie tejże służby. Podał, że prace w gospodarstwie rolnym żony wykonywał, będąc na przepustkach. Poza tym skarżący podniósł, że w toku postępowania nie otrzymał żadnego pouczenia o przysługujących mu uprawnieniach. Wprawdzie z materiałami postępowania zapoznawał się dwukrotnie, jednak o takim uprawnieniu nie dowiedział się z pouczenia organu I instancji. W zaskarżonym rozkazie jest mowa o wniosku, który wypełnił kilkanaście lat temu, jednakże w materiałach, które mu okazano do zapoznania nie ma tego wniosku, zatem nie mógł odnieść się do tego dowodu. Z uwagi na odległy czas, jaki upłynął od pracy skarżącego w gospodarstwie rolnym, przy wskazywaniu jej okresów posiłkował się zaświadczeniem z KRUS i uwzględniając jego dane omyłkowo wskazał, że pracował w gospodarstwie stale również w okresie, kiedy odbywał zasadniczą służbę wojskową. Do takiej sytuacji przyczynił się fakt, że składki KRUS opłacane były za pełne kwartały, a w trakcie opłaconego z góry IV kwartału 1998 r. został powołany do odbycia służby wojskowej. W ocenie skarżącego, organ I instancji nie miał podstaw do stwierdzenia, że zeznania świadków są niewiarygodne, ponieważ potwierdzają jego pracę w gospodarstwie rolnym żony w okresie, kiedy odbywał zasadniczą służbę wojskową. Żaden ze świadków nie został zapytany wprost, czy w czasie odbywania służby wojskowej skarżący pracował w gospodarstwie żony. Nie bez znaczenia dla oceny zeznań jest okoliczność, że od IV kwartału 1998 r. upłynęło 19 lat, a zadawane świadkom pytania były nieprecyzyjne. Oczywistym jest, że okres pełnienia służby wojskowej nie może być uwzględniony w przedmiotowej sprawie, ponieważ został już z pewnością wykazany przy naliczaniu jego stażu pracy. Policjant podniósł, że ocena zeznań świadków dokonana przez KWP jest dla niego krzywdząca, ponieważ organ I instancji uznał je za niewiarygodne, zestawiając kilka wnioskowanych do zaliczenia lat pracy w gospodarstwie rolnym z niespełna dwoma miesiącami odbywania w tym czasie służby wojskowej. Skarżący wskazał, że świadkowie w swoich zeznaniach wyszczególnili konkretne czynności i prace, jakie wykonywał on w gospodarstwie rolnym żony. Powołanym na wstępie rozkazem personalnym z [...] listopada 2017 r. KGP utrzymał w mocy rozkaz personalny z [...] września 2017 r. W jego uzasadnieniu stwierdził, że zeznania przesłuchanych w niniejszej sprawie świadków nie stanowią takiego dowodu, na podstawie którego można by było potwierdzić, że policjant we wnioskowanym okresie pracował w gospodarstwie rolnym żony. Organ odwoławczy uznał, że świadkowie nie byli w stanie precyzyjnie wskazać okresów, w których skarżący wykonywał określone czynności w gospodarstwie rolnym swojej żony, a kiedy go w tym gospodarstwie nie było. To natomiast uniemożliwia organowi dokonanie oceny, w jakich okresach strona pracowała w danym gospodarstwie rolnym, a w jakich nie. Organ II instancji podkreślił przy tym, że do wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego policjanta, zalicza się jedynie jednoznacznie i precyzyjnie ustalone okresy, a każdy z takich okresów wpływa na wysokość wypłacanych policjantowi świadczeń pieniężnych. KGP podkreślił również, że z dokumentacji znajdującej się w aktach osobowych skarżącego wynika, iż w okresie od [...] listopada 1998 r. do [...] listopada 1999 r. pełnił zasadniczą służbę wojskową. Natomiast tego okresu przesłuchiwani świadkowie nie odnotowali w swoich pisemnych oświadczeniach i ustnych zeznaniach. W takiej sytuacji nie można wykluczyć, że istnieją jeszcze inne wskazane we wniosku okresy, kiedy policjant przebywał poza gospodarstwem rolnym żony i nie mógł świadczyć w nim pracy, a których świadkowie nie odnotowują w swoich zeznaniach. Jeśli więc świadkowie nie są wiarygodni co do określonych, bardzo istotnych faktów (okresów obecności i nieobecności strony w gospodarstwie rolnym), to ta okoliczność przekłada się na cały okres ujęty w ich zeznaniach. Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, że sam skarżący ma problem z ustaleniem, w jakich okresach pracował w danym gospodarstwie rolnym, bowiem w kwestionariuszu osobowym z dnia [...] stycznia 2003 r. (wypełnianym podczas postępowania kwalifikacyjnego dla kandydatów ubiegających się o przyjęcie do służby w Policji) podał, że w gospodarstwie rolnym pracował od [...] stycznia 2001 r., co jest sprzeczne z podanymi przez niego w oświadczeniu okresami pracy w tymże gospodarstwie. Organ II instancji stwierdził, że obowiązkiem policjanta jest wiarygodne udokumentowanie okresu, którego zaliczenia domaga się do wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego. Tymczasem w sprawie istnieją okoliczności, które zaprzeczają twierdzeniu, że skarżący świadczył we wnioskowanym okresie stałą pracę w gospodarstwie rolnym żony. Jeśli w latach: 1998, 1999, 2001, 2002 przebywał poza gospodarstwem głównie w okresach letnich, a więc w czasie, gdy natężenie prac w gospodarstwie rolnym jest największe, a w okresie od [...] września 2002 r. do [...] marca 2004 r. wykonywał własną działalność gospodarczą (prowadził sklep spożywczo-przemysłowy), jak również biorąc pod uwagę, że w przedmiotowym gospodarstwie rolnym zamieszkiwało co najmniej 6 innych osób mogących wykonywać w nim poszczególne prace, nie jest możliwe przyjęcie, że nakład pracy niezbędny do funkcjonowania tego gospodarstwa (stosunkowo małego, o charakterze siedliskowym) czynił koniecznym świadczenie w nim pracy przez stronę, tym bardziej zaś pracy stałej. Od powyższego rozkazu personalnego skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, żądając jego uchylenia w całości. W uzasadnieniu skargi powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu odnoszącą się do oceny zeznań świadków przez organy policyjne. Dodatkowo zarzucił, że przy rozpoznaniu przedmiotowej sprawy nie uwzględniono wszystkich dowodów, tj. zaświadczenia z KRUS o odprowadzaniu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, zaświadczenia o zameldowaniu skarżącego na pobyt stały oraz dokumentów dotyczących posiadania przez jego żonę gospodarstwa rolnego. Skarżący zarzucił, że organ odwoławczy błędnie ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i nie przeprowadził dowodów z urzędu, jeśli miał wątpliwości co do pewnych okoliczności. Jednocześnie przyznał, że sam nie mógł rozwiać tych wątpliwości, sprostować swojej pomyłki i odnieść się do zebranych dowodów, ponieważ organ nie udostępnił mu w całości zgromadzonych materiałów. Takie postępowanie nie pogłębia zaufania obywatela do organów Państwa oraz nie uwzględnia słusznych interesów obywateli. W odpowiedzi na skargę KWP wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozkazie personalnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości, m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 101 ust. 1 ustawy o Policji, wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat. Natomiast zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia z 2001 r., do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne (niż wymienione w § 4 ust. 1 pkt 1 - 4) okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Z kolei owe odrębne przepisy wprowadza ustawa z 1990 r., która w art. 1 ust. 1 wskazuje, że do stażu, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, wlicza się pracownikowi także: 1) okresy prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego lub pracy w takim gospodarstwie, prowadzonym przez współmałżonka, 2) przypadające przed dniem [...] stycznia 1983 r. okresy pracy po ukończeniu 16 roku życia w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców lub teściów, poprzedzające objęcie tego gospodarstwa i rozpoczęcie jego prowadzenia osobiście lub wraz ze współmałżonkiem, 3) przypadające po dniu [...] grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Według treści art. 3 ust. 1 ustawy z 1990 r., na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, zgodnie z art. 1, okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. Natomiast ust. 2 tegoż artykułu stanowi, że jeżeli organ, o którym mowa ust. 1 nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie. Z kolei z zapisu ust. 3 ww. artykułu wynika, że w wypadku, o którym mowa w ust. 2, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że organ, podejmując decyzję administracyjną w tego rodzaju sprawach, jest związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania administracyjnego i orzekania. Musi więc przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), której realizacja wymaga, aby dopuścić jako dowód w sprawie wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 k.p.a.). Ponadto jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. Tymczasem z uzasadnienia zaskarżonego rozkazu personalnego nie wynika, aby organy policyjne zadośćuczyniły powyższym powinnościom i zbadały wyczerpująco wszystkie okoliczności faktyczne oraz dokonały obiektywnej i wnikliwej ich oceny pod kątem pracy skarżącego w gospodarstwie rolnym żony. Z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy wynika, że skarżący wnioskiem z dnia [...] lipca 2017 r. zwrócił się do KWP o zaliczenie mu do wysługi lat pracy w gospodarstwie rolnym żony we wskazanych przez niego okresach. Jednocześnie w aktach widnieje zaświadczenie Burmistrza S. z [...] lutego 2016 r., że nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia skarżącemu o pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym o powierzchni 3,3182 ha, położonym na terenie sołectwa R., gmina S., stanowiącym w 1/5 części własność żony wnioskodawcy, w okresach: od [...] kwietnia 1998 r. do [...] czerwca 1998 r., od [...] września 1998 r. do [...] grudnia 1998 r., od [...] lutego 2001 r. do [...] czerwca 2001 r., od [...] września 2001 r. do [...] czerwca 2002 r. i od [...] września 2003 r. do [...] marca 2004 r. Stąd koniecznym było przesłuchanie co najmniej dwóch świadków wskazanych przez skarżącego celem udowodnienia okresów jego pracy w gospodarstwie rolnym żony. Organ I instancji nie poprzestał na ocenie zeznań świadków: J. M. i S. F., spisanych w dniu [...] kwietnia 2016 r. przez pracownika gminy, tylko przeprowadził formalny dowód z przesłuchania ww. świadków (protokoły zeznań z dnia [...] sierpnia 2017 r.). W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji, ustalając okresy pracy skarżącego w gospodarstwie żony, oparły się przede wszystkim na zeznaniach ww. świadków. W toku postępowania zauważyły, że w okresie od [...] listopada 1998 r. do [...] listopada 1999 r. skarżący odbywał zasadniczą służbę wojskową. Tego okresu świadkowie w swoich zeznaniach nie wykluczyli, stąd organy policyjne uznały, że ich zeznania są niewiarygodne w całości, również co do innych wnioskowanych przez stronę okresów. Sąd nie podziela powyższej oceny zeznań świadków, dokonanych przez organ I instancji i potwierdzonych następnie przez organ odwoławczy, uznając taką ocenę za wybiórczą, pobieżną i dowolną, co narusza przepis art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Z zeznań świadka S. F. wynika, że we wnioskowanym okresie gospodarstwo rolne żony skarżącego było użytkowane w całości przez nią i skarżącego. Składało się głównie z gruntów rolnych, były tam również łąki, pastwiska i las. Skarżący w gospodarstwie uprawiał zboża, sadził ziemniaki, zbierał siano na paszę, trzymał konia, krowy, trzodę chlewną, drób, wykonywał wszystkie prace polowe i obrządzał inwentarz. Przedmiotowe gospodarstwo rolne było dla skarżącego i jego żony w tamtym okresie głównym źródłem utrzymania. Świadek J. M. również potwierdziła, że małżonkowie N. uprawiali całość gospodarstwa rolnego, pomimo że żona skarżącego była właścicielką 1/5 części. Wnioskodawca wykonywał wszystkie prace w gospodarstwie rolnym żony: siał, orał, kosił siano, suszył je i zwoził, obrządzał inwentarz. W świetle powyższych zeznań, ocena organów, że skarżący w gospodarstwie rolnym żony we wnioskowanym okresie pracował tylko doraźnie, w chwilach wolnych od innych zajęć, a jego praca to pomoc w wykonywaniu typowych obowiązków domowych, zwyczajowo wymagana od członków rodziny rolnika, jest dowolna, a nie swobodna, jak tego wymaga art. 80 k.p.a. W okolicznościach tej sprawy, zdaniem Sądu, organy zbyt pochopnie przyjęły tezę, że skoro świadkowie nie są wiarygodni co do okresów obecności i nieobecności strony w gospodarstwie rolnym, to ta okoliczność przekłada się na cały okres ujęty w ich zeznaniach. Fakt, że policjant nie mógł wykonywać pracy w gospodarstwie rolnym żony w okresie pełnienia służby wojskowej nie oznacza, że nie czynił tego w pozostałych wnioskowanych okresach. Każdy z tych okresów powinien być przez organy oceniony z uwzględnieniem całości materiału dowodowego. Faktyczna praca w gospodarstwie rolnym to nie tylko osobista, fizyczna praca w polu, ale także organizowanie pracy, zarządzanie gospodarstwem, decydowanie o rodzaju produkcji (por. wyrok Sądu Najwyższego z 7 września 1999 r., sygn. akt I PKN 250/99, OSNP 2001, nr 1, poz. 10, publ. Lex nr 38513). Organy winny więc ocenić wiarygodność zeznań świadków, potwierdzających pracę skarżącego w gospodarstwie rolnym żony we wnioskowanym przedziale czasowym, za wyjątkiem okresu od [...] listopada 1998 r. do [...] grudnia 1998 r., który to okres z przyczyn oczywistych (służba wojskowa) nie powinien być uwzględniony. Okres odbywania przez stronę służby wojskowej wynika z zaświadczenia WKU z dnia [...] marca 2004 r., wydanego na prośbę skarżącego dla potrzeb zakładu pracy i złożonego do jego akt osobowych. Skarżący zarzucił w skardze, że w toku postępowania nie został pouczony przez organy policyjne o przysługujących mu uprawnieniach, co w ocenie Sądu jest naruszeniem art. 10 § 1 k.p.a. Z treści tego przepisu wynika, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wprawdzie z akt administracyjnych wynika, że stronie dwukrotnie udostępniono akta do wglądu w dniach: [...] sierpnia 2017 r. i [...] września 2017 r., jednak nie były one kompletne, brakowało akt osobowych, w których widnieje zarówno zaświadczenie o odbyciu służby wojskowej, jak i kwestionariusz osobowy skarżącego. Do tych dowodów skarżący nie mógł się więc ustosunkować, a były one kluczowe dla przeprowadzenia przez organy oceny zeznań świadków i jego wyjaśnień. Uchybienie organów obu instancji w pouczeniu skarżącego przed wydaniem decyzji o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.) mogło więc mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy pominęły również zastosowanie w przedmiotowej sprawie treści art. 9 k.p.a., z którego wynika, że obowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Wracając do oceny zeznań świadków, to trudno również wymagać od osób obcych wobec skarżącego, aby dokładnie pamiętali okres niespełna 2 miesięcy jego nieobecności w przedmiotowym gospodarstwie z powodu odbywania zasadniczej służby wojskowej, tym bardziej, że zeznawali na okoliczność wykazania pracy w gospodarstwie rolnym, a okres od [...] listopada 1998 r. do [...] grudnia 1998 r. to czas mniejszej aktywności rolnika w polu. Poza tym dla oceny tych zeznań nie bez znaczenia jest fakt, że od okresu, na okoliczność którego złożyli zeznania, minęło około 20 lat, a są to sąsiedzi, którzy nie przebywali ze stroną "na co dzień". Nie może świadczyć przeciwko skarżącemu fakt, że świadkowie nie podają wszystkich danych precyzyjnie, a wskazują ogólnie na pracę skarżącego w gospodarstwie rolnym żony. Sąd nie podziela oceny KWP, że zeznania świadków są niewiarygodne, bo nie zeznali, dlaczego mimo przebywania we wspólnym gospodarstwie domowym 7 osób, tylko skarżący pracował w gospodarstwie rolnym. Z dokładnej analizy zeznań świadka J. M. wynika, że rodzeństwo żony skarżącego: T. R. we wnioskowanym okresie pracował w delegacji w W., P. R. pracował za granicą, Ł. R. uczęszczał do szkoły, ojciec był rencistą, a matka zajmowała się prowadzeniem domu. Ta część zeznań ww. świadka pozostała więc poza oceną organów. Poza tym obydwoje świadkowie wskazywali na wspólną pracę małżonków N. w przedmiotowym gospodarstwie, chociaż z przewagą pracy skarżącego. Nie może deprecjonować zeznań świadków przesłuchanych w tej sprawie okoliczność, że - jak wskazuje organ I instancji – nie znali żadnych danych dotyczących prowadzenia przez skarżącego pozarolniczej działalności gospodarczej (sklepu spożywczo-przemysłowego) w miejscowości P. oraz nie potrafili wskazać, czy zatrudniał do pracy w sklepie inne osoby, czy prowadził go sam. W tym zakresie należy stwierdzić, że świadkowie zeznawali na okoliczność udowodnienia pracy skarżącego w gospodarstwie rolnym, a nie celem ustalenia sposobu prowadzenia działalności gospodarczej. Jednocześnie wypada zauważyć, że świadek J. M. zeznała, że prowadzenie przez skarżącego sklepu, oddalonego o około 4 km od miejscowości D., w żaden sposób nie kolidowało z jego pracą w gospodarstwie rolnym, bowiem wszystkie prace na roli były wykonywane na czas, a ziemia była w całości użytkowana. Tak samo ten okres prowadzenia przez skarżącego sklepu w P. ocenił drugi świadek S. F., a zeznań w tym zakresie organy w ogóle nie oceniły. Zdaniem Sądu, wszystkie zebrane w sprawie dowody powinny zostać ocenione w całokształcie i w powiązaniu ze sobą. Zasadny jest zarzut skarżącego, że z uzasadnienia zaskarżonego rozkazu personalnego wynika, że organy pominęły ocenę takich dowodów, jak: zaświadczenie z KRUS o odprowadzaniu składek na ubezpieczenie społeczne rolników oraz zaświadczenie o zameldowaniu skarżącego na pobyt stały w miejscowości, w której znajduje się przedmiotowe gospodarstwo rolne, które to dowody obejmują cały wnioskowany okres. Tak samo nie do przyjęcia jest stanowisko organu, że wskazanie przez skarżącego w kwestionariuszu osobowym, wypełnianym podczas przyjmowania do służby w Policji, że w gospodarstwie rolnym w miejscowości D. [...] pracował od [...] stycznia 2001 r., co jest sprzeczne z okresem wnioskowanym do zaliczenia, stanowi dowód świadczący przeciwko wiarygodności strony (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 września 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 232/14, publ. Lex nr 1510511, wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/WA 1333/16, publ. Lex nr 2305762). W ocenie Sądu, w tym zakresie należy umożliwić skarżącemu złożenie wyjaśnień celem jednoznacznego wskazania okresów pracy w gospodarstwie rolnym żony, których domaga się zaliczenia, oraz przyczyn nieścisłości w podawanych datach i tak złożone wyjaśnienie organ winien poddać swobodnej ocenie w powiązaniu z innymi zebranymi w sprawie dowodami. Analizując przedmiotową sprawę w dalszej części należy zauważyć, że skarżący wnioskował o przyznanie prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym żony, tj. powołał przesłankę z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z 1990 r. Natomiast organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego skupił się w szczególności na ocenie pracy policjanta we wnioskowanym zakresie w charakterze domownika (art. 1 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, który odsyła do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin). Przepis art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 z późn. zm.) stanowi, że za domownika uważa się osobę bliską rolnikowi, która a) ukończyła 16 lat, b) pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, c) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Jak wynika z powyższego, stała praca w gospodarstwie rolnym dotyczy pracy w charakterze domownika, a o zaliczenie takiego okresu pracy skarżący nie wnosił. Przesłanki wymienione w art. 1 ust. 1 ustawy z 1990 r. nie są stosowane kumulatywnie, a pojęcie "domownika" występuje tylko w punkcie 3 tego przepisu i nie stosuje się do punktu 1, stanowiącego o zaliczeniu okresów pracy w gospodarstwie rolnym współmałżonka. Pracę tę, w razie braku stosownych dokumentów, można udowodnić zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących we wnioskowanym do zaliczenia czasie na terenie, na którym jest położone gospodarstwo rolne. Do stażu pracowniczego podlegają wliczeniu nawet krótkotrwałe okresy pracy w indywidulanym gospodarstwie rolnym, świadczone w przerwach w zatrudnieniu, np. w przerwach w pracy sezonowej (por. T. Śmiśniewicz-Podgórska, Praca na roli a świadczenia pracownicze, PUG 1993, nr 2, s. 14). Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że oba kontrolowane rozkazy zostały wydane z naruszeniem prawa procesowego, tj. art. 7, art. 9, art. 10 § 1, art. 75, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., co bez wątpienia mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku. Rozpoznając sprawę ponownie, organ I instancji wyda rozkaz personalny z uwzględnieniem poczynionej wyżej przez Sąd oceny prawnej, przy zachowaniu zasad postępowania według podanych wyżej reguł.