VIII SA/Wa 655/13
WyrokWSA w Warszawie2013-12-11
Skład orzekający: Renata Nawrot, Iwona Szymanowicz – Nowak, Cezary Kosterna
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba zarejestrowana jako bezrobotna, która nie podjęła zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, spełnia przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej warunkującą przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że osoba zarejestrowana jako bezrobotna, która nie podejmuje zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, spełnia przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Taka interpretacja jest zgodna z celem świadczenia, zasadą równości wobec prawa oraz uwzględnia realia osób bezrobotnych. Organy administracji niewłaściwie oceniły materiał dowodowy, naruszając przepisy postępowania i błędnie interpretując przepisy prawa materialnego.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego na rzecz swojej matki, która posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania zasiłku, uznając, że skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki, ponieważ jej stosunek pracy ustał z powodu likwidacji stanowiska pracy, a niepełnosprawność matki powstała później. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżąca podniosła w skardze, że mimo zamieszkiwania oddzielnie, niemal stale opiekuje się matką, a jej bezrobotność wynika z konieczności sprawowania tej opieki.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta, stwierdzając jednocześnie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak /sprawozdawca/, Sędzia WSA Cezary Kosterna, Protokolant Referent – stażysta Urszula Sieradz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia[...]czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2013 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Decyzją znak [...] z dnia [...] maja 2013 r. Prezydent Miasta R. (dalej: "Prezydent", "organ I instancji"), działając na podstawie art. 2 pkt 2, art. 5, art. 16a ust. 1-2, ust. 4, ust. 6-7, art. 20, art. 23 ust. 4e, art. 24, art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm., zwana dalej "u.ś.r."), rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r. poz. 3) oraz art.104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej "k.p.a."), orzekł o odmowie przyznania M. Z. (dalej: "skarżąca", "strona") prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na rzecz H. K. (dalej: "matka", "uprawniona").
Organ I instancji wskazał, że wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2013 r. skarżąca wystąpiła o przyznanie od lipca 2013 r. specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką. Na mocy decyzji Prezydenta znak [...] z dnia [...] września 2012 r. strona miała ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bezterminowo na podstawie przepisów u.ś.r. obowiązujących do dnia 31 grudnia 2012 r. Zgodnie z regulacją art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012, poz. 1548, zwana dalej "ustawą zmieniającą"), decyzja ta wygaśnie z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013 r. Złożony przez stronę wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres po dniu 1 lipca 2013 r. został rozpoznany w oparciu o aktualnie obowiązujące przepisy u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym po 1 lipca 2013 r.), tj. art. 16a tej ustawy.
Organ I instancji ustalił, iż skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką, która legitymuje się orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia [...] grudnia 2011 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności, gdzie ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] listopada 2011 r. Ostatnie zatrudnienie skarżącej w firmie "C[...]" ustało z dniem [...] listopada 2010 r. z przyczyn leżących po stronie pracodawcy w związku z likwidacją stanowiska pracy. W okresie od [...] listopada 2010 r. do [...] stycznia 2012 r. skarżąca zarejestrowana była w urzędzie pracy. Z dniem [...] stycznia 2012 r. skarżącej przyznane zostało świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad ojcem do [...] sierpnia 2012 r., natomiast od dnia [...] sierpnia 2012 r. była uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego z związku z opieką nad matką. Ponadto organ I instancji ustalił, że strona spełnia kryterium dochodowe warunkujące przyznanie przedmiotowego zasiłku, bowiem miesięczny dochód rodziny w 2011 r. w przeliczeniu na osobę wyniósł [...] zł. Skarżąca nie mieszka razem z matką, ale świadczy na jej rzecz pomoc przy codziennych czynnościach, tj. sprzątaniu, gotowaniu, praniu, pomocy w higienie osobistej oraz umożliwia dostęp do opieki medycznej.
Na podstawie ww. ustaleń Prezydent stwierdził, że wnioskowane przez stronę świadczenie nie może zostać przyznane, bowiem w sprawie nie miała miejsca faktyczna rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Ponadto opieka skarżącej nad matką nie jest sprawowana w sposób stały, ponieważ strona mieszka na co dzień wraz z mężem.
W odwołaniu wniesionym na powołane rozstrzygnięcie skarżąca wskazała, że początkowo pobierała świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad ojcem, który miał ustalony znaczny stopień niepełnosprawności. Po śmierci ojca prawo do ww. świadczenia uzyskała w związku z opieką nad matką. Podniosła, iż mimo że mieszka oddzielnie, to u matki przebywa niemal 24 godziny dziennie, wykonując przy niej niezbędne czynności: pierze, sprząta, gotuje, myje, kąpie, podaje leki. Matka (lat [...]) przyzwyczaiła się do swojego mieszkania i na sugestię przeprowadzenia się do niej reaguje negatywnie.
Skarżąca nie zgodziła się z oceną organu, iż nie zrezygnowała z zatrudnienia w celu opieki nad rodzicami, bowiem pomimo faktu, że stosunek pracy został rozwiązany na skutek porozumienia stron, to nie podejmowała zatrudnienia właśnie ze względu na stan zdrowia rodziców. Z tej też przyczyny nosiła się z zamiarem rezygnacji z zatrudnienia u ostatniego pracodawcy.
Decyzją znak [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy"), biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.
W uzasadnieniu decyzji, po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie oraz treści przepisów regulujących przedmiotową materię, Kolegium wywiodło, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 16a u.ś.r.). Nadto specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 623 zł.
Kolegium stwierdziło, iż skarżąca spełnia warunek kryterium dochodowego, nie spełnia jednak warunku rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki, ponieważ brak jest bezpośredniego związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Skarżąca pracowała do dnia [...] listopada 2010 r., ale rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z likwidacją stanowiska pracy. Nie była to dobrowolna rezygnacja z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad matką, tym bardziej, że niepełnosprawność uprawnionej powstała od [...] grudnia 2011 r.
Skargę do sądu administracyjnego na powołane rozstrzygnięcie złożyła skarżąca. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że po rozwiązaniu z nią stosunku pracy z powodu redukcji etatu ([...] listopada 2010 r.), zarejestrowała się w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Spełniła tym samym ustawowy wymóg niepodejmowania zatrudnienia i nabyła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na ojca, a następnie na matkę. Opieka ta wymagała od niej dużego poświęcenia i wysiłku. Wskazała, iż matka aktualnie potrzebuje całodobowej opieki, dlatego przebywa u niej niemal 24 godziny dziennie, wykonując wszystkie niezbędne czynności. Na sugestię przeprowadzenia się do niej matka reaguje negatywnie.
Odpowiadając na skargę Kolegium podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy skarżąca spełnia jedną z ustawowych przesłanek ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, tj. czy zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem.
Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy u.ś.r., a w szczególności art. 16a, który został wprowadzony do tej ustawy przez art. 1 pkt 4 ustawy zmieniającej u.ś.r. z dniem 1 stycznia 2013 r. Zgodnie z art. 16a ust. 1 u.ś.r., specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Przyznanie przedmiotowego zasiłku uzależnione jest także od spełnienia kryterium dochodowego i przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 u.ś.r., tj. kwoty 623 zł (art. 16a ust. 2 u.ś.r.).
Nabycie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego uzależnione jest więc z jednej strony od spełnienia szeregu przesłanek, wynikających z art. 16a u.ś.r. oraz z drugiej strony od niewystąpienia przesłanek negatywnych, o których mowa w ust. 8 tego przepisu.
Za bezsporną w niniejszej sprawie należy uznać okoliczność, iż matka skarżącej jest osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe i wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Powyższe wynika z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia [...] grudnia 2011 r. Ustalony znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od [...] listopada 2011 r. (k. [...] akt administracyjnych).
Sporną natomiast jest w sprawie okoliczność, czy skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. W przedmiotowej sprawie organy uznały, iż skarżąca nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wynikającej z ust. 1 wskazanego art. 16a u.ś.r., bowiem nie zrezygnowała ona z zatrudnienia lub innej pracy w celu sprawowania opieki nad matką. Jej zatrudnienie ustało [...] listopada 2010 r., natomiast niepełnosprawność w stopniu znacznym uprawnionej datuje się od [...] listopada 2011 r. Organy ustaliły również, że w okresie od [...] listopada 2010 r. do [...] stycznia 2012 r. skarżąca zarejestrowana była w urzędzie pracy.
W ocenie Sądu organy obu instancji niewłaściwie oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy, w konsekwencji czego podjęte przez nie rozstrzygnięcia są niezasadne. Ustalając bowiem, że przed przyznaniem pierwszego świadczenia pielęgnacyjnego (z tytułu opieki nad ojcem), tj. przed datą [...] stycznia 2012 r. i wobec kontynuacji tegoż świadczenia od dnia [...] sierpnia 2012 r. (z tytułu opieki nad matką) skarżąca była zarejestrowana w urzędzie pracy jako bezrobotna, organy winny rozważyć spełnienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad uprawnioną.
W tym miejscu należy wskazać, że orzecznictwo sądów administracyjnych według poprzednio obowiązującego (do dnia 1 stycznia 2013 r.) stanu prawnego, dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego stwarzało możliwość przyznania go osobie bezrobotnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1758/07, LEX nr 501328). W ocenie Sądu, wypracowane na gruncie dotychczasowego stanu prawnego, dotyczącego świadczenia pielęgnacyjnego, sposoby wykładni przepisów regulujących zasady uzyskania prawa do tego świadczenia, wydają się być również aktualne w procesie wykładni przepisów dotyczących specjalnego świadczenia opiekuńczego. Celem obu tych świadczeń (tj. świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego) jest bowiem wsparcie finansowe Państwa wobec osób, które z uwagi na potrzebę sprawowania stałej opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z powodu niepełnosprawności nie pozostają w zatrudnieniu lub nie wykonują innej pracy zarobkowej.
Wymaga podkreślenia, iż wprowadzony od dnia 1 stycznia 2013 r. w art. 16a u.ś.r. specjalny zasiłek opiekuńczy wymaga od osoby podejmującej się opieki rezygnacji z zatrudnienia (ust. 1), ale jednocześnie w ust. 8 tego przepisu ustawodawca enumeratywnie określił przypadki (podmioty), którym specjalny zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje. Katalog ten ma charakter zamknięty. Wśród osób pozbawionych z mocy ustawy przedmiotowego świadczenia nie wymieniono bezrobotnego, zatem ustawodawca nie wykluczył tej kategorii osób z możliwości uzyskania omawianego świadczenia. Gdyby wolą ustawodawcy był zamiar pozbawienia osób bezrobotnych zarejestrowanych w urzędach pracy i posiadających ten status (osoby bezrobotnej) możliwości ubiegania się o to świadczenie, to z pewnością zastrzeżenie takie uczyniłby w tym przepisie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Go 550/13, publ. cbois).
Należy zatem przyjąć, że tak jak w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego, tak samo w odniesieniu do specjalnego zasiłku opiekuńczego, osoba zarejestrowana w urzędzie pracy ma prawo ubiegać się o przyznanie tego świadczenia. Oznacza to, że pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", którym ustawodawca posłużył się w art. 16a ust. 1 u.ś.r., należy wykładać szeroko, tj. mając na uwadze realia, w których znajduje się osoba bezrobotna zarejestrowana w urzędzie pracy. Zwrócić uwagę należy, że bezrobotnym, zgodnie z definicją określoną w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013, poz. 674), jest osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, którą cechuje m.in. gotowość do podjęcia zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej. Przy czym uzyskanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego pozbawia osobę zarejestrowaną jako bezrobotną tego statusu, a w konsekwencji pozbawia taką osobę uzyskania za pośrednictwem urzędu pracy zatrudnienia (innej pracy zarobkowej), co należy w takim przypadku utożsamić z pojęciem "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", o którym mowa w art. 16a ust. 1 u.ś.r. W tej sytuacji należy przyjąć, że osoba zarejestrowana jako bezrobotna, składając wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia, niejako rezygnuje z gotowości podjęcia pracy, a zatem pozbawia się (choć potencjalnej ale) możliwości uzyskania i wykonywania pracy. Istotnym jest, że skutki wyłączenia możliwości uzyskania zatrudnienia za pośrednictwem urzędu pracy i skutki podjęcia samodzielnej decyzji o rezygnacji z zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną są w istocie takie same. Oznaczają bowiem, że dana osoba nie wykonuje pracy zawodowej, gdyż czas ten poświęca opiece nad osobą niepełnosprawną.
W świetle powyższej wykładni nie można uznać, że w przypadku osoby bezrobotnej nie jest spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia, o której mowa w art. 16 a ust. 1 u.ś.r., natomiast organy administracji okoliczności tej nie rozważyły, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym organy naruszyły przepisy postępowania: art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. oraz niewłaściwie zinterpretowały art. 16a ust. 1 u.ś.r.
Niezależnie od powyższego Sąd zauważa, że z obu decyzji Prezydenta z dnia: [...] stycznia 2012 r. oraz z dnia [...] września 2012 r. w przedmiocie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego najpierw na ojca od [...] stycznia 2012 r., a następnie po jego śmierci na matkę bezterminowo od [...] sierpnia 2012 r. (k. [...] i [...] akt administracyjnych) wynika, że przyznano jej to świadczenie z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnymi rodzicami. Wniosek skarżącej z dnia [...] kwietnia 2013 r. o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego został złożony jedynie w związku ze zmianą przepisów prawa w tym zakresie. Ustawodawca, rozdzielając dotychczasowe świadczenie pielęgnacyjne na świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, wprowadził nowe wymogi ustawowe do przyznania uprawnień, ale jego zamiarem nie było pozbawienie funkcji opiekuna tych wszystkich osób, które na skutek niepodejmowania zatrudnienia nabyły uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego na równi z osobami rezygnującymi z zatrudnienia.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym pojawił się pogląd, który i Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie podziela, że osoby, które w poprzednio obowiązującym stanie prawnym nie podejmowały zatrudnienia i przyznano im świadczenie pielęgnacyjne, nabyły prawo do przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. Odmienne traktowanie osób wówczas niepodejmujących zatrudnienia i rezygnujących z zatrudnienia, a którym przyznano świadczenie pielęgnacyjne powodowałoby naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa (wyroki WSA w Bydgoszczy: z dnia 10 lipca 2013 r., II SA/Bd 523/13 oraz z dnia 26 czerwca 2013 r., II SA/Bd 458/13).
W ocenie Sądu, dokonana przez orzekające w sprawie organy wykładnia art. 16a ust. 1 u.ś.r., polegająca na przyjęciu, że w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego (inaczej niż w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego) świadczenie to przysługuje wyłącznie tym osobom uprawnionym, które podjęły się i sprawują faktyczną opiekę nad osobami niepełnosprawnymi na skutek li tylko rezygnacji z wykonywanej uprzednio pracy, jest nieuprawniona. Taka interpretacja przepisu, aczkolwiek zgodna z jego literalnym brzmieniem, jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości, wyrażoną w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Zgodnie z zasadą równości, wszystkie podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną w stopniu równym mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących, czy też faworyzujących. Prezentowana przez organy wykładnia prowadzi do zróżnicowania sytuacji prawnej osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi, w stosunku do których niepełnosprawność powstała w okolicznościach wskazanych w art. 17 ust. 1b ustawy, czyli beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego, od sytuacji prawnej osób sprawujących opiekę nad "pozostałymi niepełnosprawnymi", ale także - co istotne w rozpoznawanej sprawie, zastosowana przez organy wykładnia różnicuje w sposób całkowicie niezrozumiały potencjalnych beneficjentów specjalnego zasiłku opiekuńczego na tych, którzy podejmują się sprawowania opieki na skutek rezygnacji z pracy oraz na tych, którzy tak samo jak poprzedni podejmują się i sprawują stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednakże nie pozostając w zatrudnieniu powstrzymują się od podjęcia określonej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania tej opieki (rezygnują z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej). Nie sposób jest bowiem przyjąć za zgodne z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, że w przypadku dwóch osób tak samo sprawujących stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednej z nich przysługiwać będzie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż w celu tej opieki dokonała rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, natomiast drugiej prawo to nie będzie przysługiwać, gdyż osoba ta pomimo sprawowania faktycznej opieki i spowodowanej tym obiektywnej niemożności podjęcia zatrudnienia nie wypełnia przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej".
Rozpatrując ponownie sprawę organy obowiązane będą ocenić ustalony w sprawie stan faktyczny i dokonać wykładni art. 16a ust. 1 u.ś.r. z uwzględnieniem okoliczności wskazywanych przez Sąd, usprawiedliwiających spełnienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, rozumianej w sposób wskazany w niniejszym uzasadnieniu.
Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło