VIII SA/Wa 683/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Marlena Stolarczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2020 r. w Radomiu sprawy ze skargi S. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego oddala skargę. Syg. akt VIII SA/Wa 683/19 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2019 roku, nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z póżn. zm. dalej kpa), po rozpatrzeniu odwołania S. M. - utrzymał w mocy decyzję Wojewody L. z dnia [...] czerwca 2015 r. znak: [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wojewoda L. zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy J. n/W. z dnia [...] lutego 1978 r. nr [...] orzekającej o przejęciu od J. M. na własność Państwa bez odszkodowania opuszczonego gospodarstwa rolnego, składającego się z działki nr [...] o pow. [...] ha, położonej na terenie wsi O.. S. M. będący następcą prawnym J. M. (por. prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] marca 2002 r. sygn. akt I Ns [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po J. M. oraz po J. M.) wniósł odwołanie od decyzji Wojewody z dnia [...] czerwca 2015 r. Skarżący podniósł, że wydane przez Wojewodę rozstrzygnięcie jest wadliwe, ponieważ pominął on, że przejmowane grunty nie stanowiły gospodarstwa rolnego (większa ich powierzchnię stanowił bowiem las) oraz, że J. M. nie zamieszkiwał w miejscu położenia gospodarstwa z uwagi na problemy zdrowotne. Rozpatrując sprawę należało zważyć, co następuje : Decyzja Naczelnika Gminy J. n/W. z dnia [...] lutego 1978 r. została wydana na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. Nr 39 poz. 174 z późn. zm. dalej ustawa) w związku z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 39, poz. 198 dalej rozporządzenie). Dyspozycje zawarte w tych przepisach przewidywały możliwość przejęcia na własność Państwa nieruchomości ( gruntowych i budynkowych), w przypadku spełnienia następujących przesłanek: 1) nieruchomości te musiały tworzyć gospodarstwo rolne; 2) w gospodarstwie tym nie zamieszkiwał właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym 3) gospodarstwo nie było w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę. Naczelnik Gminy J. n/W. w badanej decyzji z dnia [...] lutego 1978 r. wskazał, że przejmowane gospodarstwo w ewidencji gruntów "zapisane jest" na J. M.. Ustalenie to znajduje oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. W aktach sprawy znajdują się bowiem rejestry gruntowe potwierdzające prawa J. M. do gospodarstwa. Rejestry nie określają wprawdzie, czy osoba ta była właścicielem spornych gruntów, czy posiadaczem samoistnym. Okoliczność ta nie jest jednak istotna z punktu widzenia legalności decyzji z dnia [...] lutego 1978 r. Dyspozycja zawarta w § 6 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych przewidywała bowiem, że przez pojęcie .,właściciel", należy również rozumieć posiadacza gospodarstwa w dobrej wierze. Przejęcie gospodarstwa na własność Państwa mogło zatem nastąpić zarówno wtedy, gdyby J. M. był jego właścicielem, jak i wówczas, gdyby stan prawny tego gospodarstwa był nieuregulowany i J. M. był jedynie jego posiadaczem. Sporne gospodarstwo położone było na terenie wsi O. i składało się z działki nr [...] o pow. [...] ha, która częściowo została sklasyfikowana jako użytek rolny ( [...] ha), zaś w pozostałej części ([...] ha) stanowiła las. Gospodarstwo to, jak stwierdził Naczelnik było gospodarstwem rolnym co oznaczało, że znajdowały wobec niego zastosowanie regulacje z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. Ocena charakteru przejmowanego gospodarstwa, której dokonał Naczelnik (wbrew podniesionym zarzutom) nie może zostać uznana za wadliwą i być oceniana w kategoriach rażącego naruszenia prawa. Zarówno ustawa z dnia 13 lipca 1957 r., jak i rozporządzenie z dnia 5 sierpnia 1961 r. nie zawierały bowiem definicji gospodarstwa rolnego. Nie odsyłały również do stosowania definicji tego pojęcia zawartej w innych aktach normatywnych. Już zatem z tego tylko względu, przepis prawa materialnego nie mógł zostać w tym zakresie naruszony, a tym bardziej naruszony w sposób rażący. Należy równocześnie zwrócić uwagę, że pośród obowiązujących ówcześnie przepisów funkcjonowała definicja gospodarstwa rolnego, zawarta w § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. W sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1972 r., Nr 31. poz. 215 z póżn. zm.). Norma wyrażona w tym przepisie stanowiła, że w skład gospodarstwa rolnego mogą wchodzić nie tylko użytki rolne, ale również lasy, grunty leśne oraz nieużytki. Nie określała ona przy tym proporcji, które musiały spełniać poszczególne użytki, aby mogły zostać uznane za gospodarstwo rolne. Działka należąca do J. M. składała się z gruntów ornych — które bez wątpienia mogły być wykorzystywane na cele produkcji rolnej oraz gruntów leśnych. Naczelnik Gminy J. n/W. kwalifikując grunty 0 różnym przeznaczeniu jako gospodarstwo rolne, mógł zatem posiłkować się wskazaną definicją i uznać, że lasy łącznie z gruntami ornymi tworzyły (a przynajmniej mogły tworzyć) zorganizowaną całość gospodarczą, a więc stanowiły gospodarstwo rolne. Kwestia tego, że na przejmowanym gospodarstwie nikt nie zamieszkiwał pozostaje w zasadzie bezsporna, ponieważ potwierdzają ją nie tylko ustalenia ówczesnego organu, ale również: a) dane zawarte w protokole z dnia [...] listopada 1977 r. (por. wzmiankę "właściciel gospodarstwa nie mieszka na terenie tut. Gminy"); b) zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji z dnia [...] lutego 1978 r. skierowane do J. M. wskazujące, że adresat mieszkał ówcześnie w R. przy ul. M. [...]/[...] (tj. ok. [...] km. od wsi O.); c) wyjaśnienia skarżącego, który w podaniu z dnia [...] października 2012 r. potwierdził, że jego dziadek w tym czasie przebywał w R.. Przechodząc do zbadania przesłanki dotyczącej uprawiania gospodarstwa rolnego, trzeba zwrócić uwagę na ustalenia zawarte w decyzji z dnia [...] lutego 1978 r. Naczelnik Gminy J. n/W. z wskazał mianowicie, że użytki rolne wchodzące w skład gospodarstwa nie były w całości użytkowane rolniczo. Pomimo tego, że Naczelnik w uzasadnieniu decyzji nieprawidłowo określił ich powierzchnię, (tj. wskazał, że użytki orne stanowią [...] ha, podczas gdy faktycznie stanowiły [...] ha),— nie może to zostać potraktowane jako wada istotna. Naczelnik w swoich wywodach powołał się bowiem na protokół lustracyjny z dnia [...] listopada 1977 r., z którego wynikało, że powierzchnia [...] ha — to powierzchnia całego gospodarstwa, a nie poszczególnych użytków. Wspomniany błąd stanowił zatem oczywistą omyłkę, która mogła zostać sprostowana na podstawie obowiązującego ówcześnie art. 105 § 1 kpa. Pozostałe ustalenia Naczelnika korespondowały z ustaleniami komisji lustracyjnej. Komisja ta (w protokole z dnia [...] listopada 1977 r.) stwierdziła, że [...] ha gruntów w gospodarstwie J. M. było niezagospodarowane i leżało odłogiem od około [...] lat. Grunty były częściowo porośnięte jałowcami, natomiast na pozostałej części rósł las. J. M. nie mieszkał na terenie gminy i nie płacił należności związanych z gospodarstwem. W protokole tym nie została wprawdzie wprost określona powierzchnia użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa, ale porównując wskazaną w tym protokole powierzchnię niezagospodarowanych gruntów, tj. ok. [...] ha, z powierzchnią użytków rolnych określoną w ewidencji gruntów, tj. [...] ha można przypuszczać, że owe niezagospodarowane grunty były właśnie użytkami rolnymi. Tym bardziej, że komisja odniosła się również do pozostałej części gruntu, określając ją w sposób wyraźny jako las — co było zgodne z danymi zawartymi w ewidencji (gospodarstwo J. M. składało się bowiem z użytków rolnych oraz lasu). Na ocenę stanu gospodarstwa (wbrew podniesionemu zarzutowi) nie mogło mieć wpływu to, że las stanowił większą jego część. Tego rodzaju użytki również wymagały podejmowania pewnych zabiegów _ chociażby pielęgnacyjnych. Tymczasem z akt sprawy nie wynika w sposób bezsporny, aby zabiegi takie były prowadzone. Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że wszystkie przesłanki przejęcia zostały w sprawie spełnione. J. M. przez dłuższy czas (około [...] lat) nie zamieszkiwał bowiem w gospodarstwie, a równocześnie nie zadbał on o prawidłowe zagospodarowanie posiadanych gruntów. Należy także zwrócić uwagę, że ustalenia zawarte w decyzji z dnia [...] lutego 1978 r. dotyczące stanu gospodarstwa nie były także przez J. M. kwestionowane, co pozwala stwierdzić, że nie widział on w ich treści niczego sprzecznego ze stanem faktycznym. Uzasadnione z punktu widzenia logiki jest bowiem stwierdzenie, że każda osoba dbająca o własne interesy, jeśli uważa, że należące do niej grunty były zagospodarowane prawidłowo, wyraziłaby sprzeciw co do ich przejęcia na własność Państwa np. w postaci wniesionego odwołania, skargi, wniosku. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika jednak, aby J. M. pomimo posiadania wiedzy o toczącym się postępowaniu (por. znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji z dnia [...] lutego 1978 r.) wyrażał sprzeciw względem ustaleń kwalifikujących jego gospodarstwo do przejęcia na własność Państwa na podstawie art. 2 ust. l ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (dowodu potwierdzającego wyrażanie takiego sprzeciwu nie nadesłał również sam skarżący). Odnosząc się do zarzutu S. M., że jego dziadek przebywał poza miejscem zamieszkania z uwagi na stan zdrowia należy wyjaśnić, że nie może on skutkować wzruszeniem decyzji z dnia [...] lutego 1978 r. Przepis art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r., nie uzależniał bowiem możliwości zakwalifikowania gospodarstwa jako opuszczonego, od sytuacji osobistej właściciela lub posiadacza (w tym od jego stanu zdrowia), ani od powodu z jakiego gospodarstwo to zostało opuszczone. Motywy wyjazdu J. M., na które powołuje się skarżący, tj. choroba dziadka i jego przebywanie w R. z uwagi na lepszą dostępność lekarzy, nie miały zatem żadnego wpływu na spełnienie przesłanek przejęcia. Trzeba wyjaśnić, że do stwierdzenia nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa niezbędne jest stwierdzenie oczywistego charakteru naruszenia normy prawa materialnego przez organ orzekający w sprawie lub dokonanie przez ten organ oceny materiału dowodowego w sposób oczywiście sprzeczny ze zgromadzoną W aktach dokumentacją sprawy lub innymi oczywistymi, znanymi temu organowi faktami. Pewność obrotu prawnego wymaga bowiem, aby ostateczne decyzje administracyjne były stabilne i aby można je było wzruszyć tylko w nadzwyczajnych sytuacjach i z ważnych powodów. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy takiej oczywistej sprzeczności nie potwierdza. Brak jest zatem podstaw do uznania (jak słusznie stwierdził organ pierwszej instancji), że decyzja Naczelnika Gminy J. n/W. z dnia [...] lutego 1978 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Przeprowadzona analiza nie wskazuje również, aby decyzja ta zawierała inne wady określone w pozostałych przepisach art. 156 § 1 kpa. Ponieważ obecne rozstrzygnięcie nie odnosi skutku względem sytuacji faktycznej i prawnej obecnych właścicieli gruntów, które wchodziły w skład przejętego gospodarstwa, odstąpiono od poinformowania ich o prowadzonym postępowaniu. Wobec tego należało orzec jak w sentencji. Skargę na decyzję z dnia [...] lipca 2019 roku wydaną przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymującą w mocy decyzję Wojewody L. z dnia [...] czerwca 2015 roku w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy J. nad W. z dnia [...] lutego 1978r o przejęciu gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha położonego we wsi O. wniósł S. M.. Przedmiotowej decyzji na podstawie art. 57 § 1 pkt. 3 p.p.s.a. zarzucał: 1. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść wydanej decyzji, tj. art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji decyzja Naczelnika Gminy J. n/W. z dnia [...] lutego 1978r. wydana została z rażącym naruszeniem przepisów prawa polegającym na przejęciu nieruchomości stanowiącej własność J. M. położonej we wsi O. mimo braku przesłanek pozwalających na przejęcie na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonej we wsi O. o powierzchni [...] ha, bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, 2. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść wydanej w sprawie decyzji, tj. art., 7 kpa., art. 8 kpa., oraz art. 77 kpa. poprzez niepełną i dowolną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego na gruncie niniejszej sprawy, z pominięciem całokształtu okoliczności stanu faktycznego oraz nieuwzględnieniu interesu strony- S. M., skutkującą przyjęciem iż nie istnieją przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy J. nad W. z dnia [...] lutego 1978 roku o przejęciu gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha położonego we wsi O. w sytuacji, gdy została ona wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa wobec niespełnienia przesłanek dających podstawy do przejęcia własności gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa, 3. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść wydanej w sprawie decyzji, tj. art. 7, 8 i 11 kpa poprzez naruszenie zasad prawdy obiektywnej, prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie obywateli do państwa oraz przekonywania, w szczególności poprzez pobieżne przeanalizowanie materiału dowodowego sprawy, niewyjaśnienie wszelkich istotnych okoliczności sprawy, skutkujące naruszeniem podstawowych zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, 4. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść wydanej w sprawie decyzji tj. art. 138 § 1 pkt. 1 kpa. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Wojewody L. z dnia [...] czerwca 2015 roku, w sytuacji gdy decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co winno skutkować jej uchyleniem w całości i orzeczeniem co do istoty sprawy na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 kpa. Podnosząc powyższe zarzuty, na podstawie na podstawie na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. wnosił o: 1. z uwagi na zasadność wniesionej skargi w pierwszej kolejności o uwzględnienie skargi przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy J. nad W. z dnia [...] lutego 1978r. o przejęciu gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha położonego we wsi O. ; W przypadku nieuwzględnienia powyższego wniosku skarżący wnosi o niezwłoczne przekazanie skargi do sądu administracyjnego, 2. na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody L. z dnia [...] czerwca 2015 roku w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy J. nad W. z dnia [...] lutego 1978r. o przejęciu gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha położonego we wsi O., a nadto stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy J. nad W. z dnia [...] lutego 1978r. o przejęciu gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha położonego we wsi O.. 3. na podstawie art. 200 p.p.s.a. o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi wskazywał, że decyzją z dnia [...] czerwca 2015 roku, wydaną po zainicjowaniu postępowania administracyjnego wskutek wniosku S. M. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji naczelnika Gminy w J. n/W. wydanej w dniu [...] luty 1978 roku w przedmiocie przejęcia na rzecz Państwa Gospodarstwa Rolnego o pow. [...] ha położonego we wsi O., bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, Wojewoda L. odmówił stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. Z zapadłym w sprawie rozstrzygnięciem jako naruszającym przepisy prawa nie zgodził się wnioskodawca, który wniósł odwołanie od w/w decyzji Wojewody L. do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Wojewody L., decyzja z dnia [...] lipca 2019 roku Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody L. z dnia [...] czerwca 2015 roku. Również decyzja organu odwoławczego nie zasługuje na akceptację. Organ II instancji w toku prowadzonego postępowania W zasadzie powielił twierdzenia organu I instancji. Organy wadliwie nie dopatrzyły się rażącego naruszenia przepisów postępowania, do którego doszło wskutek wydania decyzji przez Naczelnika Gminy w J. n/ W. z dnia [...] lutego 1978 r. mimo tego, że nie były na chwilę wydawania decyzji spełnione przesłanki ustawowe pozwalające na przejęcie nieruchomości przez Skarb Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń. Na wstępie zdaniem skarżącego wskazać należy, że wojewoda l. jako organ I instancji uchylił dyspozycji art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zakresie w jakim przepis ten nakazuje stwierdzenie nieważności decyzji wydanych bez podstawy prawnej lub wskutek rażącego naruszenia przepisów postępowania. Zaznaczyć należy iż na gruncie niniejszej sprawy decyzja Naczelnika Gminy w J. nad W. zapadła mimo niespełnienia przesłanek ustawowych tj. braku jednoznacznego stwierdzenia iż grunt którego decyzja dotyczy stanowi gospodarstwo rolne zgodnie z obowiązującą w czasie jej wydawania definicja ustawowa, a nadto, że gospodarstwo takie jest opuszczone całkowicie. W ocenie skarżącego wyżej wymieniona decyzja Naczelnika Gminy J. nad W. oraz mało precyzyjny protokół z dnia [...] listopada 1977 roku nie dają podstaw do przyjęcia wymaganych prawem przesłanek w celu przejęcia na własność skarbu państwa, bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń powyższej nieruchomości. W polu szczególnej uwagi organu administracji winna pozostawać kwestia bez sprzecznego ustalenia czy nieruchomość w ogóle spełnia cechy gospodarstwa rolnego. Podkreślić warto, iż legalna definicja gospodarstwa rolnego została wprowadzona do polskiego porządku prawnego dopiero w 1990 roku na mocy przepisów kodeksu cywilnego. Koniecznym w tej sytuacji było wykorzystanie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 roku w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych. W drodze powołanych przepisów winno być rozpatrywane posiadanie przez nieruchomość indywidualnych cech gospodarstwa rolnego, celem ustalenia dopuszczalności przejęcia nieruchomości w trybie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 roku w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych. Ten tryb był dopuszczalny wyłącznie w odniesieniu do opuszczonych gospodarstw rolnych, nie do wszystkich nieruchomości wskazujących cechy opuszczenia. Wyjaśnienia w tej sytuacji wymagała kwestia, jakie grunty wchodziły w skład gospodarstwa rolnego. Ustalenie to jest istotne ze względu na konieczność późniejszych ustaleń w zakresie uznania gospodarstwa za opuszczone. By istniała możliwość poczynienia takich ustaleń niezbędnym jest ustalenie wielkości całego gospodarstwa, czyli wszystkich gruntów wchodzących w jego skład. Uchybienia, którymi zostało obarczone postępowanie przed Naczelnikiem Gminy J. i braki w zakresie wyjaśnienia istoty sprawy doprowadziły do wadliwego uznania, że nieruchomość posiadana przez J. M. spełniała cechy gospodarstwa rolnego. Nadto, należy wskazać, że brak było podstaw do uznania przedmiotowego gospodarstwa za opuszczone, gdyż w gospodarstwie J. M. na powierzchni ok. [...] ha rósł las, w tamtym czasie ok. 20 letni. W czasie wydawania decyzji J. M. był starszym, schorowanym człowiekiem, borykającym się z zaawansowaną gruźlicą. Wadliwie zostało stwierdzone, że nie przebywał on stale na nieruchomości w miejscowości O.. Właśnie z uwagi na problemy zdrowotne oraz na lepszą dostępność do lekarzy i opieki medycznej przebywał w R., lecz był to pobyt czasowy spowodowany stanem zdrowia. Nie sposób jego zachowania zakwalifikować jako opuszczenia nieruchomości stanowiącej jego własność, brak jest tutaj bowiem przesłanki trwałości i stałości. Zamiarem J. M. nie było bowiem trwałe opuszczenie miejsca zamieszkania, a jedynie czasowo dla poratowania zdrowia był on zmuszony zmienić miejsce swojego pobytu. Podstawowa więc przesłanka "opuszczonego gospodarstwa rolnego" nie może być uznana za spełniona. Całokształt przytoczonych okoliczności nie został należycie zbadany i właściwie zakwalifikowany zarówno przez naczelnika Gminy J. nad W. w chwili wydawania rzeczonej decyzji, jak i przez Wojewodę L. w toku postępowania administracyjnego zainicjowanego wnioskiem o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji. Organ I instancji niewłaściwie ocenił charakter pobytu J. M. w R. w chwili wydawania decyzji. Postępowanie organu administracyjnego naruszało szereg przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, przede wszystkich uchybiając dyspozycji art. 156 § 1 pkt 2 kpa wobec jego niezastosowania, mimo, że wskutek decyzji Naczelnika Gminy J. nad W. doszło do rażącego naruszenia prawa. W ocenie odwołującego się decyzja Naczelnika Gminy J. nad W. jako rażąco naruszająca przepisy prawa nie powinna zostać utrzymana w mocy wobec braku spełnionych przesłanek do przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. W dokonywanej w literaturze i orzecznictwie wykładni pojęcia rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa) rozumienie się przez nie naruszenie wyraźnej, niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych normy prawa materialnego ( zob. B, Adamiak , Borkowski, Komentarz 2004, s. 335; J. Jendrośka, B. Adamiak, Zagadnienie s. 71). Analogiczna sytuacja miała miejsce właśnie na gruncie przedmiotowego stanu faktycznego. Wśród przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 kpa wymienione jest rażące naruszenie prawa, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej. W orzecznictwie, a także doktrynie dominuje pogląd, że obok oczywistego naruszenia prawa i charakteru przepisu, który został naruszony -jako kryterium rażącego naruszenia prawa winny być traktowane społeczno –gospodarcze skutki wywołane wadliwą decyzją. Podkreślenia wymaga również, że przesłanka ta może dotyczyć zarówno przepisów materialnych, procesowych, jak i ustrojowych, gdyż z brzmienia art. 156 § 1 pkt 2 kpa nie wynika, aby wadliwość miała dotyczyć tylko podstawy materialnoprawnej decyzji (por. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 1986 r., SA/Wr 370/86). Organ I instancji, tj. Wojewoda L., nie zważając na zaistniałe uchybienia procesowe, nie podjął żadnej aktywności w zakresie wnikliwego zbadania prawidłowości decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności. Tym samym nie zostały podjęte niezbędne czynności mające na celu wyjaśnienie istoty sprawy. W przypadku istnienia widocznych wątpliwości co do zasadności zapadłej wcześniej decyzji organy administracyjne winny podejmować działania również z urzędu by czynić zadość wymogom przepisów prawa oraz obowiązkowi kierowania się przez organy interesem społecznym i słusznym interesem obywateli. Odmowa stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy J. nad W. była wynikiem uchybienia właśnie tym obowiązkom, co stanowi jednocześnie naruszenie dyspozycji art. 7 kpa nakazującego czynienie zadość zasadom praworządności na każdym etapie postępowania administracyjnego. Nadto, organ I instancji zaniechał rozpoznania sprawy całościowo, nie analizując należycie całokształtu materiału dowodowego sprawy, w szczególności nie uwzględniając podnoszonych we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji argumentów, dających podstawę do szczególnego zwrócenia uwagi na pojawiające się w sprawie wątpliwości. Obowiązki te wynikają z dyspozycji art. 77 kpa który nakłada na organ administracji publicznej prowadzący postępowanie obowiązek zgromadzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a następnie obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia całokształtu tego materiału celem prawidłowego ustalenia podstawy faktycznej decyzji administracyjnej. Materiał dowodowy w rozumieniu art. 77 § 1 kpa stanowią wszelkie dowody uzyskane po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, który w niniejszej sprawie został ograniczony jedynie do niekorzystnych dla odwołującego się okoliczności. Jednocześnie postępowanie prowadzone przez organy skutkowało naruszeniem przepisów art. 7, 8 i 11 kpa Przepisy te wyrażają podstawowe zasady postępowania organów prowadzących procedury administracyjne, dające obywatelom przekonanie, że procedury te prowadzone są w sposób należyty i zgodny z przepisami obowiązującymi. Tymczasem, w przedmiotowej sprawie wskutek szeregu uchybień, których dopuścił się organ I i II instancji doszło do naruszenia zasad prawdy obiektywnej, prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie obywateli do państwa oraz przekonywania. W szczególności zasady te doznały naruszenia poprzez wydanie decyzji administracyjnych ograniczających prawo własności skarżącego, w przypadku gdy nie było podstaw ku takim negatywnym rozstrzygnięciem. Wskutek zaniechania organów i poprzez nierozważenie w sposób wnikliwy okoliczności stanu faktycznego, niewyjaśnienie wszelkich istotnych okoliczności sprawy, uchybienia organów bezpośrednio godziły w podstawowe prawa skarżącego, co nie może zostać zaakceptowane. W konsekwencji powyżej podniesionych argumentów trzeba zauważyć, że postępowanie organu II instancji doprowadziło do naruszenia przepisu art. 138 § 1 pkt. 1 kpa organ odwoławczy niewłaściwie utrzymał w mocy decyzję Wojewody L. z dnia [...] czerwca 2015 roku, mimo, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa co winno skutkować jej uchyleniem w całości i orzeczeniem co do istoty sprawy na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 kpa. Nie można zgodzić się z twierdzeniem organu II instancji, że brak na dzień wydawania decyzji przez Naczelnika Gminy J. n/W. definicji gospodarstwa rolnego powoduje, że przepis prawa materialnego nie mógł być w tym zakresie naruszony, a tym bardziej naruszony w sposób rażący. Należy podkreślić, jak wskazano już powyższej, że podstawą stwierdzenia nieważności i zastosowania art. 156 par. 1 pkt. 2 kpa nie musi być przepis prawa materialnego, ale i przepis prawa procesowego uprawnia do skorzystania z sankcji nieważności. W niniejszej sprawie natomiast wnioskodawca powoływał się również na wadliwe postępowania organów administracji wydających decyzję w 1978 roku, które nie zbadały w sposób należyty stanu faktycznego i pochopnie uznały, że spełniono przesłanki pozwalające na przejęcie nieruchomości stanowiącej własność J. M. na własność Skarbu Państwa bez jakiegokolwiek ekwiwalentu pienionego. Tym samym, organ I i organ ll instancji wadliwie nie zauważyły podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy J. n/W.. Wydawane przez organy administracji decyzje nie mogą funkcjonować w obrocie prawnym, W bowiem nie są one zgodne z obowiązującym porządkiem prawnym. Wyposażenie organów przez ustawodawcę w określone narzędzia prawne pozwala na podejmowanie czynności "naprawczych" w odniesieniu do decyzji wadliwych które naruszają interesy obywateli Wielokrotnie wskazywano już w orzecznictwie, że w myśl zasady praworządności praz pogłębiania zaufania, wykluczona jest możliwość obciążenia obywatela skutkami błędu spowodowanego przez pracownika organu administracji publicznej (por. wyr. NSA z 12.5.2000r., III SA 957/99). Mając na uwadze powyższe wnoszę jak we wstępie. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 dalej jako p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. W niniejszej sprawie kontroli sądu poddano decyzję wydaną w postępowaniu nieważnościowym. W tym wypadku dokonanie oceny wydanej decyzji w zakresie zgodności z prawem podlega specyficznym regułom, bowiem celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego punktu widzenia - czy decyzja jest dotknięta wadą kwalifikowaną wskazaną w art. 156 § 1 kpa. Sprawa nie toczy się zatem w trybie zwykłym, lecz w trybie nadzoru, kiedy zupełnie wyjątkowo, wbrew wynikającej z art. 16 kpa zasadzie trwałości decyzji ostatecznych, z enumeratywnie wyliczonych ustawowo przyczyn, można uznać decyzję ostateczną za dotkniętą tak ciężką wadą, iż zachodzi konieczność uznania jej za nieważną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 czerwca 1998 r. II SA 456/98). Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z 8 kwietnia 1994 r., III ARN 13/94, OSN 1994, nr 3, poz. 36; wyrok NSA z 18 lipca 1994 r., V SA 535/94, ONSA 1995, nr 2, poz. 91). W postępowaniu nieważnościowym nie wyklucza się prowadzenia innych dowodów niż zgromadzone w postępowaniu zwykłym. Ustawodawca nie wprowadził zakazu prowadzenia nowych dowodów mających na celu ustalenie czy oceniane w tym postępowaniu orzeczenie rażąco narusza prawo. Z orzecznictwa sądów administracyjnych i piśmiennictwa wynika, że właściwy organ w postępowaniu nieważnościowym może prowadzić postępowanie dowodowe dla ustalenia czy podmiot wnoszący o stwierdzenie nieważności decyzji ma przymiot strony, a także w granicach sprawy w przedmiocie stwierdzenia nieważności ( por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25.02. 2011 roku, syg. akt II OSK 1645/10; z dnia 5.04.2013 roku, syg. akt II OSK 2344/11). W doktrynie jednoznacznie wskazuje się na rozstrzygnięcie sprawy w rozumieniu art. 158 § 1 kpa następuje na podstawie wyników czynności dowodowych postępowania prowadzonego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ( Adamiak, Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, komentarz Beck 2016, str. 781, nb.2 do art.158 kpa). Jako utrwalone należy uznać stanowisko, zgodnie z którym organ ma w postępowaniu nadzwyczajnym prowadzonym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, którego przedmiotem winno być ustalenie, czy stan faktyczny przyjęty przy wydawaniu decyzji będącej przedmiotem postępowania nieważnościowego odpowiada ,, prawdzie’’ w świetle istniejącego w sprawie materiału dowodowego, zwłaszcza, że materiał dowodowy, który stanowił podstawę do wydania decyzji o przejęciu gospodarstwa ograniczał się do protokołu oględzin, sporządzonego bez udziału spadkobierców ( wyrok NSA z 7.3. 2007 roku, I OSK 845/06). Przesłankami przejęcia gospodarstwa rolnego bez odszkodowania na własność Państwa - na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z 1957 r. było rzeczywiste opuszczenie gospodarstwa, zakwalifikowanego do gospodarstw rolnych przez zaniechanie jego uprawiania w całości lub w większej części przez właściciela lub uprawnione przez niego osoby (wyrok SN z 24 maja 2012 r., II CSK 558/11, OSP 2013/9/92). Z art. 2 ust. 1 ustawy z 1957 r. wynika, że gospodarstwa rolne, jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r. oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogą być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie za niezbędne. Przepis ten był wielokrotnie analizowany w orzecznictwie sądowym, spotykając się z jednolitą interpretacją. Zgodnie z nią, na rzecz Państwa (Skarbu Państwa) mogło być przejęte każde opuszczone gospodarstwo rolne i nie miały żadnego znaczenia okoliczności i motywy zachowania właścicieli decydujących się na opuszczenie gospodarstwa, a organ administracyjny orzekający o przejęciu nie miał z kolei uprawnień do badania i oceny tych przyczyn (wyrok NSA z 18 września 1998 r., II SA 1108/98, Lex nr 41791; 2 września 2005 r., I OSK 26/05, Lex 1089827). Zastosowanie powołanej ustawy wymagało spełnienia wyraźnie określonych przesłanek, a więc koniecznie ustalenia, że przejmowane gospodarstwo ma cechy gospodarstwa rolnego oraz, że jest rzeczywiście opuszczone, a nie jest nieruchomością wskazującą tylko cechy opuszczenia (wyrok NSA z 17 grudnia 2010 r., I OSK 282/10, Lex 745198). Wystarczające do podjęcia decyzji o przejęciu gospodarstwa na własność Skarbu Państwa jako opuszczonego przez właściciela było stwierdzenie organu administracyjnego, że grunty leżą odłogiem, zaś właściciel się nim nie interesuje, natomiast warunkiem przejęcia było spełnienie dwu przesłanek: opuszczenie gospodarstwa przez właściciela (również małżonka, rodziców i dzieci) i zaniechanie uprawy gospodarstwa w całości lub w większej części (wyrok NSA z 14 września 2010 r., I OSK 1482/09, Lex 745043). Pomocą dla takiego stanowiska prawnego było określenie w § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych, będącego aktem wykonawczym do ustawy z 1957 r. (art. 2 ust. 3 pkt 1 tej ustawy), że za gospodarstwo rolne opuszczone uważa się gospodarstwo, na którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela, bądź użytkownika albo dzierżawcę. Stanowisko orzecznictwa wskazuje na dość surowe wymagania, które musiały zostać spełnione dla skuteczności zastosowania powołanych przepisów. W ocenie składu orzekającego, organy nadzorcze prawidłowo orzekły, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, że zaistniały przesłanki do przejęcia gospodarstwa rolnego J. M. o pow. [...] ha składającego się z działki nr [...], wyszczególnionego w rejestrze ewidencji gruntów wsi O.. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w sprawie w zakresie naruszenia przepisów postępowania – art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 kpa należy zauważyć, iż zwrot normatywny ,, inne naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy’’ zawarty w art. 145 § 1c) p.p.s.a. należy wiązać z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania. Podstawą skargi z wyżej powołanego przepisu może być tylko naruszenie przez organ administracji publicznej przepisów postępowania, w sposób który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A zatem między uchybieniem procesowym, a wydaną w sprawie decyzją podlegająca zaskarżeniu musi istnieć związek przyczynowy wskazujący na potencjalną możliwość innego wyniku postępowania administracyjnego. Ponadto wymagane jest, aby skarżący, wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub rangi, że kształtowałyby lub współkształtowały treść kwestionowanej decyzji. Co prawda skarżący powołuje się na niepełną, z pominięciem całokształtu okoliczności ocenę materiału zgromadzonego w sprawie, niewyjaśnienie wszelkich istotnych okoliczności w sprawie poprzez pobieżne przeanalizowanie materiału dowodowego w sprawie. Jednocześnie nie wskazuje jakie dowody zgromadzone w sprawie zostały pominięte i nie dokonano ich oceny, bądź jakie dowody zostały zawnioskowane, a organ odmówił ich przeprowadzenia. Należy zauważyć, iż nie tylko na organie spoczywa ciężar ustalenia istotnych faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Na stronie postępowania ciąży również obowiązek współdziałania z organem i przedstawienia konkretnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Przepis art. 7 kpa nie stanowi bowiem źródła obowiązku badania wszystkich okoliczności, które w jakikolwiek sposób potencjalnie oddziałują na wynik postępowania( por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 18 grudnia 2019 roku, I SA/Bk 417/19 ). Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany ściśle z przyjętą zasadą swobodnej oceny dowodów. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem reguł tej oceny, tj. po pierwsze – opierać się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa. Po drugie ocena powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego i po trzecie – organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które na podstawie art. 76 § 1 kpa mają szczególną moc dowodową. W końcu po czwarte – rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być zgodne z zasadami logiki ( por. wyrok NSA z dnia 15 listopada 2019 roku, II OSK 3301/17). Skarżący zarzucając organowi błędne ustalenia faktyczne wskazywał, iż organ błędnie ustalił, iż przejęta na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość rolna nie mogła zostać uznana za gospodarstwo rolne, ponieważ nie wyjaśniono jakie grunty wchodziły w jej skład. Nadto wadliwie przyjęto, iż gospodarstwo zostało przez J. M. opuszczone, a faktycznie jego nieobecność w miejscowości O. miała charakter przejściowy z uwagi na stan jego zdrowia. Przejęcie gruntów nastąpiło na podstawie art. 2 ust.1 ustawy w związku z § 1 rozporządzenia. Z przepisów tych wynika, że gospodarstwo rolne mogło być przejęte na własność państwa, jeżeli było: - niezamieszkałe przez właściciela, małżonka, dzieci lub rodziców, a przy tym – nieuprawiane w całości lub większej części oraz niepoddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę. Organ prawidłowo uznał, że przejęta nieruchomość rolna stanowiła w rozumieniu art. 1 rozporządzenia gospodarstwo rolne. Trafnie organ co do pojęcia gospodarstwa rolnego odwołał się do ówczas obowiązującego § 2 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 roku w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych( DZ.U nr 45, poz. 304 dalej rozporządzenie z 28 listopada 1964). Z przywołanego przepisu wynika, że głównym składnikiem gospodarstwa rolnego była nieruchomość rolna, która stanowiła lub mogła stanowić zorganizowaną całość gospodarczą. Pozostałe składniki wymienione w § 2 ust.1 rozporządzenia z 28 listopada 1964 roku( np. budynki, urządzenia) jeżeli istniały również wchodziły w skład gospodarstwa rolnego. Jednak brak któregokolwiek z tych składników nie oznaczał, że nie mamy do czynienia z gospodarstwem rolnym. W myśl § 2 ust.2 wyżej powołanego rozporządzenia do gospodarstwa rolnego zaliczano również lasy i grunty leśne. Stosownie do § 1 powołanego rozporządzenia nieruchomość uważano za rolną, jeżeli była lub mogła być użytkowana na cele produkcji rolnej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej. Przejęte gospodarstwo obejmowało obszar [...] ha i składało się z dwóch rodzajów gruntów – [...] ha stanowiły grunty orne, a pozostałą część stanowił las. Tak więc zarzut, iż organ nie poczynił ustaleń odnośnie rodzaju gruntów, które wchodziły w skład przejętego gospodarstwa nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Odnosząc się do opuszczenia gospodarstwa rolnego przez J. M. i braku uprawiania przedmiotowego gospodarstwa, to organ zasadnie odwołał się do dokumentu lustracji tego gospodarstwa z dnia [...] listopada 1977 roku z którego wynika, że ,, gospodarstwo o pow. [...] ha niezagospodarowane leży odłogiem od około pięciu lat. Grunt częściowo porośnięty jałowcami, na pozostałej części posadzony las. Drzewostan młody, grunty orne – klasa VI. Właściciel gospodarstwa nie mieszka na terenie gminy, nie płaci należności związanych z gospodarstwem ‘’. W postępowania skarżący nie zaprezentował żadnych dowodów, które wskazywałyby na niewiarygodność przedmiotowego dokumentu i poczynionych na jego podstawie ustaleń. Za opuszczone gospodarstwo rolne nie można by uznać gospodarstwa, które nie będąc uprawiane bezpośrednio przez właściciela było uprawiane przez dzierżawcę lub użytkownika, a zatem przez osoby wywodzące swoje uprawnienia od właściciela( posiadacza samoistnego). W zgromadzonych aktach sprawy brak jakichkolwiek dowodów, które pozwalały by uznać, że w dacie wydawania decyzji grunty wchodzące w skład gospodarstwa były przez kogokolwiek uprawiane. Na brak zainteresowania gospodarstwem przez J. M. wskazuje kilkuletni okres nieuprawiania gruntów ornych, niepłacenia należności publicznych związany z posiadaniem gospodarstwa, fakt braku zainteresowania nawet w sytuacji otrzymania decyzji o przejęciu gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa. Wpływu na treść decyzji nie może mieć fakt, iż większość gruntów gospodarstwa stanowił las. Nie zaprezentowano żadnych dowodów, iż w stosunku do lasu były prowadzone jakiekolwiek zabiegi. Fakt choroby J. M. i leczenie w R. w żadnym stopniu nie podważa dokonanych ustaleń, iż przedmiotowe gospodarstwo było gospodarstwem opuszczonym w rozumieniu § 1 rozporządzenia. Należy zauważyć, iż decyzja o przejęciu gospodarstwa została J. M. doręczona na adres R. ul. M. co wskazuje, iż było to jego miejsce zamieszkania. Skarżący w toku postępowania nie przedstawił dowodów wskazujących na inne, stałe miejsce zamieszkania jego dziadka w tym czasie, czy też w okresie późniejszym. W rozważaniach o stwierdzeniu nieważności przywoływanej decyzji należy przywołać wyrok TK z 12 maja 2015 roku o syg. akt P 46/13( OTK – A 2015/5/62) stwierdzający, ze art. 156 § 2 kpa w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP oraz zaprezentowaną tam argumentację, która pozwala postawić tezę, iż eliminacji z obrotu prawnego decyzji w drodze stwierdzenia nieważności decyzji, w sytuacji gdy od jej wydania upłynął znaczny okres czasu należy stosować z niebywałą ostrożnością. Na kanwie tego wyroku TK zwrócono uwagę na potrzebę szerszego uwzględniania w obecnym orzecznictwie reguły stabilności porządku prawnego jako wartości konstytucyjnej( por. wyrok NSA z 20 lutego 2019 roku, II OSK 694/17). Z uwagi na powyższe biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.