VIII SA/Wa 575/21
WyrokWSA w Warszawie2021-10-28
Skład orzekający: Leszek Kobylski, Iwona Szymanowicz- Nowak, Justyna Mazur
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 jest zasadna, gdy rolnik wypowiedział umowy dzierżawy gruntów, a organy administracji stwierdziły stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że odmowa przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 była zasadna z dwóch powodów: po pierwsze, skarżący nie zrealizował w pełni 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, ponieważ wypowiedział umowy dzierżawy gruntów w trakcie trzeciego roku realizacji zobowiązania, a po drugie, organy administracji prawidłowo stwierdziły, że skarżący, w porozumieniu z wydzierżawiającym, stworzył sztuczne warunki do uzyskania płatności, aby obejść przepisy dotyczące modulacji płatności i uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia.Stan faktyczny
Skarżący Z. Ł. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013. W trakcie realizacji zobowiązania wypowiedział umowy dzierżawy gruntów. Organy ARiMR odmówiły przyznania płatności, stwierdzając nie tylko brak realizacji zobowiązania z powodu utraty posiadania gruntów, ale również stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia, co było wynikiem skoordynowanych działań z wydzierżawiającym W. G. i powiązanymi podmiotami. Po wieloletnim postępowaniu administracyjnym i sądowym, skarżący wniósł skargę do WSA w Warszawie na decyzję Dyrektora OR ARiMR utrzymującą w mocy decyzję o odmowie przyznania płatności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak, Sędzia WSA Justyna Mazur, , Protokolant Sekretarz sądowy Dominika Jeromin, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2021 r. w Radomiu sprawy ze skargi Z. Ł. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 oddala skargę.
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga na decyzję z dn. 29 kwietnia 2021r. Nr [...] Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji w [...] (dalej jako: "Dyrektor OR ARiMR", "organ odwoławczy"), na podstawie której ww. organ po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez Z. Ł. ( dalej także jako: "skarżący", "strona") od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dn. 2 lutego 2021r. Nr [...] o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 – orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
Powyższa decyzja została wydana po przeprowadzeniu postepowania w toku którego ustalono następujący stan faktyczny i prawny sprawy:
W dniu 15.05.2013 r. Z. Ł. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 r. wraz z załącznikami graficznymi oraz deklaracją pakietów rolnośrodowiskowych.
We wniosku producent zadeklarował działki rolne w ramach realizowanego pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne w wariancie:
- 2.1 Uprawy rolnicze, dla których zakończono okres przestawiania do powierzchni 95,83 ha;
- 2.3 Trwałe użytki zielone, dla których zakończono okres przestawiania do powierzchni 27,72.
W dniu 18.07.2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło pismo strony, w którym Z. Ł. informuje organ o wypowiedzeniu umowy dzierżawy gruntów dotyczącej działek ewidencyjnych o numerach [...], [...], [...] o łącznej powierzchni 135,0299 ha uniemożliwiającym dalszą realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego na tych gruntach.
Do pisma dołączono kopię Wypowiedzenia sporządzonego przez W. G. z dniu 01.07.2013 r. Umowy dzierżawy dotyczącej działek [...], [...] i [...]. Powodem wypowiedzenia umowy była zmiana koncepcji prowadzonego gospodarstwa będąca następstwem nieprzewidzianego czynnika, na który W. G. nie miał wpływu.
W dniu 25.03.2014 r. Kierownik BP ARiMR w [...] wydał decyzję nr [...], na mocy której odmówił wnioskodawcy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, w oparciu o art. 30 rozporządzenia Rady WE nr 73/2009 ze względu na ustalenie przez organ I instancji stworzenia przez wnioskodawcę sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia.
W wyniku złożonego odwołania od decyzji Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał w dniu 13.06.2014 r. decyzję nr [...], na mocy której uchylił skarżoną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. W ocenie organu odwoławczego w celu wykazania okoliczności, o których mowa w art. 30 rozporządzenia 73/2009, konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i zbadanie więzi prawnych, ekonomicznych, personalnych pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne a następnie zweryfikowanie czy istniała zamierzona koordynacja pomiędzy tymi osobami, tu – W. G. (wydzierżawiającym) i Z. Ł. (dzierżawcą).
Rozpatrując sprawę ponownie Kierownik BP ARiMR wydał w dniu 25.06.2014 r. Postanowienie nr [...], na mocy którego włączył do akt sprawy niniejszego postępowania protokół z przesłuchania świadka w dniu 6 maja 2014 r. W. G. na okoliczność ustalenia posiadania gruntów w postaci działek ewidencyjnych o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] (woj. [...], powiat [...], gm. [...], obręb [...]) zgłaszane do płatności przez W. T. w 2013r. oraz na działkach nr [...] i [...] (woj. [...], powiat [...], gm. [...], obręb [...]), [...],[...],[...] (woj. [...], powiat [...], gm. [...], obręb [...]) i [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] (woj. [...], powiat [...], gm. [...], obręb [...]) zgłoszone do płatności na rok 2013 przez C. F.
W. G. zeznał, że według ustnych ustaleń działki te po wypowiedzeniu umów dzierżawy były nadal użytkowane przez dzierżawców, którzy zebrali swoje plony, a jesienią przygotowali grunt do użytkowania na przyszły rok. W roku 2014 dzierżawcy ci na grunt już nie wchodzili. Płatności były natomiast przekazywane na konto W. G., który był również pełnomocnikiem każdego z dzierżawców.
W dniu 21.07.2014 r. Kierownik BP ARiMR w [...] wydał w sprawie decyzję nr [...], na mocy której odmówił wnioskodawcy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013. Powodem odmowy przyznania płatności było w ocenie organu ARiMR zaprzestanie przez wnioskodawcę prowadzenia działalności rolniczej na dzierżawionych gruntach, zaś zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie zostało przejęte.
W dniu 14.11.2014r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] wydał decyzję nr [...], w której uchylił w całości skarżoną decyzję organu I instancji i odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 Z. Ł. Organ odwoławczy, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, stwierdził, że w niniejszej sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków do otrzymania płatności aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia, co na mocy art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji UE nr 65/20! I skutkuje odmową przyznania płatności.
Wyrokiem z 6 maja 2015 r. sygn. akt I SA/Bk 162/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] uchylił skarżoną decyzję Dyrektora [...] OR ARiMR w [...] z 14.11.2014 r. nr [...]. W ocenie WSA organ odwoławczy dopuścił się naruszenia przepisów postępowania - art. 15 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich - które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podniósł m.in., że organ odwoławczy nie może orzekać w zakresie innym, niż to uczynił przed nim organ pierwszoinstancyjny. Zmiana podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej prowadzi do zmiany przedmiotowej tożsamości sprawy. Oznacza to naruszenie zasady dwuinstancyjności rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Sąd zauważył, iż organ odwoławczy - po raz pierwszy w toku prowadzonego postępowania administracyjnego - uznał, że w sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania nienależnego wsparcia. Takie działanie w oczywisty sposób narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
W dniu 10.07.2015 r. Dyrektor [...] OR ARiMR wydał decyzję nr [...] na mocy której uchylił skarżoną decyzję organu I instancji nr [...] z 21.07.2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Zdaniem organu odwoławczego rozpatrując sprawę ponownie konieczne będzie rozpatrzenie zgromadzonego materiału dowodowego pod kątem prowadzenia przez Pana Z. Ł. samodzielnej działalności rolniczej oraz ustalić czy w przedmiotowej sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania płatności, w wyniku obejścia kryteriów dostępu do pomocy w ramach danego programu pomocowego w zakresie maksymalnego limitu pomocy dla jednego wnioskodawcy.
W dniu 19.11.2015 r. w związku ze zmianą adresu zamieszkania wnioskodawcy, akta sprawy przekazano do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...].
W dniu 16.08.2016 r. Kierownik BP ARiMR w [...] wydał w sprawie decyzję nr [...], na mocy której odmówił wnioskodawcy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013.
Zdaniem organu I instancji, Z. Ł. utracił posiadanie gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności, bowiem jak wynika z pisma złożonego przez stronę postępowania w dniu 18.07.2013 r. umowa dzierżawy na działki o numerach [...], [...], [...] oraz [...] i [...] została wypowiedziana. Organ wskazuje ponadto, że według oświadczenia rolnika z dnia 16.07.2014 r. działalność rolnicza na tych gruntach prowadzona była do końca 2013 roku, po zebraniu plonów grunt został zaorany i przekazany następnie właścicielowi, zaś samo zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie zostało przekazane.
Organ I instancji wskazał również, że w jego ocenie fakt wypowiedzenia umowy dzierżawy nie może być potraktowany jako siła wyższa lub nadzwyczajna okoliczność, która nie mogła być przewidziana przez rolnika w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Zdaniem organu rolnik podejmujący 5-letnie zobowiązanie na dzierżawionych działkach powinien mieć na względzie, że umowa może być wypowiedziana i zabezpieczyć się przed ryzykiem jej zerwania. Umowy zawarte z Z. Ł. zostały zawarte na okres 10 lat z zastrzeżeniem, że mogą być zerwane za pisemnym ich wypowiedzeniem.
Dalej organ I instancji wskazał, że zgodnie z § 39 rozporządzenia MRiRW z 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013, poz. 361 z późn. zm.) płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niespełnieniem warunków przyznania płatności określonych w rozporządzeniu.
Na skutek wniesionego odwołania, w dniu 26.10.2016 r. Dyrektor [...] OR ARiMR decyzją [...] uchylił skarżoną decyzję organu I instancji nr [...] z 16.08.2016 r.
Następnie WSA w Warszawie wyrokiem z 3 sierpnia 2017 r. sygn. akt VIII SA/Wa 39/17 oddalił skargę strony na decyzję [...]. Z kolei wyrokiem NSA z 25.09.2020 r. sygn. akt I GSK 493/18 oddalono skargę kasacyjną wniesioną przez Z. Ł. od wyroku WSA z 03.08.2017 r. sygn. akt VIII SA/Wa 39/17.
W dniu 02.02.2021 r. Kierownik BP ARiMR w [...], działając na podstawie wydał w sprawie decyzję nr [...], na mocy której odmówił wnioskodawcy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013.
Jako podstawę prawną organ I instancji wskazał art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013, poz. 173), art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z2012, poz. 86), §2, §3, §5, §6, §7, §9, §10, §11, §12, §14, §20, § 21, §26 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013, poz. 361 z późn. zm.) w związku z art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012, poz. 1164), art. 4 ust. 6 oraz ust. 8, art. 10 ust. 1, art. 11 ust. 5, art. 16 ust. 5, ust. 6, ust. 7, art. 17 ust. 5, ust. 7, art. 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28.01.2011), art. 15 ust. 1, art. 17 i art. 26 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki Polnej (...) (Dz. Urz. UE L 30/16 z 31.01.2009 r.), art. 12 ust. 1 lit. d i ust. 3, art. 23, art. 72 ust. 1, ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316/65 z 02.12.2009), § 2, § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 kwietnia 2010 r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności, oraz procentowej wielkości zmniejszenia płatności bezpośredniej, płatności cukrowej lub płatności do pomidorów (Dz. U. z 2010 r. Nr 67, poz. 434 z późn. zm.), oraz art. 104 k.p.a.
Powodem odmowy przyznania pomocy na rok 2013 było nie zrealizowanie przez stronę zobowiązania rolnośrodowiskowego w całym okresie od 15 marca 2013 roku do 15 marca 2014 roku. Ponadto organ ARiMR stwierdził, że w rozpatrywanym przypadku doszło do stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia, co na mocy art. 4 ust.8 rozporządzenia UE nr 65/201 i co również skutkuje odmową przyznania pomocy w rozpatrywanym przypadku.
We wniesionym odwołaniu, skarżący, wnosząc i uchylenie decyzji organu I instancji, zarzucił naruszenie:
Przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 79 § 2 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a. w zakresie prawa do czynnego udziału Odwołującego w postępowaniu oraz zasady bezpośredniości, a także 6 k.p.a. - zasady praworządności oraz art. 8 § 1 k.p.a. - zasady pogłębiania zaufania do obywateli z uwagi na:
- oparcie ustaleń w sprawie na dowodach zgromadzonych w innych postępowaniach administracyjnych, w których Odwołujący nie był stroną i nie brał w nich udziału, w sytuacji, gdy nie było żadnych przeszkód do oparcia ustaleń wyłącznie na przeprowadzeniu dowodów bezpośrednich,
- oparcie ustaleń na dowodach w ogóle nie włączonych w poczet materiału dowodowego
co skutkowało naruszeniem prawa Odwołującego do czynnego udziału w przesłuchaniu świadków, oraz prawa do zadawania im pytań, a w konsekwencji spowodowało oparcie ustaleń na dowodach w ogóle nie dotyczących osoby Odwołującego, pozostających na bardzo dużym poziomie ogólności, dających pole do poczynienia ustaleń niezgodnych z prawdą materialną, nadinterpretacji i arbitralnych sądów o stworzeniu przez Odwołującego sztucznych warunków w celu uzyskania pomocy;
2) art. 77 § 2 k.p.a. poprzez zaniechanie wydania postanowienia w przedmiocie zakresu postępowania dowodowego z wymienieniem dopuszczenia jako środków dowodowych akt innych postępowań administracyjnych, w których Odwołujący nie był stroną i nie w nich brał udziału, a które Organ uznał za podstawę swojego rozstrzygnięcia;
3) art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie dokonania swobodnej oceny materiału dowodowego oraz przyjęcie ustaleń wzajemnie sprzecznych, prowadzących w efekcie do błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez uznanie, że Odwołujący nie prowadził działalności rolniczej samodzielnie, a jego gospodarstwo zostało zarejestrowane w systemie ewidencji producentów jedynie w celu sztucznego podziału gruntów będących w faktycznym posiadaniu W. G., podczas gdy prawidłowo oceniony materiał dowodowy potwierdza że:
- Odwołujący posiadał gospodarstwo rolne, decydował o rodzaju upraw, zlecał prace polowe w tym gospodarstwie, decydował o sposobie rozliczeń z wykonawcami prac polowych, ponosił ryzyko finansowe i produkcyjne związane z prowadzoną działalnością rolniczą,
- materiał dowodowy potwierdza, że pomiędzy Odwołującym a W. G. nie występowała zamierzona koordynacja, a celem zawarcia umowy dzierżawy nie była chęć uzyskania płatności sprzecznych z celami wsparcia, lecz zamiar prowadzenia przez Odwołującego na własnych rachunek i ryzyko działalności rolniczej na gruntach oddanych mu w posiadanie;
- Odwołujący prowadził działalność rolniczą również na gruntach, dzierżawionych od M. B.,
- Odwołujący w momencie zawarcia umów dzierżawy nie miał żadnych powiązań z [...] sp. z o.o., a także z P. F., któremu zlecał prace polowe w swoim gospodarstwie, ani z D. N., któremu również zlecał czynności z tego zakresu,
- prowadzenie gospodarstwa rolnego nie wiąże się każdorazowo z posiadaniem zwierząt hodowlanych, rozbudową infrastruktury gospodarczej, utworzeniem siedliska, zaplecza technicznego - powszechne jest zawieranie z innymi podmiotami umów na realizację usług niezbędnych do produkcji rolnej bez ponoszenia znacznych nakładów finansowych na zakup kosztownego sprzętu rolniczego, co jest racjonalne zwłaszcza, w przypadku podmiotów prowadzących wyłącznie produkcję roślinną
co czyni nieuzasadnionym zarzut stworzenia przez Odwołującego sztucznych warunków w celu uzyskania płatności;
- poczynienie nieprawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie rzekomych powiązań pomiędzy Odwołującym, W. G. i [...] sp. z o.o. oraz celowego wykorzystania tych powiązań z zamiarem stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania pomocy, w sytuacji, gdy żaden materiał dowodowy tych arbitralnych ustaleń nie potwierdza, zwłaszcza biorąc pod uwagę fakt, że W. G. nie był jedyną osobą wydzierżawiającą grunty Odwołującemu, co stoi w sprzeczności z arbitralną oceną Organu, iż Odwołujący stworzył sztuczne warunki w celu uzyskania płatności;
4) naruszenie art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., 80 k.p.a. i art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, poprzez dowolne ustalenie, że zapłata plonami za pracę maszyn z operatorami dowodzi rezygnacji przez Odwołującego z dochodów z działalności rolniczej, podczas gdy, po pierwsze teza o rezygnacji z dochodów z plonów wymagałaby określenia i porównania ekonomicznej wartości pozyskiwanych płodów oraz kosztu usługowej pracy maszyn w celu pozyskania plonów, co wymagało wiadomości specjalnych, którymi Organ nie dysponuje, a zatem konieczne jest przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, a po drugie, zapłata plonami za wykonane usługi jest powszechną praktyką w rolnictwie i według kalkulacji Odwołującego, zamiana ta była dla niego opłacalna, jako w pełni ekwiwalentna i w żadnym razie nie dowodzi stworzenia przez Odwołującego sztucznych warunków w celu uzyskania pomocy;
5) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. z uwagi na zaniechanie wskazania w uzasadnieniu decyzji na podstawie jakich dowodów Organ ustalił, że Odwołujący dopuścił się tworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania płatności, w szczególności poprzez odniesienie się do "szerszej perspektywy niż w ramach jednej sprawy", w miejsce wskazania konkretnych dowodów, na których Organ oparł swoje ustalenia, jak również wskazania przyczyn, z powodu których przeciwnym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;
2. Przepisów prawa materialnego, tj.:
1) art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z uwagi na jego zastosowanie, podczas gdy brak jest podstaw do przyjęcia, aby Odwołujący sztucznie stworzył warunki wymagane do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia, w sytuacji gdy Odwołujący podjął i wypełniał zobowiązanie rolnośrodowiskowe na rzecz poprawy środowiska naturalnego i terenów wiejskich, realizując tym samym cele wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, samodzielnie prowadził działalność rolną w ramach podjętego zobowiązania, i wypełnił wszystkie warunki nabycia pomocy;
2) § 2 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Programu rolnośrodowiskowego" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 poprzez błędne zastosowanie i orzeczenie, iż Odwołujący nie był uprawniony do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej, w sytuacji, gdy Odwołujący podjął i wypełniał zobowiązanie rolnośrodowiskowe na rzecz poprawy środowiska naturalnego i terenów wiejskich, realizując tym samym cele wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, samodzielnie prowadził działalność rolną w ramach podjętego zobowiązania, i wypełnił wszystkie warunki nabycia pomocy,
3) art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji WE nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) w zw. z § 45 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Programu rolnośrodowiskowego" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 poprzez rozstrzyganie przez Organ w niniejszym postępowaniu kwestii działania siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności przemawiających za odstąpieniem od zwrotu pobranych płatności, podczas gdy zagadnienie to winno być rozpoznawane w ramach ewentualnego postępowania o zwrot przyznanej pomocy, a nie w postępowaniu o przyznanie tej pomocy.
W uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji z 29 kwietnia 2021r., organ odwoławczy przytoczył brzmienie § 2 ust. 1, ust. 2, § 5 ust. 1 pkt 1, § 6 ust. 1, § 26 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007¬2013 (Dz.U.2013 poz. 361 ze zm.; dalej "rozporządzenie").
Dyrektor OR ARiMR wyjaśnił, iż zobowiązanie rolnośrodowiskowe, jak wynika z przepisu § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, powinno być realizowane przez rolnika w okresie 5 lat. W rozpatrywanym przypadku od dnia 11 marca 2011 r. do dnia 15 marca 2016 roku. Należy w takim razie uznać, że 3 rok realizacji zobowiązania obejmuje okres od dnia 15 marca 2013 roku do dnia 15 marca 2014 roku.
Brak realizacji podjętego zobowiązania w danym roku skutkuje natomiast odmową przyznania płatności rolnośrodowiskowej w tym roku na podstawie § 2 ust.1 pkt 3 rozporządzenia. Ponadto zaprzestanie realizacji zobowiązania może skutkować koniecznością zwrotu wypłaconych wcześniej kwot pomocy (§ 38 rozporządzenia).
Dalej podniesiono, że umowy dzierżawy na podstawie których Z. Ł. realizował zobowiązanie zostały wypowiedziane w lipcu 2013 roku tj. wypowiedzenie umowy dzierżawy przez W. G. z dniem 01-07-2013r. dla działki ewidencyjnej nr [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 135,0299 ha (powierzchnia gruntów rolnych zgłoszonych do wniosku 95,96 ha). Na pozostałe działki objęte zobowiązaniem na powierzchni 27,59 ha (działki nr [...], [...] położone w obrębie [...] gmina [...]) również istnieje umowa dzierżawy z M. B., która została zerwana, tym razem przez samego wnioskodawcę. Ponadto w aktach sprawy znajduje się dokument doręczony pismem z dnia 21.03.2016 r., z którego wynika, że to Z. Ł. w dniu 15 lipca 2013 roku pisemnie wypowiedział umowę dzierżawy M. B. i zaproponował przejęcie zobowiązania rolnośrodowiskowego w zakresie tych gruntów, lecz M. B. nie wyraził chęci przejęcia zobowiązania.
Organ odwoławczy zauważył, iż mimo wypowiedzenia umowy dzierżawy Z. Ł. prowadził działalność rolniczą na działkach deklarowanych we wniosku. Jak oświadczył Z. Ł. w piśmie z dnia 16.07.2014 roku, że po zebraniu plonów kukurydzy, zaorany grunt został przekazany właścicielowi. Wersję tą potwierdza właściciel działek [...], [...], [...] W. G., który zeznając w sprawie w sprawie wniosku o przyznanie płatności W. T., wskazał, że działki były użytkowane przez dzierżawców po wypowiedzeniu umowy - zebrali oni plony a jesienią przygotowali grunt do użytkowania na przyszły rok. W roku 2014 dzierżawcy na grunt już nie wchodzili.
Z kolei protokołu przesłuchania świadka z dnia 10.01.2017 roku wynika, iż Z. Ł. pomimo wypowiedzenia dzierżawy uprawiał działki nr [...] i [...]. Grunty nie zostały przekazane w momencie zerwania umowy a w momencie zakończenia umowy tzn., że ostatnim zabiegiem agrotechnicznym po zbiorze kukurydzy była orka.
Opisane okoliczności świadczą o tym, że Z. Ł. był posiadaczem działek wskazanych do płatności nr [...], [...], [...], [...] i [...] do końca 2013 roku.
Zdaniem organu odwoławczego, nie można uznać aby wnioskodawca dochował zobowiązania rolnośrodowiskowego w trzecim roku realizacji zobowiązania w całym okresie 3 go roku realizacji zobowiązania, obejmującym okres od 01.01.2014 roku do 15 marca 2014 r.
W ocenie Dyrektora OR ARiMR należało zatem uznać, że Z. Ł. nie zrealizował w całości zobowiązania w 3 - cim roku, a tym samym odmowa przyznania pomocy jest w takim przypadku zasadna.
Odnośnie rozpatrywania kwestii możliwości zerwania umowy dzierżawy przez W. G. jako przypadek siły wyższej, organ odwoławczy wskazał, że jak wynika z treści art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji WE nr 1974/2006 z 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.Urz. UE nr L 368/15 z 23.12.2006) oraz § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, kwestia działania siły wyższej powinna być rozpatrywana w kontekście wymaganego zwrotu przyznanej pomocy, a nie przyznania tej pomocy. Dlatego też, rozważania organu I instancji przedstawione w uzasadnieniu skarżonej decyzji dotyczące uznania wypowiedzenia umowy dzierżawy jako przypadku siły wyższej w kontekście wymaganego zwrotu przyznanych wcześniej płatności nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy dotyczącej przyznania płatności rolnośrodowiskowej w roku 2013.
Organ odwoławczy zauważył, iż Z. Ł. w roku 2014 i 2015 (4 tym i 5 tym roku realizacji zobowiązania) nie składał już wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Okoliczność ta na podstawie § 39 ust. 2 punkt 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego skutkuje koniecznością zwrotu podlega zwrotowi przyznanych płatności. Dlatego też nawet jeśliby uznać, że płatność za rok 2013 należała się wnioskodawcy to ze względu na niezłożenie wniosku w kolejnym roku i brak realizacji 5-cio letniego zobowiązania, przyznana płatność na rok 2013 podlegałaby konieczności zwrotu. A zatem trudno uznać za racjonalne przyznawanie rolnikowi płatności za rok 2013, która podlegać by miała następnie zwrotowi ze względu na brak realizacji zobowiązania w kolejnych dwóch latach i nie złożenie wniosku przez Z. Ł. o przyznanie pomocy w tym okresie.
W ocenie Dyrektora OR ARiMR brak jest możliwości przyznania pomocy za rok 2013 wnioskodawcy ze względu na niewypełnienie zobowiązania w całym wymaganym okresie od 15 marca 2013 roku do 15 marca 2014 roku.
W dalszej części uzasadnienia, organ odwoławczy zauważył, iż w rozpatrywanym przypadku doszło do stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. Wyjaśnił, iż Kierownik BP ARiMR dokonał analizy wniosków rolników, których pełnomocnikiem był W. G., w tym wniosku ,Z. Ł., i stwierdził, że w pozostałych sprawach zachodzą tożsame okoliczności. We wszystkich przypadkach na grunty należące do W. G. wnioski o przyznanie płatności (także w roku 2013) są składane przez osoby, których pełnomocnikiem jest W. G. na którego rachunek bankowy zostały przekazywane wszelkie należności z ARiMR. Nadto podniósł, iż podnoszony w niniejszej sprawie aspekt stworzenia "sztucznych warunków" należy postrzegać w szerszej perspektywie niż w ramach jednej sprawy, albowiem dopiero dokładna weryfikacja mechanizmów i ich identyczność w pozostałych sprawach o przyznanie płatności, w których były deklarowane do płatności działki rolne, których właścicielem jest W. G., były pełnomocnik omawianych wnioskodawców pozwala na zwrócenie uwagi na stan faktyczny oraz cel skoordynowanych działań pozwalających na uznanie wyższych płatności jakie mógłby uzyskać W. G. jako osoba fizyczna, czy jako ubiegający się o płatności producent o osobowości prawnej poprzez jedną z prowadzonych przez niego Spółek. Dodatkowo organ odwoławczy wykazał, że wszyscy dzierżawcy gruntów rolnych od W. G. prawie w tym samym czasie dokonali rejestracji swoich gospodarstw, a następnie zmiany danych do wniosku o wpis do Ewidencji Producentów, cofając pełnomocnictwo W. G. oraz zmieniając adres zamieszkania, czy nie wskazując numeru rachunku bankowego w zmianie danych.
Następnie organ odwoławczy dokonał analizy wniosków składanych przez W. G. w latach 2010-2014, co przedstawił w formie tabelarycznej. Wskazał, że w roku 2010 W. G. posiadał bardzo duże gospodarstwo, a powierzchnia 655 ha zgłoszona do płatności obszarowych i 291 ha deklarowana do ONW podlegała tzw. modulacjom płatności zarówno w zakresie jednolitej płatności obszarowej, jak i pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Podział gospodarstwa na mniejsze powierzchnie zapewniał niewątpliwie korzyść finansową ze względu na zmniejszenie wysokości kwot modulacji płatności. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż W. G. składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w zakresie rolnictwa ekologicznego uzyskałby płatność (pod warunkiem, że wszystkie grunty zostałyby zakwalifikowane do płatności) w wysokości 135 126,28 zł. Natomiast ubiegając się o płatności do ww. powierzchni 434,96 ha poprzez odrębne wnioski do powierzchni wykazanej w zestawieniu tabelarycznym uzyskano by kwoty w pakiecie 2-rolnictwo ekologiczne odpowiednio: 68 516,40 zł, 89 846,55 zł, 78 152,30 zł, 15 784,20 zł, 61 116,80 zł. A zatem w wyniku podziału gospodarstwa - gruntów należących do W. G. i powiązanej z nim Spółki [...]- dzierżawcy mogli otrzymać z tytułu płatności rolnośrodowiskowej łączną kwotę 313 416,25 zł czyli ponad dwukrotnie wyższą niż gdyby o pomoc ubiegała się jeden podmiot.
W ocenie Dyrektora OR ARiMR wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej Z. Ł. brał udział w procederze uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia.
Dalej organ odwoławczy podniósł, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że wszystkie grunty rolne wydzierżawione od W. G. lub powiązanej z nim spółki [...] S.A. administrowane były przez tę samą osobę, tj. W. G. Powyższa analiza powiązań wskazanych osób fizycznych i W. G. oraz powiązanych z nim spółek wykazała, że to W. G. prowadził działalność zarobkową, wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły, tj. ponosił wydatki związane z działalnością rolną, a więc był posiadaczem jednego, spójnego gospodarstwa rolnego, sztucznie podzielonego i zgłaszanego oddzielnie przez podmioty zarejestrowane w ewidencji producentów, jako odrębni producenci rolni. Wobec powyższego Z. Ł. nie był zatem odrębnym, samodzielnym i samorządnym posiadaczem rolnym, nie podejmowała decyzji związanych produkcja rolną tj. rzeczywistym korzystaniem z rzeczy (planowaniem zasiewów rolnych i ich zbiorów), nie posiadała własnego sprzętu, nie ponosiła kosztów związanych z prowadzeniem działalności rolniczej (widniejące w aktach faktury VAT za usługi doradcze z dnia 14.06.2013 i faktury VAT za przeprowadzenie kontroli i certyfikacji produkcji rolniczej metodami ekologicznymi z lat 2011 i 2012, w ocenie organu, nie stanowią dokumentacji potwierdzającej ponoszenie nakładów finansowych związanych z działalnością rolniczą. Powyższe wskazuje na fakt, że strona podejmowała jedynie działania polegające na złożeniu wniosku, opracowaniu planu działalności rolnośrodowiskowej, uzyskaniu certyfikatu produkcji rolniczej metodami ekologicznymi na potrzeby uzyskania płatności rolnośrodowiskowych). Organ odwoławczy zauważył, iż z protokołu przesłuchania strony z dnia 25.09.2014 jak i 10.01.2017 roku, wynika że nie interesowały go produkty rolne uzyskiwany z działek rolnych zadeklarowanych we wniosku, bowiem całość produkcji była pozyskiwana przez przedstawiciela firmy, któremu zlecano wykonanie większość zabiegów agrotechnicznych na deklarowanych działkach rolnych. Ponadto z zeznań wynika, iż wszelkie prace wykonywały inne osoby, przy pomocy maszyn i urządzeń nie należących do strony, a firmy, powiązanej z W. G.. Organizacją prac zajmowały się również inne osoby (D. N., P. F.) działające na rzecz właściciela W. G. Plony przekazywano również osobom wykonującym prace. Zdaniem organu odwoławczego, nie można uznać aby w takiej sytuacji strona skarżąca decydowała co ma być uprawiane skoro faktyczne zbiory i ich uzyskanie leżało w gestii osób wykonujących prace agrotechniczne. Te osoby, a nie Z. Ł. były zainteresowane w uzyskaniu jak najlepszych plonów.
Jak wskazał organ odwoławczy, sposób zarządzania gruntami zgłoszonymi przez Z. Ł. we wniosku o przyznanie płatności na 2013 rok, rozliczenia czynszu dzierżawnego pomiędzy Z. Ł. a jego byłym pełnomocnikiem – W. G. za lata 2011 i 2012 był identyczny jak w przypadku pozostałych dzierżawców, tj. koszty związane z prowadzeniem działalności rolniczej na gruntach zgłoszonych przez wskazane osoby ponosił W. G., zabiegi agrotechniczne były wykonywane sprzętem należącym do [...]Sp. z o. o., której członkiem Rady Nadzorczej był W. G. i której współwłaścicielem jest [...] S. A., której z kolei jedynym akcjonariuszem jest W. G., a cały plon zebrany z wydzierżawionych wskazanym osobom gruntów rolnych został przekazany [...] Sp. z o. o. na paszę dla bydła opasowego.
W ocenie organu odwoławczego w świetle wykazanych w prowadzonym postępowaniu okoliczności uzyskiwania korzyści polegających na omijaniu przepisów w zakresie modulacji płatności ONW i rolnośrodowiskowych, ewentualne powołanie biegłego w celu wykazania opłacalności modelu gospodarczego prowadzenia działalności rolniczej polegającego na wymianie płodów rolnych w zamian za świadczone usługi prac polowych, nie ma znaczenia dla rozpatrzenia przedmiotowej sprawy.
Jak zauważył organ odwoławczy, o ile nie trudno dowieźć, że działalność polegająca na wykorzystywaniu obcej siły roboczej, maszyn i urządzeń, bez ponoszenia nakładów związanych z zakupem takich urządzeń, ponoszenia kosztów paliwa czy naprawy, przechowywania płodów rolnych jest bardziej opłacalna, to z drugiej strony taki sposób prowadzenia działalności jest najczęściej wykorzystywany przez osoby, których głównym celem jest, nie uzyskanie płodów, a otrzymanie jak największej korzyści w postaci większej kwoty płatności bezpośrednich poprzez ominięcie przepisów modulacyjnych. W tym celu, w porozumieniu z kilkoma osobami, czy podmiotami dokonuje się podziału większego gospodarstwa i wykorzystuje mechanizm aplikowania o dopłaty przez większą ilość osób, a nie w ramach jednego wniosku składanego w ramach większego gospodarstwa. Osoby te bądź podmioty najczęściej nie posiadają własnych środków produkcji, prace wykonywane są często przez okolicznych rolników, bądź tak jak w tym przypadku maszynami należącymi do spółki zależnej od W. G. Opłaty za wykonywane prace rozliczane są bezgotówkowo, poprzez przekazanie zbiorów. Głównym zadaniem wnioskodawcy jest złożenie wniosku oraz często dochowanie formalnych czynności (np. uzyskanie certyfikatu prowadzenia działalności metodami ekologicznymi), które jedynie pozornie mają świadczyć o odrębnym prowadzeniu działalności przez taką osobę. Dopłaty przekazywane są, jak w rozpatrywanym przypadku na konto organizatora (W. G.), który w tym przypadku ustanowiony był pełnomocnikiem wnioskodawców. Wnioskodawca otrzymuje zapłatę określoną jako ustalony procent z dopłaty.
W ocenie organu odwoławczego, należy uznać, że również wniosek Z. Ł. został złożony w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia, w związku z czym zastosowanie w sprawie będzie miał przepis art. 4 ust.8 rozporządzenia Komisji UE nr 65/2011, według którego nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki do otrzymania płatności aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.
Odnosząc się do wniosku strony o przesłuchanie 7 osób na okoliczność prowadzenia przez Z. Ł. samodzielnego prowadzenia działalności rolniczej, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego oraz okoliczności, że wobec tych osób również w trakcie prowadzonych postępowań stwierdzono stworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia, nie znajduje uzasadnienia. Osoby te w dołączonych do akt sprawy zeznaniach wypowiedziały się odnośnie prowadzonej przez siebie działalności, więc kolejne przesłuchiwanie tych osób w tym samym zakresie nie wniesie do sprawy nowych okoliczności.
Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący, wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję Dyrektora OR ARiMR z dnia 29 kwietnia 2021r. Autor skargi zarzucił naruszenie:
I. Przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. Art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez nierozpoznanie zarzutów złożonego przez Skarżącego odwołania, a pomimo to utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Organu I instancji w oparciu o niepełny i dowolnie oceniany materiał dowodowy, jak również w oparciu o stan faktyczny ustalony w innym postępowaniu administracyjnym, w którym to Skarżący nie posiadał statusu strony postępowania,
2. Art. 79 § 2 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a. w zakresie prawa do czynnego udziału Skarżącego w postępowaniu oraz zasady bezpośredniości a także art. 6 k.p.a. - zasady praworządności oraz art. 8 § 1 k.p.a. - zasady pogłębiania zaufania do obywateli z uwagi na:
1) oparcie ustaleń w sprawie na dowodach zgromadzonych w innych postępowaniach administracyjnych, w których Skarżący nie był stroną i nie brał w nich udziału, w sytuacji, gdy nie było żadnych przeszkód do przeprowadzenia dowodów bezpośrednich, tj. przesłuchania świadków w ramach postępowania administracyjnego prowadzonego w niniejszej sprawie, zgodnie z wnioskiem dowodowym Skarżącego,
2) oparcie ustaleń na dowodach w ogóle nie włączonych w poczet materiału dowodowego,
- co skutkowało naruszeniem prawa Skarżącego do czynnego udziału w przesłuchaniu świadków, oraz prawa do zadawania im pytań, a w konsekwencji spowodowało oparcie ustaleń na dowodach w ogóle nie dotyczących osoby Skarżącego, pozostających na bardzo dużym poziomie ogólności, dających pole do poczynienia ustaleń niezgodnych z prawdą materialną, nadinterpretacji i arbitralnych sądów o stworzeniu przez Skarżącego sztucznych warunków w celu uzyskania pomocy;
3. Art. 77 § 2 k.p.a. i art. 77 § 4 k.p.a. poprzez zaniechanie wydania postanowienia w przedmiocie zakresu postępowania dowodowego z wymienieniem dopuszczenia jako środków dowodowych akt innych postępowań administracyjnych, w których Skarżący nie był stroną i nie w nich brał udziału, a które Organ II instancji uznał za podstawę swojego rozstrzygnięcia, błędnie przy tym uznając, że przesłuchanie zawnioskowanych osób w charakterze świadków nie znajduje uzasadnienia, gdyż osoby te w dołączonych do akt sprawy zeznaniach wypowiedziały się odnośnie prowadzonej przez siebie działalności, więc kolejne przesłuchiwanie tych osób nie wniesie do sprawy nowych okoliczności;
4. Art. 78 § 1 k.p.a. poprzez:
1) odmowę przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków zawnioskowanych przez Skarżącego, pomimo tego, że ich zeznania miały wykazać okoliczności mające znaczenie dla sprawy,
2) zaniechanie przeprowadzenia zawnioskowanego przez Skarżącego dowodu z opinii biegłego z zakresu ekonomii rolnictwa na okoliczność wykazania opłacalności modelu gospodarczego prowadzenia działalności rolniczej polegającego na wymianie płodów rolnych uprawianych w sposób ekologiczny, w zamian za świadczone usługi prac polowych, pomimo iż Organ II instancji nie dysponuje wiadomościami specjalistycznymi w tym zakresie, a mimo to ocenił, że tego rodzaju czynności świadczą o braku zainteresowania przez Skarżącego uprawami i ich jakością, co ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy,
5. Art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie dokonania swobodnej oceny materiału dowodowego oraz przyjęcie ustaleń wzajemnie sprzecznych, prowadzących w efekcie do błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez uznanie, że Skarżący Z. Ł. nie był odrębnym i samodzielnym posiadaczem rolnym zaś prowadzona przez niego działalność rolnicza była pozorna, w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia, podczas gdy prawidłowo oceniony materiał dowodowy potwierdza że:
1) Z. Ł. posiadał gospodarstwo rolne, decydował o rodzaju upraw, zlecał prace polowe w tym gospodarstwie, decydował o sposobie rozliczeń z wykonawcami prac polowych, ponosił ryzyko finansowe i produkcyjne związane z prowadzoną działalnością rolniczą,
2) pomiędzy Z. Ł. a W. G. nie występowała zamierzona koordynacja, a celem zawarcia umowy dzierżawy nie była chęć uzyskania płatności sprzecznych z celami wsparcia, lecz zamiar prowadzenia przez Skarżącego działalności rolniczej na własny rachunek i ryzyko, na gruntach oddanych mu w posiadanie,
3) Skarżący prowadził działalność rolniczą również na gruntach dzierżawionych od M. B., a zatem W.G. nie był jedyną osobą, od której Skarżący dzierżawił grunty,
4) Skarżący w momencie zawarcia umów dzierżawy nie miał żadnych powiązań z [...] sp. z o.o., a także z P. F. i D. N., którym zlecał prace polowe w swoim gospodarstwie,
5) prowadzenie gospodarstwa rolnego przy wykorzystaniu zewnętrznej siły roboczej, maszyn i urządzeń, bez ponoszenia znacznych nakładów finansowych na zakup kosztownego sprzętu rolniczego jest racjonalne i niesie za sobą korzyści dla Skarżącego zaś stwierdzenie, iż taki sposób prowadzenia działalności rolniczej jest wykorzystywany przez osoby, których głównym celem jest otrzymanie jak największej korzyści w postaci większej kwoty płatności bezpośrednich poprzez ominięcie przepisów modulacyjnych, jest daleko idącym uproszczeniem i wyrazem braku pogłębionej analizy zebranego materiału dowodowego w sprawie,
- co czyni nieuzasadnionym zarzut stworzenia przez Skarżącego sztucznych warunków w celu uzyskania płatności;
6. Poczynienie nieprawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie rzekomych powiązań pomiędzy Skarżącym, W. G. i [...] sp. z o.o. oraz celowego wykorzystania tych powiązań z zamiarem stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania pomocy, w sytuacji, gdy żaden materiał dowodowy tych arbitralnych ustaleń dokonanych przez Organ II instancji nie potwierdza, zwłaszcza biorąc pod uwagę fakt, że W. G. nie był jedyną osobą wydzierżawiającą grunty Skarżącemu, co stoi w sprzeczności z arbitralną oceną Organu II instancji, iż Skarżący stworzył sztuczne warunki w celu uzyskania płatności;
7. Art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., 80 k.p.a. i art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, poprzez dowolne ustalenie, że zapłata plonami za pracę maszyn z operatorami oraz wykonywanie przez nich prac polowych świadczy o braku posiadania gruntów przez Skarżącego, podczas korzystanie z tego rodzaju usług tego nie wyklucza a zapłata plonami za wykonane usługi jest powszechną praktyką w rolnictwie i według kalkulacji Skarżącego, zamiana ta była dla niego opłacalna, jako w pełni ekwiwalentna i w żadnym razie nie dowodzi stworzenia przez Skarżącego sztucznych warunków w celu uzyskania pomocy;
8. Art. 107 § 3 k.p.a. z uwagi na zaniechanie wskazania w uzasadnieniu decyzji na podstawie jakich dowodów Organ II instancji ustalił, że Skarżący dopuścił się tworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania płatności, w szczególności poprzez odniesienie się do "szerszej perspektywy niż w ramach jednej sprawy", w miejsce wskazania konkretnych dowodów, na których Organ II instancji oparł swoje ustalenia, jak również wskazania przyczyn, z powodu których przeciwnym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;
II. Przepisów prawa materialnego, tj.:
1) Art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE. L. z 2011 r. Nr 25, str. 8 z późn. zm.) z uwagi na jego zastosowanie, podczas gdy brak jest podstaw do przyjęcia, aby Skarżący sztucznie stworzył warunki wymagane do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia, w sytuacji gdy Skarżący podjął i wypełniał zobowiązanie rolnośrodowiskowe na rzecz poprawy środowiska naturalnego i terenów wiejskich, realizując tym samym cele wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, samodzielnie prowadził działalność rolną w ramach podjętego zobowiązania, i wypełnił wszystkie warunki nabycia pomocy;
2) § 2 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Programu rolnośrodowiskowego" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. poz. 361 ze zm.) poprzez błędne zastosowanie i orzeczenie, iż Skarżący nie był uprawniony do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej, w sytuacji, gdy Skarżący podjął i wypełniał zobowiązanie rolnośrodowiskowe na rzecz poprawy środowiska naturalnego i terenów wiejskich, realizując tym samym cele wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, samodzielnie prowadził działalność rolną w ramach podjętego zobowiązania i wypełnił wszystkie warunki nabycia pomocy;
3) Art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji WE nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) w zw. z § 45 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Programu rolnośrodowiskowego" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 poprzez rozstrzyganie przez Organ o konieczności zwrotu płatności za rok 2013 w sytuacji gdy płatność ta nie została Skarżącemu przyznana a zatem zagadnienie to winno być rozpoznawane w ramach ewentualnego postępowania o zwrot przyznanej pomocy, a nie w postępowaniu o przyznanie tej pomocy.
W związku z powyższym, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Ponadto skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów:
1) potwierdzenia wykonania przelewu z dnia 4 sierpnia 2014 r. - potwierdzenie otrzymania płatności ONW za 2013 r. bezpośrednio na numer rachunku bankowego Skarżącego,
2) potwierdzenia wykonania przelewu z dnia 5 sierpnia 2014 r. - potwierdzenie otrzymania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2013 r. bezpośrednio na numer rachunku bankowego Skarżącego,
3) potwierdzenie wykonania przelewu z dnia 17 września 2014 r. - potwierdzenie uiszczania czynszu dzierżawnego za 2013 r. przez Skarżącego na numer rachunku bankowego należący do Prywatnego Gospodarstwa Rolnego W. G.,
- dowody wymienione w pkt. 1) -3) na następujące fakty: wypłacenia przez Organ płatności ONW oraz płatności w ramach wsparcia bezpośredniego za rok 2013 bezpośrednio na numer rachunku bankowego Skarżącego, uiszczenia przez Skarżącego czynszu dzierżawnego za 2013 r. na rzecz W. G. w formie przelewu bankowego.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wystąpił o jej oddalenie jako bezzasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2019 r., poz. 2167) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, w rozpoznawanej sprawie sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy, co skutkuje oddaleniem skargi.
Spór, jaki przyszło rozstrzygnąć Sądowi, dotyczył tego, czy skarżący spełnił warunki umożliwiające przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013.
Ustalenia faktyczne i prawne, będące podstawą zaskarżonych decyzji nie budzą wątpliwości Sądu.
Podkreślić należy, że płatność rolnośrodowiskowa jest pomocą finansową objętą Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013, co wynika z treści art. 36 pkt a ppkt iv rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwanym dalej "rozporządzeniem Rady (WE) 1698/2005". Płatności rolnośrodowiskowej udziela się rolnikom, którzy dobrowolnie podejmą zobowiązania rolnośrodowiskowe (art. 39 ust. 2). Zobowiązania te podejmowane są z reguły na okres od pięciu do siedmiu lat. Płatności udziela się corocznie i obejmują one dodatkowe koszty i utracone dochody wynikające z podjętego zobowiązania. Tam gdzie to niezbędne, mogą one obejmować koszty transakcji (art. 39 ust. 4). Z przywołanej regulacji wynika, że jedną z koniecznych okoliczności występujących w podjętym zobowiązaniu rolnika jest czas jego realizacji, gdyż czas realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego jest elementem tego zobowiązania. O czasie realizacji zobowiązania jest mowa nie tylko w art. 39 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) 1698/2005, ale również w art. 10 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013r., poz. 173), stosownie do którego pomoc ta jest przyznawana przy spełnianiu warunków określonych m.in. w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie delegacji zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy, czyli warunków wynikających z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi 1 z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013, poz. 361) zwanego dalej "rozporządzeniem PRŚ 2007-2013". Stosownie do § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia PRŚ 2007-2013 płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. Z powyższych regulacji wynika zatem, że program rolnośrodowiskowy ma charakter wieloletni i beneficjent pomocy zobowiązany jest do jego realizacji w każdym kolejnym roku na uzgodnionych warunkach.
Płatność rolnośrodowiskową definiuje § 5 ust. 1 rozporządzenia PRŚ 2007-2013 zgodnie, z którym zobowiązanie rolnośrodowiskowe obejmuje obszar gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej w ramach poszczególnych pakietów i ich wariantów, objęty obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 23 lit. b rozporządzenia nr 640/2014 do których została przyznana pierwsza płatność rolnośrodowiskowa. Z przepisów przywołanego rozporządzenia wynika w sposób jednoznaczny, że rolnik podejmując się realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego w zamian za przyznane wsparcie, zobowiązuje się do realizacji w tym okresie ściśle określonych działań, zgodnych z planem rolnośrodowiskowym oraz zapisami rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Oczywistym więc jest, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe, realizacji którego podejmuje się producent rolny, stanowi źródło zobowiązania kilkuletniego, w ramach którego rolnikowi przysługuje uprawnienie do corocznego uzyskiwania płatności rolnośrodowiskowych.
W tym miejscu przypomnieć należy, że strona o pierwszą płatność rolnośrodowiskową wystąpiła w 2011 roku. Zobowiązanie rolnośrodowiskowe, jak wynika z przepisu § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia powinno być zatem realizowane przez skarżącego w okresie 5 lat, czyli od dnia 15 marca 2011 r. do dnia 15 marca 2016 roku. Sąd zauważa, iż w niniejszej sprawie trzeci rok realizacji zobowiązania obejmował okres od dnia 15 marca 2013 roku do dnia 15 marca 2014 roku. Tymczasem z akt kontrolowanej sprawy wynika bezspornie, iż umowy dzierżawy, na podstawie których skarżący realizował przedmiotowe zobowiązanie, zostały wypowiedziane w lipcu 2013r. A zatem skarżący był posiadaczem działek wskazanych do płatności tj. nr [...], [...], [...], [...] i [...] tylko do końca 2013r.
W ocenie Sądu, zasadnie zatem organy orzekające uznały, że skoro skarżący przekazał grunty właścicielom pod koniec rok 2013, podczas gdy trzeci rok realizacji zobowiązania upływał z dniem 15.03.2014 roku, to tym samym nie można uznać, że dochował on realizacji podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego w całym okresie trzeciego roku trwającego do 15 marca 2014 roku. Na uwagę zasługuje również fakt, że skarżący w latach 2014-2015 tj. w czwartym i piątym roku realizacji zobowiązania) nie składał już wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Powyższe okoliczności doprowadziły do prawidłowego rozstrzygnięcia organów ARiMR o odmowie przyznania skarżącemu wnioskowanej płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok.
Jednocześnie Sąd zauważa, iż drugą przyczyną odmownego załatwienia wniosku skarżącego były ustalenia organów ARiMR, że skarżący stworzył sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami wsparcia. Sąd w pełni podziela te ustalenia.
Odnosząc się do powyższego stanowiska organów orzekających należy wskazać na regulację zawartą w art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, wprowadzająca klauzulę generalną przeciwdziałającą obejściu prawa przez podmioty chcące uzyskać korzyści wbrew intencjom ustawodawcy unijnego. Przepis ten stanowi, że nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.
Interpretacja art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 była przedmiotem rozważań Trybunału Sprawiedliwości UE, który w wyroku z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 wskazał, że dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie ze strony potencjalnego beneficjenta takiego wsparcia wymaga, po pierwsze, zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie, wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Trybunał stwierdził, że do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więzi prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.
W analizowanym przypadku organy zasadnie uznały, że skarżący w sposób sztuczny i pozorny stworzył w porozumieniu z W. G. warunki do przyznania pomocy, a otrzymanie w takiej sytuacji przez skarżącego pomocy finansowej oznaczałoby uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia i doprowadziłoby do naruszenia celów i istoty działania, wynikających z § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.
W ocenie Sądu, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organy ARiMR w sposób przekonywujący wyjaśniły dlaczego, pomimo poprawności formalnej wniosku o płatność, stworzone zostały warunki umożliwiające uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. Zweryfikowały, czy wnioskujący o płatność faktycznie użytkował grunty deklarowane do płatności. Wskazując na powiązania między dzierżawcą i wydzierżawiającym grunty oraz podobieństwa w stosowanych przez wydzierżawiającego mechanizmach dzierżawy z innymi osobami, organ wykazał ponadto wolę uzyskania korzyści sprzecznej z celami wsparcia, poprzez skoordynowane działania zmierzające do obejścia przepisów prawa przez osoby wnioskujące o płatność do poszczególnych, wydzierżawionych działek.
Zdaniem Sadu, zasadnie organy orzekające wywiodły, że zebrany materiał dowodowy pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że wszystkie grunty rolne wydzierżawione od W. G. lub powiązanej z nim spółki [...] S.A. administrowane były przez tę samą osobę, tj. W. G. Dokonana przez organy obu instancji analiza powiązań wskazanych w zaskarżonej decyzji osób fizycznych i W. G. oraz powiązanych z nim spółek wykazała, że to W. G. prowadził działalność zarobkową, wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły, tj. ponosił wydatki związane z działalnością rolną, a więc był posiadaczem jednego, spójnego gospodarstwa rolnego, sztucznie podzielonego i zgłaszanego oddzielnie przez podmioty zarejestrowane w ewidencji producentów, jako odrębni producenci rolni. Prawidłowym jest zatem uznanie, że skarżący nie był odrębnym, samodzielnym i samorządnym posiadaczem rolnym, nie podejmował decyzji związanych produkcją rolną tj. rzeczywistym korzystaniem z rzeczy (planowaniem zasiewów rolnych i ich zbiorów), nie posiadał własnego sprzętu, nie ponosił kosztów związanych z prowadzeniem działalności rolniczej (widniejące w aktach faktury VAT za usługi doradcze z dnia 14-06-2013 i faktury VAT za przeprowadzenie kontroli i certyfikacji produkcji rolniczej metodami ekologicznymi z lat 2011 i 2012 nie stanowią dokumentacji potwierdzającej ponoszenie nakładów finansowych związanych z działalnością rolniczą. Ponadto, co wynika z protokołu przesłuchania strony z 25.09.2014, jak i 10.01.2017 roku, skarżącego nie interesowały produkty rolne uzyskiwany z działek rolnych zadeklarowanych we wniosku, bowiem całość produkcji była pozyskiwana przez przedstawiciela firmy, któremu zlecano wykonanie większość zabiegów agrotechnicznych na deklarowanych działkach rolnych. Jednocześnie, jak wskazały organy ARiMR w zaskarżonej decyzji, sposób zarządzania gruntami zgłoszonymi przez skarżącego we wniosku o przyznanie płatności na 2013 rok, rozliczenia czynszu dzierżawnego pomiędzy Z. Ł. a jego byłym pełnomocnikiem – W. G. za lata 2011 i 2012 był identyczny jak w przypadku pozostałych dzierżawców, tj. koszty związane z prowadzeniem działalności rolniczej na gruntach zgłoszonych przez wskazane osoby ponosił W. G., zabiegi agrotechniczne były wykonywane sprzętem należącym do [...] Sp. z o. o., której członkiem Rady Nadzorczej był W. G. i której współwłaścicielem jest [...] S. A., której z kolei jedynym akcjonariuszem jest W. G., a cały plon zebrany z wydzierżawionych wskazanym osobom gruntów rolnych został przekazany [...] Sp. z o. o.
Zdaniem Sądu, weryfikacja wniosku skarżącego, a także pozostałych osób dzierżawiących na tych samych zasadach grunty od W. G. lub powiązanej z nim spółki [...] S.A. wykazała istnienie ścisłych powiązań nie tylko osobowych, ale przede wszystkim ekonomiczno-technicznych z W. G. i powiązanymi z nim spółkami. W. G., bądź spółka z nim powiązana, wydzierżawili grunty rolne na takich samych zasadach jak skarżącemu, także innym osobom składającym wnioski o przyznanie płatności na swoje nazwisko.
Całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, ocenionego w zgodzie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego, wskazuje, że chociaż skarżący, jak i pozostałe osoby formalnie tworzyły samodzielne gospodarstwa, to jednak gospodarstwa te pozostawały ze sobą ściśle powiązane. Podejmowane czynności stanowiły jedynie próbę dostosowania wzajemnych relacji, aby uzyskać maksymalne dofinansowanie. Jednakże, pomimo zawarcia rzeczonych umów dzierżawy, to W. G. nadal zarządzał na wydzielonych gruntach, pozostających w jego władaniu. Powyższe wnioski jednoznacznie przekonują o sztucznie stworzonych warunkach w rozumieniu art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. Zdaniem Sądu, organy wszechstronnie rozważyły spełnienie przesłanek zawartych w tym przepisie, zgodnie ze wskazówkami Trybunału Sprawiedliwości UE w cytowanym wyżej wyroku w sprawie C-434/12.
Sądowi nie uszło uwadze, iż W. G. nie był jedyną osobą, od której skarżący dzierżawił grunty, albowiem część gruntów zgłoszonych do przyznania płatności rolnośrodowiskowej wydzierżawiono od M. B. Jednakże należy zauważyć, że w momencie wypowiedzenia dzierżawy przez W. G. (01.07.2013 r.), skarżący nie kontynuował działalności rolniczej w przypadku gruntów dzierżawionych od M. B. Strona w tej sytuacji, jak wynika z jej pisma z 15.07.2013 r., wypowiedziała umowę dzierżawy wobec gruntów M. B.
Odnosząc się do zarzutów skargi naruszenia przepisów postępowania administracyjnego Sąd nie znalazł podstaw do ich uwzględnienia.
W myśl ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej (art. 21 ust. 1). Z art. 21 ust. 2 i 3 ustawy, że postępowanie przed organami Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zostało w dosyć istotny sposób zmodyfikowane. Ustawodawca między innymi wyłączył stosowanie zasady prawdy obiektywnej określonej w art. 7 k.p.a. W świetle art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy, na organach Agencji nie spoczywa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a jedynie jego wyczerpujące rozpatrzenie. Ponadto art. 21 ust. 3 ustawy z 7 marca 2007 r. stanowi, że organy Agencji nie mają obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów. Strona i inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Oznacza to, że ustawodawca zmodyfikował obowiązki organu wynikające z art. 7 i art. 77 k.p.a. i w omawianym zakresie powołane przepisy nie mają zastosowania w postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, w tym o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, gdyż postępowania te toczą się z uwzględnieniem uregulowań szczególnych. Niezasadne są zatem postawione w skardze zarzuty w zakresie, w jakim odnoszą się do naruszenia obowiązku zebrania całego materiału dowodowego, gdyż na organach Agencji taki obowiązek nie spoczywał (por. wyrok NSA z 12 sierpnia 2020 r. sygn. akt I GSK 417/18 Lex nr 3061920).
Reasumując wskazać należy, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz przepisów warunkujących przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, Sąd nie stwierdził w przedmiotowej sprawie naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Skarżący nie spełnił warunków do przyznania pomocy w ramach program rolnośrodowiskowy, co wykazano w zaskarżonych decyzjach. W konsekwencji pomoc ta nie mogła zostać stronie przyznana.
Z powyższych względów, Sąd uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodne z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło