VIII SA/Wa 49/19

WyrokWSA w Warszawie2019-03-07

Skład orzekający: Marek Wroczyński, Sławomir Fularski, Justyna Mazur

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt, która nie precyzuje podmiotów odpowiedzialnych za realizację zadań, sposobu wydatkowania środków finansowych oraz nie obejmuje wszystkich obligatoryjnych elementów wskazanych w ustawie o ochronie zwierząt, może zostać uznana za istotnie naruszającą prawo i tym samym stwierdzona jej nieważność?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność uchwały rady gminy w całości, uznając, że istotnie narusza ona prawo. Uchwała nie spełniła wymogów ustawowych określonych w art. 11a ustawy o ochronie zwierząt, ponieważ nie sprecyzowała podmiotów odpowiedzialnych za realizację kluczowych zadań (np. sterylizacja, opieka weterynaryjna, usypianie ślepych miotów), nie określiła sposobu wydatkowania środków finansowych, a także nie uregulowała w sposób wyczerpujący wszystkich obligatoryjnych elementów programu, co prowadzi do skutków niedopuszczalnych w demokratycznym państwie prawnym.
Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy wniósł skargę na uchwałę Rady Gminy dotyczącą programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi, zarzucając jej istotne naruszenie przepisów ustawy o ochronie zwierząt. Zarzuty dotyczyły braku wskazania podmiotów odpowiedzialnych za sterylizację, usypianie ślepych miotów, całodobową opiekę weterynaryjną, a także niewystarczającego uregulowania opieki nad wolno żyjącymi kotami i sposobu wydatkowania środków finansowych. Sąd administracyjny rozpoznał sprawę i stwierdził nieważność uchwały w całości.
Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant Starszy referent Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2019 r. w Radomiu sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego [...] w R. na uchwałę Rady Gminy Z. z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobieganiu bezdomności zwierząt stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości. Pismem procesowym z dnia [...] grudnia 2018 roku Prokurator Rejonowy [...] w R. na podstawie art. 8 § 1, art. 52 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369 tj. z dnia 2017.07.13) i art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U.2018.994 tj. z dnia 2018.05.24) wnosił skargę na uchwałę Rady Gminy [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r. w sprawie "Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobieganiu bezdomności zwierząt na terenie Gminy [...]". Uchwale tej zarzucał istotne naruszenie przepisów prawa tj.: - art. 11a ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz.U.2017.1840 tj. z dnia 2017.10.04) poprzez niewypełnienie obowiązku wynikającego z upoważnienia ustawowego i nieuregulowanie kwestii związanych z obligatoryjną sterylizacją albo kastracją zwierząt w schronisku dla zwierząt w tym również niewskazanie podmiotu odpowiedzialnego za realizację tego zadania; - art. 11a ust. 2 pkt 6 i 8 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2017 r. poz. 1840) poprzez zaniechanie wskazania - w ust. 2 pkt 10 rozdziału 2 oraz ust. 1 rozdziału 5 uchwały - konkretnego podmiotu który będzie realizował zadania odpowiednio związane z usypianiem ślepych miotów oraz zapewnieniem całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt dzikich i domowych; - art. 11a ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r o ochronie zwierząt (Dz.U.2017.1840 tj. z dnia 2017.10.04, dalej jako: "ustawa o ochronie zwierząt") poprzez niewypełnienie obowiązku wynikającego z upoważnienia ustawowego i jedynie ogólnikowe uregulowanie - w rozdziale 4 uchwały - kwestii dotyczącej opieki nad wolno żyjącymi kotami, poprzez zaniechanie wskazania konkretnych działań poza ich dokarmianiem oraz podmiotów odpowiedzialnych za realizację poszczególnych zadań; - art. 11a ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt poprzez brak wskazania - mimo ustawowego obowiązku - sposobu wydatkowania środków finansowych na realizację programu opieki nad zwierzętami oraz zapobiegania bezdomności zwierząt. Wskazując na powyższe i powołując się na art. 147 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wnosił o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały Rady Gminy [...] w wyżej opisanej części jako wydanej z istotnym naruszeniem prawa. Rada Gminy [...] działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (Dz.U.2018.994 tj. z dnia 2018.05.24, dalej: jako "u.s.g.") oraz art. 11a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt ( Dz.U. z 2017 poz. 1840) podjęła uchwałę nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r. w sprawie "Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobieganiu bezdomności zwierząt na terenie Gminy [...]". W orzecznictwie sądowo-administracyjnym przeważa pogląd, iż tego rodzaju uchwały stanowią akt prawa miejscowego. Akty prawa miejscowego jako akty prawa powszechnie obowiązującego (art. 87 ust. 2 i w Konstytucji RP) mają charakter generalny i abstrakcyjny. Nie oznacza to jednak. że każdy akt prawa miejscowego musi obejmować swoim zasięgiem wszystkie podmioty funkcjonujące na obszarze swojego obowiązywania (w tym przypadku na terenie gminy). Może być adresowany do określonej kategorii podmiotów. Wystarczy przy tym, aby chociaż jedna norma uchwały miała charakter generalno-abstrakcyjny, by cały akt miał przymiot aktu prawa miejscowego (por. m.in. wyrok NSA z dnia 30 marca 2016 r., sygn. II OSK 221/16, opubl. Lex nr 2066405). W wyroku z dnia 24 maja 2017 r. (sygn. akt II OSK 725/17, opubl. Lex nr 2334602) Naczelny Sąd Administracyjny wprost przyjął, że program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt jest aktem prawa miejscowego. Przepis art. 87 ust 2 Konstytucji RP akty prawa miejscowego zalicza do źródeł powszechnie obowiązującego prawa na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Zgodnie z art. 94 Konstytucji, akty prawa miejscowego mogą być stanowione przez organy samorządu terytorialnego oraz organy administracji rządowej na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Przy ocenie aktu prawa miejscowego należy mieć zatem na względzie, że akt ten nie może naruszać nie tylko regulacji ustawy zawierającej delegację do jego ustanowienia, ale również przepisów Konstytucji oraz innych ustaw pozostających w pośrednim lub bezpośrednim związku z regulowaną materią. Będąca przedmiotem oceny legalności uchwała została uchwalona na podstawie m.in. przepisu ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt. Zgodnie z tym przepisem rada gminy wypełniając obowiązek, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy określa, w drodze uchwały, corocznie do dnia 31 marca, program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt (ust. 1). W myśl ust. 2 program, o którym mowa w ust. 1 obejmuje w szczególności: 1) zapewnienie bezdomnym zwierzętom miejsca w schronisku dla zwierząt; 2) opiekę nad wolno żyjącymi kotami, w tym ich dokarmianie; 3) odławianie bezdomnych zwierząt; 4) obligatoryjną sterylizację albo kastrację zwierząt w schroniskach dla zwierząt; 5) poszukiwanie właścicieli dla bezdomnych zwierząt; 6) usypianie ślepych miotów; 7) wskazanie gospodarstwa rolnego w celu zapewnienia miejsca dla zwierząt gospodarskich; 8) zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt. Stosownie do ust. 3 program, o którym mowa w ust. 1 może obejmować plan znakowania zwierząt w gminie. Program, o którym mowa w ust. 1 może obejmować też plan sterylizacji lub kastracji zwierząt w gminie, przy pełnym poszanowaniu praw właścicieli zwierząt lub innych osób, pod których opieką zwierzęta pozostają (ust. 3a art. 11a ustawy). Realizacja zadań, o których mowa w ust. 2 pkt 3-6, może zostać powierzona podmiotowi prowadzącemu schronisko dla zwierząt. Program, o którym mowa w ust. 1, zawiera wskazanie wysokości środków finansowych przeznaczonych na jego realizację oraz sposób wydatkowania tych środków. Koszty realizacji programu ponosi gmina (ust. 5 art. 11a ustawy). Z powyższego wynika zatem, że obowiązkowe elementy programu zostały określone w art. 11a ust. 2 pkt 1 - 8 i ust. 5 fakultatywny określony został w ust. 3, a obligatoryjne elementy programu, o których mowa w ust. 2 pkt 3 - 6 mogą zostać powierzone podmiotowi prowadzącemu schronisko dla zwierząt. Powodem stwierdzenia nieważności uchwały są jej postanowienia. Niewypełniające istotnych treści, o których mowa w art. 11a ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt, a także postanowienia podjęte z przekroczeniem upoważnienia ustawowego, zawartego w art. 11a ustawy o ochronie zwierząt. Zaznaczyć należy, że organ podejmując uchwałę w przedmiocie programu opieki nad bezdomnymi zwierzętami i zapobiegania bezdomności zwierząt jest zobowiązany do wyczerpania zakresu upoważnienia ustawowego przez uregulowanie wszystkich kwestii uznanych przez ustawodawcę za istotne, a uregulowanie to musi być dokonane w sposób kompleksowy, a zarazem precyzyjnie i konkretnie. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęty został pogląd, że program musi zawierać wskazanie konkretnych podmiotów obowiązanych do wykonywania określonych zadań (wyrok NSA z 13 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 3703). Z treści art. 11 i 11a ustawy wynika, że program ma stanowić racjonalnie zaprojektowany plan działania na określony czas, w ramach którego zabezpiecza się realne wykonanie zadań wymienionych w punktach 1 - 8 i ich sfinansowanie. To oznacza, że wymogiem niezbędnym musi być taki stopień szczegółowości zapisów programu, który nie pozostawi wątpliwości co do zakresu danego zadania, sposobu jego wykonania i podmiotu odpowiedzialnego za wykonanie. Analizując przedmiotową uchwałę należy stwierdzić, iż unormowania zawarte w rozdziale 4 nie stanowią należytego wykonania upoważnienia ustawowego zawartego w art. 11a ust. 2 pkt 2 ustawy. Zaskarżony przepis stanowi, że opieka nad kotami wolno żyjącymi realizowana jest przez gminę poprzez ustalanie miejsc w którym przebywają koty wolno żyjące, ustalenie społecznych opiekunów kotów oraz zakup i wydawanie karmy społecznym opiekunom kotów wolno żyjących. Jest to bardzo ogólne wskazanie zadania przy jednoczesnym niesprecyzowaniu podmiotów, które mają współdziałać z Gminą w realizacji tych celów lub sposobu nawiązywania z nimi współpracy oraz zaniechaniu wskazania jakichkolwiek szczegółowych metod ich działania. Z zapisu tego wynika, że w rzeczywistości ma być realizowane tylko dokarmianie kotów, choć w przepisie ustawy dokarmianie wymieniono tylko jako jedną z form opieki. Brak wskazania osób odpowiedzialnych za realizację tego punktu programu nie gwarantuje prawidłowego jego wykonania (gmina przewiduje dopiero ustalenie w przyszłości społecznych opiekunów). Przez wzgląd na tę okoliczność nie sposób uznać unormowań zawartych w w/w przepisie zaskarżonej uchwały za posiadające rzeczywistą treść normatywną. Analizując przedmiotową uchwałę należy stwierdzić, iż unormowania zawarte w ust. 2 pkt 10 rozdziału 2 oraz ust. 1 rozdziału 5 uchwały, nie stanowią wykonania upoważnienia ustawowego zawartego w art. 11a ust. 2 pkt 4 i 6 ustawy. Zaskarżone przepisy nie wskazują konkretnych podmiotów mających realizować przewidziane w programie zadania związane z usypianiem ślepych miotów oraz zapewnieniem całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt dzikich i domowych. Przepisy te odwołują się jedynie ogólnie do umów pomiędzy gminą a lekarzem weterynarii, bez wskazania konkretnego (wraz z podaniem nazwy i adresu) gabinetu weterynaryjnego mającego wykonywać w/w zadania związane z realizacją Programu. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym przyjmuje się, że tego rodzaju przepisy uchwały nie wypełniają delegacji ustawowej i jako takie istotnie naruszają prawo (wyrok WSA w Krakowie z dnia 30 marca 2018 r. sygn. II SA/Kr 132/18). Wprawdzie w rozdziale 7 zawarty jest ogólny zapis, że realizację działań dotyczących przeciwdziałaniu bezdomności zwierząt prowadzić będzie gabinet weterynaryjny J. J. z siedzą w R. przy ul. O. [...], ale tego rodzaju uregulowanie nie spełnia kryteriów jednoznaczności i przejrzystości aktu normatywnego. Nie sposób bowiem w sposób niebudzący wątpliwości stwierdzić, czy wskazana w tym rozdziale całodobowa opieka lekarsko-weterynaryjna odnosi się również do usypiania ślepych miotów, czy pomocy zwierzętom poszkodowanym w wypadkach drogowych (szczególnie gdy ten ostatni zakres działań bezpośrednio nie zmierza do przeciwdziałania bezdomności). Zaskarżona uchwała nie normuje również obligatoryjnie wskazanych w art. 11a ust. 4 ustawy, kwestii dotyczących sterylizacji i kastracji zwierząt w schroniskach dla zwierząt. Unormowania zawarte w ust. 2 rozdziału 2 dotyczą sterylizacji i kastracji zwierząt mających swoich właścicieli lub tych, które zostaną adoptowane przez mieszkańców gminy [...] oraz wolno żyjących kotów. Tego rodzaju unormowanie nie wyczerpuje delegacji ustawowej zawartej w art. 11a ust. 4 ustawy. W programie, w odniesieniu do wymogu wynikającego z upoważnienia ustawowego z art. 11a ust. 5, Rada Gminy ograniczyła się wyłącznie do wskazania w rozdziale 6 uchwały, że na cele związane z wykonywaniem zadań wynikających z Programu przeznacza się w 2018 r. kwotę [...] tys. zł. Użyte przez ustawodawcę określenie "sposób wydatkowania środków finansowych" oznacza wymóg przedstawienia w programie, jako obligatoryjnego elementu, sposobu rozdysponowania puli środków finansowych przeznaczonych na poszczególne cele i założenia przyjęte w programie. Czym innym jest wskazanie sposobów realizacji celów programu, a czym innym konkretne i jednoznaczne ustalenie w ramach przewidzianych środków sposobów ich wydatkowania, które z oczywistych względów powinny być zgodne z celami i przyjętymi założeniami programu. Przez określenie sposobów wydatkowania należy rozumieć wskazanie konkretnych form ich wykorzystania, ukierunkowanych na osiągnięcie celów programu. Tylko powiązanie uchwalonej kwoty środków finansowych przeznaczonych na realizację programu z konkretnym sposobem ich wydatkowania pozwala przyjąć, że nie jest on fikcją i umożliwia faktycznie wykonanie poszczególnych zadań, które są liczne, zgodnie z przyjętymi w uchwale priorytetami (por. wyrok WSA w Krakowie z 19 maja 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 221/16, wyrok WSA w Opolu z 29 września 2015 r. sygn. akt II SA/Op 253/15, wyroki WSA we Wrocławiu z 14 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Wr 676/14, z 14 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Wr 752/14). Oznacza to, że uchwalając Program Rada Gminy nie zrealizowała w pełni upoważnienia wynikającego z art. 11a ust. 5 omawianej uchwały. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy [...] imieniu Rady Gminy w [...] wnosił o oddalenie skargi i umorzenie postępowania. Zaznaczył, iż program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobieganiu bezdomności zwierząt na terenie Gminy [...] jest dokumentem uchwalanym co roku w terminie do 31 marca każdego roku (obecnie do 31.03.2019 r.), zgodnie z ustawą o ochronie zwierząt z dnia 21 sierpnia 1997 r. (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1840). Obecnie prowadzone są przygotowania projektu nowego programu, w którym zostaną rozważone kwestie podniesione w skardze prokuratora. Projekt uchwały w tym zakresie zostanie przedstawiony na sesji Rady Gminy w miesiącu marcu 2019 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, zwana dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.). Do aktów takiego rodzaju należy zaliczyć zaskarżoną w niniejszej sprawie przez Prokuratora uchwałę. Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę organu jednostki samorządu terytorialnego stwierdza nieważność tej uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza możliwość stwierdzenia jej nieważności. Przepis ten pozostaje w związku z art. 91 ust. 1 u.s.g. stosownie do którego nieważna jest uchwała organu gminy sprzeczna z prawem. Wprowadzając sankcję nieważności, jako następstwa naruszenia prawa, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania tej sankcji. Zasadnym jest zatem sięgnięcie do przepisów u.s.g., gdzie przewidziano dwa rodzaje naruszeń prawa, które mogą być wywołane przez ustanowienie aktów uchwalanych przez organy gminy. Mogą to być naruszenia istotne lub nieistotne (art. 91 u.s.g.). Jednak i tu brak ustawowego zdefiniowania obu naruszeń, co stwarza konieczność sięgnięcia do stanowiska wypracowanego w tym zakresie w doktrynie i w orzecznictwie. Za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Do nich zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał. W judykaturze za istotne naruszenie prawa uznaje się takiego rodzaju naruszenia jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy prawnej do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenia procedury podjęcia uchwały. Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym. Nie jest zaś konieczne rażące naruszenie, warunkujące stwierdzenie nieważności decyzji, czy postanowienia, o jakim mowa w przepisie art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.). Istotne naruszenie prawa to uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 9 grudnia 2003 r. sygn. P 9/02). Jedną z form takiego istotnego naruszenia przepisów prawa jest wydanie aktu prawa miejscowego z przekroczeniem delegacji ustawowej (por. wyrok NSA z 11 lutego 1998 r., sygn. II SA/Wr 1459/97, wyrok WSA w Opolu z 4 października 2007 r., sygn. II SA/Op 344/07). Akty prawa miejscowego będące źródłem powszechnie obowiązującego prawa (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP), mogą być bowiem stanowione wyłącznie na podstawie i w granicach upoważnienia zawartego w ustawie, które określa też zasady i tryb wydawania tych aktów (art. 94 Konstytucji RP). Powyższa zasada konstytucyjna znalazła odzwierciedlenie w art. 40 ust. 1 u.s.g., który stanowi, że na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Uchwalając akt prawa miejscowego w oparciu o normę ustawową, organ stanowiący musi ściśle działać na podstawie i w granicach upoważnienia zawartego w ustawie (art. 94 Konstytucji), stąd niedopuszczalne jest dokonywanie wykładni rozszerzającej przepisów kompetencyjnych. W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, skarga w całości zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 15 u.s.g. do kompetencji rady gminy należy stanowienie uchwał w innych sprawach zastrzeżonych ustawami do kompetencji tego organu. Natomiast w myśl art. 11 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt zapewnienie opieki bezdomnym zwierzętom oraz ich wyłapywanie należy do zadań własnych gminy. Rada gminy wypełniając powyższy obowiązek, winna corocznie do 31 marca, w drodze uchwały, określić program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobieganie bezdomności zwierząt. Program ten powinien obejmować zagadnienia wymienione w art. 11a ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt do których w szczególności należą: zapewnienie bezdomnym zwierzętom miejsca w schronisku w schronisku dla zwierząt, opiekę nad wolno żyjącymi kotami, w tym ich dokarmianie, odławianie bezdomnych zwierząt, obligatoryjną sterylizację albo kastrację zwierząt w schroniskach dla zwierząt, poszukiwanie właścicieli dla bezdomnych zwierząt, usypianie ślepych miotów, wskazanie gospodarstwa rolnego w celu zapewnienia miejsca dla zwierząt gospodarskich oraz zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt. W programie rada gminy musi zamieścić wskazanie wysokości środków finansowych przeznaczonych na jego realizację oraz sposób ich wydatkowania, które w całości ponosi gmina. Mając na uwadze powyższe uregulowania należy stwierdzić, że organ podejmując uchwałę w przedmiocie programu opieki nad bezdomnymi zwierzętami i zapobiegania bezdomności zwierząt, nie może pominąć żadnego z elementów wskazanych w tych przepisach. Rada gminy jest bowiem zobowiązana do wyczerpania zakresu upoważnienia ustawowego poprzez uregulowanie wszystkich kwestii uznanych przez ustawodawcę za istotne. Uchwała podejmowana na podstawie art. 11a ustawy o ochronie zwierząt powinna zawierać wszystkie elementy wskazane w art. 11a ust. 1 pkt 1 - 8 jako elementy obligatoryjne ze skonkretyzowaniem ich treści. Program winien wskazywać sposób postępowania w określonych sytuacjach, konkretne podmioty odpowiedzialne za realizację poszczególnych zadań, jak również wielkość środków finansowych przeznaczonych na jego realizację. Należy zgodzić się, że zaskarżona uchwała nie uregulowała bądź uregulowała w sposób bardzo ogólny kwestie związane z obligatoryjną sterylizacją albo kastracją zwierząt w schroniskach, w tym wskazanie podmiotu odpowiedzialnego za to zadanie, niewskazanie podmiotu realizującego zadanie związane z usypianiem ślepych miotów oraz zadanie związane z zapewnieniem całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem dzikich zwierząt i domowych oraz sposobu wydatkowania środków przeznaczonych na realizację programu opieki nad zwierzętami. Faktycznie uchwała nie zawiera uregulowania kwestii obligatoryjnej sterylizacji albo kastracji zwierząt w schronisku ze wskazaniem podmiotu odpowiedzialnego. Brak również regulacji zadania w zakresie braku wskazania podmiotu odpowiedzialnego za zadanie związane z usypianiem ślepych miotów oraz zapewnieniem całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem dzikich zwierząt i domowych. Zapis wskazujący na gabinet lek. wet. J. J. nie precyzuje, czy opieka tego lekarza odnosi się również do usypiania ślepych miotów i zwierząt poszkodowanych w wypadkach drogowych z udziałem zwierząt. Nie został również spełniony wymóg określenia sposobu wydatkowania środków finansowych, bowiem nie wskazano konkretnych form i celów na które zostaną przeznaczone te środki. Z tych też względów biorąc za podstawę art. 147 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło