VIII SA/Wa 856/22
WyrokWSA w Warszawie2023-02-16
Skład orzekający: Marek Wroczyński, Renata Nawrot, Leszek Kobylski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, który zawiera jedynie wariant proponowany przez inwestora, wariant alternatywny różniący się nieistotnie od proponowanego (np. tylko sposobem ogrzewania) oraz wariant zerowy (brak realizacji), spełnia wymogi art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, co jest warunkiem wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach?Ratio decidendi
Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko musi zawierać co najmniej trzy racjonalne warianty realizacji przedsięwzięcia: proponowany przez wnioskodawcę, racjonalny wariant alternatywny oraz wariant najkorzystniejszy dla środowiska. Wariant alternatywny musi znacząco różnić się od proponowanego pod względem oddziaływania na środowisko (np. kryteria przestrzenne lub technologiczne), a nie tylko nieistotnymi zmianami, jak sposób ogrzewania czy niewielka zmiana liczby cykli produkcyjnych. Wariant proponowany przez inwestora nie może być automatycznie uznawany za najkorzystniejszy dla środowiska. Brak spełnienia tych wymogów przez raport uniemożliwia wydanie pozytywnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla budowy instalacji do chowu zwierząt (9 kurników). Organ I instancji odmówił wydania decyzji, uznając, że przedłożony raport o oddziaływaniu na środowisko nie zawierał wystarczająco zróżnicowanych wariantów realizacji przedsięwzięcia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, podzielając stanowisko o wadliwości raportu w zakresie wariantowania. Skarżąca spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną wykładnię art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy środowiskowej.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 16 lutego 2023 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 30 sierpnia 2022 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia oddala skargę.
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. ( dalej jako: "SKO", "organ odwoławczy") z dnia 30 sierpnia 2022r. znak: [...], na podstawie której ww. organ po rozpoznaniu odwołania [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: skarżąca) od decyzji z dnia 31 maja 2022r. znak: [...] Burmistrza S. (dalej: organ I instancji) odmawiającej określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia zamierzonego przez [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. polegającej na budowie instalacji do chowu zwierząt (zespołu 9 kurników wraz z niezbędną infrastrukturą ) w miejscowości O. na działkach nr ewid. [...] gm. S.– orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
Rozstrzygnięcie organu nastąpiło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Wnioskiem z dnia 4 lutego 2020 r. skarżąca zwróciła się o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanej inwestycji pod nazwą: "[...] w O." polegającej na budowie instalacji do chowu zwierząt (zespołu 9 kurników wraz z niezbędną infrastrukturą) w miejscowości O. na działkach nr ewid. [...] gm. S.. Do wniosku dołączony został raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Z dokumentacji sprawy wynika, że w ramach planowanego przedsięwzięcia planuje się wykonanie 9 kurników, 18 silosów paszowych, pomieszczenia sterówki ( 9 obiektów), 18 naziemnych zbiorników na propan, 3 czterokomorowe zbiorniki na ścieki przemysłowe, dwukomorowy zbiornik na ścieki socjalno-bytowe, budynek socjalno-biurowy, studni głębinowej ze stacją uzdatniania wody, zbiornika wodnego oraz odstojnika wód popłucznych dwukomorowego, konfiskatora, pomieszczenia technicznego, wagi samochodowej, stacji trafo, pomieszczenia agregatu, rozdzielni, ogrodzenia. Powierzchnia zabudowy ww. obiektów inwentarskich będzie wynosiła ok. 33.930 m2. W budynkach tych prowadzony będzie chów drobiu do 712.530 sztuk brojlerów (3901,896 DJP) - brojlerów kurzych w cyklach 35 lub 45 dniowych.
Planowane przedsięwzięcie zostało zakwalifikowane na podstawie §2 ust.1 pkt. 51 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dn. 10 września 2019r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (t.j. Dz. U. poz.1839, dalej jako: "rozporządzenie") do przedsięwzięć dla których obowiązek sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko jest obligatoryjny.
Niniejsza decyzja została wydana przez organ I instancji po ponownym rozpatrzeniu sprawy o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na realizację przedsięwzięcia pod nazwą: ,, [...] w O. " na działkach o nr ewid. [...], gm. S., pow. S., woj. mazowieckie. Ponowne rozpatrzenie sprawy nastąpiło na skutek wydania w dniu 24 września 2021 roku przez organ odwoławczy decyzji znak: [...], w której uchylono w całości decyzję organu I instancji z dnia 23 lipca 2021 roku znak: [...] określającą środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia pod nazwą ,, [...] w O.." Organ odwoławczy stwierdził, ze przedłożony raport nie spełnia warunków określonych w art. 65 ust. 1 pkt 5 ustawy, gdyż nie dość, że nie zawiera racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska (za taki nie można uznać wariantu proponowanego), to dodatkowo racjonalny wariant alternatywny różni się od wariantu proponowanego przez wnioskodawcę jedynie innym sposobem ogrzewania pomieszczeń kurników (ogrzewanie gazowe/olejowe), co uznać należy za działanie pozorne. W konsekwencji wybór wariantu zaproponowany w raporcie nie odpowiada intencji ustawodawcy. Podniesiono ponadto, że zasadnym jest uzupełnienie inwentaryzacji przyrodniczej, gdyż załączona do raportu oparta była na badaniach terenowych przeprowadzonych w ciągu jednego dnia, co uznano za niewystarczające. Między innymi dlatego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Zalecono wówczas, że uzupełnienie przez wnioskodawcę raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wymagać będzie ponownego przekazania go łącznie z pierwotnym wnioskiem o wydanie decyzji celem zaopiniowania i uzgodnienia przez organy specjalistyczne w trybie przewidzianym art. 77 ustawy ooś.
Organ I instancji, po otrzymaniu akt sprawy, wezwaniem z dnia 29 listopada 2021 r. wystąpił do wnioskodawcy o uzupełnienie raportu o opis co najmniej trzech wariantów realizacji przedsięwzięcia. Powołał się przy tym na przepis art. 65 ust. 1 pkt 5 ustawy ooś oraz zalecenia wynikające z decyzji organu odwoławczego. Ponadto zażądano przekazania uzupełnionej inwentaryzacji przyrodniczej, wraz z wyjaśnieniami na temat zastosowanej metodyki badań terenowych.
Pismem z dnia 30 marca 2022 r. przekazano uzupełnienie raportu nr 5. Pokrótce przedstawiono w nim wariant najkorzystniejszy dla środowiska oraz skorygowano opis alternatywnego wariantu inwestycji. Jednocześnie dodano, że wariant proponowany przez skarżącą pozostaje bez zmian. Dodatkowo opracowanie uzupełniono o analizę faunistyczną inwentaryzację przyrodniczą dla działek o numerach ewid. [...] w miejscowości O..
Organ I instancji dokonując weryfikacji przedłożonego uzupełnienia Raportu dostrzegł lakoniczność opisu wariantu najkorzystniejszego dla środowiska. W związku z czym pismem z dnia 5 kwietnia 2022 r. zażądał wyjaśnienia czym różni się wariant najkorzystniejszy dla środowiska od wariantu proponowanego przez wnioskodawcę. Ponadto raz jeszcze zwrócił uwagę, że raport powinien zawierać opis analizowanych co najmniej trzech wariantów realizacji przedsięwzięć a. przy czym wariant najkorzystniejszy dla środowiska nie może być jednocześnie wariantem proponowanym.
W odpowiedzi pełnomocnik skarżącej przy piśmie z dnia 29 kwietnia 2022 r. przekazał uzupełnienie nr 6 do Raportu z kwietnia 2022 r. Wyjaśniono w nim, że zgodnie z interpretacją Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, z przepisu art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy nie wynika ani obowiązek przedstawiania w raporcie każdorazowo trzech różnych wariantów, ani obowiązek proponowania przez inwestora do realizacji wariantu innego od wariantu najkorzystniejszego dla środowiska. Mając na uwadze wspomniane wyjaśnienia uznano, że wariant proponowany przez wnioskodawcę (wariant ,,1") jest jednocześnie wariantem najkorzystniejszym dla środowiska. Ponadto przedstawiono w formie tabelarycznej przewidywane oddziaływanie wariantów oraz w formie opisowej analiza wariantów i uzasadnienie proponowanego wariantu.
W dniu 31 maja 2022 r. wydana została decyzja, która stanowi przedmiot niniejszego rozstrzygnięcia. Na jej mocy organ I instancji odmówił określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia zamierzonego przez skarżącą, polegającej na budowie instalacji do chowu zwierząt (zespołu 9 kurników wraz z niezbędną infrastrukturą) w miejscowości O. na działkach nr ewid. [...] gm. S..
W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, że mimo wezwań organu wnioskodawca nie uzupełnił raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko o wymagany przepisem alternatywny wariant realizacji przedsięwzięcia, gdyż ten który opisano w raporcie różni się wyłącznie zmianą sposobu ogrzewania kurników (zmiana z ogrzewania gazowego na olejowe) oraz zmianą ilości cykli produkcyjnych i liczby dni hodowlanych. W ocenie organu I instancji kryteria różniące warianty realizacji przedsięwzięcia są niewystarczające do uznania że spełniają one wymogi stawiane art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy ooś. W tej sytuacji, skoro wnioskodawca nie przedłożył wymaganego prawem raportu, nie ma możliwości, jak wskazał organ I instancji, wydania decyzji pozytywnej. Dodano, że zdaniem skarżącej przepis ustawy nie wskazuje aby raport miał zawierać opis trzech różnych wariantów, ale jedynie wariant proponowany do realizacji, który może być jednocześnie wariantem najkorzystniejszym dla środowiska oraz wariant alternatywny. Jak wskazał organ I instancji, ze stanowiskiem takim nie można się jednak zgodzić. Obowiązkiem inwestora jest bowiem przedstawienie wariantów w taki sposób aby nie można było uznać, że w rzeczywistości opisano wyłącznie jeden w kilku wersjach różniących się od siebie w taki sposób, że nie można ich traktować jako odrębne warianty.
Odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia 31 maja 2022 r. w ustawowym terminie złożył pełnomocnik skarżącej, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla Inwestycji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy środowiskowej, poprzez brak należytego sporządzenia uzasadnienia zaskarżonej decyzji, z uwagi na brak należytego wyjaśnienia czy organ kwestionuje możliwość przedstawienia dwóch wariantów realizacji inwestycji (gdy jednocześnie jeden z tych wariantów jest wariantem najkorzystniejszym dla środowiska), czy też zarzuca się, że poszczególne warianty realizacji inwestycji wskazywane przez inwestora nie różnią się pomiędzy sobą – nie są alternatywne, co uniemożliwia ustosunkowanie się do twierdzeń zawartych w zaskarżonej decyzji, w tym stosowania się do zaleceń zawartych w decyzji organu odwoławczego z dnia 24 września 2021 roku, znak sprawy [...];
2. - art. 77 ust. 1 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, poprzez błędne przeprowadzenie postępowania dowodowego i pominięcie danych wynikających z Raportu Środowiskowego oraz uzupełnień, a także pozytywnych uzgodnień i opinii, poprzez niezasadne uznanie, że Raport Środowiskowy wraz z uzupełnieniami nie spełniają przesłanek określonych w art. 66 ust. 1 pkt. 5 i 6 ustawy środowiskowej z uwagi na fakt, że rzekomo w Raporcie Środowiskowym nie przedstawiono trzech wariantów realizacji planowanej inwestycji oraz opisu oddziaływania poszczególnych wariantów na środowisko, pomimo, że w rozdziale VI Raportu Środowiskowego oraz w uzupełnieniach do Raportu przedstawiono analizę 3 wariantów inwestycji, tj. wariantu I, wariantu II – alternatywnego, różniącego się technologicznie od wariantu I oraz wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, który jest jednocześnie wariantem I realizacji inwestycji, a także wskazano sposób oddziaływania poszczególnych wariantów na środowisko.
3. art. 7, 77 oraz 80 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt. 5 i 6 ustawy środowiskowej, poprzez dowolne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz uznanie, że Inwestor nie przedstawił 3 wariantów realizacji Inwestycji oraz sposobu ich oddziaływania na środowisko, pomimo, że z zebranego materiału dowodowego (Raport Środowiskowy, uzupełnienia do Raportu) wynika, że Inwestor opisał wariant I proponowany, wariant II alternatywny - różniący się od wariantu I proponowanego przez Inwestora - rozwiązaniami technologicznymi, które będą wpływały na oddziaływanie na środowisko, oraz wariant najkorzystniejszy dla środowiska (będący jednocześnie wariantem I);
4. art. 106 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 ust. 1 pkt. 1) w zw. z art. 77 ust. 1 pkt. 1) ustawy środowiskowej, poprzez odmowę uwzględnienia postanowienia wydanego przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W., który uzgodnił pozytywnie realizację inwestycji, w tym w szczególności uznał, że parametry inwestycji nie naruszają obowiązujących przepisów i w konsekwencji poprzez nieuzasadnioną odmowę wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację Inwestycji.
5. art. 66 ust. 1 pkt. 5 i 6 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, poprzez jego błędną wykładnię oraz uznanie, że jeden z wariantów realizacji inwestycji (wariant proponowany lub wariant alternatywny) nie może być jednocześnie wariantem najkorzystniejszym dla środowiska pomimo, że zgodnie z powołanymi powyżej przepisami konieczne jest wskazanie wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, który to wariant może być zarówno wariantem proponowanym przez inwestora, jak też wariantem alternatywnym.
Organ odwoławczy, wskazaną na wstępie decyzją, utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji stwierdził, iż istota zarzutów odwołania sprowadza się do stwierdzenia że wariant proponowany przez wnioskodawcę może być jednocześnie wariantem najkorzystniejszym oraz że w takim przypadku zgodnie z treścią art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a i b ustawy ooś nie zachodzi konieczność przedstawiania w raporcie trzech wariantów realizacji i przedsięwzięcia. Jak wskazał organ odwoławczy, z takim stanowiskiem nie można się jednak zgodzić. Analiza akt sprawy wskazuje jednoznacznie, że skarżąca w raporcie przedstawiła wariant proponowany do realizacji, wariant alternatywny i wariant zerowy polegający na braku realizacji przedsięwzięcia. Nie ulega więc wątpliwości, że raport ten nie spełnia, według organu odwoławczego, wymagań zakreślonych treścią art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a i b. Przy czym organ odwoławczy zauważył, że autor odwołania , jak też autor raportu nie kwestionuje faktu, że wariant zerowy polegający na braku realizacji przedsięwzięcia faktycznie nie spełnia wymagań dla racjonalnego wariantu alternatywnego czy tez racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska. Zdaniem odwołującego się wariant zaproponowany do realizacji przez wnioskodawcę jest zarazem wariantem najkorzystniejszym dla środowiska, co skutkuje brakiem konieczności przedstawienia trzech wariantów realizacji przedsięwzięcia, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 ooś. Zdaniem organu odwoławczego takie stanowisko jest jedynie polemiką z argumentacja przedstawioną w tym zakresie w poprzednio wydanej decyzji w trybie odwoławczym, jak również z zaskarżoną decyzją organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, iż przepis art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy ooś. nie zawiera bowiem żadnych wyjątków i włączeń które pozwalałyby na modyfikacje raportu i przedstawienie w nim jedynie dwóch wariantów to jest wariantu proponowanego przez wnioskodawcę i racjonalnego wariantu alternatywnego. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż formalnie (nie zaś merytorycznie) w raporcie przestawiono trzy warianty realizacji przedsięwzięcia, przy zaliczeniu do jednego z nich wariantu zerowego czyli zaniechania realizacji przedsięwzięcia. Jak wskazał organ odwoławczy, nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której za wariant najkorzystniejszy dla środowiska automatycznie uznany jest wariant zaproponowany przez inwestora do realizacji. Przeczy to bowiem założeniu, że organ orzekający będzie miał do wyboru jeden z przedstawionych wariantów, gdyż w takim przypadku możliwość alternatywnego wyboru wariantu zostaje w sposób znaczący ograniczona. Organ odwoławczy podkreślił, że warianty realizacji przedsięwzięcia stanowią jeden z najważniejszych instrumentów prawidłowej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Celem wariantowania jest niedopuszczenie do podjęcia działalności mogącej negatywnie oddziaływać na środowisko. Skuteczność działań prewencyjnych w indywidualnej ocenie konkretnego przedsięwzięcia uzależniona jest w dużej mierze od jakości opracowanych w raporcie wariantów oraz prawidłowej ich oceny przez organ wydający decyzje środowiskową. Zasada prewencji w ocenie oddziaływania na środowisko wymaga stosowania odpowiednich rozwiązań. technicznych i technologicznych, które powinny znaleźć się w opisie wariantów. Organ odwoławczy podkreślił, że przepis art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy ooś. koresponduje z art.6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony Środowiska (Dz. U. z 2020 r. poz. 1219), to jest wyrażonymi w nim zasadami prewencji i przezorności oraz zawartym w art. 5 Konstytucji RP standardem zapewnienia ochrony środowiska kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju. To właśnie realizacji powyższych zasad ochrony środowiska służy obowiązek przedstawienia trzech niezależnych, różniących się od siebie i realnych wariantów realizacji przedsięwzięcia.
Według organu odwoławczego wariant najkorzystniejszy dla środowiska nie może być utożsamiany z wariantem proponowanym przez wnioskodawcę, gdyż decydującym czynnikiem w wyborze tego ostatniego wariantu jest czynnik ekonomiczny, a nie ochrona środowiska. Alternatywność oznacza, że poszczególne warianty muszą się różnić między sobą. W przeciwnym wypadku prowadziłoby to do ominięcia wymogów stawianych przez ustawodawcę. Alternatywność wymaga, co do zasady, zaproponowania wariantu różnego pod względem kryteriów przestrzennych (jak np. lokalizacja, skala i rozmiar inwestycji) lub technologicznych (jak np. rodzaj użytych materiałów, moc i produktywność zainstalowanych urządzeń).
W związku z powyższym, organ odwoławczy stwierdził, że przedstawione w raporcie: wariant proponowany do realizacji, wariant alternatywny i wariant zerowy polegający na braku realizacji przedsięwzięcia powodują, że raport ten nie spełnia wymagań zakreślonych treścią art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a i b, a w konsekwencji nie może posłużyć do wydania decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania realizacji danego przedsięwzięcia.
Ponadto, organ odwoławczy podniósł, iż w przedmiotowej sprawie organ I instancji zakwestionował poprawność przedstawienia analizy wariantu ,,2" określonego w raporcie jako alternatywny. Według organu odwoławczego, słusznie podniesiono, ze warianty przedsięwzięcia powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko, ponieważ ich rolą jest wskazanie alternatywnych rozwiązań pozwalających to środowisko chronić w jak najpełniejszym wymiarze. Choć ustawodawca w żaden sposób nie definiuje racjonalnego wariantu alternatywnego. Pewne jest jednak, według organu odwoławczego, że opis analizowanych wariantów powinien być na tyle rzetelny i dokładny, by organ rozpatrujący sprawę mógł zbadać, czy przedsięwzięcie powinno być realizowane w wariancie proponowanym przez inwestora, czy też w wariancie alternatywnym. Przygotowanie opisu racjonalnego wariantu alternatywnego wymaga każdorazowo przeprowadzenia indywidualnej oceny danego przedsięwzięcia pod kątem jego oddziaływania na środowisko w sytuacji, gdyby ten wariant miał być zrealizowany. "Racjonalność" wariantu oznacza przy tym, ze wariant taki faktycznie mógłby zostać wybrany przez organ dokonujący oceny raportu zamiast wariantu zaproponowanego przez inwestora. Organ odwoławczy dodał, że racjonalny wariant alternatywny nie może mieć więc charakteru abstrakcyjnego czy też teoretycznego. Nie należy więc przedstawiać wariantu, którego realizacja jest technicznie lub faktycznie niemożliwa albo jego realizacja jest skazana na niepowodzenie (np. ze względów finansowych). Z kolei "alternatywność" oznacza, że wariant ten musi się różnić od wariantu proponowanego przez inwestora w zakresie oddziaływania na środowisko. "Alternatywność" wymaga co do zasady, zaproponowania wariantu różnego pod względem kryteriów przestrzennych (jak np. lokalizacja, skala i rozmiar inwestycji) lub technologicznych (jak np. rodzaj użytych materiałów, moc i produktywność zainstalowanych urządzeń). Organ odwoławczy podkreślił, iż wariant racjonalny nie może mieć charakteru pozornego, tj. nie może się sprowadzać do zaproponowania realizacji przedsięwzięcia w tej samej lokalizacji. jedynie przy niewielkich różnicach technologicznych.
Organ odwoławczy uznał, iż w rozpoznawanej sprawie przedłożony raport nie spełnia powyższych warunków, gdyż nie dość, że nie zawiera racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska to dodatkowo racjonalny wariant alternatywny różni się od wariantu proponowanego przez wnioskodawcę innym sposobem ogrzewania pomieszczeń kurników (ogrzewanie gazowe/olejowe), a także zmniejszeniem ilości cykli chowu kur, co uznać należy za działanie pozorne. W konsekwencji wybór wariantu zaproponowany w raporcie, według organu odwoławczego, nie odpowiada intencji ustawodawcy, czego wyraz dał w powołanym przepisie art. art. 66 ust. 1 pkt. 5 ustawy. Organ odwoławczy porównując przedstawione oddziaływanie przedsięwzięcia z uwzględnieniem różnej ilości cykli hodowlanych stwierdziło, ze w każdym z opisanych wariantów jest ono identyczne. Mimo zmiany w ilościach cykli łącznie chów odbywać się będzie maksymalnie przez 330 dni w roku. W raporcie nie stwierdzono jakichkolwiek zmian w zakresie wielkości produkcji rocznej brojlerów, zużycia wody do pojenia i mycia kurników, zużycia paszy, energii, słomy i produkcji obornika. Organ odwoławczy wskazał, iż z porównania obu wariantów zawartych w raporcie jednoznacznie wynika, że racjonalny wariant alternatywny nie różni się od wariantu inwestycyjnego oddziaływaniem na takie elementy środowiska jak: klimat, krajobraz, dziedzictwo kultury, zabytki, walory przyrodnicze, faunę pola elektromagnetyczne, zagrożenie awarią przemysłową. Sama zmiana wyłącznie ilości cyklów chowu drobiu w stosunku do ilości podstawowej jest w istocie zmianą jednego elementu w zakresie funkcjonowania tego samego przedsięwzięcia. Elementem mającym zróżnicować warianty ma być natomiast zmiana sposobu ogrzewania kurników z gazowego w wariancie inwestorskim, na olejowe w wariancie alternatywnym.
Według organu odwoławczego, powyższe uchybienia Raportu tj. brak opisu racjonalnego wariantu alternatywnego, jak też brak racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, w konsekwencji również brak możliwości sformułowania jednoznacznej argumentacji pozwalającej na uznanie wariantu inwestorskiego za porównywalnie korzystny dla środowiska każdorazowo musi być uznane za wadę pozbawiającą tego rodzaju dowód przydatności dla postępowania. Skoro zaś wnioskodawca jednoznacznie odmówił uzupełnienia Raportu oczekując rozstrzygnięcia na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, koniecznym było, według organu odwoławczego, wydanie decyzji dla niego negatywnej.
Na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismem z dnia 12 października 2022r. wniosła skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:
1. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art.66 ust. 1 pkt. 5 Ustawy Środowiskowej, poprzez brak należytego sporządzenia uzasadnienia zaskarżonej decyzji, z uwagi na brak należytego wyjaśnienia, czy organ kwestionuje możliwość przedstawienia dwóch wariantów realizacji inwestycji (gdy jednocześnie jeden z tych wariantów jest wariantem najkorzystniejszym dla środowiska), czy też zarzuca się, że poszczególne warianty realizacji inwestycji wskazywane przez Inwestora nie różnią się pomiędzy sobą - nie są alternatywne, co uniemożliwia ustosunkowanie się twierdzeń zawartych w zaskarżonej decyzji;
2. art.7,77 ust. 1 w zw.80 k.p.a. w zw.art.66 ust. 1 pkt.5 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (,,ustawa środowiskowa"), poprzez błędne przeprowadzenie postępowania dowodowego i pominięcie danych wynikających z raportu środowiskowego oraz uzupełnień, a także pozytywnych uzgodnień i opinii, oraz niezasadne uznanie, że raport środowiskowy wraz z uzupełnieniami nie spełniają przesłanek określonych w przepisie art. 66 ust. 1 pkt. 5 ustawy środowiskowej z uwagi na fakt, że inwestor przedstawił jedynie opis wariantu proponowanego do realizacji, wariantu alternatywnego oraz wariantu zerowego, polegającego na braku realizacji przedsięwzięcia (str. 7 zaskarżonej decyzji), pomimo, że w rozdziale VI raportu środowiskowego oraz w uzupełnieniach do raportu przedstawiono analizę 3 wariantów inwestycji, tj. wariantu I, wariantu II - alternatywnego, różniącego się technologicznie od wariantu I, oraz wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, który jest jednocześnie wariantem I realizacji inwestycji, a także wskazano sposób oddziaływania poszczególnych wariantów na środowisko.
3. . art.7,77 oraz 80 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt. 5 ustawy środowiskowej, poprzez dowolne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz uznanie, że inwestor nie przedstawił trzech wariantów realizacji inwestycji oraz sposobu ich oddziaływania na środowisko, pomimo, że z zebranego materiału dowodowego (raport środowiskowy, uzupełnienia do raportu) wynika, że inwestor opisał wariant I proponowany, wariant II alternatywny - różniący się od wariantu I proponowanego przez inwestora - rozwiązaniami technologicznymi, które będą wpływały na oddziaływanie na środowisko, oraz wariant najkorzystniejszy dla środowiska (będący jednocześnie wariantem I);
4. art. 7, 77 oraz 80 k.p.a. w zw. .z art. .66 ust. 1 pkt. 5 ustawy środowiskowej, poprzez błędne uznanie, że zmiana sposobu ogrzewania w zakresie planowanych wariantów inwestycji nie świadczy o ich alternatywności, pomimo że zmiana ta jest istotna z uwagi na wpływ na środowisko oraz oznacza, że poszczególne warianty realizacji inwestycji są wariantami realnymi i alternatywnymi w rozumieniu przepisu art. 66 ust. 1 pkt. 5 ustawy środowiskowej;
5. art 106 § 1k.p.a. w związku z art.80 ust. 1 pkt. 1 w zw. z art. 77 ust. 1 pkt. 1 ustawy środowiskowej, poprzez odmowę uwzględnienia postanowienia wydanego przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W., który uzgodnił pozytywnie realizację inwestycji, w tym w szczególności uznał, że parametry inwestycji nie naruszają obowiązujących przepisów i w konsekwencji poprzez nieuzasadnioną odmowę wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację inwestycji;
6. art. 66 ust. 1 pkt. 5 i 6 ustawy środowiskowej w zw. z art.3 pkt 7 ustawy p.o.ś., poprzez jego błędną wykładnię oraz uznanie, że jeden z wariantów realizacji inwestycji (wariant proponowany lub wariant alternatywny) nie może być jednocześnie wariantem najkorzystniejszym dla środowiska, pomimo, że zgodnie z powołanymi powyżej przepisami wariant najkorzystniejszy dla środowiska może być jednocześnie wariantem zarówno proponowanym przez inwestora, jak też wariantem alternatywnym;
7. art. 66 ust. 1 pkt. 5 ustawy środowiskowej, poprzez błędne uznanie, że zmiana sposobu ogrzewania w ramach poszczególnych wariantów realizacji inwestycji nie stanowi o alternatywności wariantów, pomimo, że zmiana sposobu ogrzewania oraz związany z tym różny wpływ poszczególnych wariantów na środowisko świadczy o istotnych różnicach poszczególnych wariantów inwestycji i skutkuje uznaniem poszczególnych wariantów za realne warianty alternatywne realizacji inwestycji.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji a także o zasądzenie kosztów sądowych oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja SKO w R. w przedmiocie odmowy ustalenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie instalacji do chowu zwierząt zespołu 9 kurników po obsadzie 3901,896 DJP brojlerów kurzych wraz z niezbędną infrastrukturą) w miejscowości O. gm. S..
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) – dalej w skrócie: "p.p.s.a."], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, że decyzja SKO nie narusza prawa w stopniu dającym podstawę do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Tym samym nie stwierdzono postawionych w zarzutach skargi naruszeń: (1) przepisów postępowania, tj. art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy; (2) prawa materialnego, tj. art. 66 ust. 1 pkt 5-7 oraz ust. 15 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko [(Dz. U. z 2021 r., poz. 2373 z późn. zm.) – dalej jako: "ustawa "] - w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz (3) innych naruszeń przepisów prawa, które Sąd byłby zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu.
Ustawa krajowa ustalająca zasady oceny oddziaływania przedsięwzięć na środowisko jest wynikiem implementacji dyrektywy Rady z 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne (85/337/EWG). Dyrektywa ta została zastąpiona dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (OJ L 26, 28.1.2012 ze zm.), dalej: "dyrektywa". Motyw 14 dyrektywy stanowi, że skutki przedsięwzięcia w środowisku powinny być oceniane ze względu na ochronę zdrowia ludzi, poprawę jakości życia poprzez poprawę warunków środowiska oraz zachowanie różnorodności gatunków i zdolności reprodukcyjnej ekosystemów jako podstawy utrzymania życia. Dalej art. 3 ust. 1 pkt 1) dyrektywy przewiduje, że ocena oddziaływania na środowisko polega na właściwym określeniu, opisaniu i ocenie, dla każdego indywidualnego przypadku, bezpośredniego i pośredniego znaczącego wpływu przedsięwzięcia na ludność i zdrowie ludzkie. Dalej zgodnie z załącznikiem III do dyrektywy "Kryteria wyboru (...)" koniecznym jest przy rozpatrywaniu cech przedsięwzięcia uwzględnienie m.in. zagrożeń dla zdrowia ludzkiego (na przykład z powodu zanieczyszczenia wody lub powietrza). Biorąc pod uwagę charakter prawny dyrektywy wskazać należy, że wiąże ona każde państwo członkowskie, do którego jest adresowana, w odniesieniu do rezultatu, który ma być osiągnięty, pozostawia jednak organom krajowym swobodę wyboru formy i środków. Zadaniem zatem państwa członkowskiego była taka implementacja dyrektywy do prawa krajowego, aby wynikające z niej kryteria były uwzględnione w stopniu skutecznym w postępowaniu dotyczącym oceny oddziaływania, a rolą organów było takie stosowanie norm prawa krajowego, aby w najpełniejszym stopniu uwzględniały te kryteria. Taka sytuacja miała miejsce w tej sprawie. Oznacza to, że rolą organów było zastosowanie przepisów ustawy przy uwzględnieniu kryterium m.in. zdrowia ludzi i poprawy warunków życia.
W ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, krajobraz, w tym krajobraz kulturowy, wzajemne oddziaływanie między ww. elementami, dostępność do złóż kopalin, a także możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz wymagany zakres monitoringu (art. 62 ust. 1 ustawy). Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, stosownie do art. 3 pkt 8 ustawy, obejmuje w szczególności: a) weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, b) uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień, c) zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu. I wreszcie, jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania na środowisko właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę: 1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1; 2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko; 3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa; 4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone (art. 80 ust. 1 ustawy). W postępowaniu o ustalenie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia organy właściwe zobowiązane są do rozpoznania wszelkich zagrożeń i uciążliwości zamierzonego przedsięwzięcia wobec środowiska i na tej podstawie określenia warunków umożliwiających likwidację lub minimalizację zagrożeń. Oznacza to, że przy wydawaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach bada się możliwość realizacji planowanej inwestycji w zakresie odnoszącym się do zasad ochrony środowiska przed nadmiernym i negatywnym oddziaływaniem planowanej inwestycji na środowisko, w tym zdrowie i życie ludzkie. Rolą organów powołanych do ochrony środowiska naturalnego jest zrównoważenie zysków i strat związanych z realizacją zamierzonej inwestycji.
Podstawowym dowodem w sprawie jest raport o oddziaływaniu na środowisko. Raport, chociaż jest dokumentem prywatnym to opracowanym przez osoby posiadające wiadomości specjalne. Zastrzeżenia wobec przedłożonego raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko powinny zostać poparte na przykład ekspertyzą, która w sposób udokumentowany wskazuje na wady raportu. Jednocześnie jednak nie oznacza to, że ocena raportu ma nie uwzględniać wymogów zawartych w dyrektywie, w tym być dokonana bez uwzględnienia potrzeby ochrony zdrowia ludzi oraz konieczności poprawy jakości tego życia. W konsekwencji ocena legalności decyzji nie może ograniczyć się tylko do tego, czy inwestor w raporcie lub jego uzupełnieniach odniósł się do danych kwestii, ale musi również obejmować to, czy to odniesienie się jest wystarczające oraz przekonujące w świetle relewantnych przepisów krajowych prawa wtórnego oraz podstawowych zasad ochrony środowiska (tak wyrok WSA w Warszawie z 7 kwietnia 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 1876/21). Co prawda w orzecznictwie występuje silny nurt, że ocena sądu odnośnie raportu dotyczyć może tylko tego, czy raport jest kompletny i spójny, czy spełnia wymagania ustawowe (por. np. wyroki NSA z dnia 1 marca 2013 r., sygn. II OSK 2105/11, z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. II OSK 639/13, z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. II OSK 495/13), ale pogląd ten nie przeczy w żaden sposób przyjętej tutaj tezie. Otóż spełnienie wymagań ustawowych obejmuje także sferę oceny zawartości tego dokumentu w kontekście prawidłowo odczytanych norm prawa materialnego. Owo zaś odczytanie nie może nie uwzględniać dyrektyw interpretacyjnych wynikających z aktu unijnego.
Istota sporu pomiędzy skarżącą a organami w niniejszej sprawie sprowadza się do stanowiska skarżącej, że wariant proponowany przez inwestora może być jednocześnie wariantem najkorzystniejszym oraz że w takim przypadku zgodnie z treścią art. 66 ust.1 pkt. 5 lit. a i b ustawy o.o.ś. nie zachodzi konieczność przedstawienia w raporcie trzech wariantów realizacji przedsięwzięcia.
W ocenie Sądu powyższe stanowisko jest błędne i nie może być zaakceptowane.
W odniesieniu do ww. zagadnienia należy stwierdzić, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 3b ustawy raport powinien zawierać informacje na temat powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych, zrealizowanych lub planowanych, dla których wydano decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia - w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem. Z treści tego przepisu wynika jednoznacznie, że nie w każdym przypadku konieczne jest uwzględnienie przedsięwzięć znajdujących się w okolicy przedsięwzięcia objętego raportem, ale tylko w sytuacji, gdy przedsięwzięcia te na siebie oddziałują lub będą oddziaływać (a więc gdy ich oddziaływania się kumulują). Jednak, aby to stwierdzić konieczne jest przeprowadzenie symulacji odzwierciedlającej, czy owa kumulacja będzie mieć miejsce, czy nie. Tymczasem raport tej okoliczności nie wyjaśnia w sposób dostateczny do podjęcia jakiegokolwiek wniosku. Z obowiązku weryfikacji raportu nie zwalnia organu prowadzącego postępowanie główne uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia lub pozytywne zaopiniowanie przez organy współdziałające. Zasada prawdy obiektywnej obliguje organ do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego, a zwłaszcza oceny, czy raport uwzględnia wszystkie potencjalne zagrożenia środowiskowe związane z realizacją planowanej inwestycji. Jest to niezbędne do wyznaczenia konkretnych wymagań ochrony środowiska, które muszą być uwzględnione na kolejnych etapach procesu inwestycyjnego, m.in. w pozwoleniu na budowę (por.: wyrok NSA z 20 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 2999/12, wyrok NSA z 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2213/13, wyrok NSA z 11 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2753/12 – publ. orzeczenia.nsa.gov.pl).
W rozpoznawanej sprawie, w odniesieniu do kwestii wariantowości przedsięwzięcia, kluczowa dla rozstrzygnięcia jest ocena, czy przedłożony raport z uzupełnieniami spełnia wymogi zawarte w art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy. Z przepisu art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy wynika, że raport powinien zawierać opis analizowanych, co najmniej trzech wariantów jego realizacji. Jest to po pierwsze, wariant proponowany przez wnioskodawcę, po drugie racjonalny wariant alternatywny, po trzecie wariant najkorzystniejszy dla środowiska, a także uzasadnienie ich wyboru. Raport musi także określać przewidywane oddziaływanie na środowisko każdego z analizowanych wariantów (art. 66 ust. 1 pkt 6). Warianty realizacji przedsięwzięcia stanowią jeden z najważniejszych instrumentów prawidłowej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Przedstawienie minimum trzech wariantów pozwala na utworzenie siatki porównawczej, na gruncie której organ weryfikuje proponowany wariant, który może być zaakceptowany (por. wyroki NSA: z 17 stycznia 2018 r., sygn. II OSK 813/16; z 17 stycznia 2017 r., sygn. II OSK 89/16, publ.orzeczenia.nsa.gov.pl). Warianty przedsięwzięcia, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko, ponieważ ich kluczową rolą jest wskazanie alternatywnych rozwiązań pozwalających chronić środowisko w jak najpełniejszym wymiarze. Warianty powinny odwoływać się do różnych kryteriów realizacji przedsięwzięcia takich jak: czynniki społeczne, ekonomiczne, środowiskowe, przestrzenne zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju. Wariant proponowany przez inwestora może się pokryć z wariantem najkorzystniejszym dla środowiska, ale nigdy nie może być tożsamy z wariantem alternatywnym. Wariant racjonalny nie może mieć charakteru pozornego, tj. nie może się sprowadzać do zaproponowania realizacji przedsięwzięcia takiego samego w tej samej lokalizacji przy niewielkich różnicach technologicznych (por. wyrok NSA z 21 lutego 2018 r. sygn. II OSK 1871/17). Alternatywność wymaga, co do zasady, zaproponowania wariantu różnego pod względem kryteriów przestrzennych (jak np. lokalizacja, skala i rozmiar inwestycji) lub technologicznych (jak np. rodzaj użytych materiałów, moc i produktywność zainstalowanych urządzeń).
Sąd podziela stanowisko organów, że raport nie zawiera w istocie racjonalnego wariantu alternatywnego. Zaproponowany racjonalny wariant alternatywny, który wobec wariantu inwestorskiego polega jedynie na zastąpieniu ogrzewania przy pomocy nagrzewnic gazowych - zastosowaniem kotłowni centralnej opalanej węglem oraz wprowadzeniem systemu mycia i dezynfekcji budynków inwentarskich przy użyciu myjki ciśnieniowej – nie spełnia tego wymogu. Przy czym ten ostatni element dotyczy wyłącznie kwestii zachowania czystości w pomieszczeniach inwentarskich i w żaden sposób nie kwalifikuje się jako inny wariant. Jest to tożsame przedsięwzięcie.
Natomiast odnośnie zmiany sposobu ogrzewania to Sąd w ślad za stanowiskiem przyjętym w wyroku tegoż sądu z 7 kwietnia 2022 r. sygn. IV SA/Wa 1876/21 podkreśla, że w odniesieniu do przemysłowego chowu świń lub drobiu chodzi tu przede wszystkim o ilość generowanych odchodów oraz sposób ich zagospodarowania oraz emisję odorów, a także zużycie wody. Stąd też w orzecznictwie uznaje się, że zmiana sposobu ogrzewania w odniesieniu do tego rodzaju przedsięwzięć nie stanowi racjonalnego wariantu alternatywnego (por. wyrok NSA z 21 lutego 2018 r. sygn. II OSK 1871/17, CBOSA). W odniesieniu do przemysłowej hodowli świń lub drobiu racjonalne warianty alternatywne winny polegać przede wszystkim na zmniejszeniu planowanej obsady zwierząt lub znacznym odsunięciu lokalizacji kurników lub chlewni od terenów zamieszkałych przez ludzi, ewentualnie na zastosowaniu takich technologii, które w sposób zasadniczy zredukują emisję zanieczyszczeń. W odniesieniu do emisji odorów twierdzenia o ich istotnym zmniejszeniu winny być poparte odpowiednimi analizami opartymi na modelowaniu matematycznym. W szczególności, wymogu racjonalnego wariantu alternatywnego nie może co do zasady spełniać wariant przedsięwzięcia oparty na wykorzystaniu wysokoemisyjnych źródeł energii lub innych rozwiązań w sposób oczywisty powodujący zwiększenie emisji. Istnieje bowiem wówczas poważne ryzyko zastosowanie przez inwestora tzw. efektu tła, czyli przedstawienia wariantu inwestorskiego jako mniej szkodliwego dla środowiska na tle innych rozwiązań. Uniknięciu tego właśnie efektu tła służy m. in. obowiązek przedstawienia oraz wnikliwego przeanalizowania w raporcie, jako odrębnego, wariantu najkorzystniejszego dla środowiska.
Sąd stwierdza zatem, że przedstawiony w raporcie wariant alternatywny jest w istocie wariantem pozornym. W rezultacie nie było również możliwości dokonania rzeczywistej oceny, który z wariantów jest najkorzystniejszy dla środowiska. Wobec tego brak przedstawienia innego możliwego do realizacji rozwiązania funkcjonowania danego przedsięwzięcia, które stanowiłoby racjonalny wariant alternatywny musi oznaczać, że raport nie może być uznany za spełniający wymogi określone w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy i z tego powodu nie może stanowić podstawy do wydania pozytywnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
W konsekwencji jako bezzasadne należało uznać zarzuty skargi naruszenia przepisów postępowania art. 7, 77 ust.1, 80, 107 &3 k.p.a. w zw. z art. 66 ust.1 pkt.5 ustawy o.o.ś. poprzez dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, a konsekwencji błędne ustalenie, że przedłożony raport (wraz z uzupełnieniami) nie spełnia wymogów ustawowych. Przeprowadzona ocena materiału tj. raportu (z uzupełnieniami) oraz zgromadzonych uzgodnień i opinii w kontekście zastosowanych przepisów prawa materialnego była prawidłowa i adekwatna do stanu sprawy. Nie oznacza to niedopuszczalności tej inwestycji co do zasady. Chodzi natomiast o niezbędne do podjęcia rozstrzygnięcia informacje mające charakter specjalistyczny, zawarte w raporcie. Przyjęte dane, opis powiązań z innymi przedsięwzięciami, opis wariantów, opis przewidywanych oddziaływań nie były wystarczające do wydania decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania.
Mając powyższe na uwadze Sąd skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło