VIII SA/Wa 706/13

WyrokWSA w Warszawie2014-01-08

Skład orzekający: Iwona Szymanowicz-Nowak, Cezary Kosterna, Justyna Mazur

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba bezrobotna, zarejestrowana w urzędzie pracy, która sprawuje stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, spełnia przesłankę "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" warunkującą przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że osoby bezrobotne, zarejestrowane w urzędzie pracy, które sprawują stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, spełniają przesłankę "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" w rozumieniu art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Taka interpretacja jest zgodna z celem świadczenia, zasadą równości wobec prawa oraz uwzględnia realia osób bezrobotnych, które poprzez gotowość do podjęcia pracy i ewentualne jej uzyskanie, niejako "rezygnują" z możliwości jej wykonywania na rzecz opieki.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego na rzecz swojej niepełnosprawnej siostry. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że skarżący nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki, ponieważ jego ostatnie zatrudnienie ustało przed powstaniem znaczącego stopnia niepełnosprawności siostry, a w międzyczasie był zarejestrowany jako bezrobotny. Skarżący odwołał się, wskazując na spełnienie kryterium dochodowego i sprawowanie stałej opieki, a także na fakt, że wyrejestrował się z urzędu pracy po otrzymaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Organy podtrzymały swoje stanowisko.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się wyroku.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi S. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją znak [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. Prezydent Miasta R. (dalej: "Prezydent", "organ I instancji"), działając na podstawie art. 2 pkt 2, art. 5, art. 16a ust. 1-2, ust. 4, ust. 6-7, art. 20, art. 23 ust. 4e, art. 24, art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm., zwana dalej "u.ś.r."), rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r. poz. 3) oraz art.104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej "k.p.a."), orzekł o odmowie przyznania S. H. (dalej: "skarżący", "strona") prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na rzecz D. G. (dalej: "siostra", "uprawniona"). Organ I instancji wskazał, że wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2013 r. skarżący wystąpił o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad siostrą. Na mocy decyzji Prezydenta znak [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. strona miała ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bezterminowo, poczynając od [...] marca 2012 r. na podstawie przepisów u.ś.r. obowiązujących do dnia 31 grudnia 2012 r. Zgodnie z regulacją art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012, poz. 1548, zwana dalej "ustawą zmieniającą"), decyzja ta wygaśnie z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013 r. Złożony przez stronę wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres po dniu 1 lipca 2013 r. został rozpoznany w oparciu o aktualnie obowiązujące przepisy u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym po 1 lipca 2013 r.), tj. art. 16 "a" tej ustawy. Organ I instancji ustalił, iż skarżący jest osobą bezrobotną, niezarejestrowaną w urzędzie pracy, sprawuje opiekę nad niepełnosprawną siostrą, która legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] listopada 1998 r. o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji. Na dzień [...] grudnia 2012 r. strona udowodniła staż pracy [...] lata i [...] dni. Ostatnie zatrudnienie skarżącego ustało z dniem [...] lipca 1998 r. w związku z upadłością przedsiębiorstwa. W okresach od [...] sierpnia 1998 r. do [...] listopada 2008 r. i od [...] sierpnia 2010 r. do lutego 2012 r. skarżący był zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Ponadto strona spełnia kryterium dochodowe warunkujące przyznanie przedmiotowego zasiłku. Skarżący nie mieszka razem z siostrą, ale świadczy na jego rzecz pomoc przy codziennych czynnościach, tj. sprzątaniu, przygotowywaniu i podawaniu posiłków, robieniu zakupów, podawaniu leków, umożliwia dostęp do opieki medycznej. Na podstawie ww. ustaleń organ I instancji stwierdził, że wnioskowane przez stronę świadczenie nie może zostać przyznane. Zgodnie bowiem z treścią art. 16 "a" ust. 1 u.ś.r., specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W przedmiotowej sprawie, w ocenie organu, nie miała miejsca faktyczna rezygnacja skarżącego z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad siostrą, ponieważ ostanie jego zatrudnienie ustało [...] stycznia 1998 r., natomiast niezdolność uprawnionej do pracy i samodzielnej egzystencji datuje się od listopada 1998 r. Ponadto opieka skarżącego nad siostrą nie jest sprawowana w sposób systematyczny i stały, ponieważ strona mieszka na co dzień pod innym adresem niż uprawniona. W odwołaniu wniesionym na powołane rozstrzygnięcie skarżący wskazał, że spełnia kryterium finansowe przyznania wnioskowanego świadczenia. Ponadto z urzędu pracy wyrejestrował się po wydaniu decyzji przyznającej mu świadczenie pielęgnacyjne; powyższe wynikało z pkt 6 tej decyzji. Podniósł, że sprawuje stałą opiekę nad siostrą, nie tylko od 4 do 6 godzin na dobę. Pracownik społeczny nie zrozumiał jego wypowiedzi, gdy stwierdził, że w dzień jest u siostry od 4 do 6 godzin, nawet dłużej, a często w dni świąteczne jest cały dzień i noc. Decyzją znak [...] z dnia [...] lipca 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy"), biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. W uzasadnieniu decyzji, po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie oraz treści przepisów regulujących przedmiotową materię, Kolegium wskazało, iż skarżący pobierał świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad siostrą, jednak w związku ze zmianą przepisów od dnia 1 lipca 2013 r. prawo do tego świadczenia wygasło z dniem 30 czerwca 2013 r. Zgodnie z art. 16 "a" ust. 1 u.ś.r., specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Kolegium ustaliło, że na skarżącym ciąży obowiązek alimentacyjny wobec siostry, jak również spełnia on przesłankę kryterium dochodowego, wynikającą z art. 16 "a" ust. 2 u.ś.r., bowiem dochód na osobę w rodzinie wynosi [...] zł miesięcznie i nie przekracza kwoty 623 zł. Nie spełnia natomiast pozytywnej przesłanki warunkującej przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego z art. 16 "a" ust. 1 u.ś.r., tj. rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki, ponieważ brak jest związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną siostrą. Z akt sprawy wynika, że skarżący nie pracuje od dnia [...] lipca 1998 r., ponieważ umowa o pracę została rozwiązana w związku z upadłością przedsiębiorstwa. Tym samym brak jest związku przyczynowego pomiędzy utratą pracy, a podjęciem opieki nad siostrą. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wskazało, iż stan zdrowia osoby wymagającej opieki nie jest wystarczającą przesłanką do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Świadczenie to stanowi rekompensatę dla opiekuna związaną z utratą zatrudnienia w celu sprawowania opieki. Skargę do sądu administracyjnego na powołane rozstrzygnięcie złożył skarżący. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, iż spełnia warunki do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wskazał w tym zakresie, iż warunek dochodowy jest spełniony, bowiem dochód na osobę w rodzinie wynosi [...] zł. Spełniony jest także warunek sprawowania stałej opieki oraz rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki, bowiem zwolnienie z pracy nastąpiło w związku z upadłością przedsiębiorstwa. Wprawdzie w tym czasie nie sprawował opieki nad siostrą, ale zajmował się matką, do czasu jej śmierci w 2004 r. Opiekę nad siostrą rozpoczął w 2011 r. i z tego tytułu pobierał od [...] marca 2012 r. świadczenie pielęgnacyjne. Odpowiadając na skargę Kolegium podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy skarżący spełnia jedną z ustawowych przesłanek ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, tj. czy zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną siostrą. Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy u.ś.r., a w szczególności art. 16 "a", który został wprowadzony do tej ustawy przez art. 1 pkt 4 ustawy zmieniającej u.ś.r. z dniem 1 stycznia 2013 r. Zgodnie z art. 16 "a" ust. 1 u.ś.r., specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Przyznanie przedmiotowego zasiłku uzależnione jest także od spełnienia kryterium dochodowego i przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 u.ś.r., tj. kwoty 623 zł (art. 16 "a" ust. 2 u.ś.r.). Nabycie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego uzależnione jest więc z jednej strony od spełnienia szeregu przesłanek, wynikających z art. 16 "a" u.ś.r. oraz z drugiej strony od niewystąpienia przesłanek negatywnych, o których mowa w ust. 8 tego przepisu. Za bezsporną w niniejszej sprawie należy uznać okoliczność, iż siostra skarżącego jest osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe i wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Powyższe wynika z orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] listopada 1998 r. uznającego uprawnioną trwale za całkowicie niezdolną do pracy i niezdolną do samodzielnej egzystencji (k. [...] akt administracyjnych). Zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182), przez całkowitą niezdolność do pracy należy rozumieć całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Sporną natomiast jest w sprawie okoliczność, czy skarżący zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną siostrą. W przedmiotowej sprawie organy uznały, iż skarżący nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wynikającej z ust. 1 wskazanego art. 16 "a" u.ś.r., bowiem nie zrezygnował on z zatrudnienia lub innej pracy w celu sprawowania opieki nad uprawnioną. Jego zatrudnienie ustało [...] lipca 1998 r., natomiast niepełnosprawność w stopniu znacznym uprawnionej datuje się od listopada 1998 r. Organy ustaliły również, że w okresie od [...] sierpnia 1998 r. do [...] listopada 2008 r. oraz od [...] sierpnia 2010 r. do lutego 2012 r. skarżący były zarejestrowany jako osoba bezrobotna. W ocenie Sądu organy obu instancji niewłaściwie oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy, w konsekwencji czego podjęte przez nie rozstrzygnięcia są niezasadne. Ustalając bowiem, że przed przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego, tj. przed datą [...] marca 2012 r. skarżący był zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, organy winny rozważyć spełnienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad uprawnioną. W tym miejscu należy wskazać, że orzecznictwo sądów administracyjnych według poprzednio obowiązującego (do dnia 1 stycznia 2013 r.) stanu prawnego, dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego stwarzało możliwość przyznania go osobie bezrobotnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1758/07, LEX nr 501328). W ocenie Sądu, wypracowane na gruncie dotychczasowych przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego sposoby wykładni przepisów regulujących zasady uzyskania prawa do tego świadczenia wydają się być również aktualne w procesie wykładni przepisów dotyczących specjalnego świadczenia opiekuńczego, skoro celem obu tych świadczeń (tj. świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego) jest wsparcie finansowe Państwa wobec osób, które z uwagi na potrzebę sprawowania stałej opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z powodu niepełnosprawności nie pozostają w zatrudnieniu lub nie wykonują innej pracy zarobkowej. Wymaga podkreślenia, iż wprowadzony od dnia 1 stycznia 2013 r. w art. 16 "a" u.ś.r. specjalny zasiłek opiekuńczy wymaga od osoby podejmującej się opieki jedynie rezygnacji z zatrudnienia (ust. 1), jednocześnie w ust. 8 tego przepisu ustawodawca enumeratywnie określił przypadki (podmioty), którym specjalny zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje. Katalog ten ma charakter zamknięty. Wśród osób pozbawionych z mocy ustawy przedmiotowego świadczenia nie wymieniono bezrobotnego, zatem ustawodawca nie wykluczył tej kategorii osób z możliwości uzyskania omawianego świadczenia. Gdyby wolą ustawodawcy był zamiar pozbawienia osób bezrobotnych zarejestrowanych w urzędach pracy i posiadających ten status (osoby bezrobotnej) możliwości ubiegania się o to świadczenie, to z pewnością zastrzeżenie takie uczyniłby w tym przepisie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Go 550/13, publ. cbois). Należy zatem przyjąć, że tak jak w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego, tak samo w odniesieniu do specjalnego zasiłku opiekuńczego, osoba zarejestrowana w urzędzie pracy ma prawo ubiegać się o przyznanie tego świadczenia. Oznacza to, że pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", którym ustawodawca posłużył się w art. 16 "a" ust. 1 u.ś.r., należy wykładać szeroko, tj. mając na uwadze realia, w których znajduje się osoba bezrobotna zarejestrowana w urzędzie pracy. Zwrócić uwagę należy, że bezrobotnym, zgodnie z definicją określoną w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013, poz. 674), jest osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, którą cechuje m.in. gotowość do podjęcia zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej. Przy czym uzyskanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego pozbawia osobę zarejestrowaną jako bezrobotną tego statusu, a w konsekwencji pozbawia taką osobę uzyskania za pośrednictwem urzędu pracy zatrudnienia (innej pracy zarobkowej), co należy w takim przypadku utożsamić z pojęciem "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", o którym mowa w art. 16 "a" ust. 1 u.ś.r. W tej sytuacji należy przyjąć, że osoba zarejestrowana jako bezrobotna, składając wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia, niejako rezygnuje z gotowości podjęcia pracy, a zatem pozbawia się (choć potencjalnej ale) możliwości uzyskania i wykonywania pracy. Istotnym jest, że skutki wyłączenia możliwości uzyskania zatrudnienia za pośrednictwem urzędu pracy i skutki podjęcia samodzielnej decyzji o rezygnacji z zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną są w istocie takie same. Oznaczają bowiem, że dana osoba nie wykonuje pracy zawodowej, gdyż czas ten poświęca opiece nad osobą niepełnosprawną. W świetle powyższej wykładni nie można uznać, że w przypadku osoby bezrobotnej nie jest spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia, o której mowa w art. 16 "a" ust. 1 u.ś.r., natomiast organy administracji okoliczności tej nie rozważyły, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym organy naruszyły przepisy postępowania: art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. oraz niewłaściwie zinterpretowały art. 16 "a" ust. 1 u.ś.r. Niezależnie od powyższego Sąd zauważa, że z decyzji Prezydenta z dnia [...] kwietnia 2012 r. w przedmiocie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego bezterminowo od dnia [...] marca 2013 r. (k. [...] akt administracyjnych) wynika, że przyznano mu to świadczenie z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad siostrą. Wniosek skarżącego z dnia [...] kwietnia 2013 r. o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego został złożony jeszcze w okresie przysługiwania mu świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem Sądu świadczy to o ciągłości starań skarżącego w celu zapewnienia kontynuacji opieki nad uprawnioną. Ustawodawca, rozdzielając dotychczasowe świadczenie pielęgnacyjne na świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, wprowadził nowe wymogi ustawowe do przyznania uprawnień, ale jego zamiarem nie było pozbawienie funkcji opiekuna tych wszystkich osób, które na skutek niepodejmowania zatrudnienia nabyły uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego na równi z osobami rezygnującymi z zatrudnienia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym pojawił się pogląd, który i Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie podziela, że osoby, które w poprzednio obowiązującym stanie prawnym nie podejmowały zatrudnienia i przyznano im świadczenie pielęgnacyjne, nabyły prawo do przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. Odmienne traktowanie osób wówczas niepodejmujących zatrudnienia i rezygnujących z zatrudnienia, a którym przyznano świadczenie pielęgnacyjne powodowałoby naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa (wyroki WSA w Bydgoszczy: z dnia 10 lipca 2013 r., II SA/Bd 523/13 oraz z dnia 26 czerwca 2013 r., II SA/Bd 458/13). W ocenie Sądu, dokonana przez orzekające w sprawie organy wykładnia art. 16 "a" ust. 1 u.ś.r. polegająca na przyjęciu, że w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego (inaczej niż w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego), świadczenie to przysługuje wyłącznie tym osobom uprawnionym, które podjęły się i sprawują faktyczną opiekę nad osobami niepełnosprawnymi na skutek li tylko rezygnacji z wykonywanej uprzednio pracy jest nieuprawniona. Taka interpretacja przepisu, aczkolwiek zgodna z jego literalnym brzmieniem, jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości, wyrażoną w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z zasadą równości, wszystkie podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną w stopniu równym mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących, czy też faworyzujących. Prezentowana przez organy wykładnia prowadzi do zróżnicowania sytuacji prawnej osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi, w stosunku do których niepełnosprawność powstała w okolicznościach wskazanych w art. 17 ust. 1b ustawy, czyli beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego, od sytuacji prawnej osób sprawujących opiekę nad "pozostałymi niepełnosprawnymi", ale także - co istotne w rozpoznawanej sprawie, zastosowana przez organy wykładnia różnicuje w sposób całkowicie niezrozumiały potencjalnych beneficjentów specjalnego zasiłku opiekuńczego na tych, którzy podejmują się sprawowania opieki na skutek rezygnacji z pracy oraz na tych, którzy tak samo jak poprzedni podejmują się i sprawują stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednakże nie pozostając w zatrudnieniu powstrzymują się od podjęcia określonej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania tej opieki (rezygnują z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej). Nie sposób jest bowiem przyjąć za zgodne z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, że w przypadku dwóch osób tak samo sprawujących stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednej z nich przysługiwać będzie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż w celu tej opieki dokonała rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, natomiast drugiej prawo to nie będzie przysługiwać, gdyż osoba ta pomimo sprawowania faktycznej opieki i spowodowanej tym obiektywnej niemożności podjęcia zatrudnienia nie wypełnia przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Rozpatrując ponownie sprawę organy obowiązane będą ocenić ustalony w sprawie stan faktyczny i dokonać wykładni art. 16 "a" ust. 1 u.ś.r. z uwzględnieniem okoliczności wskazywanych przez Sąd w uzasadnieniu, usprawiedliwiających spełnienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, rozumianej w sposób wskazany w niniejszym uzasadnieniu. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło