VIII SA/Wa 526/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Małgorzata Leśniewska - po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić przyznania P. M. prawa pomocy w żądanym zakresie. P. M. (dalej skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Po wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, a jego aktualna sytuacja finansowa jest bardzo zła. Przeciwko niemu prowadzonych jest kilkanaście postępowań egzekucyjnych, bieżące dochody nie są wystarczające na pokrycie kosztów utrzymania, dlatego też wzrasta zadłużenie z tytułu czynszu w spółdzielni mieszkaniowej. Z powodu zadłużenia skarżący zakończył prowadzenie działalności gospodarstwa rolnego. Miesięczny dochód skarżącego to [...] zł netto (z tytułu trzech umów – skarżący przedstawił zaświadczenia pracodawców potwierdzające wysokość otrzymywanego wynagrodzenia). Zobowiązania i stałe wydatki skarżącego wynoszą łącznie [...] zł, w tym czynsz – [...] zł, opłata za energię elektryczną – ok. [...] zł, wyżywienie [...] zł, opłaty za media – [...] zł, środki czystości i lekarstwa [...] zł. Ponadto skarżący podał, że posiada udziały w spółkach cywilnych oraz prawa handlowego o łącznej rzeczywistej wartości [...] zł, jak również nieruchomości, zajęte przez komornika. Z uwagi, iż złożone oświadczenie było niewystarczające do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżących, na podstawie zarządzenia referendarza sądowego wezwano skarżącego do nadesłania: a) zeznania podatkowego za rok 2016 ewentualnie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie; b) wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy; c) dokumentu potwierdzającego prowadzenie wobec skarżącego postępowań egzekucyjnych oraz istniejące zadłużenia; d) dokumentów potwierdzających wysokość udziałów skarżącego w spółkach cywilnych i prawa handlowego. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący złożył jedynie zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego (z którego wynika, że nie wpłynęło do tutejszego Urzędu zeznanie podatkowe skarżącego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2016 r.), wyciąg z rachunku bankowego potwierdzający zadłużenie na kwotę [...] zł. Skarżący wyjaśnił, że dokumentów dotyczących zajęć komorniczych nie posiada, gdyż zajęcia te są nawet sprzed 7 lat, ponadto od 2012 r. spółki cywilne zakończyły działalność gospodarczą, a wysokość udziałów jaskie posiada w spółkach widnieje jedynie na umowach spółek, którymi nie dysponuje. W myśl art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny (pkt 2). Zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek osoby fizycznej o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, jak również dane o stanie rodzinnym. Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Nie ulega wątpliwości, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, świadczy o tym użycie przez ustawodawcę w art. 246 § 1 jak i § 2 p.p.s.a. określenia "gdy wykaże". W orzecznictwie sądów administracyjnych, jak również w doktrynie określenie to rozumiane jest jako obowiązek wnioskodawcy udowodnienia, przekonania Sądu, że znajduje się w sytuacji określonej w ww. przepisach (postanowienia NSA: z dnia 1 sierpnia 2017 r. sygn. akt II OZ 770/17, z dnia 29 marca 2017 r. sygn. akt II GZ 242/17, z dnia 9 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 713/09). W ocenie referendarza sądowego wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący wykonał bowiem zarządzenie referendarza sądowego w sposób wybiórczy i niepełny. Nie przedstawił dokumentów dotyczących: prowadzenia wobec skarżącego postępowań egzekucyjnych, wysokości udziałów w spółkach cywilnych, jak również w spółkach prawa handlowego. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że sytuacja majątkowa skarżącego była również badana w sprawie o sygn. VIII SA/Wa 251/17 czy VIII SA/Wa 1115/16. W sprawie o sygn. akt VIII SA/WA 251/17 zwrócono uwagę, iż skarżący pełni funkcję Prezesa Zarządu w kilkunastu spółkach prawa handlowego oraz przyznawanych płatnościach (według wykazu beneficjentów Wspólnej Polityki Rolnej udostępnionego przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi). Skarżący zaś w niniejszej sprawie wezwany do wskazania wysokości udziałów w spółkach prawa handlowego nie złożył stosownego oświadczenia, jak również nie ujawnił informacji na temat pełnionych funkcji w spółkach prawa handlowego oraz tego, czy funkcje te pełni za wynagrodzeniem czy nieodpłatnie. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęty został pogląd, że niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2017 r. sygn. akt I OZ 2123/16, z dnia 17 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OZ 873/16). Wobec powyższego niespójne, złożone w sposób wybiórczy oświadczenia skarżącego nie odnoszą się do jego rzeczywistej sytuacji majątkowej, co czyni niemożliwym dokonanie oceny możliwości płatniczych skarżącego a tym samym uznanie, że skarżący w niniejszej sprawie wykazał, że wystąpiła ustawowa przesłanka do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.