VIII SA/Wa 728/14
WyrokWSA w Warszawie2015-02-05
Skład orzekający: Sławomir Fularski, Iwona Owsińska - Gwiazda, Marek Wroczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji architektoniczno-budowlanej prawidłowo odmówiły zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę, uznając, że projektowane budynki gospodarcze sytuowane w granicy działki naruszają ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dotyczące zasięgu oddziaływania, mimo istnienia sprzecznych postanowień w sprawie odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych?Ratio decidendi
Organy administracji architektoniczno-budowlanej nieprawidłowo odmówiły zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę, ponieważ nie wyjaśniły w sposób jednoznaczny kwestii istnienia sprzecznych postanowień dotyczących odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych, a także nie wykazały w sposób przekonujący, jakie konkretne przepisy zostały naruszone przez projektowane budynki w kontekście zasięgu oddziaływania na sąsiednią działkę. Uzasadnienia decyzji były niewystarczające i nie odnosiły się do wszystkich istotnych okoliczności sprawy.Stan faktyczny
Skarżący złożyli wniosek o pozwolenie na budowę dwóch budynków gospodarczych na działce w M.. Po wielokrotnych postępowaniach i uchyleniach decyzji, Starosta odmówił zatwierdzenia projektu i wydania pozwolenia, uznając, że projektowane budynki sytuowane w granicy działki naruszają miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, gdyż ich strefa oddziaływania przekracza granice działki. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący wnieśli skargę do WSA, podnosząc m.in. zarzut braku wykazania konkretnego oddziaływania oraz istnienia sprzecznych postanowień w sprawie odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda, Sędzia WSA Marek Wroczyński, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2015 r. sprawy ze skargi M. W. i P. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Wojewody [...] solidarnie na rzecz skarżących M. W. i P. S. kwotę [...] ([...]) złotych oraz na rzecz skarżącego M. W. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Starosta G., decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...], działając na podstawie art. 35 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 z późn. zm., dalej jako: "ustawa Prawo budowlane") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., dalej jako: "K.p.a."), po ponownym rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] września 2009 r. złożonego przez M. W. i P.S. (dalej także jako "wnioskodawcy") odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę dwóch budynków gospodarczych na działce o nr ewid. [...] położonej w miejscowości M..
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu [...] września 2009 r. M.W. i P.S. (dalej jako: "wnioskodawcy") złożyli wniosek o wydanie pozwolenia na budowę dwóch budynków gospodarczych na działce o nr ewid. [...] położonej w M.. Starosta G. po rozpatrzeniu tego wniosku decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę dla wnioskodawców. W wyniku złożonego odwołania przez właściciela nieruchomości sąsiedniej – Z.P., Wojewoda [...] w dniu [...] kwietnia 2010 r. wydał decyzję, którą uchylił w całości decyzję Starosty G. z dnia [...] listopada 2009 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Kolejną decyzją wydaną w dniu [...] lutego 2011 r. Starosta G. ponownie zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę ww. inwestycji dla wnioskodawców. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. uchylił ww. decyzję Starosty G. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Prawomocnym zaś wyrokiem z dnia 12 września 2012 r. sygn. akt VIII SA/Wa 462/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Wojewody [...]. Następnie Wojewoda [...] wydał w dniu [...] września 2013 r. decyzję, w której uchylił decyzję Starosty G. z dnia [...] lutego 2011 r.
i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Ponownie rozpatrując przedmiotową sprawę, w oparciu o zalecenia zawarte w decyzji Wojewody [...], Starosta G. postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. nałożył na wnioskodawców obowiązek uzupełnienia przedłożonych dokumentów o:
- doprowadzenie przedłożonego projektu architektoniczno - budowlanego do zgodności z zapisami zawartymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego miasta M. z fragmentami obszaru sołectw: I. - [...]
i M. zatwierdzonym uchwałą z dnia [...] lipca 2006 roku, Nr [...] Rady Miejskiej w M., w szczególności do zapisu zawartego w § 9 ust. 1 lit. h w tym planie;
zaprojektowanie pojemnika na odpadki stałe na terenie działki, co do której inwestor legitymuje się prawem do dysponowania nią na cele budowlane;
uzgodnienie projektu architektoniczno - budowlanego z [...] Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków, w przypadku braku konieczności dokonania ponownego uzgodnienia przedłożenie ostatecznego postanowienia [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków Nr [...] z dnia [...] maja 2009 r., w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia.
Analizując ponownie projekt architektoniczno - budowlany dwóch budynków gospodarczych na działce o nr ewid. [...] położonej w M., organ I instancji stwierdził, że są one zaprojektowane na ww. działce, w granicy z działką sąsiednią o nr ewid. [...] położoną w M., stanowiącą własność Z. P.. Stosownie do § 12 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r., Nr 75, poz. 690 z późn. zm., dalej jako: "rozporządzenie z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych") sytuowanie budynku w sposób, o którym mowa w ust. 2, tj. bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną powoduje objęcie sąsiedniej działki budowlanej obszarem oddziaływania w rozumieniu art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane. Natomiast zgodnie z § 9 ust. 1 lit. h uchwały
Nr XLII/333/2006 Rady Miejskiej w Mogielnicy z dnia 21 lipca 2006 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Mogielnica
z fragmentami obszaru sołectw: Izabelin - Górki i Miechowice w Gminie Mogielnica (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2006 r. Nr 194, poz. 7415) ewentualny zasięg oddziaływania obiektów o funkcjach niemieszkalnych nie może przekroczyć granic terenu, do którego zainteresowany ma tytuł prawny.
W ocenie organu I instancji, analiza wyżej przywołanych zapisów prowadzi do jednoznacznego wniosku, że projektowana budowa dwóch budynków gospodarczych na działce o nr ewid. [...], w granicy z działka sąsiednią o nr ewid. [...] narusza zapisy § 9 ust. 1 lit. h miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta M. z fragmentami obszaru sołectw: I. – G. i M. w gminie M., albowiem wiąże się ona z wzniesieniem obiektów budowlanych o funkcji nie mieszkaniowej, których strefa oddziaływania rozciąga się na działkę sąsiednią o nr ewid. [...] poł. w M., stanowiącą własność Z.P..
Odwołanie od powyższej decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r. wnieśli wnioskodawcy. Wskazali, że projektowane budynki nie będą oddziaływać na nieruchomości sąsiednie. Z budynków nie będą emitowane hałasy, drgania, zapachy, spaliny i inne uciążliwości. Przedmiotowe budynki nie będą powodowały zacieniania budynków z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi. Nigdzie w planie zagospodarowania nie mówi się o obszarze oddziaływania w rozumieniu art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane. Ograniczenie zabudowy wynikające z tego planu spowodowane może być ewentualnym zasięgiem oddziaływania, a takowego nie stwierdzono w projekcie budowlanym. Oddziaływania takiego nie wskazał również organ I instancji w swojej decyzji. Ponadto, odwołujący się zwrócili również uwagę na fakt, że w obrocie prawnym funkcjonują dwa sprzeczne ze sobą postanowienia dotyczące tej samej sprawy - postanowienie nr [...] z dnia [...] lipca
2009 r. udzielające zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych
i postanowienie nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. odmawiające udzielenia tejże zgody.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] kwietnia, nr [...].
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy wskazując przy tym, że w sprawie były wydane już dwa prawomocne wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (z dnia 19 października 2010 r. sygn. akt VIII SA/Wa 495/10 i z dnia 12 września 2012 r. sygn. akt VIII SA/Wa 462/12). Podniósł, że zgodnie z art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budową lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdza zgodność projektu budowlanego
z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Organ odwoławczy zauważył, że z posiadanej przez niego dokumentacji wynika, iż nie wszystkie ww. wymagania w powyższym przedsięwzięciu inwestycyjnym zostały spełnione, co poskutkowało odmową udzielenia pozwolenia na budowę w przedmiocie udzielenia wnioskodawcom pozwolenia na budowę dwóch budynków gospodarczych zlokalizowanych na działce nr ewid. [...] położonej w miejscowości M.. Podstawą odmowy udzielenia pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji,
w ocenie organu pierwszej instancji, była niezgodność zamierzonej inwestycji
z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz przepisami rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych.
Wojewoda zwrócił uwagę, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest aktem prawa miejscowego, zatem źródłem powszechnie obowiązującego prawa
na obszarze działania organu, który go ustanowił (art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Oznacza to, że plan miejscowy jako akt normatywny stanowi podstawę do wydania decyzji administracyjnej. W ustaleniach Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Mogielnica uchwalonego Uchwałą nr XLII/333/2006 Rady Miejskiej w Mogielnicy w dniu 21 lipca 2006 r. (Dz. Urz. Woj. Maz.
z 2006 r., nr 194, poz. 7415 ze zm.), wskazano jednoznacznie w § 9 ust. 1 lit. h, że ewentualny zasięg oddziaływania obiektów o funkcjach niemieszkaniowych nie może przekroczyć granic terenu, do którego zainteresowany ma tytuł prawny.
W związku z powyższym Wojewoda uznał bezsprzecznie, że zlokalizowanie budynków gospodarczych w granicy z działką [...], obejmie tą działkę obszarem oddziaływania zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane w związku z art. 28 K.p.a. Zgodnie zaś z § 12 ust. 4 powoływanego wyżej rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych usytuowanie budynku na działce budowlanej w sposób, o którym mowa w ust. 2 i 3, powoduje objęcie sąsiedniej działki budowlanej obszarem oddziaływania w rozumieniu art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane.
Wojewoda wskazał, że od obowiązku zachowania przepisów ww. rozporządzenia inwestor może zostać zwolniony jedynie w ściśle określonych okolicznościach. Odstępstwo od przepisów techniczno - budowlanych dopuszcza się bowiem
w przypadkach szczególnie uzasadnionych. W myśl art. 9 ust. 2 ustawy Prawo budowlane właściwy organ, po uzyskaniu upoważnienia ministra, który ustanowił przepisy techniczno - budowlane, w drodze postanowienia, udziela bądź odmawia zgody na odstępstwo. W orzecznictwie sądowym i w nauce prawa ugruntowany jest pogląd, że przepis ten stanowi regulację szczególną, umożliwiającą organom architektoniczno - budowlanym na dopuszczenie do zrealizowania obiektu budowlanego, mimo uchybienia wymogom określonym dla wszystkich obiektów tego rodzaju, co projektowany, jedynie w sytuacjach wyjątkowych.
Następnie organ odwoławczy wskazał, że przepisy rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych przewidują trzy przypadki, w których budynek można sytuować bezpośrednio przy granicy. Są to przypadki: gdy wynika to
z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, gdy nie jest możliwe zachowanie odległości 3 m od granicy ze względu na rozmiary działki oraz gdy na sąsiedniej działce już tak usytuowano budynek lub gdy na usytuowanie wydano już pozwolenie na budowę.
Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że inwestorzy pismem z dnia [...] maja 2009 r., wystąpili do Ministerstwa Infrastruktury za pośrednictwem Starosty G.
o udzielenie odstępstwa od przepisów techniczno - budowlanych. Minister Infrastruktury upoważnił zaś Starostę G. do udzielenia zgody na przedmiotowe odstępstwo. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2009 r., Starosta G. udzielił przedmiotowego odstępstwa. Wojewoda [...] podkreślił, że ustawa nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie w sprawie udzielenia bądź odmowy udzielenia zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, co oznacza, że postanowienie to nie podlega odrębnemu zaskarżeniu, jednakże podlega ono kontroli
w przypadku zaskarżenia pozwolenia na budowę. Dlatego też z uwagi na fakt, że powyższa sprawa była przedmiotem ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, powyższe postanowienie zostało poddane kontroli. Po przeprowadzeniu ponownej analizy stwierdzono, że wydanie zgody na przedmiotowe odstępstwo jest niezasadne
z uwagi na niezgodność zamierzonej inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującego na tym terenie.
Organ odwoławczy podniósł, że prawo do stosowania odstępstwa traktowane winno być jako wyjątek. Ocena czy w danej sytuacji zachodzi wyjątkowy przypadek należy do organu administracji architektoniczno-budowlanej, który powinien brać pod uwagę charakter przepisu techniczno-budowlanego, od którego ma być udzielone odstępstwo, ukształtowanie nieruchomości, na której ma być realizowany obiekt budowlany, stan zagospodarowania nieruchomości sąsiednich, ocenę proponowanych rozwiązań w świetle zasad wiedzy technicznej. Starosta G. nie dokonał ustaleń faktycznych i prawnych oraz nie wyjaśnił w sposób nie budzący wątpliwości, że zachodzi uzasadniony przypadek na gruncie danego stanu faktycznego uzasadniający udzielenie odstępstwa. Niezależnie od powyższego Wojewoda podkreślił, że Starosta G. przy ponownym rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy prawidłowo uznał, iż zamierzona inwestycja jest niezgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W związku z powyższym, Starosta G. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r., odmówił udzielenia zgody na odstępstwo od przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych.
Dalej organ odwoławczy wskazał, że projekt budowlany musi spełniać wymogi określone w art. 35 ustawy Prawo budowlane. W myśl art. 35 ust. 3 ww. ustawy w razie stwierdzenia naruszeń, w zakresie określonym w ust. 1, właściwy organ nakłada postanowieniem obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, określając termin ich usunięcia, a po jego bezskutecznym upływie wydaje decyzję o odmowie zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę.
W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji wydając decyzję odmawiającą zatwierdzenia przedmiotowego projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, wyjaśnił przesłanki uzasadniające przedmiotowe rozstrzygnięcie.
Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego braku odniesienia się w decyzji Starosty G. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. do obszaru oddziaływania zamierzonej inwestycji na działkę o nr [...], Wojewoda [...] zauważył, że Starosta G. wskazał, iż zlokalizowanie budynków gospodarczych w granicy z działką Z.P. spowoduje objęcie przedmiotowej działki budowlanej obszarem oddziaływania w rozumieniu art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane, co odpowiada prawu.
Skargę na powyższa decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie wnieśli M.W. i P. S. (dalej jako "skarżący").
W uzasadnieniu skargi wskazali, że w odwołaniu od decyzji podnieśli, iż miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie odnosi się do obszaru oddziaływania obiektu w rozumieniu art. 3 pkt. 20 ustawy Prawo budowlane. Zabezpieczenie sąsiednich nieruchomości przed negatywnym oddziaływaniem projektowanych inwestycji w rozumieniu ustaleń planu polega na ochronie przed hałasem, drganiami, nieprzyjemnymi zapachami, spalinami itd., bądź naruszeniem przepisów techniczno-budowlanych. Organ nie wykazał zaś, aby takie oddziaływane występowało. Skarżący zwrócili także uwagę na uchybienia procesowe postępowania,
a mianowicie funkcjonowanie w obrocie prawnym dwóch wzajemnie sprzecznych ze sobą postanowień udzielających zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych (pozytywnego - nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r. i negatywnego - nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r.). Skarżący wskazali, że zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu stopnia powiatowego. Potwierdził więc pogląd Starosty, że projektowana inwestycja narusza ustalenia obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Odnosząc się zaś do zarzutu dotyczącego pozostawania w obrocie prawnym sprzecznych ze sobą postanowień, o których mowa wyżej organ odwoławczy stwierdził jedynie, że postanowienie nr [...] udzielające zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych zostało poddane kontroli, w wyniku której wydano postanowienie nr [...] odmawiające udzielenia tejże zgody.
Skarżący podnieśli, że zdaniem Wojewody [...] wystarczy proste zestawienie przepisów, tj. art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego z § 9 ust. 1 litera h tekstu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, aby uznać niedopuszczalność usytuowania projektowanych budynków bezpośrednio przy granicy działki. W ocenie skarżących rozumowanie takie jest błędne. Zgodnie bowiem z doktryną oraz utrwaloną linią orzecznictwa znajdowanie się nieruchomości w sferze oddziaływania obiektu
w rozumieniu art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane należy odczytywać w ten sposób, że przez oddziaływanie to naruszone zostają konkretne normy prawa materialnego np. przepisy techniczno-budowlane, z których dany podmiot wywodzi swój interes prawny jako strona postępowania. Zarówno zaś w decyzji Starosty, jak i w zaskarżonej decyzji Wojewody organy nie wykazały, jakie konkretnie przepisy zostały naruszone.
Skarżący wskazali, że pogląd organu odwoławczego o poddaniu postanowienia nr [...] kontroli nie znajduje potwierdzenia w stanie faktycznym i prawnym sprawy. W aktach brak jest śladu jakichkolwiek działań organów w tym przedmiocie. Fakt, że na postanowienie o udzieleniu (bądź nieudzieleniu) zgody na odstępstwo od przepisów budowlanych nie przysługuje zażalenie nie oznacza, iż nie można go usunąć z obrotu prawnego. Wojewoda [...] sam zaś zauważył, że postanowienie takie podlega kontroli w przypadku zaskarżenia następującej po nim decyzji o pozwoleniu na budowę, co oznacza, że powinno zostać uchylone w przypadku uchylenia tejże decyzji.
W niniejszej sprawie, w następstwie wydania ww. postanowienia, Starosta G. wydał decyzję o pozwoleniu na budowę z dnia [...] listopada 2009 r. Decyzja ta została poddana kontroli – w wyniku czego Wojewoda [...] uchylił ją w postępowaniu odwoławczym decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., jednak nie uchylił poprzedzającego ją postanowienia nr [...]. W dalszym toku postępowania Wojewoda jeszcze dwukrotnie wydawał w tej sprawie decyzję kasatoryjną, konsekwentnie nie uchylając jednak postanowienia, nie uchylił go także organ powiatowy we własnym zakresie,
w trybie określonym w art. 77 § 2 K.p.a. Oznacza to, że dotychczas funkcjonuje ono
w obrocie prawnym, chociaż jest w oczywisty sposób sprzeczne z postanowieniem nr 227A/2014 o odmowie udzielenia zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych. W związku z powyższym, zdaniem skarżących zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 11, art. 75, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd
w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym.
Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.).
Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa.
Badając skargę według powyższych kryteriów Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie pozostaje czy organy obu instancji zasadnie odmówiły skarżącym zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę dwóch budynków gospodarczych na działce o nr ewid. [...] położonej w M..
Podstawą materialnoprawną wydania kontrolowanych przez Sąd decyzji był art. 35 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdza m.in. zgodność projektu budowlanego
z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Z kolei w myśl art. 35 ust. 3 ustawy Prawo budowlane w razie stwierdzenia naruszeń, w zakresie określonym art. 35 ust. 1, właściwy organ nakłada postanowieniem obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, określając termin ich usunięcia, a po jego bezskutecznym upływie wydaje decyzję o odmowie zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę.
Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji wskazał, że podstawą odmowy udzielenia pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji, była niezgodność zamierzonej inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz przepisami rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych. Przedmiotowe budynki są bowiem zaprojektowane na ww. działce, w granicy z działką sąsiednią o nr ewid. [...] położoną w M., stanowiącą własność innej osoby. Sytuowanie budynku w sposób bezpośredni przy granicy z sąsiednią działką budowlaną powoduje zaś objęcie sąsiedniej działki budowlanej obszarem oddziaływania w rozumieniu art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane. Ponadto ewentualny zasięg oddziaływania obiektów o funkcjach niemieszkalnych nie może przekroczyć granic terenu, do którego zainteresowany ma tytuł prawny.
Organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję Starosty G., wskazał, że organ I instancji wydając decyzję odmawiającą zatwierdzenia ww. projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, wyjaśnił przesłanki uzasadniające przedmiotowe rozstrzygnięcie. Wojewoda [...] wskazał ponadto, że z posiadanej przez niego dokumentacji wynika, iż nie wszystkie ww. wymagania w powyższym przedsięwzięciu inwestycyjnym zostały spełnione, co skutkuje odmową udzielenia pozwolenia na budowę. Zlokalizowanie budynków gospodarczych w granicy z działką [...], obejmie tą działkę obszarem oddziaływania zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane w związku z art. 28 K.p.a. Stosownie do § 12 ust. 4 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych usytuowanie budynku na działce budowlanej w sposób, o którym mowa w ust. 2 i 3, powoduje objęcie sąsiedniej działki budowlanej obszarem oddziaływania w rozumieniu art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane.
W ocenie Sądu, istotnym w niniejszej sprawie jest, że zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, w przypadkach szczególnie uzasadnionych dopuszcza się odstępstwo od przepisów techniczno – budowlanych (...). Stosownie zaś do treści ust. 2 ww. artykułu, właściwy organ, po uzyskaniu upoważnienia ministra, który ustanowił przepisy techniczno – budowlane, w drodze postanowienia, udziela bądź odmawia zgody na odstępstwo.
W kontrolowanej sprawie poza sporem pozostaje, że na podstawie ww. przepisu zostały wydane dwa sprzeczne ze sobą postanowienia organu - jedno z dnia [...] lipca 2009 r. o wyrażeniu zgody na takie odstępstwo oraz drugie z dnia [...] kwietnia 2014 r.
o odmowie udzielenia tejże zgody. Tymczasem, organy obu instancji w uzasadnieniach swoich rozstrzygnięć, pomimo nawet zarzutów skarżących w tym zakresie, nie wyjaśniają w jednoznaczny sposób czy obydwa te postanowienia nadal pozostają
w obrocie prawnym.
Ocena, czy w danej sytuacji zachodzą przypadki o których mowa w art. 9 ust. 1 ww. ustawy należy do organu administracji architektoniczno - budowalnej. Organ ten ma obowiązek ocenić materiał dowodowy, w szczególności winien rozważyć takie okoliczności, mające wpływ na rozstrzygnięcie, jak treść przepisu techniczno – budowlanego, od którego ma być udzielone odstępstwo, ukształtowanie nieruchomości, na której ma być realizowany obiekt budowlany, stan zagospodarowania nieruchomości sąsiednich, ocenę proponowanych rozwiązań w świetle zasad wiedzy technicznej.
W sytuacji gdy, tak jak w niniejszej sprawie występuje kwestia zgody na odstępstwo od przepisów techniczno - budowlanych orzekanych przez organ architektoniczno - budowalny, należy więc dokonać oceny, czy kwestia dotycząca odległości od granicy z nieruchomością sąsiednią i usytuowanie planowanej inwestycji w zbliżeniu do tej granicy, mieści się w pojęciu przepisów techniczno – budowlanych,
a w konsekwencji czy w ogóle ma w tym zakresie zastosowanie art. 9 ustawy Prawo budowlane. Oceniając czy w warunkach danej sprawy może mieć zastosowanie ww. przepis, wskazane jest rozważenie sprawy w aspekcie art. 5 ustawy Prawo budowlane. Przepis ten mówi w pkt 8 o odpowiednim usytuowaniu budowy na działce budowlanej, lecz należy go rozumieć w ten sposób, że dotyczy usytuowania w aspekcie wymogów publiczno – prawnych, a nie prywatno – prawnych, a więc nie w odniesieniu do granic nieruchomości inwestorów z działkami należącymi do innych właścicieli.
Słusznie wskazują skarżący, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie odnosi się do obszaru oddziaływania obiektu w rozumieniu art. 3 pkt. 20 ustawy Prawo budowlane. Zabezpieczenie sąsiednich nieruchomości przed negatywnym oddziaływaniem projektowanych inwestycji w rozumieniu ustaleń planu polega bowiem na ochronie przed hałasem, drganiami, nieprzyjemnymi zapachami, spalinami itd., bądź naruszeniem przepisów techniczno-budowlanych. Organy obu instancji w żaden sposób w uzasadnieniach swoich rozstrzygnięć nie wykazały zaś, aby takie oddziaływanie występowało. Nie jest zaś wystarczającym proste zestawienie przez organy przepisów - art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane z § 9 ust. 1 litera h tekstu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, aby uznać niedopuszczalność usytuowania projektowanych budynków bezpośrednio przy granicy działki. Z przepisu ww. planu wynika bowiem jedynie, że ewentualny zasięg oddziaływania obiektów o funkcjach niemieszkaniowych nie może przekroczyć granic terenu, do którego zainteresowany ma tytuł prawny.
Dodatkowo Sąd pragnie zauważyć, że w aktach administracyjnych sprawy,
w projekcie architektoniczno – budowalnym przedmiotowych dwóch budynków gospodarczych znajduje się podpisana przez Burmistrza adnotacja do symbolu [...] miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta M.
z fragmentami obszaru sołectw Izabelin - Górki i Miechowice zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej w M. nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. z której to wynika, że ww. plan dopuszcza jednak realizację budynków gospodarczych w ostrej granicy działki pod warunkiem spełnienia przepisów szczególnych dotyczących usytuowania budynku na działce. Organy obu instancji w uzasadnieniach swoich rozstrzygnięć nie odnoszą się zaś do powyższego w żaden sposób. Nie wyjaśniają tym samym jednoznacznie, czy rzeczywiście nie jest możliwe zatwierdzenie projektu budowalnego przedłożonego przez skarżących i wydanie im pozwolenia na budowę przedmiotowych dwóch budynków gospodarczych.
Trafnie też podnoszą skarżący, powołując się przy tym na orzecznictwo sądów administracyjnych, że ilekroć w ustawie jest mowa o obszarze oddziaływania obiektu, należy przez to rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związanie z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu terenu (art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane). Zgodnie z doktryną oraz utrwaloną linią orzecznictwa znajdowanie się nieruchomości
w sferze oddziaływania obiektu w rozumieniu art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane należy odczytywać w ten sposób, że przez oddziaływanie to naruszone zostają konkretne normy prawa materialnego, np. przepisy techniczno-budowlane, z których dany podmiot wywodzi swój interes prawny jako strona postępowania. W niniejszej sprawie, organy obu instancji nie wykazały jednak, jakie konkretnie przepisy zostały naruszone.
W związku z powyższym, w ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie organy obu instancji, nie podjęły wszelkich kroków do wyjaśnienia sprawy, nie zebrały i nie rozpatrzyły w całości materiału dowodowego, w konsekwencji czego dokonały dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego, a uzasadnienia ich rozstrzygnięć nie są przekonywujące i wyczerpujące. Tym samym, organy obu instancji niewątpliwie uchybiły art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. i to w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji administracyjnej ma kardynalne znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 K.p.a., a realizowanej na mocy art. 107 § 3 tego aktu prawnego. Organ administracyjny jest zobowiązany tą zasadą do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Elementem decydującym o przekonaniu strony co do trafności rozstrzygnięcia jest bowiem uzasadnienie decyzji. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy.
Stosownie do art. 7 K.p.a. - w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 K.p.a. obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie z urzędu jakie dowody są konieczne do wyjaśnienia stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji. Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 K.p.a., ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę - w ramach motywowania podjętej decyzji - jest ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania, odzwierciedlenie tego winno znaleźć się w uzasadnieniu decyzji. Brak odniesienia się przez organ rozstrzygający sprawę do podnoszonych przez stronę zarzutów stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14.04.2005 r. III SA/Wa 180/05, zam. zb. LEX nr 166546 ). Warto zauważyć, że powołane wyżej zasady obowiązują zarówno w postępowaniu przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji, którego obowiązkiem jest nie tylko kontrola kwestionowanego aktu, ale również ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Tym samym, organ odwoławczy dodatkowo dopuścił się naruszenia art. 138 K.p.a. bowiem nie rozpoznał ponownie w całości merytorycznie niniejszej sprawy, do czego był zobowiązany zgodnie z art. 15 K.p.a. (zasada dwuinstancyjności), a ograniczył się jedynie do kontroli decyzji organu I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji, mając na uwadze art. 153 p.p.s.a., jak również powyższe wskazania Sądu, zobowiązany będzie
w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia w wyczerpujący i przekonywujący sposób, zgodnie z art. 107 § 3 i art. 11 K.p.a. wyjaśnić swoje stanowisko. Powyższego zabrakło w uzasadnieniu zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji, dlatego też już choćby z tego powodu należało je uchylić. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 152 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd postanowił na mocy art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a.
w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U.
z 2013 Nr 490), gdyż skarżący M.W.i był reprezentowany przed Sądem przez radcę prawnego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło