VIII SA/Wa 442/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Q. Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Q. Sp. z o.o. z siedzibą w B. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł, za doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, Q. Sp. z o.o. wniosła o zwolnienie z tej opłaty. Na podstawie zarządzenia z 29 stycznia 2016 r. skarżąca została wezwana do złożenia wniosku na urzędowym formularzu PPPr oraz do nadesłania dokumentów i złożenia wyjaśnień dotyczących jej sytuacji finansowej. W odpowiedzi spółka złożyła wniosek na urzędowym formularzu – wskazując jako jego zakres – zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku prezes zarządu – P.M. wyjaśnił, że spółka ponosi jedynie straty. Nie ma środków pieniężnych na bieżącą działalność. Spółka została zmuszona błędnymi decyzjami ARiMR do ograniczenia działalności jedynie do prowadzenia sporów w obronie jej praw. Wydatki związane ze sporami ponosi zarząd. Sytuacja finansowa prezesa zarządu jest na tyle zła, że nie stać go na ponoszenie za spółkę wpisów od skarg. Prezes zarządu oświadczył, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi [...] zł. Strata za ostatni rok obrotowy wyniosła [...] zł. Na rachunku bankowym spółka nie posiada środków. Do wniosku załączono zeznanie podatkowe CIT-8, bilans i rachunek zysów i strat za 2014 r. oraz wyciąg z rachunku bankowego. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm., dalej – "P.p.s.a.") zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego, które są dochodami budżetu państwa (zob. art. 212 § 2 P.p.s.a.). Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osoba prawna, a także inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Oceniając wniosek skarżącej z punktu widzenia powyższej przesłanki referendarz sądowy uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Orzekając w powyższy sposób referendarz sądowy wziął przed wszystkim pod uwagę wydane w niniejsze sprawie prawomocne postanowienie z 1 października 2015r., w którym Sąd odmówił spółce przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowienie to zostało wydane przy identycznych ustaleniach dotyczących sytuacji finansowej skarżącej. Jak wynika z oświadczeń spółki, wprawdzie prowadzi ona w dalszym ciągu działalność gospodarczą, jednak ponosi jedynie straty (strata za ostatni rok wg bilansu wyniosła [...] zł). Spółka nie osiąga przychodów i nie posiada środków na bieżącą działalność. W powołanym postanowieniu z 1 października 2015 r., odnosząc się do oświadczeń spółki, Sąd w pierwszej kolejności wskazał na wskazał na możliwość jej dokapitalizowania. Ponadto zaznaczył, że brak aktywności w zakresie uzyskiwania przychodów oznacza, że brak środków na ponoszenie kosztów sądowych jest powodowany postawą skarżącej, nie zaś czynnikami od niej niezależnymi, obiektywnymi. Sąd zauważył, że każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien wkalkulować w ryzyko związane ze swoją działalnością konieczność ponoszenia kosztów sądowych i zabezpieczyć środki na ten cel. Planując bądź występując na drogę sądową powinien się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i przeznaczenia, bądź z bieżącej działalności lub ze zgromadzonych zasobów pieniężnych, kwot niezbędnych do skutecznego wszczęcia procesu. Sąd wskazał również, że w postanowieniu z 1 sierpnia 2013 r. o sygn. akt I FZ 327/13 NSA stwierdził m.in., że nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Podzielając powyższą argumentację, zwrócić należy uwagę, że osoba prawna wnosząc o przyznanie prawa pomocy obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, Warszawa 2010 r., str. 568, postanowienie NSA z dnia 13 czerwca 2014 r., sygn. akt I FZ 171/14). Tak jak zauważył już Sąd w postanowieniu z 1 października 2015 r., spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo pomocy, może pokryć koszty postępowania przez żądanie dopłat od wspólników. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.) umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-3000 K.s.h., wyd. VII). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Powyższe stanowisko zostało zaaprobowane przez orzecznictwo sądowoadministracyjne (por. postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 123/12, z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FZ 228/05, z dnia 10 marca 2015 r. sygn. akt II FZ 84/15, postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 4 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Po 1072/14, postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 16 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 1062/14). Tym samym podzielić należy poglądy prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, z których wynika, że spółka prawa handlowego, która twierdzi, że nie dysponuje bieżącymi środkami na koszty sądowe, powinna udowodnić, że nie jest w stanie uzyskać ich od wspólników, zanim o pomoc zwróci się do Skarbu Państwa. Gołosłowne twierdzenie prezesa zarządu, o tym że nie ma środków na dopłaty, są niewystarczające i nieprzekonujące, zważywszy chociażby na fakt, że w innych sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem P.M. występujący jako wspólnik spółek cywilnych oświadczył, że zostały mu wypłacone środki finansowe z tytułu płatności rolnych (zob. np. sprawy o sygn. akt VIII SAB/Wa: 101/15; 102/15; 115 – 117/15; 107 – 109/15). Referendarz sądowy zauważa również, że spółka mimo trudności finansowych, na które się powołuje w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą. Skoro spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, to nawet pomimo trudności finansowych, powinna partycypować w kosztach wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego, zwłaszcza, że opłata kancelaryjna w wysokości 100 zł nie wydaję się być szczególnym obciążeniem dla spółki kapitałowej. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.