VIII SA/Wa 671/13

WyrokWSA w Warszawie2013-12-11

Skład orzekający: Renata Nawrot, Iwona Szymanowicz – Nowak, Cezary Kosterna

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba zarejestrowana jako bezrobotna, która sprawuje stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, spełnia przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej warunkującą przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że osoba zarejestrowana jako bezrobotna, która sprawuje stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, spełnia przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Taka interpretacja jest zgodna z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa i uwzględnia realia osób bezrobotnych, które w związku z opieką powstrzymują się od podjęcia zatrudnienia.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego na rzecz ojca, który posiadał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy odmówiły przyznania zasiłku, uznając, że skarżąca nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, ponieważ jej ostatnie zatrudnienie ustało przed powstaniem znacznego stopnia niepełnosprawności ojca, a w międzyczasie była zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Skarżąca odwołała się, wskazując na opiekę nad chorą matką, a następnie ojcem, oraz na spełnienie kryterium dochodowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się wyroku.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak /sprawozdawca/, Sędzia WSA Cezary Kosterna, Protokolant Referent – stażysta Urszula Sieradz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją znak [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. Prezydent Miasta R. (dalej: "Prezydent", "organ I instancji"), działając na podstawie art. 2 pkt 2, art. 5, art. 16a ust. 1-2, ust. 4, ust. 6-7, art. 20, art. 23 ust. 4e, art. 24, art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm., zwana dalej "u.ś.r."), rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r. poz. 3) oraz art.104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej "k.p.a."), orzekł o odmowie przyznania I. M. (dalej: "skarżąca", "strona") prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na rzecz R. K. (dalej: "ojciec", "uprawniony"). Organ I instancji wskazał, że wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2013 r. skarżąca wystąpiła o przyznanie od lipca 2013 r. specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad ojcem. Na mocy decyzji Prezydenta znak [...] z dnia [...] października 2012 r. strona miała ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bezterminowo, poczynając od [...] lipca 2012 r. na podstawie przepisów u.ś.r. obowiązujących do dnia 31 grudnia 2012 r. Zgodnie z regulacją art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012, poz. 1548, zwana dalej "ustawą zmieniającą"), decyzja ta wygaśnie z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013 r. Złożony przez stronę wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres po dniu 1 lipca 2013 r. został rozpoznany w oparciu o aktualnie obowiązujące przepisy u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym po 1 lipca 2013 r.), tj. art. 16a tej ustawy. Organ I instancji ustalił, iż skarżąca jest osobą bezrobotną, niezarejestrowaną w urzędzie pracy, sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym ojcem, który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. wydanym na stałe, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia [...] lipca 2012 r. Strona deklaruje [...] lat i [...] miesiąc stażu pracy. Ostatnie zatrudnienie skarżącej ustało z dniem [...] stycznia 2010 r. w związku z rezygnacją z działalności gospodarczej, zaś z dniem [...] marca 2010 r. strona zarejestrowała się jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Ponadto strona spełnia kryterium dochodowe warunkujące przyznanie przedmiotowego zasiłku. Skarżąca nie mieszka razem z ojcem, ale świadczy na jego rzecz pomoc przy codziennych czynnościach, tj. sprzątaniu, przygotowywaniu i podawaniu posiłków, podawaniu leków, umożliwia dostęp do opieki medycznej oraz załatwianiu spraw urzędowych. Na podstawie ww. ustaleń organ I instancji stwierdził, że wnioskowane przez stronę świadczenie nie może zostać przyznane. Zgodnie bowiem z treścią art. 16a ust. 1 u.ś.r., specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W przedmiotowej sprawie, w ocenie organu, nie miała miejsca faktyczna rezygnacja skarżącej z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad ojcem, ponieważ ostanie jej zatrudnienie ustało [...] stycznia 2010 r., natomiast niezdolność uprawnionego do pracy i samodzielnej egzystencji datuje się od dnia [...] lipca 2012 r. Ponadto opieka skarżącej nad ojcem nie jest sprawowana w sposób systematyczny i stały, ponieważ strona mieszka na co dzień pod innym adresem niż uprawniony oraz opiekuje się dwoma synami. W odwołaniu wniesionym na powołane rozstrzygnięcie skarżąca wskazała, że decyzja organu I instancji ustalająca, iż nie zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad ojcem jest nieprawidłowa. Podniosła, iż od v września 2011 r. opiekowała się chorą matką B. K. Była wówczas zarejestrowana jako osoba bezrobotna, ale nie mogła podjąć żadnej pracy w związku ze sprawowaną opieką nad obojgiem rodziców (stan ojca także w tym czasie znacznie się pogorszył). Po śmierci matki ([...] lutego 2012 r.) nieprzerwanie opiekuje się ojcem. Opiekę tą sprawuje w sposób stały, bowiem wykonuje wszystkie obowiązki domowe: sprząta, gotuje, podaje leki, wykonuje czynności higieniczne. Dochód jej rodziny nie przekracza kwoty 623 zł na osobę. Podniosła nadto, iż opieka nad ojcem nie przeszkadza jej w wykonywaniu zwykłych zajęć domowych i opiece nad synami, z których jeden jest pełnoletni, a drugi ma [...] lat. Obowiązki domowe dzieli z mężem. Decyzją znak [...] z dnia [...] lipca 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy"), biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. W uzasadnieniu decyzji, po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie oraz treści przepisów regulujących przedmiotową materię, Kolegium wskazało, iż od dnia [...] lipca 2012 r. strona była uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad ojcem na podstawie decyzji (znak [...]). Ponadto organ odwoławczy wywiódł, iż zgodnie z art. 16a u.ś.r., specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżąca, zdaniem Kolegium, nie spełnia ww. ustawowych wymogów, ponieważ osoba sprawująca opiekę powinna rozwiązać umowę o pracę poprzez własne działanie po zaistnieniu konieczności sprawowania opieki, czyli od momentu powstania niepełnosprawności. W sytuacji skarżącej brak jest związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Z akt administracyjnych wynika, że do dnia [...] stycznia 2010 r. skarżąca prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą, co zdaniem organu należy traktować na równi z rezygnacją z zatrudnienia. Jednakże po tej dacie w okresie od dnia [...] marca 2010 r. do dnia [...] lipca 2012 r. była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, przy czym w okresie od [...] lipca 2010 r. do [...] grudnia 2010 r. była uczestnikiem stażu organizowanego dla osób bezrobotnych. Nie można zatem przyjąć, że po dniu zaprzestania prowadzenia pozarolniczej działalności nie poszukiwała zatrudnienia i nie chciała go podjąć. Nie można tym samym przyznać racji stronie, że rezygnacja z prowadzenia działalności gospodarczej związana była ściśle z koniecznością zapewnienia opieki nad rodzicami (w szczególności nad ojcem), a w czasie kiedy była zarejestrowana w urzędzie pracy nie mogła pogodzić pracy zawodowej ze świadczoną na ich rzecz opieką. Jako dodatkową przesłanką przemawiającą za odmową przyznania wnioskowanego przez stronę świadczenia organ odwoławczy uznał fakt, że uprawniony zaliczony został do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności od dnia [...] lipca 2012 r., tj. po upływie ponad dwóch lat zaprzestania prowadzenia pozarolniczej działalności przez stronę. Skargę do sądu administracyjnego na powołane rozstrzygnięcie złożyła skarżąca, wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, iż po zakończeniu prowadzenia działalności gospodarczej zarejestrowała się w urzędzie pracy, ponieważ tego od niej wymagano z uwagi na korzystanie ze świadczenia w postaci dotacji do czynszu. Podniosła, iż nikt nie bierze pod uwagę stanu zdrowia jej ojca i faktu, iż bez jej opieki jego egzystencja byłaby zagrożona. Wywiad środowiskowy polegał tylko na przeprowadzeniu rozmowy z nią, zaniechano natomiast rozmowy z ojcem lub jego sąsiadami w celu ustalenia, jakiej opieki uprawniony wymaga oraz w jakim stanie psychicznym i fizycznym się znajduje. Odpowiadając na skargę Kolegium podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy skarżąca spełnia jedną z ustawowych przesłanek ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, tj. czy zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy u.ś.r., a w szczególności art. 16a, który został wprowadzony do tej ustawy przez art. 1 pkt 4 ustawy zmieniającej u.ś.r. z dniem 1 stycznia 2013 r. Zgodnie z art. 16a ust. 1 u.ś.r., specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Przyznanie przedmiotowego zasiłku uzależnione jest także od spełnienia kryterium dochodowego i przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 u.ś.r., tj. kwoty 623 zł (art. 16a ust. 2 u.ś.r.). Nabycie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego uzależnione jest więc z jednej strony od spełnienia szeregu przesłanek, wynikających z art. 16a u.ś.r. oraz z drugiej strony od niewystąpienia przesłanek negatywnych, o których mowa w ust. 8 tego przepisu. Za bezsporną w niniejszej sprawie należy uznać okoliczność, iż ojciec skarżącej jest osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe i wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Powyższe wynika z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia [...] sierpnia 2012 r. Ustalony znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od [...] lipca 2012 r. (k. [...] akt administracyjnych). Sporną natomiast jest w sprawie okoliczność, czy skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. W przedmiotowej sprawie organy uznały, iż skarżąca nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wynikającej z ust. 1 wskazanego art. 16a u.ś.r., bowiem nie zrezygnowała ona z zatrudnienia lub innej pracy w celu sprawowania opieki nad uprawnionym. Jej zatrudnienie ustało [...] stycznia 2010 r., natomiast niepełnosprawność w stopniu znacznym uprawnionego datuje się od [...] lipca 2012 r. Organy ustaliły również, że w okresie od [...] marca 2010 r. do [...] lipca 2012 r. skarżąca była zarejestrowana jako osoba bezrobotna, zaś w okresie od v lipca 2010 r. do dnia [...] grudnia 2010 r. odbyła staż dla osób bezrobotnych. W ocenie Sądu organy obu instancji niewłaściwie oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy, w konsekwencji czego podjęte przez nie rozstrzygnięcia są niezasadne. Ustalając bowiem, że przed przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego, tj. przed datą [...] lipca 2012 r. (która jest także datą powstania orzeczonego wobec ojca strony stopnia niepełnosprawności), skarżąca była zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, organy winny rozważyć spełnienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad uprawnionym. W tym miejscu należy wskazać, że orzecznictwo sądów administracyjnych według poprzednio obowiązującego (do dnia 1 stycznia 2013 r.) stanu prawnego, dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego stwarzało możliwość przyznania go osobie bezrobotnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1758/07, LEX nr 501328). W ocenie Sądu, sposoby wykładni przepisów regulujących zasady uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wypracowane na gruncie dotychczasowych przepisów dotyczących tego świadczenia, wydają się być również aktualne w procesie wykładni przepisów dotyczących specjalnego świadczenia opiekuńczego, skoro celem obu tych świadczeń jest wsparcie finansowe Państwa wobec osób, które z uwagi na potrzebę sprawowania stałej opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z powodu niepełnosprawności nie pozostają w zatrudnieniu lub nie wykonują innej pracy zarobkowej. Wymaga podkreślenia, iż wprowadzony od dnia 1 stycznia 2013 r. w art. 16a u.ś.r. specjalny zasiłek opiekuńczy wymaga od osoby podejmującej się opieki rezygnacji z zatrudnienia (ust. 1), ale jednocześnie w ust. 8 tego przepisu ustawodawca enumeratywnie określił przypadki (podmioty), którym specjalny zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje. Katalog ten ma charakter zamknięty. Wśród osób pozbawionych z mocy ustawy przedmiotowego świadczenia nie wymieniono bezrobotnego, zatem ustawodawca nie wykluczył tej kategorii osób z możliwości uzyskania omawianego świadczenia. Gdyby wolą ustawodawcy był zamiar pozbawienia osób bezrobotnych zarejestrowanych w urzędach pracy i posiadających ten status (osoby bezrobotnej) możliwości ubiegania się o to świadczenie, to z pewnością zastrzeżenie takie uczyniłby w tym przepisie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Go 550/13, publ. cbois). Należy zatem przyjąć, że tak jak w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego, tak samo w odniesieniu do specjalnego zasiłku opiekuńczego, osoba zarejestrowana w urzędzie pracy ma prawo ubiegać się o przyznanie tego świadczenia. Oznacza to, że pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", którym ustawodawca posłużył się w art. 16a ust. 1 u.ś.r., należy wykładać szeroko, tj. mając na uwadze realia, w których znajduje się osoba bezrobotna zarejestrowana w urzędzie pracy. Zwrócić uwagę należy, że bezrobotnym, zgodnie z definicją określoną w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013, poz. 674), jest osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, którą cechuje m.in. gotowość do podjęcia zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej. Przy czym uzyskanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego pozbawia osobę zarejestrowaną jako bezrobotną tego statusu, a w konsekwencji pozbawia taką osobę uzyskania za pośrednictwem urzędu pracy zatrudnienia (innej pracy zarobkowej), co należy w takim przypadku utożsamić z pojęciem "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", o którym mowa w art. 16a ust. 1 u.ś.r. W tej sytuacji należy przyjąć, że osoba zarejestrowana jako bezrobotna, składając wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia, niejako rezygnuje z gotowości podjęcia pracy, a zatem pozbawia się (choć potencjalnej ale) możliwości uzyskania i wykonywania pracy. Istotnym jest, że skutki wyłączenia możliwości uzyskania zatrudnienia za pośrednictwem urzędu pracy i skutki podjęcia samodzielnej decyzji o rezygnacji z zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną są w istocie takie same. Oznaczają bowiem, że dana osoba nie wykonuje pracy zawodowej, gdyż czas ten poświęca opiece nad osobą niepełnosprawną. W świetle powyższej wykładni nie można uznać, że w przypadku osoby bezrobotnej nie jest spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia, o której mowa w art. 16 a ust. 1 u.ś.r., natomiast organy administracji obu instancji okoliczności tej nie rozważyły, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym naruszyły przepisy postępowania: art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. oraz niewłaściwie zinterpretowały art. 16a ust. 1 u.ś.r. Niezależnie od powyższego Sąd zauważa, że z decyzji Prezydenta z dnia [...] października 2012 r. wynika, że skarżącej przyznano świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem bezterminowo, poczynając od [...] lipca 2012 r. (k. [...] akt administracyjnych). Wniosek skarżącej z dnia [...] kwietnia 2013 r. o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego został złożony z uwagi na zmianę od 1 stycznia 2013 r. przepisów w tym zakresie. Ustawodawca, rozdzielając dotychczasowe świadczenie pielęgnacyjne na świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, wprowadził nowe wymogi ustawowe do przyznania uprawnień, ale jego zamiarem nie było pozbawienie funkcji opiekuna tych wszystkich osób, które na skutek niepodejmowania zatrudnienia nabyły uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego na równi z osobami rezygnującymi z zatrudnienia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym pojawił się pogląd, który i Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie podziela, że osoby, które w poprzednio obowiązującym stanie prawnym nie podejmowały zatrudnienia i przyznano im świadczenie pielęgnacyjne, nabyły prawo do przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. Odmienne traktowanie osób wówczas niepodejmujących zatrudnienia i rezygnujących z zatrudnienia, a którym przyznano świadczenie pielęgnacyjne powodowałoby naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa (wyroki WSA w Bydgoszczy: z dnia 10 lipca 2013 r., II SA/Bd 523/13 oraz z dnia 26 czerwca 2013 r., II SA/Bd 458/13). W ocenie Sądu, dokonana przez orzekające w sprawie organy wykładnia art. 16a ust. 1 u.ś.r., polegająca na przyjęciu, że w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego (inaczej niż w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego) świadczenie to przysługuje wyłącznie tym osobom uprawnionym, które podjęły się i sprawują faktyczną opiekę nad osobami niepełnosprawnymi na skutek li tylko rezygnacji z wykonywanej uprzednio pracy, jest nieuprawniona. Taka interpretacja przepisu, aczkolwiek zgodna z jego literalnym brzmieniem, jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości, wyrażoną w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z zasadą równości, wszystkie podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną w stopniu równym mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących, czy też faworyzujących. Prezentowana przez organy wykładnia prowadzi do zróżnicowania sytuacji prawnej osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi, w stosunku do których niepełnosprawność powstała w okolicznościach wskazanych w art. 17 ust. 1b ustawy, czyli beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego, od sytuacji prawnej osób sprawujących opiekę nad "pozostałymi niepełnosprawnymi", ale także - co istotne w rozpoznawanej sprawie, zastosowana przez organy wykładnia różnicuje w sposób całkowicie niezrozumiały potencjalnych beneficjentów specjalnego zasiłku opiekuńczego na tych, którzy podejmują się sprawowania opieki na skutek rezygnacji z pracy oraz na tych, którzy tak samo jak poprzedni podejmują się i sprawują stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednakże nie pozostając w zatrudnieniu powstrzymują się od podjęcia określonej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania tej opieki (rezygnują z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej). Nie sposób jest bowiem przyjąć za zgodne z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, że w przypadku dwóch osób tak samo sprawujących stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednej z nich przysługiwać będzie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż w celu tej opieki dokonała rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, natomiast drugiej prawo to nie będzie przysługiwać, gdyż osoba ta pomimo sprawowania faktycznej opieki i spowodowanej tym obiektywnej niemożności podjęcia zatrudnienia nie wypełnia przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Rozpatrując ponownie sprawę organy obowiązane będą ocenić ustalony w sprawie stan faktyczny i dokonać wykładni art. 16a ust. 1 u.ś.r. z uwzględnieniem okoliczności wskazywanych przez Sąd, usprawiedliwiających spełnienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, rozumianej w sposób przedstawiony w niniejszym uzasadnieniu. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło