VIII SA/Wa 903/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej także: "SKO", "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z dnia [...] września 2016 r. znak [...], po rozpoznaniu odwołania W. P. (dalej: "skarżąca") od decyzji z dnia [...] sierpnia 2016 r., znak: [...] wydanej z upoważnienia Wójta Gminy [...] przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] (dalej: "organ I instancji") odmawiającej przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na K. P. – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu [...] lipca 2016 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną K. P. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. organ I instancji działając na podstawie art. 10 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23; dalej: "k.p.a.") oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2015r. poz. 114 i 693 ze zm.; dalej: "u.ś.r.") oraz rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2015 r. poz. 2284) odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na K. P. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że powodem odmowy był fakt, iż w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka zawarte zostało jedynie wskazanie o konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, natomiast nie stwierdzona została konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy inne osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Natomiast warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest zaliczenie dziecka do osób niepełnosprawnych łącznie z obydwoma wskazaniami. Od decyzji powyższej skarżąca, zarzucając naruszenie zarówno przepisów o postępowaniu (art. 6-9 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 81 k.p.a., jak również przepisów prawa materialnego (art. 365 § 1 kpc). Wskazała, że zaskarżone do Sądu Rejonowego orzeczenie nie zostało zaskarżone w części, lecz w całości i tak też zostało to odwołanie uwzględnione przez Sąd Rejonowy i doprecyzowane przez Sąd Okręgowy. W treści uzasadnienia w sposób niebudzący żadnych wątpliwości można było odczytać informacje, których to organ nie wiadomo dlaczego nie dostrzega lub/i nie chce dostrzec z uwagi na swoistego rodzaju aspekt osobisty (spór na tle osobistym), jako powstał pomiędzy przedstawicielem GOPS w [...], a opiekunami prawnymi K. P. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w całości i wydanie nowej decyzji lub o uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty poprzez przyznanie świadczenia. Rozpoznając sprawę ponownie, organ odwoławczy wskazaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z dnia 20 września 2016 r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Uzasadniając, SKO przytoczyło przebieg postępowania w sprawie i treść art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. Wywiodło, w świetle powyższego przepisu, że przesłankami przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest między innymi niepodejmowanie lub rezygnacja w zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem, a także w przypadku, gdy dziecko legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, to w orzeczeniu o niepełnosprawności, a więc takim jak legitymuje się córka skarżącej, powinny znaleźć się wskazania zarówno co do konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zdaniem organu odwoławczego, zapisy powyższego przepisu są jednoznaczne, a więc w sytuacji gdy brak jest w orzeczeniu o niepełnosprawności jednego z powyższych wskazań, świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane. SKO wskazało, iż z wyroku Sądu Rejonowego w [...] IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2015 r. sygn. akt [...] oraz Sądu Okręgowego w [...] VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2016 r. sygn. akt [...], jednoznacznie wynika, że córka skarżącej zaliczona została do osób niepełnosprawnych od 2013 roku, ze wskazaniem konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jej leczenia, rehabilitacji i edukacji. Brak natomiast drugiego wskazania, to jest konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W związku z powyższym świadczenie pielęgnacyjne nie może być skarżącej przyznane. W skardze na decyzję z dnia [...] września 2016 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zarzuciła naruszenie następujących przepisów: - art. 6 - 9 i następne k.p.a. w zw. z art. 365 § 1 i nast. k.p.c., poprzez oczywiste uchybienie powyższych przepisów, które z mocy art. 365 § 1 k.p.c. obligowały organ do działania zgodnie z prawem, a przy jego wykonywaniu wzięcia pod uwagę prawomocnego wyroku Sądu w [...] - IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2015r. w sprawie o sygn. akt. [...] oraz Wyroku Sądu Okręgowego w [...] - VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...].06.2016r. sygn. akt. [...], i w konsekwencji wydanie odmownej decyzji w przedmiocie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, gdy tymczasem skarżąca spełniła wszelkie przesłanki faktyczne i prawne do wydania decyzji zgodnie z jej żądaniami; - art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r., poprzez odmowę przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, pomimo tego, że wnioskodawca wykazał wszelkie przesłanki faktyczne i prawne do jego przyznania. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji oraz o zawarcie w uzasadnieniu wydanego wyroku oceny prawnej i wskazówek dla dalszego procedowania przy sprawie, które to będą wiązać organy. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymując swoje stanowisko wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1647) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57 a, który jednak na gruncie niniejszej sprawy nie znajduje zastosowania. W ocenie Sądu, skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na K. P. Materialnoprawną podstawę wydania obu decyzji stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, a w szczególności art. 17 ust. 1, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału, na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zasady i tryb wydawania orzeczeń o niepełnosprawności reguluje ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 214, poz. 1407 ze zm.; dalej: "ustawa o rehabilitacji zawodowej", w skrócie: "u.r.z."). W świetle przepisów tej ustawy osoba, która nie ukończyła jeszcze 16 roku życia, może legitymować się jedynie "orzeczeniem o niepełnosprawności", gdyż w stosunku do takiej osoby, co do zasady, nie orzeka się stopnia niepełnosprawności (por. art. 4a ust. 1 u.r.z.). Orzeczenie o niepełnosprawności, poza samym ustaleniem niepełnosprawności, obligatoryjnie powinno zawierać również wskazania dotyczące kwestii wymienionych w art. 6b ust. 3 u.r.z., w tym m.in. zamieszczonych w pkt 7 i 8 tego przepisu wskazań dotyczących: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt 7), tudzież konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (pkt 8). W świetle przywołanych wyżej regulacji ustawy o rehabilitacji zawodowej oraz przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r., warunkiem uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest legitymowanie się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Brzmienie cytowanego fragmentu przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. – a zwłaszcza użyty w nim zwrot "łącznie ze wskazaniami", a także spójnik "oraz" umieszczony pomiędzy wyliczeniem pierwszego i drugiego ze wskazań – nie pozostawia wątpliwości co do tego, że do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne uprawnia tylko takie orzeczenie o niepełnosprawności, które zawiera równocześnie (łącznie, kumulatywnie) oba wskazania, określone odpowiednio w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy o rehabilitacji zawodowej. Sąd stwierdza, że pod rządem art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zachodzi możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku, gdy orzeczono wobec osoby niepełnosprawnej jedynie jedno ze wskazań, o których w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 u.r.z. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 1923/11 ocenił, że konstrukcja przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. przewiduje możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad osobą, która nie ukończyła 16 lat, co do której wymagane jest posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności łącznie z obydwoma analizowanymi wskazaniami. Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy, wskazać należy, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2015 r. sygn. akt [...] oraz Sądu Okręgowego w [...] VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2016 r. sygn. akt [...], jednoznacznie wynika, że córka skarżącej – K. P. zaliczona została do osób niepełnosprawnych od 2013 roku, ze wskazaniem konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jej leczenia, rehabilitacji i edukacji. W przypadku K. P. nie zostało natomiast spełnione drugie z wymaganych przepisem art. 17 ust. 1 u.ś.r. wskazań, a mianowicie konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W związku z powyższym prawidłowo, zdaniem Sądu, organy administracji odmówiły przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia, skoro do wniosku zostało dołączone orzeczenie o niepełnosprawności, ale z tylko jednym z obu kluczowych wskazań. Tym samym, w świetle wcześniejszych uwag, należy stwierdzić, że nie zostały spełnione wszystkie warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W świetle powyższego za niezasadne Sąd uznał zarzuty naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. Organy administracji musiały uwzględnić, że nie zostały spełnione wszystkie warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd administracyjny, dokonując kontroli legalności decyzji wydanej w postępowaniu o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie jest władny wzruszyć wydanego wobec dziecka orzeczenia o niepełnosprawności, ani też kwestionować jego treści, gdyż orzeczenie tego rodzaju podejmowane jest przez organy administracyjne (powiatowe i wojewódzkie zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności) podlegające kontroli innych sądów (sądów powszechnych – sądów pracy i ubezpieczeń społecznych). Innymi słowy, oceniając rozstrzygnięcie w sprawie o świadczenie pielęgnacyjne sąd administracyjny obowiązany jest uznawać bez zastrzeżeń przedstawione przez stronę orzeczenie o niepełnosprawności czy orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, oraz wskazania wynikające z tego orzeczenia (ewentualnie zmodyfikowane na skutek wyroku sądu pracy i ubezpieczeń społecznych). Zważywszy, że skarżąca występując o świadczenie pielęgnacyjne przedstawiła orzeczenie o niepełnosprawności, w którym nie zawarto wskazania o konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego. Sąd nie dostrzegł również naruszenia przepisów prawa procesowego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji, skargę jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.