VIII SA/Wa 725/13

WyrokWSA w Warszawie2014-01-16

Skład orzekający: Justyna Mazur, Artur Kot, Iwona Szymanowicz-Nowak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba zarejestrowana jako bezrobotna, która sprawuje stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, spełnia przesłankę "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" wymaganą do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nie zebrały i nie oceniły materiału dowodowego w sposób prawidłowy, co doprowadziło do błędnej interpretacji art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd stwierdził, że osoba zarejestrowana jako bezrobotna, która sprawuje stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, powinna być traktowana jako spełniająca przesłankę "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", ponieważ jej status bezrobotnego oznacza gotowość do podjęcia pracy, a przyznanie zasiłku pozbawia ją tej możliwości. Odmienna interpretacja prowadziłaby do naruszenia zasady równości wobec prawa.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego na rzecz niepełnosprawnego męża. Organy obu instancji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że skarżąca nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ponieważ jej ostatnie zatrudnienie zakończyło się 20 lat temu, a niepełnosprawność męża została stwierdzona w 2013 r. Skarżąca argumentowała, że jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna i nie ma możliwości podjęcia pracy ze względu na konieczność sprawowania opieki nad mężem.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy W. i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak /sprawozdawca/, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi A.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją znak [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. Wójt Gminy [...] (dalej: "Wójt", "organ I instancji"), działając m.in. na podstawie art. 3, art. 4, art. 5, art. 16a, art. 20 ust. 1 i 2, art. 23 ust. 1 -3, art. 24 ust. 1 i 2, art. 25, art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm., zwanej dalej "u.ś.r."), rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r. poz. 3) oraz art.104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej "k.p.a."), orzekł o odmowie przyznania A. D. (dalej: "skarżąca", "strona") prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na rzecz M. D. (dalej: "mąż", "uprawniony"). Organ I instancji wskazał, że wnioskiem z dnia [...] marca 2013 r. skarżąca wystąpiła o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad mężem. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. skarżącej odmówiono przyznania wnioskowanego świadczenia. Na skutek odwołania strony ww. decyzja została uchylona decyzją organu odwoławczego z dnia [...] maja 2013 r., a sprawa przekazana organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Podstawę powyższego stanowiło zaniechanie przeprowadzenia w sprawie wywiadu środowiskowego, którego obowiązek sporządzenia wynika z art. 23 ust. 4 "e" u.ś.r. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji ustalił, iż mąż skarżącej legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia [...] marca 2013 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym okresowo do [...] marca 2015 r. Skarżąca jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w urzędzie pracy od dnia [...] marca 2013 r. i sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym mężem, który jest przewlekle chory, po udarze mózgu z niedowładem kończyn dolnych. Na podstawie ww. ustaleń organ I instancji stwierdził, że wnioskowane przez stronę świadczenie nie może zostać przyznane. Zgodnie bowiem z treścią art. 16a ust. 1 u.ś.r., specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W przedmiotowej sprawie, w ocenie organu, nie miała miejsca faktyczna rezygnacja skarżącej z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad mężem. W odwołaniu wniesionym na powołane rozstrzygnięcie skarżąca wskazała, że jej wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego został źle rozpatrzony. Podała, iż w okresie od [...] stycznia 2012 r. do [...] lutego 2013 r. pobierała świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem. Podniosła, iż po ustaniu zatrudnienia (z uwagi na upadłość przedsiębiorstwa) została zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Po przyznaniu jej świadczenia pielęgnacyjnego utraciła status osoby bezrobotnej, jednak po ustaniu prawa do tego świadczenia została ponownie zarejestrowana w urzędzie pracy od dnia [...] marca 2013 r. Skarżąca wskazała, że nie rozumie, z jakiej pracy ma rezygnować, kiedy nie jest zatrudniona od 20 lat, a obecnie mąż wymaga stałej opieki osób drugich. Ona, jako żona, zapewni mu tę opiekę najlepiej. Decyzją znak [...] z dnia [...] lipca 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy"), biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. W uzasadnieniu decyzji, po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie oraz treści przepisów regulujących przedmiotową materię, organ odwoławczy wskazał, iż do dnia [...] lutego 2013 r. strona była uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad mężem na podstawie decyzji Kolegium z dnia [...] kwietnia 2012 r. (znak [...]). Zgodnie z art. 16 "a" u.ś.r., specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Nadto specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 623 zł. (art. 16 "a" ust. 2 u.ś.r.). Tylko łączne spełnienie powyższych przesłanek uprawnia daną osobę do nabycia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, w sytuacji, gdy nie zachodzi żądna z okoliczności wymienionych w art. 16 "a" ust. 8 u.ś.r. Kolegium stwierdziło, iż skarżąca spełnia warunek kryterium dochodowego, bowiem dochód na osobę w rodzinie nie przekracza ww. kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 u.ś.r. Nie spełnia jednak warunku rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Ostatnie zatrudnienie skarżącej zakończyło się 20 lat temu z powodu upadłości zakładu pracy. Nie można więc uznać, że zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością pełnienia stałej opieki nad mężem, legitymującym się znacznym stopniem niepełnosprawności, ustalonym w dniu [...] marca 2013 r., poczynając od [...] lutego 2013 r., a którym opiekuje się od 3 lat. Organ odwoławczy ponadto ustalił, że niepełnosprawność uprawnionego datuje się od dnia [...] lipca 2009 r. Kolegium uznało zatem, iż skarżąca nie spełnia ustawowych wymogów przyznania wnioskowanego zasiłku, ponieważ brak jest związku przyczynowo – skutkowego oraz czasowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia i koniecznością sprawowania opieki nad uprawnionym. Organ odwoławczy za nieistotny uznał fakt, iż stronie przysługiwało wcześniej prawo do specjalnego świadczenia pielęgnacyjnego wskazując, że specjalny zasiłek opiekuńczy jest innym (odrębnym) świadczeniem, przy którym nie występuje przesłanka "niepodejmowania zatrudnienia". Oznacza to, że osoba sprawująca opiekę musi rezygnować z zatrudnienia w związku z pełnieniem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Rezygnacja z zatrudnienia, pomimo iż pojęciem swym może być postrzegana jako synonim niepodejmowania zatrudnienia, to jednak w aspekcie ustawy (jej języka) pojęcia te nie są tożsame. Skargę do sądu administracyjnego na powołane rozstrzygnięcie złożyła skarżąca, powielając zarzuty prezentowane na etapie postępowania odwoławczego. Odpowiadając na skargę Kolegium podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy skarżąca spełnia jedną z ustawowych przesłanek ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, tj. czy zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy u.ś.r., a w szczególności art. 16 "a", który został wprowadzony do tej ustawy przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012, poz. 1548, zwanej dalej "ustawą zmieniającą") z dniem 1 stycznia 2013 r. Zgodnie z art. 16 "a" ust. 1 u.ś.r., specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Przyznanie przedmiotowego zasiłku uzależnione jest także od spełnienia kryterium dochodowego i przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 u.ś.r., tj. kwoty 623 zł (art. 16 "a" ust. 2 u.ś.r.). Nabycie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego uzależnione jest więc z jednej strony od spełnienia szeregu przesłanek, wynikających z art. 16 "a" u.ś.r. oraz z drugiej strony od braku przesłanek negatywnych, o których mowa w ust. 8 tego przepisu. Za bezsporną w niniejszej sprawie należy uznać okoliczność, iż mąż skarżącej jest osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności okresowo do dnia [...] marca 2015 r. i wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Powyższe wynika z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia [...] marca 2013 r. Ustalony znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od [...] lutego 2013 r. (k. [...] akt administracyjnych). Sporną natomiast jest w sprawie okoliczność, czy skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. W przedmiotowej sprawie organy uznały, iż skarżąca nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wynikającej z ust. 1 wskazanego art. 16 "a" u.ś.r., bowiem nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy w celu sprawowania opieki nad uprawnionym. Jej zatrudnienie zakończyło się 20 lat temu, natomiast niepełnosprawność w stopniu znacznym uprawnionego datuje się od [...] lutego 2013 r. Organy ustaliły również, że w okresie od [...] marca 2013 r. skarżąca jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, zaś do dnia [...] lutego 2013 r. pobierała świadczenie pielęgnacyjne (na podstawie decyzji Kolegium z dnia [...] kwietnia 2012 r.). Zdaniem Sądu, organy obu instancji w sposób niepełny zebrały i oceniły materiał dowodowy, tym samym nie można przyjąć, iż został wyjaśniony stan faktyczny stanowiący podstawę wydanych rozstrzygnięć. Przede wszystkim organ odwoławczy nie wziął pod uwagę okoliczności wskazanej przez skarżącą w odwołaniu, iż do końca 2011 r., tj. do czasu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, które trwało od [...] stycznia 2012 r. do [...] lutego 2013 r., była zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna. Ponadto status ten uzyskała także po zakończeniu pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, tj. od dnia [...] marca 2013 r., o czym świadczy informacja z Powiatowego Urzędu Pracy w R. z dnia [...] marca 2013 r. (k. [...] akt administracyjnych). W ocenie Sądu, ww. okoliczności mają istotne znaczenie dla prawidłowego ustalenia, czy skarżąca spełnia przesłankę rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad uprawnionym. W tym miejscu należy wskazać, że orzecznictwo sądów administracyjnych według poprzednio obowiązującego (do dnia 1 stycznia 2013 r.) stanu prawnego, dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego stwarzało możliwość przyznania go osobie bezrobotnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1758/07, LEX nr 501328). W ocenie Sądu, wypracowane na gruncie dotychczasowych przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego sposoby wykładni przepisów regulujących zasady uzyskania prawa do tego świadczenia wydają się być również aktualne w procesie wykładni przepisów dotyczących specjalnego świadczenia opiekuńczego, skoro celem obu tych świadczeń (tj. świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego) jest wsparcie finansowe Państwa wobec osób, które z uwagi na potrzebę sprawowania stałej opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z powodu niepełnosprawności, nie pozostają w zatrudnieniu lub nie wykonują innej pracy zarobkowej. Wymaga podkreślenia, iż wprowadzony od dnia 1 stycznia 2013 r. w art. 16 "a" u.ś.r. specjalny zasiłek opiekuńczy wymaga od osoby podejmującej się opieki jedynie rezygnacji z zatrudnienia (ust. 1). Jednocześnie w ust. 8 tego przepisu ustawodawca enumeratywnie określił przypadki (podmioty), którym specjalny zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje. Katalog ten ma charakter zamknięty. Wśród osób pozbawionych z mocy ustawy przedmiotowego świadczenia nie wymieniono bezrobotnego, zatem ustawodawca nie wykluczył tej kategorii osób z możliwości uzyskania omawianego świadczenia. Gdyby wolą ustawodawcy był zamiar pozbawienia osób bezrobotnych, zarejestrowanych w urzędach pracy i posiadających ten status (osoby bezrobotnej), możliwości ubiegania się o to świadczenie, to z pewnością zastrzeżenie takie uczyniłby w tym przepisie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Go 550/13, publ. cbois). Należy zatem przyjąć, że tak jak w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego, tak samo w odniesieniu do specjalnego zasiłku opiekuńczego, osoba zarejestrowana w urzędzie pracy ma prawo ubiegać się o przyznanie tego świadczenia. Oznacza to, że pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", którym ustawodawca posłużył się w art. 16 "a" ust. 1 u.ś.r., należy wykładać szeroko, tj. mając na uwadze realia, w których znajduje się osoba bezrobotna zarejestrowana w urzędzie pracy. Zwrócić uwagę należy, że bezrobotnym, zgodnie z definicją określoną w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013, poz. 674), jest osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, którą cechuje m.in. gotowość do podjęcia zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej. Przy czym uzyskanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego pozbawia osobę zarejestrowaną jako bezrobotną tego statusu, a w konsekwencji pozbawia taką osobę uzyskania za pośrednictwem urzędu pracy zatrudnienia (innej pracy zarobkowej), co należy w takim przypadku utożsamić z pojęciem "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", o którym mowa w art. 16 "a" ust. 1 u.ś.r. W tej sytuacji należy przyjąć, że osoba zarejestrowana jako bezrobotna, składając wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia, niejako rezygnuje z gotowości podjęcia pracy, a zatem pozbawia się (choć potencjalnej ale) możliwości uzyskania i wykonywania pracy. Istotnym jest, że skutki wyłączenia możliwości uzyskania zatrudnienia za pośrednictwem urzędu pracy i skutki podjęcia samodzielnej decyzji o rezygnacji z zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną są w istocie takie same. Oznaczają bowiem, że dana osoba nie wykonuje pracy zawodowej, gdyż czas ten poświęca opiece nad osobą niepełnosprawną. W świetle powyższej wykładni nie można uznać, że w przypadku osoby bezrobotnej nie jest spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia, o której mowa w art. 16 "a" ust. 1 u.ś.r., natomiast organy administracji okoliczności tej nie rozważyły, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym organy naruszyły przepisy postępowania: art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. oraz niewłaściwie zinterpretowały art. 16 "a" ust. 1 u.ś.r. Niezależnie od powyższego Sąd zauważa, że z decyzji Kolegium z dnia [...] kwietnia 2012 r., uchylającej decyzję Wójta z dnia [...] marca 2012 r. w części dotyczącej odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i przyznającego skarżącej ww. świadczenie w okresie od dnia [...] stycznia 2012 r. do dnia [...] lutego 2013 r. wynika, że przyznano jej to świadczenie z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem. Wniosek skarżącej z dnia [...] marca 2013 r. o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego został złożony jako kontynuacja wcześniej pobieranego świadczenia. Wprawdzie w międzyczasie ustawodawca, rozdzielając dotychczasowe świadczenie pielęgnacyjne na świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, wprowadził nowe wymogi ustawowe do przyznania uprawnień, ale jego zamiarem nie było pozbawienie funkcji opiekuna tych wszystkich osób, które na skutek niepodejmowania zatrudnienia nabyły uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego na równi z osobami rezygnującymi z zatrudnienia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym pojawił się pogląd, który i Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie podziela, że osoby, które w poprzednio obowiązującym stanie prawnym nie podejmowały zatrudnienia i przyznano im świadczenie pielęgnacyjne, nabyły prawo do przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, o której mowa w art. 16 "a" ust. 1 u.ś.r. Odmienne traktowanie osób wówczas niepodejmujących zatrudnienia i rezygnujących z zatrudnienia, a którym przyznano świadczenie pielęgnacyjne powodowałoby naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa (wyroki WSA w Bydgoszczy: z dnia 10 lipca 2013 r., II SA/Bd 523/13 oraz z dnia 26 czerwca 2013 r., II SA/Bd 458/13). W ocenie Sądu, dokonana przez orzekające w sprawie organy wykładnia art. 16 "a" ust. 1 u.ś.r., polegająca na przyjęciu, że w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego (inaczej niż w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego), świadczenie to przysługuje wyłącznie tym osobom uprawnionym, które podjęły się i sprawują faktyczną opiekę nad osobami niepełnosprawnymi na skutek li tylko rezygnacji z wykonywanej uprzednio pracy, jest nieuprawniona. Taka interpretacja przepisu, aczkolwiek zgodna z jego literalnym brzmieniem, jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości, wyrażoną w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z zasadą równości, wszystkie podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną w stopniu równym mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących, czy też faworyzujących. Prezentowana przez organy wykładnia prowadzi do zróżnicowania sytuacji prawnej osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi, w stosunku do których niepełnosprawność powstała w okolicznościach wskazanych w art. 17 ust. 1b ustawy, czyli beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego, od sytuacji prawnej osób sprawujących opiekę nad "pozostałymi niepełnosprawnymi", ale także - co istotne w rozpoznawanej sprawie, zastosowana przez organy wykładnia różnicuje w sposób całkowicie niezrozumiały potencjalnych beneficjentów specjalnego zasiłku opiekuńczego na tych, którzy podejmują się sprawowania opieki na skutek rezygnacji z pracy oraz na tych, którzy tak samo jak poprzedni podejmują się i sprawują stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednakże nie pozostając w zatrudnieniu powstrzymują się od podjęcia określonej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania tej opieki (rezygnują z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej). Nie sposób jest bowiem przyjąć za zgodne z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, że w przypadku dwóch osób tak samo sprawujących stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednej z nich przysługiwać będzie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż w celu tej opieki dokonała rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, natomiast drugiej prawo to nie będzie przysługiwać, gdyż osoba ta pomimo sprawowania faktycznej opieki i spowodowanej tym obiektywnej niemożności podjęcia zatrudnienia nie wypełnia przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Rozpatrując ponownie sprawę organy obowiązane będą ustalić, czy skarżącej przysługiwał status bezrobotnego przed przyznaniem jej świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli tak, to w jakim okresie, a następnie ocenić ustalony w sprawie stan faktyczny i dokonać wykładni art. 16 "a" ust. 1 u.ś.r. z uwzględnieniem okoliczności wskazywanych przez Sąd w uzasadnieniu, usprawiedliwiających spełnienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. oraz art. 152 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło