VIII SA/Wa 570/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2018 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] Sp. z o. o. z siedzibą w B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] Sp. z o. o. z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] czerwca 2017 r. [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2007 r. postanawia odmówić skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Strona skarżąca, [...] Sp. z o. o. z siedzibą w B., po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w wysokości 200 zł, wystąpiła w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, z uwagi na brak środków finansowych. We wniosku wskazano, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł, a z uwagi na obliczanie bilansu za ostatni rok obrotowy nie można podać wartości środków trwałych ani wysokości zysku lub strat. Podniesiono, że spółka nie posiada rachunku bankowego. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Użyty w przepisie zwrot "gdy wykaże" jednoznacznie wskazuje, iż to na osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ubiegającej się o przyznanie prawo pomocy ciąży obowiązek wykazania, że na datę złożenia wniosku spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Instytucja prawa pomocy jest bowiem wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Nadto, należy podkreślić, że z brzmienia art. 246 § 2 powołanej ustawy wynika, iż rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego przez osobę prawną, inaczej niż jest to w przypadku wniosku osoby fizycznej, ma charakter uznaniowy (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2014 r., sygn. akt I FZ 147/14, LEX nr 1484736). W orzecznictwie podnosi się, że uwzględnienie takiego wniosku pozostaje fakultatywne nawet wówczas, gdy spełnione są przesłanki określone w art. 246 § 2. Rozważając zasadność przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w niniejszej sprawie, w pierwszym rzędzie należy zauważyć, że ubiegając się o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, osoba prawna (inna jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), powinna wykazać nie tylko, że nie posiada adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale również, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2008 r., str. 587). W aktualnym orzecznictwie przesądzony jest pogląd, że strona skarżąca, działająca w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, może pokryć koszty sądowe przez żądanie dopłat od wspólników (patrz. postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 1543/13, LEX nr 1422842). W sytuacji zatem, gdy spółka nie dysponuje środkami pieniężnymi niezbędnymi do opłacenia takich koniecznych wydatków, udziałowcy spółki mają możliwości prawne wesprzeć finansowo utworzony przez nich podmiot prawa, poprzez dofinansowanie działalności spółki. Brak takich działań ze strony udziałowców spółki w żaden sposób nie uzasadnia udzielenia przez państwo spółce bezzwrotnej pomocy finansowej na prowadzenie postępowań sądowych. Brak jest bowiem racjonalnego uzasadnienia dla przerzucania tych kosztów na podatników, poprzez ich pokrycie ze środków publicznych. Ocena sytuacji majątkowej spółki musi uwzględniać nie tylko to, czy strona ma środki na koszty postępowania na koncie czy w kasie oraz czy ma majątek, ale również czy podejmowała i podejmuje wszelkie niezbędne działania celem pozyskania środków finansowych niezbędnych dla ponoszenia kosztów sądowych (por. postanowienia NSA: z dnia 1 stycznia 2008 r., II OZ 266/08, LEX nr 479009, oraz z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt I GZ 62/08, LEX 477828) - postanowienie WSA w Lublinie z dnia 1 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Lu 382/17. Przenosząc te rozważania na grunt sprawy niniejszej należy podkreślić, że strona skarżąca nie wykazała, iż udziałowcy nie mogą wspomóc jej dopłatami. Nie można więc przyjąć, że wnioskujący podmiot podjął wszelkie niezbędne działania mające na celu pozyskanie środków finansowych koniecznych dla poniesienia kosztów sądowych niniejszego postępowania. Nadto, stosownie do złożonego formularz PPPr strona skarżąca, oprócz oświadczenia, że nie posiada środków finansowych do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi, w żaden sposób nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów sądowych. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 254 § 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak w sentencji.