VIII SA/Wa 802/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Krawczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 2 września 2024 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z 2 września 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania P. S. (dalej: Skarżąca) od decyzji Prezydenta Miasta [...]nr [...]z 17 lipca 2024 r. stwierdzającej, że P.S. kwalifikuje się do ponoszenia opłaty za ustalającej opłatę dla R. S. za pobyt babki K. S. w Domu Pomocy Społecznej [...]w [...]w okresie: od 1 kwietnia 2021r. do 30 kwietnia 2021r. w kwocie 2858,26 zł; od 1 maja 2021r. do 31 maja 2021r. w kwocie 2673,14 zł., od 1 czerwca 2021 r. do 30 czerwca 2021 r. w wysokości 1362,65 zł; od 1 sierpnia 2021 r. do 31 sierpnia 2021 r. w wysokości 387,98 zł; od 1 września 2021r. do 30 września 2021 r. w wysokości 188,28 zł; od 1 października 2021 r. do 31 października 2021r. w wysokości277,21 zł; od 1 listopada 2021 r. do 30 listopada 2021 r. w wysokości 2354,89 zł, od 1 grudnia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. w wysokości 2354,89 zł; od 1 stycznia 2022 r. do 31 stycznia 2022 r. w wysokości 795,76 zł; od 1 lutego 2022 r. do 28 lutego 2022 r. w wysokości 2286,20 zł; od 1 marca 2022 r. do 31 marca 2022 r. w wysokości 1776,20 zł; od 1 kwietnia 2022 r. do 30 kwietnia 2022 r. w wysokości 1667,04 zł; od 1 maja 2022 r. do 31 maja 2022 r. w wysokości 2786,10 zł; od 1 czerwca 2022 r. do 30 czerwca 2022 r. w wysokości 1451 zł; od 1 lipca 2022 r. do 31 lipca 2022 r. w wysokości 444,44 zł; od 1 sierpnia 2022 r. do 31 sierpnia 2022 r. w wysokości 2631,92 zł; od 1 września 2022 r. do 30 września 2022 r. w wysokości 2250,12 zł; od 1 października 2022 r. do 31 października 2022 r. w wysokości 1232 zł; łączna kwota odpłatności wynosi 29778,08 zł. - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu SKO wskazało, iż w/w decyzją Prezydenta Miasta [...]z 17 lipca 2024 r. ustalono dla Skarżącego opłatę za pobyt babki K. S. w DPS w okresie od 1 kwietnia 2021 r. do 31 października 2022 r. w łącznej kwocie 29778,08 zł. K. S. decyzją Prezydenta Miasta [...]z 15 lipca 2019r. skierowana została do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych na czas nieokreślony, gdzie przebywała od 30 lipca 2029 r. do 7 listopada 2022 r. Organ wskazał, że pobyt w DPS jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. K. S. ponosiła opłatę za swój pobyt w wysokości 70% uzyskiwanego dochodu, jednak wpłacana przez w/w kwota nie pokrywała całości kosztu pobytu mieszkańca, co oznacza, że pozostałą część należności obowiązani są wnosić syn – J. S., wnuki: M. B., R. S., P. S., prawnuk – F. B.. J. S. nie kwalifikuje się do ponoszenia w/w opłaty, a w stosunku do pozostałych osób równocześnie wydano w dniu 17.07.2024 r. decyzje ustalające opłatę. Organ I instancji 20.06.2023r. wszczął postępowanie w sprawie ustalenia opłaty Skarżącemu za pobyt babki w dps, a następnie w związku z brakiem współpracy Skarżącego w kwestii ustalenia jego sytuacji dochodowej, rodzinnej na podstawie art. 61 ust. 2e i 2f ustawy o pomocy społecznej (dalej UPS) określił opłatę w wysokości różnicy między średnim miesięcznym kosztem utrzymania, a opłata wnoszoną przez K. S. oraz inne osoby zobowiązane. W odwołaniu Skarżący podał, że wywiązywał się z pierwszej decyzji dotyczącej opłaty za pobyt babki w DPS, gdyż były ustalone małe kwoty. O zmianie opłaty winien być na bieżąco informowany, a postepowanie prowadzono przewlekle. Wskazał, że organ I instancji posiadał wszystkie niezbędne dokumenty do wydania decyzji, min. Wskazujące wysokość jego zarobków, ponoszone wydatki na mieszkanie i utrzymanie córki, którą sam wychowuje, jak też, że przeprowadzony był wywiad środowiskowy. Nie zgodził się z wydaną decyzją i wniósł o umorzenie mu całej kwoty opłaty. Utrzymując w mocy w/w decyzję Kolegium wskazało, że podzieliło ustalenia Prezydenta M [...]co do skierowania i umieszczenia babki Skarżącego w DPS w [...]. Przytoczyło treść mających zastosowanie w sprawie przepisów art. 60, 61 u.p.s. Wskazało, że w okresie objętym decyzją koszt utrzymania mieszkańca w w/w DPS wynosił: 4363 zł od 1.04.2020r. do 31.03.2021 r. (Zarządzenie nr [...]Prezydenta Miasta [...] z 24 marca 2020 r.); 4643 zł od 1.04.2021r. do 31.03.2022 r. (Zarządzenie nr [...]Prezydenta Miasta [...] z 30 marca 2021 r.); 5242,38 zł od 1.04.2022r. do 31.03.2023 r. (Zarządzenie nr [...]Prezydenta Miasta [...] z 21 marca 2022 r.). K. S. ponosiła odpłatność za swój pobyt w wysokości 70% dochodów tj. w wysokości: -1350,24 zł miesięcznie od 1.04.2021 r. do 31.01.2022 r.; -1449,64 zł miesięcznie od 1.02.2022r. do 31.03.2022r.; -1551,12 zł od 1.04.2022 r. do 30.04.2022 r.; -1549,02 zł od 1.05.2022 r. do 31.05.2022 r.; -1551,12 zł miesięcznie od 1.06.2022 r. do 31.10.2022 r. -361,93 zł od 1.11.2022 r. do 7.11.2023 r. Różnicę między miesięcznym kosztem utrzymania w DPS a opłatą wnoszoną przez jego mieszkańca zobowiązani są płacić w pierwszej kolejności małżonek, a dalej wstępni przed zstępnymi, a następnie gmina. Kolegium podzieliło ustalenia Prezydenta co do osób zobowiązanych do ponoszenia w/w opłaty. SKO podniosło, że pismem z 13.06.2023 r. organ I instancji zwrócił się do MOPS w [...] o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego ze Skarżącym., ale mimo skutecznego doręczenia wezwania 12.07.2023 r. nie doszło do przeprowadzenia w/w wywiadu. Skarżący 13.07.2023 r. skontaktował się telefonicznie z pracownikiem socjalnym i podał, ze skontaktuje się z MOPS-em po zgromadzeniu dokumentów dotyczących dochodu rodziny. 28.07.2023 r. pracownik MOPS próbował nawiązać kontakt ze Skarżącym w jego miejscu zamieszkania, bez pozytywnego skutku. W tej sytuacji organ I instancji zwrócił się do Skarżącego (pismo z 10.08.2023 r..) o zgłoszenie do MOPS w [...] w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego informując o konsekwencjach braku współpracy. 15.09.2023 r. pracownik MOPS w [...] poinformował że Skarżący nie nawiązał kontaktu. SKO wskazało, że zgodnie z art. 61 ust. 2e ups w przypadku odmowy przez osoby o których mowa w 1 pkt 2 (małżonka, wstępnego przed zstępnym) zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust.2 (tj. ustalającej wysokość wnoszonej opłaty za pobyt w DPS) oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, wysokość opłaty ustala się w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w DPS a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby zobowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2. Przepis ten uprawnia do ustalenia wysokości opłaty w sposób niezależny od sytuacji osobistej, możliwości majątkowych i dochodowych zobowiązanego, skoro odmawia on zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. W ocenie Kolegium zebrany materiał dowodowy wskazuje, że Skarżący unikał przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, uniemożliwiając tym samym ustalenie jego sytuacji osobistej i majątkowej. Jednocześnie w pismach dotyczących przeprowadzenia wywiadu kierowanych do Skarżącego i skutecznie mu doręczanych pouczono Skarżącego o skutkach uniemożliwienia przeprowadzenia takiego wywiadu. SKO nie podzieliło stanowiska z odwołania, że wywiad środowiskowy został przeprowadzony, a organ dysponował dokumentami pozwalającymi na ustalenie jego sytuacji rodzinnej, majątkowej. Wskazało, że wywiad środowiskowy jak i dokumenty o których mowa wyżej dotyczyły innego okresu ustalenia opłaty, a tym samym innego postępowania. SKO podkreśliło, że wywiad przeprowadza się nie tylko w celu ustalenia sytuacji majątkowej i dochodowej ale również w celu ustalenia sytuacji osobistej i rodzinnej, które mogą ulec zmianie w każdym okresie, za który ustalana jest opłata. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 107 ust. 1 u.p.s. rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się u osób i rodzin korzystających lub ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej w celu ustalenia ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej, majątkowej oraz u osób o których mowa w art. 103 (tj. osób, wobec których ustalana jest wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt w dps, biorąc pod uwagę wysokość dochodów i możliwości) i stwierdziło, że w przypadku Skarżącego istniał prawny obowiązek przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, zaś jego uniemożliwienie rodziło konsekwencje z art. 61 ust. 2e ustawy. Opłata dla Skarżącego została ustalona więc w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w dps, a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby zobowiązane. Szczegółowe wyliczenie opłaty przedstawione zostało w tabeli stanowiącej integralną część decyzji, podane w niej kwoty są prawidłowe, wynikają ze zgromadzonego materiału dowodowego i obowiązujących przepisów ustawy. SKO przytoczyło też treść art. 64 u.p.s. wskazując na możliwość ubiegania się o zwolnienie z tej opłaty częściowo lub całkowicie na wniosek zainteresowanego, ale Skarżący musi liczyć się z koniecznością przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 61 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej (dalej u.p.s.) poprzez jego błędną interpretacją i zastosowanie w sytuacji, gdy R. S. nie był w okresie 01.04.2021 r. do 07.11.2022 r. stroną umowy zawartej w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s. wobec czego nie można go kwalifikować jako osoby mającej ponosić opłaty za pobyt babki K. S. w DPS, 2) naruszenie prawa materialnego tj. art. 61 ust. 2e ustawy w zw. z art. 103 ust. 2 u.p.s. poprzez jego błędne zastosowanie i nałożenia na skarżącego opłat w badanym okresie jako różnicę pomiędzy średnim kosztem utrzymania w DPS a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby w sytuacji, gdy: a) w sprawie nie doszło wprawdzie do nowego wywiadu środowiskowego, ale organy dysponowały informacjami o zarobkach R. S. ewentualnie mogły w prosty sposób takie informację pozyskać czy to z ZUS czy też od pracodawcy w/w [...]S.A, gdyż wiedza o miejscu zatrudnienia R. S. była organom znana także z innych postępowań związanych z odpłatnością za DPS jego babki, b) skarżący w żadnym miejscu w toku postępowania nie złożył oświadczenia o tym, że odmawia wywiadu środowiskowego, a prośba organu o stawienie się R. S. w siedzibie MOPS w [...]była niezgodna z przepisami Rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego którego § 3 ust 1. stanowi, że Wywiad przeprowadza się z osobą lub rodziną w miejscu zamieszkania lub pobytu, w dniach roboczych, w godzinach pracy podmiotu uprawnionego, albo w innym terminie uzgodnionym z osobą lub rodziną, za zgodą kierownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej, w konsekwencji czego brak wyznaczenia terminu wywiadu w miejscu zamieszkania skarżącego powoduje, że do jego nie przeprowadzenia doszło jedynie z winy organu, 3) naruszenie prawa postępowania tj. art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa w sposób mogący mieć wpływ na wynik postępowania poprzez brak zbadania przez organ II instancji okoliczności, że w czasie umieszczenia babki skarżącego w DPS opłaty wobec R. S. były ustalone na stosunkowo niskim poziomie, z tej też przyczyny skarżący uiszczał je regularnie a obecnie ustalone kwoty stanowią znaczne obciążenie dla budżetu jego rodziny, 4) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, 8 w zw. z art. 77 § 1 kpa w sposób mogący mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez niepełne i niewłaściwe rozpatrzenie w sprawie materiału dowodowego i w konsekwencji działanie wbrew zasadzie prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie obywatela do władzy publicznej w sytuacji, gdy: a) zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że skarżący w chwili wydania decyzji o umieszczeniu jego babki w DPS w lipcu 2019 r. nie był należycie poinformowany, że w przyszłości opłaty te mogą wzrosnąć (nawet ponad 10 - krotnie), b) organ nie zasadnie przyjął, że skarżący nie wyraził zgody na rodzinny wywiad środowiskowy latem 2023 r. przez co opłata za DPS została przyjęta w oderwaniu od jego realnych dochodów i wydatków, c) organ wedle wiedzy skarżącego posiadał dokumentację obrazujące jego zarobki za lata 2021-2022, ewentualnie zaś mógł pozyskać informację o jego wynagrodzeniu zwracając się do ZUS albo bezpośrednio do jego pracodawcy firmy [...] S.A., 5) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 8, 9 i 11 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa mogący mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez wydanie decyzji nie zawierającej w swoim uzasadnieniu argumentów jednoznacznie przekonujących skarżącej, dlaczego organ II instancji utrzymał w mocy decyzji Dyrektora MOPS w [...], podczas gdy jest ona w sposób oczywisty sprzeczna z zasadami współżycia społecznego bowiem de facto obciąża osobę która nie posiada żadnych oszczędności, o stosunkowo niewielkich dochodach obowiązkiem zapłaty kwoty 29778,08 zł., 6) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 138 § 1 pkt 1 kpa w sposób mogący mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy została ona wydana z naruszeniem prawa materialnego jak i przepisów postępowania. Podnosząc powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora MOPS w [...] w całości i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał m. in., że skoro Skarżący nie był stroną umowy zawartej w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s. to nie można go kwalifikować jako osoby mającej ponosić opłaty za pobyt babki w DPS oraz ustalać wobec niego opłaty jaką ma zwrócić. Podniósł, że art. 61 ust. 2d został dodany ustawą z 19.07.2019 r. (Dz. U. z 2019 r., poz. 1690), która weszła w życie 4.10.2019 r. Przepis ten nie obowiązywał w dacie decyzji o umieszczeniu K. S. w DPS. Zaskarżona decyzja oraz decyzja ja poprzedzająca dotyczy tego samego zdarzenia prawnego i Skarżący miał prawo oczekiwać, że tylko podpisana przez niego umowa z MOPS może skutkować nałożeniem na niego opłaty za pobyt jego babki w DPS. Podniósł, że Skarżący nigdy nie złożył oświadczenia organowi, w którym by odmawiał takowego wywiadu. Z uwagi na tryb pracy nie mógł stawić się w siedzibie MOPS, a pracownik odwiedzał go właśnie w godzinach jego pracy. Brak wyznaczenia terminu wywiadu przez MOPS spowodował, ze nie doszło do jego przeprowadzenia jedynie z winy organu. W latach 2023 -24 toczyło się kilka postepowań dotyczących całego okresu pobytu babki Skarżącego w DPS i Skarżącemu trudno jest wskazać do jakich postepowań przedkładał dokumenty, niemniej posiada on zaświadczenie o wynagrodzeniu z 26.07.2023 r., które załączył do skargi. Zarzucił, ze opłaty naliczono w oderwaniu od faktycznych dochodów Skarżącego, nadto że organ I instancji dysponował informacjami o jego dochodach, a sytuacja majątkowa i osobista Skarżącego nie zmieniła się. Jedyną zmianą w porównaniu do lat 2019 -2020 jest to że obecnie Skarżący nie mieszka już z córką, która wyjechała do swojej matki za granicę. Niemniej wraca do niego w okresie wakacji i ferii, a Skarżący partycypuje w kosztach jej utrzymania. Skarżący nadal pracuje w tej samej firmie, a jego wynagrodzenie było przedmiotem badania przez organ. Skarżący podał swoje wydatki miesięczne na spłatę kredytu, czynsz, media, paliwo, wyżywienie. Podał, że na żadnym etapie nie był informowany, iż opłaty za pobyt babki w DPS mogą tak drastycznie wzrosnąć. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Kolegium z 2 września 2024 r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z 17 lipca 2024 r., o ustaleniu dla Skarżącego wysokości odpłatności za pobyt babki – K. S. w Domu Pomocy Społecznej w [...] w okresie od 1 kwietnia 2021 r. do 31 października 2022 r. w wysokości łącznej 29 778,08 zł. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy o pomocy społecznej. Stosownie do art. 60 ust. 1 ustawy, pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3. Z kolei art. 61 ust. 1 ustawy stanowi, że obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Okolicznością niesporną jest, że wobec mieszkańca domu – K. S. (babki skarżącego) wydane zostały decyzje o skierowaniu do DPS i ustalające odpłatność za pobyt w DPS, przywołane w stanie faktycznym. Również okolicznością tą jest, że jednym ze zobowiązanych do alimentów jest wnuk – tj. Skarżący oraz, że nie zawarł on umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 ustawy (umowy ustalającej wysokość wnoszonej m.in. przez zstępnych opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy, biorąc pod uwagę wysokość ich dochodów i możliwości). Zasadą pomocy społecznej jest współpraca partnerów społecznych (m.in. organów pomocy społecznej i osób fizycznych), co wynika z art. 4 ustawy. W związku z tym w przypadku ustalania odpłatności za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej konieczne jest ustalenie przez organ pomocy społecznej, w indywidualnej sprawie, sytuacji osobistej (w tym majątkowej, finansowej) osób ustawowo zobowiązanych do ponoszenia takich opłat. W stanie faktycznym sprawy, w ocenie Sądu, organy prawidłowo zastosowały regulację przewidzianą w art. 61 ust. 2e ustawy, zgodnie z którą w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala, w drodze decyzji, organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2. Z akt administracyjnych wynika całkowity brak współpracy po stronie Skarżącego. Został on zawiadomiony o wszczęciu wobec niego postępowania administracyjnego w przedmiocie decyzji dotyczącej odpłatności za pobyt babki w DPS, za okres od 1.04.2021 r. do 31.10.2022r. – pismo z 13.06.2023 r. doręczone Skarżącemu 20.06.2023 r. Zawierało ono pouczenie o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie oraz, że zachodzi konieczność przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej i dochodowej Skarżącego, która ma wpływ na ustalenie aktualnej odpłatności za pobyt babki K. S. w DPS. Wskazano, że wywiad przeprowadza się w miejscu zamieszkania Skarżącego w związku z czym pracownik socjalny skontaktuje się ze skarżącym w celu przeprowadzenia wywiadu. Poinformowano, że w przypadku nie wyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, na podstawie art. 61 ust. 2e u.p.s. wysokość opłaty za pobyt Babki w DPS organ ustali w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w DPS a opłata wnoszona przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby zobowiązane. Kolejne pismo z 27.06.2023 r., z pouczeniem jakie dokumenty należy zgromadzić (zaświadczenie o dochodach osób pozostających we wspólnym gospodarstwie z miesięcy od 1 marca 2021 r. do 30 listopada 2022 r., zaświadczenie o miesięcznych wydatkach rodziny tj. opłaty mieszkaniowe, ew. alimenty, leki itp.) z podaniem podstaw prawnych i danych pracownika socjalnego (numeru telefonu, terminów dyżurów), z którym należy nawiązać kontakt w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma wystosował do Skarżącego (mieszkającego w [...]) MOPS w [...]. Skarżącemu doręczono w/w pismo 12.07.2023 r. Termin na uzupełnienie dokumentacji wskazany w ww. zawiadomieniu upłynął bezskutecznie, organ nie przeprowadził wywiadu środowiskowego ze Skarżącym – jako przyczynę podał brak nawiązania z nim kontaktu. Jak prawidłowo wskazało SKO Skarżący 13.07.2023 r. skontaktował się telefonicznie z pracownikiem socjalnym i podał, ze skontaktuje się z MOPS-em po zgromadzeniu dokumentów dotyczących dochodu rodziny. 28.07.2023 r. pracownik MOPS próbował nawiązać kontakt ze Skarżącym w jego miejscu zamieszkania, bez pozytywnego skutku. W tej sytuacji organ I instancji zwrócił się do Skarżącego (pismo z 10.08.2023 r.) o zgłoszenie do MOPS w [...] w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, informując ponownie o konsekwencjach braku współpracy. 15.09.2023 r. pracownik MOPS w [...]poinformował że Skarżący nie nawiązał kontaktu. Rację ma zatem Kolegium, że taką postawą Skarżący nie wyraził zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, nie przedstawił niezbędnych dokumentów do ustalenia jego sytuacji dochodowej, pomimo pouczenia przez MOPS, zatem Prezydent był uprawniony do wyliczenia wysokości opłaty za pobyt babki w domu pomocy społecznej według kryteriów z art. 61 ust. 2e u.p.s. Na gruncie rozpoznawanej sprawy należy uwypuklić, wbrew stanowisku środka odwoławczego, że pomimo podejmowanych przez organ licznych działań – co wynika z akt sprawy – Skarżący uniemożliwił organom przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego jak i nie dążył do podpisania umowy. Sąd wyjaśnia, że w pełni podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym brak zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego może przejawiać się nie tylko w jednoznacznym formułowaniu odmowy udziału w jego przeprowadzeniu, ale także w unikaniu ustalenia miejsca i terminu jego przeprowadzenia, czy też uniemożliwiania organowi niezbędnego kontaktu ze stroną w celu przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego. Organy orzekające w przedmiotowych sprawach są zobowiązane do wnikliwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, zgodnie z art. 7 k.p.a., tym niemniej jednak na osobie, której ustalana jest opłata za pobyt babki w domu pomocy społecznej również spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych, mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, zgodnie z relewantnymi normami u.p.s. (zob. wyroki NSA z dnia: 29 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1966/19; 1 września 2023 r. sygn. akt I OSK 1800/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc się do pozostałych zarzutów naruszenia przepisów postępowania wskazać należy, że w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych, co w pełni podziela skład rozpoznający sprawę, przyjmuje się, że obowiązywanie w postępowaniu administracyjnym zasady dochodzenia prawdy obiektywnej, w świetle której to na organie administracji prowadzącym postępowanie spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy (art. 7 i nast. k.p.a.), nie oznacza, że organ ma obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji jej pasywnej postawy w tym zakresie. Z treści przepisów k.p.a. normujących postępowanie dowodowe nie można bowiem wyprowadzić konkluzji, że organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ona środków takich nie przedstawia. Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia bowiem strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonych okoliczności faktycznych może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony (zob. wyroki NSA: z 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3577/18; 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3581/18; z dnia 30 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2148/15; z 20 lutego 2020 r. sygn. akt II GSK 3719/17, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Reasumując, należy przyznać na gruncie rozpoznawanej sprawy, że wprawdzie to na organie ciąży obowiązek przeprowadzenia postępowania, zgromadzenia i wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, jednak nie wyłącza to ani inicjatywy dowodowej strony, ani jej powinności współdziałania z organem w taki sposób, aby cel postępowania, to jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienie sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.), został osiągnięty. Współdziałanie z organem ma istotne znaczenie w tych obszarach, w których możliwości ustalenia stanu faktycznego przez organ są ograniczone, a uzyskanie materiału dowodowego, tak jak w badanej sprawie, jest uzależnione od aktywności strony. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, Skarżący w toku całego postępowania poprzedzającego wydanie decyzji przez organy, nie stworzył możliwości podpisania umowy i przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, co dało podstawę organom do uznania, że wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 61 ust. 2e u.p.s. Ratio legis ww. przepisu jest możliwość ustalenia, w drodze decyzji, opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej osobom uchylającym się od współpracy z organem w tym zakresie, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane (zob. wyrok NSA z dnia 20 lipca 2023 r. sygn. akt I OSK 1620/22; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 60/23, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Składane przez stronę dokumenty w przedmiocie wysokości zarobków dotyczyły innego (wcześniejszego okresu) nie objętego kontrolowana decyzją. Tym samym za nieusprawiedliwione należy także uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia prawa materialnego. Kontrola matematycznych wyliczeń kwot wskazanych w decyzji prowadzi do wniosku, że zgodnie z art. 61 ust. 2e organ prawidłowo wyliczył wysokość różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu, jak i opłatami wnoszonymi przez pozostałych zobowiązanych i jest to opłata wnoszona przez Skarżącego, jako osobę zobowiązaną do alimentów wobec mieszkańca. Argumentacja skarżącego nie odnosi się do przesłanek zawartych w art. 61 ust. 2e ustawy. Ratio legis tego przepisu sprowadza się do założenia, że skoro osoby w nim wskazane nie chcą ujawniać swojej sytuacji, to organ ma prawo założyć, że są w stanie ponosić opłatę w pełnym wymiarze, taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Na sytuację majątkową składają się pasywa (długi) i aktywa, których Skarżący nie ujawnił pod rygorem odpowiedzialności karnej. Na marginesie, idąc za organem, Sąd wskazuje, że jeżeli Skarżący uważa, że jego sytuacja rodzinna, materialna uniemożliwia ponoszenie odpłatności za pobyt babki w DPS winien wystąpić ze stosownym wnioskiem, w trybie art. 64 ustawy, do MOPS w [...] (organu właściwego zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy). Skarżący musi się jednak liczyć z tym, że w tego rodzaju sprawie także musi być przeprowadzony rodzinny wywiad środowiskowy. Skoro zatem przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji Kolegium nie naruszyło przepisów prawa materialnego, jak również nie stwierdzono by ustalenia stanu faktycznego, które legły u podstaw jej wydania, poczynione zostały wadliwie, skarga jako pozbawiona usprawiedliwionych, podlegać musi oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259).