VIII SA/Wa 524/13
WyrokWSA w Warszawie2013-10-09
Skład orzekający: Cezary Kosterna, Justyna Mazur, Renata Nawrot
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy montaż farmy fotowoltaicznej o dużej mocy, składającej się z wielu paneli posadowionych na stelażach wbitych w grunt i podłączonych do sieci elektroenergetycznej w celu odsprzedaży energii, wymaga pozwolenia na budowę, czy też może być wykonany na podstawie zgłoszenia jako montaż wolno stojących kolektorów słonecznych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że farma fotowoltaiczna o dużej mocy, składająca się z wielu paneli posadowionych na stelażach wbitych w grunt i podłączonych do sieci elektroenergetycznej w celu odsprzedaży energii, stanowi budowlę w rozumieniu Prawa budowlanego i wymaga pozwolenia na budowę. Nie można jej traktować jako wolno stojących kolektorów słonecznych, które są zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę na podstawie art. 29 ust. 2 pkt 16 Prawa budowlanego, ponieważ tworzy ona całość techniczno-użytkową i jest trwale związana z gruntem w sposób zapewniający stabilność.Stan faktyczny
Spółka złożyła zgłoszenie zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na montażu farmy fotowoltaicznej o mocy 991 kW, składającej się z 71 stołów i 3960 paneli fotowoltaicznych, na działce w miejscowości J. Starosta R. wniósł sprzeciw, uznając, że inwestycja wymaga pozwolenia na budowę, ponieważ stanowi budowlę. Wojewoda utrzymał decyzję Starosty w mocy. Spółka zaskarżyła decyzję Wojewody, argumentując, że panele fotowoltaiczne należy traktować jak kolektory słoneczne, a montaż wolno stojących kolektorów nie wymaga pozwolenia na budowę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Protokolant Referent-stażysta Urszula Sieradz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2013 r. sprawy ze skargi [...] Polska sp. z o.o. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu do zamiaru wykonania robót budowlanych oddala skargę.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2013 r. Starosta R. (Starosta, organ I instancji), działając na podstawie art. 30 ust. 6 pkt 1 oraz art. 30 ust. 7 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm., zwana dalej p.b.) oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej k.p.a.), zgłosił sprzeciw w sprawie zgłoszenia robót niewymagających pozwolenia na budowę polegających na montażu paneli fotowoltaicznych o łącznej mocy 991 kW na działce
nr [...] w miejscowości J., obręb J., gmina P.
Uzasadniając decyzję organ I instancji wyjaśnił, iż w dniu [...] stycznia 2013 r. [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. (inwestor, skarżąca, spółka) dokonała zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na wykonaniu farmy fotowoltaicznej o mocy przyłączeniowej 990 kW, na działce nr [...] obręb J. w gminie P. Farma fotowoltaiczna składać ma się z 71 stołów, na których zamontowane zostanie 3 960 paneli fotowoltaicznych.
Analizując przedmiotowe zgłoszenie Starosta stwierdził, iż art. 29 ust. 2 pkt 16 p.b., stwierdzający, iż pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na montażu wolno stojących kolektorów słonecznych nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie. Wielkość i konstrukcja objętej zgłoszeniem farmy fotowoltaicznej wskazuje na zastosowanie art. 3 pkt 3 p.b. i zakwalifikowanie urządzenia reklamowego jako budowli (a jego połączenie z gruntem budową), co rodzi obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę. Istotne znaczenie ma tutaj wielkość obszaru planowanej inwestycji oraz możliwość połączenia z siecią energetyczną
w celach odsprzedaży energii elektrycznej do zakładu energetycznego, czyli uzyskanie warunków przyłączeniowych do sieci dla instalacji fotowoltaicznej.
Starosta wywiódł, iż wedle regulacji art. 30 ust. 7 pkt 4 p.b. organ może nałożyć w drodze decyzji o sprzeciwie obowiązek uzyskania pozwolenia na wykonanie robót budowlanych objętych obowiązkiem zgłoszenia, jeżeli ich realizacja może spowodować wprowadzenie, utrwalenie bądź zwiększenie ograniczeń lub uciążliwości dla terenów sąsiednich. Treść przepisu wskazuje na możliwość potencjalnego wystąpienia przedmiotowych okoliczności mogących spowodować powstanie takich okoliczności.
W jego ocenie w niniejszej sprawie konieczne jest przeprowadzenie postępowania
z udziałem wszystkich podmiotów, których interesy i prawa jako stron postępowania mogą nie być brane pod uwagę przy zgłoszeniu. Ponadto teren, na którym ma być zlokalizowana farma ulega całkowitemu przekształceniu z terenu rolnego, następuje zmiana sposobu zagospodarowania terenu, co wskazuje na potrzebę dokonania uzgodnień w tym zakresie z organami właściwymi w zakresie ochrony gruntów rolnych. Zatem wykonanie robót budowlanych w zakresie określonym przez inwestora winno być objęte obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę poprzedzonego uzyskaniem decyzji o warunkach zabudowy.
W odwołaniu wniesionym na powołane rozstrzygnięcie skarżąca wniosła
o uchylenie decyzji i przyjęcie zgłoszenia robót budowlanych. Wydanej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego i procedury, tj.:
1. art. 3 ust. 3 p.b. poprzez jego bezzasadne zastosowanie;
2. art. 29 ust. 2 pkt 16 w związku z art. 30 ust. 1 p.b., polegające na ich nie zastosowaniu, poprzez uznanie, że montaż wolno stojących paneli fotowoltaicznych wymaga uzyskania pozwolenia na budowę;
3. art. 77 k.p.a. poprzez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i w konsekwencji przyjęcie błędnej interpretacji p.b., które w swoich zapisach odnośnie zgłoszenia robot budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę nie wprowadza ograniczeń co do wielkości obszaru, na którym można wykonać montaż wolno stojących kolektorów słonecznych oraz nie wprowadza ograniczeń w zakresie dystrybucji energii, czy kierunku przepływu prądu;
4. zastosowanie art. 30 ust. 7 pkt 4 p.b. i zakwalifikowanie farmy fotowoltaicznej jako inwestycji wymagającej uzyskania pozwolenia na budowę poprzez wprowadzenie uciążliwości dla terenów sąsiednich w sytuacji, gdy z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2010 r., Nr 213, poz. 1397, zwane dalej rozporządzeniem z 2010 r.) przedmiotowa inwestycja (farma fotowoltaiczna) nie jest zakwalifikowana do przedsięwzięć mogących zawsze oraz potencjalnie oddziaływać na środowisko.
Skarżąca podniosła, iż panele fotowoltaiczne należy traktować tak jak kolektory słoneczne. Wskazała także, że planowana inwestycja będzie bezobsługowa, nie wymagająca budowy zaplecza socjalnego, ani infrastruktury wodno – kanalizacyjnej,
a w trakcie jej funkcjonowania nie będą powstawać odpady. Panele fotowoltaiczne nie są źródłem hałasu, ani zanieczyszczeń emitowanych do środowiska. Ogniwa fotowoltaiczne nie oddziaływają negatywnie na ludzi i zwierzęta, nie emitują hałasu, wielkość urządzeń i konstrukcji jest optymalna i jest praktycznie niewidoczna. Urządzenia będą wykorzystywać wyłącznie energię słoneczną i niewielkie ilości energii elektrycznej na własne potrzeb.
Wyjaśniła, iż planowane przedsięwzięcie polega na montażu wolno stojących kolektorów słonecznych (paneli fotowoltanicznych), których wysokość nie przekracza 3,0 m i nie ma wpływu na zabudowę i zagospodarowanie działek sąsiednich zgodnie
z rozporządzeniem z 2010 r. Z obowiązujących w tym zakresie przepisów wyraźnie wynika (art. 29 ust. 2 pkt 16 p.b.), iż tego rodzaju roboty budowlane nie wymagają pozwolenia na budowę, zatem Starosta nieprawidłowo ocenił materiał dowodowy sprawy, czym naruszył art. 77 k.p.a.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2013 r. Wojewoda [...] (Wojewoda, organ odwoławczy) biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 82 ust. 3 p.b., orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.
Po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy oraz przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie (art. 30 ust. 1, ust. 2, ust. 6 i ust. 7 pkt 4 oraz art. 29 ust. 2 pkt 16) organ odwoławczy podał, iż pozwolenia na budowę ani zgłoszenia nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na montażu wolno stojących kolektorów słonecznych. Ogniwa fotowoltaiczne należy traktować jak kolektory słoneczne, z uwagi na fakt, że oba te obiekty służą do pozyskiwania energii ze światła słonecznego, czyli tzw. energii alternatywnej i w związku z tym są przez organy właściwe w sprawach budowlanych traktowane jako tożsame. Wskazał, iż inwestor zamierza posadowić na gruncie 71 stołów pod moduły fotowoltaiczne. Stoły zakotwione zostaną bezpośrednio w gruncie za pomocą ocynkowanych słupów palowych na odpowiedniej głębokości, zaś uzyskana energia elektryczna odsprzedawana będzie do zakładu energetycznego. Ogniwa fotowoltaiczne podłączone do sieci elektroenergetycznej i służące do produkcji energii elektrycznej w celu dalszej dystrybucji (tzw. farma fotowoltaiczna), należy traktować jako budowę obiektu budowlanego, a co za tym idzie na jego realizację inwestor zobowiązany jest uzyskać pozwolenie na budowę. Dalej wskazano, że w celu zakwalifikowania ww. inwestycji jako obiektu budowlanego wystarczające jest podłączenie choćby jednego z ogniw fotowoltaicznych z siecią elektroenergetyczną, niezależnie od tego, czy będzie to ogniwo fotowoltaiczne wolnostojące, czy zamontowane na obiekcie budowlanym.
Odnosząc się do zarzutu odwołania w zakresie zakwalifikowania przez organ I instancji przedmiotowego obiektu jako budowli wskazał, że art. 3 pkt 3 p.b. zawiera przykładowy, nie zaś wyczerpujący katalog obiektów budowlanych stanowiących budowle. Są to obiekty wysoce zróżnicowane zarówno pod względem konstrukcyjnym
i gabarytowym, jak też funkcjonalnym. Niewątpliwie kolektor słoneczny nie jest żadną
z nich. Nie oznacza to jednak, że nie jest on budowlą w rozumieniu tego przepisu. Podał, iż art. 30 ust. 6 p.b. wymienia sytuacje, w których właściwy w sprawie zgłoszenia organ administracji architektoniczno-budowlanej ma obowiązek wnieść sprzeciw wobec zgłoszonego zamiaru wykonania obiektu lub robót budowlanych, a pkt 1 tego artykułu wyraźnie wskazuje przesłanki wydania decyzji zgłaszającej sprzeciw, które zaistniały
w omawianym przypadku, tj. gdy zgłoszenie dotyczy budowy lub wykonywania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budową.
W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wskazał na specyfikę postępowania w zakresie wydania decyzji o sprzeciwie na zgłoszenie zamiaru budowy lub wykonania robót budowlanych oraz tryb procedowania w tym postępowaniu.
Analizując przebieg postępowania przed organem I instancji, Wojewoda stwierdził, iż organ ten prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i trafnie ocenił zgłoszone przez inwestora roboty budowlane jako wymagające uzyskania decyzji
o pozwoleniu na budowę, co skutkowało uznaniem zgodności z prawem tej decyzji.
W skardze złożonej do sądu administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. Wydanemu rozstrzygnięciu postawiła zarzut naruszenia art. 30 ust. 6 pkt 1 w związku z art. 28 ust. 1 w związku z art. 29 ust. 2 pkt 16 p.b., poprzez przyjęcie, że "w przedmiotowej sprawie inwestor winien uzyskać pozwolenie na budowę bez względu, czy przedmiotowe panele fotowoltaiczne są obiektem wolnostojącym i stanowią jedną funkcjonalną całość, czy też są powiązane
z istniejącym wcześniej obiektem budowlanym", podczas gdy powyższe stwierdzenie pozostaje w rażącej sprzeczności z treścią art. 29 ust. 2 pkt 16 p.b., zgodnie z którym pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na montażu wolno stojących kolektorów słonecznych.
Skarżąca uznała, że jedynym istotnym zagadnieniem w przedmiotowej sprawie jest ustalenie normatywnej treści art. 29 ust. 2 pkt 16 p.b., zgodnie z którym pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na montażu wolno stojących kolektorów słonecznych. Stwierdziła, iż wedle regulacji p.b. kolektory słoneczne i fotowoltaiczne nie podlegają rozróżnieniu, gdyż w obu przypadkach służą do pozyskiwania energii ze światła słonecznego. Analizowany przepis używa nie zdefiniowanego wcześniej w ustawie pojęcia "montażu". Zasadna jest interpretacja tego pojęcia dokonana w komentarzu do ww. przepisu przez Z. Niewiadomskiego (publ. elektroniczna Legalis). "Instalowanie" może polegać zarówno na połączeniu różnych elementów w jedną całość umożliwiającą wykorzystanie konstrukcji zgodnie z jej przeznaczeniem, jak i zamontowaniu całej konstrukcji na jakimś obiekcie budowlanym. Jest to więc czynność o charakterze technicznym. Zatem montaż kolektora, to zarówno połączenie różnych elementów w jedną całość umożliwiającą wykorzystanie konstrukcji zgodnie z jej przeznaczeniem, jak i zamontowanie całej konstrukcji w gruncie.
Argumentowała, iż w przedmiotowej sprawie inwestycja polega na montażu paneli składających się z podstawy, tj. stelażu (stołu), na którym będą umieszczone moduły słoneczne. Polega zatem na montażu wielu kolektorów słonecznych, przy czym każdy z nich jest samodzielnym i zdolnym do działania systemem, nie połączonym konstrukcyjnie z innym systemem (między kolektorami występuje wolna przestrzeń). Powyższego nie zmienia fakt, że kolektory słoneczne będą podłączone do sieci elektroenergetycznej i energia uzyskiwana dzięki tym kolektorom będzie odsprzedawana zakładowi energetycznemu.
Kwestia przyłączenia obiektu budowlanego do sieci elektroenergetycznej została uregulowana odrębnie w art. 29 ust. 1 pkt 20 w związku z art. 29a p.b. Zgodnie z tymi przepisami pozwolenia na budowę nie wymaga m.in. budowa przyłączy elektroenergetycznych. Powyższe okoliczności nie mają tym samym żadnego znaczenia w zakresie oceny, czy obiekty są samodzielne i suwerenne, a tym samym, czy są obiektami wolno stojącymi. Przedmiotem wniosku jest bowiem wyłącznie montaż paneli fotowoltaicznych, a kwestia podłączenia ich do sieci będzie przedmiotem innego postępowania.
Uznała, iż z uwagi na treść powołanej regulacji nie jest konieczne uzyskanie przez inwestora pozwolenia na budowę dla robót budowlanych polegających na montażu paneli fotowoltaicznych, pod warunkiem, że panele te są obiektami wolno stojącymi, tj. takimi, które są samodzielnymi obiektami niezintegrowanymi
w jakikolwiek sposób z innym obiektem budowlanym. Nie ma natomiast znaczenia
w jaki sposób są zakotwiczone w gruncie, gdyż ustawa milczy w tym zakresie.
Podniosła nadto, iż celem ww. regulacji było ułatwienie inwestorom realizacji inwestycji w absolutnie "czystą" energię, nie emitującą jakichkolwiek negatywnych czynników, a do tego będącą całkowicie bezpieczną. Panele fotowoltaiczne nie emitują żadnego hałasu, promieniowania, substancji zapachowych i innych, a z uwagi na to, iż wykonane są w przeważającej części z krzemu nie ma problemów z ich utylizacją. Panele w żaden sposób nie mogą też wpłynąć na możliwość zagospodarowania nieruchomości sąsiednich.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej
i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Wskazać należy, iż na gruncie ustawy Prawo budowlane, zasadą jest, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 28 ust. 1 p.b.). Wyjątki od powyższej zasady określono w art. 29 – 31 p.b. Przepis art. 29 p.b. zawiera katalog obiektów i robót budowlanych, zwolnionych
z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a więc takich, do których nie będzie miała zastosowania ogólna zasada wyrażona w art. 28 ust. 1 p.b. Katalog ten ma formę listy zamkniętej (wyliczenie enumeratywne), a więc tylko określone nim obiekty i roboty nie wymagają pozwolenia na budowę. Jako że przepis ten zawiera wyjątki od zasady ogólnej, to w stosunku do niego niedopuszczalne jest stosowanie wykładni rozszerzającej (zob. Robert Dziwiński, Paweł Ziemski – Prawo budowlane. Komentarz – Wyd. ABC 2006 – Wydanie II Komentarz do art. 29).
Zgodnie z postanowieniami art. 30 ust. 6 pkt 1 p.b., właściwy organ wnosi sprzeciw, jeżeli zgłoszenie dotyczy budowy lub wykonywania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę (pkt 1), natomiast art. 30 ust. 7 pkt 4 stanowi, iż właściwy organ może nałożyć, w drodze decyzji, o której mowa w ust. 5, obowiązek uzyskania pozwolenia na wykonanie określonego obiektu lub robót budowlanych objętych obowiązkiem zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1, jeżeli ich realizacja może naruszać ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub spowodować wprowadzenie, utrwalenie bądź zwiększenie ograniczeń lub uciążliwości dla terenów sąsiednich (art. 30 ust. 7 pkt 4).
W niniejszej sprawie bezspornym jest iż, w dniu [...] stycznia 2013 r. spółka dokonała zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na wykonaniu farmy fotowoltaicznej o mocy przyłączeniowej 990 kW, na działce nr [...] obręb J. w gminie P. Farma fotowoltaiczna składać się ma z 71 stołów, na których zamontowane zostanie 3 960 paneli fotowoltaicznych. Sporna natomiast jest okoliczność, czy zasadnie – w myśl obowiązujących przepisów prawa do zgłoszenia – został wniesiony sprzeciw, tzn. czy roboty budowlane, których zamiar wykonania zgłosił inwestor wymagają uzyskania pozwolenia na budowę, bo nie zostały wyłączone
z obowiązku uprzedniego uzyskania takiej decyzji.
W ocenie Sądu podjęte przez organy obu instancji rozstrzygnięcia są prawidłowe. Powoływany przez skarżącą przepis art. 29 ust. 2 pkt 16 p.b., z którego wywodzi ona prawidłowość przedmiotowego zgłoszenia stanowi, że nie wymaga pozwolenia na budowę wykonywanie robót polegających na montażu wolno stojących kolektorów słonecznych. Chodzi w nim zatem o sytuację, w której zakres planowanych robót obejmuje wyłącznie przedmiot tam wskazany. Oczywistym jest, że każdy przypadek powinien być rozpatrywany w konkretnych okolicznościach sprawy
i właściwa ocena konkretnej sytuacji musi te okoliczności uwzględniać. Jeśli tak jak
w niniejszej sprawie, w wyniku wykonania zgłoszonych robót określonych jako montaż wolno stojących kolektorów słonecznych w ilości 3 960 sztuk ma powstać obiekt budowlany do produkcji i dystrybucji energii elektrycznej stanowiący całość techniczno--użytkową, to organ musiał powyższe uwzględnić, co uprawniało go do wniosku, że roboty te jako całość, nie zostały zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę.
Zwrócić uwagę należy, że według słownika języka polskiego pod red.
W. Doroszewskiego (http://sjp.pwn.pl) urządzenie to mechanizm lub zespół mechanizmów, służący do wykonania określonych czynności. Z opisu przedstawionego przez inwestora wynika, że panele fotowoltaiczne umieszczone będą na 71 stołach, które nie wymagają kotwienia do betonowych fundamentów, a zostaną zakotwione bezpośrednio w gruncie za pomocą stalowych ocynkowanych słupów palowanych, nie odpowiadają zatem temu pojęciu dlatego, że dopiero w połączeniu z innymi elementami mogłyby ewentualnie stanowić urządzenie. Istotne jest przy tym, że przedmiotem zgłoszenia nie były wyłącznie te panele lecz zespół elementów, który musiał zostać potraktowany jako budowla, skoro po ich wykonaniu i uzupełnieniu
o kolejne elementy stanowić będzie całość techniczno – użytkową, a więc będzie obiektem budowlanym.
Sąd podzielił wyrażone w skardze stanowisko inwestora w zakresie błędnego utożsamiania przez organ odwoławczy pojęć "instalacja" i "montaż". Pojęcie "instalacja" zostało przez ustawodawcę użyte w art. 29 ust. 2 pkt 6, 14, 15 i 17 p.b. Z regulacji art. 29 ust. 2 pkt 6 p.b. wynika, że pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych, z wyjątkiem usytuowanych na obiektach wpisanych do rejestru zabytków w rozumieniu przepisów
o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz z wyjątkiem reklam świetlnych
i podświetlanych usytuowanych poza obszarem zabudowanym w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym. W pkt 14 mowa jest o instalowaniu krat na obiektach budowlanych, zaś w pkt 15 o instalowaniu urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych
i instalacji radiokomunikacyjnych, na obiektach budowlanych. Jak z powyższego wynika użycie zwrotu instalowanie w treści powołanych przepisów wskazuje, że odnosi się ono do robót budowlanych, polegających na instalowaniu na obiektach budowlanych. Pogląd ten jest zgodny z prezentowanym w orzecznictwie sądowo-administracyjnym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1331/08, publ. LEX Nr 597199 i z dnia 4 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 427/10, publ. LEX Nr 1080284). Z kolei art. 29 ust. 2 pkt 17 p.b. dotyczy instalowania kabli telekomunikacyjnych w kanalizacji kablowej. W tych okolicznościach brak jest podstaw do stwierdzenia, aby pojęcie instalowania odnosiło się do wykonywania odrębnego obiektu budowlanego.
Odmiennie należy rozumieć pojęcie "montażu" w znaczeniu wskazanym w art. 29 ust. 2 pkt 16 p.b. Ustawodawca posłużył się tym terminem mówiąc o montażu wolno stojących kolektorów słonecznych. Użycie słowa "montaż", jako terminu odmiennego od użytego w art. 29 ust. 2 pkt 6, 14, 15 i 17 p.b. "instalowanie", jak również definicja słownikowa tego terminu: "składanie, zespalanie części jakiegoś przedmiotu, urządzenia" ( "Wielki słownik poprawnej polszczyzny" pod red. Andrzeja Markowskiego, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2008, s. 557) wskazują na zamiar rozróżnienia omawianych robót budowlanych w odniesieniu do odrębnego obiektu budowlanego. Nie ulega zatem wątpliwości, iż użycie terminu "montaż" w treści art. 29 ust. 2 pkt 16 p.b. wskazuje na odniesienie do odrębnego obiektu budowlanego. Roboty budowlane wskazane w art. 29 ust. 2 pkt 16 p.b. nie podlegają obowiązkowi uzyskania pozwolenia na budowę, jeśli stanowić mają wolno stojący zestaw. Wedle regulacji art. 30 ust. 1 pkt 2 p.b. określone ww. przepisem roboty budowlane nie wymagają także zgłoszenia, nie zostały bowiem wymienione w tym punkcie jako wymagające takiego zgłoszenia. Przepis ten, jako wymagające zgłoszenia wymienia roboty budowlane wskazane w art. 29 ust. 2 pkt 1, 4-6 oraz 9-13.
Zdaniem Sądu analiza powołanych wyżej obowiązujących w przedmiotowej materii przepisów prowadzi do wniosku, iż jedynie zgłoszenia, a nie pozwolenia na budowę wymagają nieskomplikowane technicznie, mniejsze zamierzenia budowlane. Tym samym zgłoszenia zamiaru przystąpienia do robót budowlanych polegających na montażu wolno stojących kolektorów słonecznych w ilości 3 960 sztuk, o łącznej mocy całkowitej 991 kW i maksymalnej mocy przyłączeniowej 990 kW, stanowić będzie instalację fotowoltaiczną podłączoną do sieci elektrycznej, nie można potraktować jako spełniającego przesłanki z art. 29 ust. 2 pkt 16 p.b., co do którego, jak wskazano wyżej, ustawodawca nie przewidział konieczności dokonania chociażby zgłoszenia. Jednocześnie nie ulega wątpliwości, iż wskazane w zgłoszeniu zamierzenie spełnia wszelkie przesłanki budowli, o jakiej mowa w art. 3 pkt 3 p.b.
W myśl art. 3 pkt 3 w związku z art. 3 pkt 1 lit. b) p.b., budowla jest obiektem budowlanym stanowiącym całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami
i urządzeniami, nie będącym budynkiem lub obiektem małej architektury. Przepis ten (art. 3 pkt 3), określający negatywną definicję budowli nie stanowi wyczerpującego katalogu obiektów budowlanych stanowiących budowle. Wskazuje na przykłady obiektów zróżnicowanych konstrukcyjnie, gabarytowo oraz funkcjonalnie. Brak wskazania kolektora słonecznego wśród wymienionych przykładów nie oznacza, że nie jest on budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 p.b. Cechy podobieństwa w tej mierze do pojedynczych kolektorów słonecznych noszą niewątpliwie określone tym przepisem, wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z systemem kolektorów słonecznych, tworzących instalację fotowoltaiczną, co z uwagi na tworzenie całości techniczno-użytkowej spełnia przesłanki z art. 3 pkt 3 i art. 3 pkt 1 lit. b) p.b.
Brak jest też podstaw do uznania, że cechą budowli jest trwałe związanie
z gruntem, podczas gdy kolektory fotowoltaiczne objęte zgłoszeniem nie są posadowione na jakimkolwiek fundamencie, a jedynie umieszczone na prostym systemie profili metalowych wbitych w ziemię. Z treści art. 3 pkt 3 p.b. nie wynika, że trwałe związanie z gruntem jest decydujące dla oceny spełniania definicji budowli. Przykład takiej budowli stanowią tymczasowe obiekty budowlane niepołączone trwale
z gruntem wymienione w art. 29 ust. 1 pkt 12 p.b. Jako nie będące ani budynkami wobec braku cechy trwałego związania z gruntem, o której mowa w art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, ani obiektami małej architektury, podlegają zakwalifikowaniu do budowli.
W ocenie Sądu zgłoszony przez skarżącą system kolektorów słonecznych stanowi trwale związaną z gruntem budowlę. Dla przyjęcia trwałego związania
z gruntem nie ma bowiem znaczenia okoliczność posiadania przez obiekt fundamentów, czy wielkość zagłębienia w gruncie. Istotne jest, czy posadowienie obiektu jest na tyle trwałe, żeby zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie na inne miejsce (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 11 maja 2012 r., II OSK 323/11, publ. LEX Nr 1223296 i z dnia 18 maja 2011 r., II OSK 839/10, publ. LEX Nr 992645). Nie ulega wątpliwości, że stalowo-aluminiowa konstrukcja stołów do montażu paneli, która jak wynika z opisu technicznego dołączonego do zgłoszenia ma być wbita w ziemię na głębokość około 1 m bez fundamentów, ma zapewnić konstrukcji stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie, czy przemieszczenie na inne miejsce. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, iż trafny jest pogląd o braku trwałego związania z gruntem objętego zgłoszeniem systemu kolektorów słonecznych.
W tym kontekście za nietrafny uznać należy argument skargi dotyczący naruszenia art. 29 ust. 2 pkt 16 w związku z art. 30 ust. 1 p.b. poprzez niezastosowanie tych przepisów i uznanie, że montaż systemu wolno stojących kolektorów słonecznych stanowi wykonywanie robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, podczas gdy, zdaniem skarżącej, należy on do kategorii robót budowlanych wymienionych w art. 29 ust. 2 pkt 16 p.b., przez co nie wymaga pozwolenia na budowę, a jedynie zgłoszenia. Pogląd ten jest sprzeczny z wynikającym z powyższych rozważań, bowiem jak wynika z treści art. 30 ust. 1 pkt 2 p.b. roboty budowlane wskazane w art. 29 ust. 2 pkt 16 p.b. nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę ani zgłoszenia.
Ponadto brak jest podstaw do uznania, iż wskazane w zgłoszeniu zamierzenie spełnia przesłanki z art. 29 ust. 2 pkt 16 p.b. Jednocześnie stanowi budowlę, co do której zastosowanie ma zasada konieczności uzyskania pozwolenia na budowę wyrażona w art. 28 ust. 1 p.b. Brak jest bowiem w przepisach ustawy wyłączenia wskazanej w zgłoszeniu inwestycji od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Tym samym w niniejszej sprawie organy obu instancji prawidłowo uznały, iż sporna inwestycja wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, mimo, iż nie wszystkie argumenty wskazane w uzasadnieniach wydanych decyzji zasługują na uznanie. Powyższe obligowało organ do wniesienia sprzeciwu od dokonanego przez skarżącą zgłoszenia w oparciu o treść art. 30 ust. 6 pkt 1 p.b.
Na ocenę legalności zaskarżonej decyzji nie ma wpływu uchybienie organu odwoławczego polegające na braku odniesienia się do zawartych w uzasadnieniu decyzji organu I instancji wywodów dotyczących zamiaru realizowania inwestycji
w kontekście planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego, a jedynie odniesienie się do regulacji dotyczącej rodzajów gruntów podlegających wyłączeniu z produkcji rolnej. Jak wynika z zaskarżonej decyzji podstawą wniesienia sprzeciwu było ustalenie konieczności uzyskania przed przystąpieniem do zamierzonych robót budowlanych pozwolenia na budowę, to jest art. 30 ust. 6 pkt 1 p.b.
Analizując przedmiotową sprawę Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego, czy też postępowania, które skutkowały by uchyleniem, bądź stwierdzeniem nieważności podjętych decyzji.
Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło