VIII SA/Wa 928/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Krawczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2026 r. w Radomiu sprawy ze skargi D. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 27 października 2025 r. znak: [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu odnoszonych korzyści z urządzeń melioracji wodnych oddala skargę. Decyzją z 27 października 2025 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej także jako: organ odwoławczy, SKO, Kolegium), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] (dalej także jako: organ I instancji, Starosta) z 22 sierpnia 2025 r., znak: [...] ustalającą D. D. (dalej: skarżący, strona) obowiązek ponoszenia świadczenia z tytułu korzyści odnoszonych z urządzeń melioracyjnych spółki wodnej. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy: Wnioskiem z 6 maja 2025 r. Rejonowy Związek Spółek Wodnych w [...] (dalej: RZSW w [...]), działający z upoważnienia Gminnej Spółki Wodnej w [...] (dalej: GSW w [...], Spółka Wodna), zwrócił się do Starosty o ustalenie dla strony świadczenia finansowego z tytułu odnoszenia korzyści z urządzeń Spółki Wodnej za 2024 rok. Decyzją z 22 sierpnia 2025 r. organ I instancji, działając na podstawie art. 454 ustawy z 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 1087; dalej: p.w.) orzekł o ustaleniu skarżącemu jako właścicielowi działek nr ewid. [...], [...] i [...] położonych w miejscowości [...], gm. [...] obowiązek poniesienia świadczenia na rzecz GSW w [...] w wysokości 3 902,95 zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że 8 maja 2025 r. wpłynął do Starostwa Powiatowego w [...] wniosek RZSW w [...], działającego z upoważnienia Spółki Wodnej, w sprawie ustalenia świadczenia finansowego dla skarżącego, nie będącego członkiem Spółki Wodnej, z tytułu odnoszenia korzyści z jej urządzeń za 2024 r. We wniosku wskazano, że skarżący jest właścicielem wymienionych wyżej działek o łącznej powierzchni zmeliorowanej 14,34 ha. Do wniosku dołączone zostały między innymi: protokół odbioru końcowego robót konserwacyjnych urządzeń melioracji wodnych oraz pielęgnacji łąk i pastwisk wykonanych przez RZSW w [...] w okresie od 1 lutego 2024 r. do 25 listopada 2024 r. na obiekcie [...] wraz z kosztorysem robót konserwacyjnych oraz mapa poglądowa potwierdzająca istnienie wskazanych we wniosku urządzeń wodnych. Starosta podniósł, że jest w posiadaniu uchwały z 9 grudnia 2022 r. nr [...] Zarządu Gminnej Spółki Wodnej w [...] dotyczącej wykluczenia skarżącego z członkostwa w Spółce Wodnej. W celu weryfikacji danych zawartych w ww. wniosku Starosta zwrócił się do Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarządu Zlewni w [...] (dalej także jako: PGWWP) o udzielenie informacji, czy działki skarżącego znajdują się na obszarze oddziaływania urządzeń melioracji wodnych zlokalizowanych na terenie miejscowości [...] oraz o wskazanie powierzchni tych działek objętych oddziaływaniem urządzeń melioracyjnych, a także o podanie powierzchni zmeliorowanych gruntów na terenie miejscowości [...]. W odpowiedzi PGWWP wskazało, że przedmiotowe działki skarżącego znajdują się na obszarze oddziaływania urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów, a powierzchnia działek znajdujących się w ewidencji jest następująca: działka nr [...] – 0.64 ha, działka nr ew. [...] – 0,79 ha, działka ew. nr [...] - 12,46 ha, natomiast powierzchnia zmeliorowanych gruntów w obrębie [...] wynosi 320,75 ha. Dla oceny stanu urządzeń melioracyjnych w dniu 10 czerwca 2025 r. przeprowadzono oględziny urządzeń objętych wnioskiem, w trakcie których ustalono, że wszystkie urządzenia melioracyjne są drożne i spełniają swoje funkcje. Z przeprowadzonego przeglądu sporządzono dokumentację fotograficzną. Organ I instancji wskazał, że urządzenia melioracji wodnych wywierają korzystny wpływ na wskazane we wniosku działki skarżącego o powierzchni 13,89 ha. Powyższe oznacza, że skarżący odnosi korzyści z urządzeń melioracji wodnych będących w utrzymaniu Spółki Wodnej. Zgodnie z przedstawionymi dokumentami w 2024 r. ww. Spółka wykonała na terenie miejscowości [...] prace obejmujące ręczne wykoszenie porostów ze skarp, ręczne ścinanie krzaków, mechaniczne odmulanie rowu oraz rozplantowanie urobku po mechanicznym odmulaniu rowu na następujących rowach melioracyjnych R-C, R-C-3, R-C-5, i R-C-4. Wykonano również prace polegające na oczyszczeniu i przekładaniu rur drenarskich w działach drenarskich [...], [...] - [...], [...] i [...]. Wobec powyższego w ocenie Starosty koszty dotyczące wykonania powyższych prac mogą być podstawą ustalenia wysokości świadczenia dla skarżącego. Do wyliczenia organ przyjął przedstawiony przez Spółkę Wodną koszt konserwacji urządzeń wodnych melioracji oraz pielęgnacji łąk i pastwisk w 2024 r. wykonanych przez ww. Spółkę w okresie od 1 lutego 2024 r. do 25 listopada 2024 r. na obiekcie wsi [...] w kwocie 90 127,45 zł, który odniósł do powierzchni gruntów zmeliorowanych na terenie miejscowości [...] wynoszących 320,75 ha, a następnie wyliczył koszt 1 ha zmeliorowanego gruntu na tym terenie na kwotę 280,99 zł. Na podstawie powyższych danych organ ustalił wysokość świadczenia pieniężnego dla skarżącego z tytułu odnoszonych korzyści z urządzeń Spółki Wodnej w miejscowości [...] (280,99 zł x 13,89 ha = 3 902,95 zł). Odwołanie od ww. decyzji złożył skarżący wskazując na naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 205 p.w. poprzez bezpodstawne uznanie, że ww. nieruchomości korzystają z efektów działania urządzeń melioracyjnych, mimo braku jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego tę okoliczność. Skarżący wskazał na błąd faktyczny polegający na przyjęciu, że urządzenia melioracyjne, o których mowa w decyzji organu I instancji, funkcjonują prawidłowo i w sposób przynoszący korzyść gruntom skarżącego, podczas gdy w rzeczywistości: a) urządzenia te zostały wykonane wadliwie w tatach 90-tych XX wieku przez [...] Przedsiębiorstwo Melioracyjne b) znaczna część instalacji jest zniszczona lub niekompletna. c) od wielu lat nie jest prowadzona żadna konserwacja ani nadzór techniczny przez właściwą spółkę wodną. d) urządzenia te nie odprowadzają wód z gruntów, a wręcz powodują ich zalewanie i stagnację wód opadowych. Skarżący zarzucił także naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz oparcie decyzji na niepełnym materiale dowodowym, bez przeprowadzenia analizy ukształtowania terenu i rzeczywistego stanu technicznego urządzeń. W uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji z 27 października 2025 r., organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy stan faktyczny sprawy. Przytoczył brzmienie art. 441 ust. 1 oraz art. 454 p.w. Wskazał, że ustawodawca wyposażył spółki wodne w prawo obciążania kosztami działalności spółki nie tylko jej członków, lecz również inne osoby, przy zachowaniu innych ustawowych przesłanek. W stosunku do osób niebędących członkami spółki przesłanką tą jest "odnoszenie korzyści" z urządzeń spółki. Następnie, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, zauważył, że z uwagi na brak definicji ustawowej pojęcie "odnoszenia korzyści" należy interpretować z uwzględnieniem cywilistycznego pojęcia bezpodstawnego wzbogacenia, stosownie do przytoczonego przez SKO art. 405 k.c. Według Kolegium, w tym kontekście chodzi o korzyść, jaką właściciel działki odnosi z realizacji zadań przez spółkę wodną, polegających na wybudowaniu lub utrzymywaniu urządzeń, w tym urządzeń melioracji wodnych. SKO wskazało, że w rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżący jest właścicielem działek o nr ew. [...], [...], [...] położonych w miejscowości [...]. Kolegium podniosło, że ustalenia poczynione przez Starostę potwierdzają okoliczność, iż ww. działki znajdują się w obszarze oddziaływania urządzeń melioracji wodnych należących do Spółki Wodnej a skarżący odnosi korzyści z urządzeń należących do ww. Spółki. Organ odwoławczy przytoczył regulację art. 196 ust. 1-2 p.w. i podniósł, że unormowania te są o tyle relewantne prawnie dla ustalenia na podstawie art. 454 p.w. świadczenia z tytułu odnoszenia przez właścicieli gruntów korzyści z istnienia na tych gruntach urządzeń melioracji wodnych należących do spółki wodnej, że konstytuują urzędową formę prowadzenia przez Wody Polskie ewidencji urządzeń melioracji wodnych, która to ewidencja zawiera między innymi dane dotyczące obszarów zmeliorowanych oraz dane co do obszarów, na które urządzenia melioracji wodnych wywierają korzystny wpływ. Kolegium wskazało, że rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej oraz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5 czerwca 2020 r. w sprawie sposobu prowadzenia ewidencji urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów i ustalania obszaru, na który urządzenia melioracji wodnych wywierają korzystny wpływ (Dz. U. poz. 1165) reguluje nie tylko sposób ustalania obszaru, na który urządzenia melioracji wodnych wywierają korzystny wpływ, ale i granic zmeliorowanych gruntów. SKO wywiodło, że skoro powołane przepisy ustawy oraz ww. rozporządzenia z 5 czerwca 2020 r. przewidują urzędowe stwierdzenie wielkości obszarów, na które urządzenia melioracji wodnych wywierają korzystny wpływ, a jak wynika z pisma z 24 czerwca 2025 r. PGWWP Zarząd Zlewni w [...] potwierdziło wielkość obszarów, należących do skarżącego, na które urządzenia melioracji wodnych wywierają korzystny wpływ, to ustalenie przedmiotowego świadczenia, co do zasady, jest uzasadnione. Jeżeli, w ocenie skarżącego, dane zawarte w ewidencji urządzeń melioracji wodnych, dotyczące jego działek są niezgodne ze stanem faktycznym winien on zwrócić się do organu prowadzącego ewidencję o zmianę i aktualizację tych danych. Kolegium podniosło, że łączna powierzchnia zmeliorowana działek należących do skarżącego wynosi 13,89 ha. Oględziny przeprowadzone przez organ I instancji wykazały, że urządzenia melioracyjne obejmujące swym oddziaływaniem działki skarżącego są sprawne i spełniają swoją funkcję. O wadliwym działaniu urządzeń melioracji wodnych, w tym rowów i sieci drenarskiej świadczy przede wszystkim stagnowanie wody na powierzchni, brak lub niewielki odpływ wody z wylotów drenarskich, wybijanie wody na powierzchnię itp. W trakcie przeprowadzonych oględzin stwierdzono sprawność urządzeń melioracji wodnych z uwagi na brak zastoisk wody i podtopień. Dokonano również oględzin rowów melioracyjnych, które były drożne i spełniały swoją funkcję melioracyjną. W ocenie organu odwoławczego zgłoszone przez skarżącego uwagi co do prawidłowości funkcjonowania urządzeń melioracyjnych, nie dają podstaw do uznania, że urządzenia melioracyjne są niesprawne. Zarzuty skarżącego nie zostały poparte jakimikolwiek dowodami. Dalej Kolegium wskazało, że GSW w [...] zapewnia prawidłowe funkcjonowanie urządzeń melioracyjnych, o których mowa, wykonując prace konserwacyjne. Zgodnie z przedstawionymi dokumentami w postaci protokołu odbioru końcowego robót konserwacyjnych urządzeń melioracji wodnych oraz pielęgnacji łąk i pastwisk wykonanych przez RZSW w [...] na terenie obiektu [...] w 2024 r. zostały wykonane prace dotyczące ręcznego wykoszenia porostów ze skarp, ręcznego ścinania krzaków, mechanicznego odmulania rowu oraz rozplantowanie urobku po mechanicznym odmulaniu rowu na rowach melioracyjnych: R-C, R-C-3, R-C-5 i R-C-4. Wykonano również prace polegające na oczyszczeniu i przekładaniu rur drenarskich w działach drenarskich [...], [...], [...], [...] i [...]. Urządzenia melioracji wodnych są urządzeniami o charakterze liniowym, wobec czego wszystkie działania i prace konserwacyjne muszą być ze sobą skoordynowane w celu utrzymania ich sprawności na całej długości. SKO wskazało, że do wyliczenia wysokości świadczenia z tytułu korzyści odnoszonych z urządzeń Spółki Wodnej na terenie obrębu [...] należało przyjąć przedstawione przez RZSW w [...] dokumenty potwierdzające wykonanie prac konserwacyjnych w 2024 r., a więc protokół odbioru końcowego robót konserwacyjnych urządzeń melioracji wodnych oraz pielęgnacji łąk i pastwisk w okresie od 1 lutego 2024 r. do 28 listopada 2024 r. na obiekcie wsi [...] oraz kosztorys wykonanych robót konserwacyjnych w 2024 r. na obiekcie [...]. Zgodnie z przedłożonymi przez Spółkę Wodną dokumentami koszt konserwacji urządzeń wodnych w obrębie [...] w 2024 r. wyniósł 90 127,45 zł. W ocenie Kolegium ustalona przez organ I instancji wysokość świadczenia na rzecz GSW w [...] jest adekwatna do wartości, niezbędnych do wykonania robót konserwacyjnych urządzeń melioracyjnych i wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy. Skargę na powołaną wyżej decyzję SKO do sądu administracyjnego złożył skarżący, wnioskując o jej uchylenie, jak również poprzedzającej ją decyzji Starosty oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1. art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na niepodjęciu przez organy obu instancji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego ustalenia i wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez zaniechanie analizy ukształtowania terenu oraz topografii uniemożliwiającej grawitacyjny odpływ wód z działek skarżącego do urządzeń spółki wodnej oraz brak przeprowadzenia wizji terenowej na działkach skarżącego oraz brak jakichkolwiek oględzin urządzeń, które rzekomo miałyby przynosić mu korzyści, 2. art. 80 k.p.a. - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, polegające na: - oparciu rozstrzygnięcia wyłącznie na informacjach pochodzących od Gminnej Spółki Wodnej, - przyjęciu, że urządzenia melioracyjne są sprawne i przynoszą korzyści, mimo braku obiektywnych dowodów; - pominięciu stanu technicznego urządzeń oraz rzeczywistej odległości działek od rowów (ok. 1 km), a także braku możliwości grawitacyjnego odpływu wód. 3. art. 10 § 1 k.p.a. - poprzez pozbawienie skarżącego prawa czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności przez: - nieuwzględnienie wielokrotnie składanych wniosków dowodowych, - brak przesłuchania skarżącego; - brak odniesienia się do szczegółowych wyjaśnień dotyczących wadliwości urządzeń melioracyjnych i poniesionych przez skarżącego nakładów. 4. art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób lakoniczny, pozbawiony analizy map wysokościowych, topografii, przebiegu rowów melioracyjnych oraz faktycznego stanu urządzeń melioracyjnych, co stanowi rażące naruszenie obowiązku wyjaśnienia faktycznych podstaw decyzji. 5. art. 75 § 1 k.p.a. - poprzez oparcie ustaleń wyłącznie na jednostronnych dokumentach Gminnej Spółki Wodnej, przy pominięciu materiału dowodowego przedstawionego przez skarżącego, 6. art. 454 ust. 1 w zw. z art. 205 p.w. - poprzez ich błędną wykładnię i bezpodstawne uznanie, że ww. nieruchomości korzystają z efektów działania urządzeń melioracyjnych, mimo braku jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego tę okoliczność. Skarżący wskazał również na błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na objęciu decyzją działki nr [...], która od dnia podziału geodezyjnego ujęta jest w ewidencji gruntów jako działki nr [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...]. W konsekwencji działka nr [...] w formie wskazanej w decyzji nie istnieje, a obowiązek ponoszenia kosztów utrzymania urządzeń melioracyjnych nie może być prawnie przypisany do działki, która została rozdzielona. Skarżący wniósł nadto o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rolnictwa – J. B. na okoliczności wskazane w skardze oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, uznał zarzuty skargi za niezasadne. Na rozprawie bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku przez Sąd pełnomocnik skarżącego - radca prawny popierając wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rolnictwa – J. B. wskazała, że opinia taka nie została sporządzona, wniosła o powołanie biegłego celem sporządzenia opinii na okoliczności wskazane w skardze. Dodatkowo wniosła o przeprowadzenie dowodu z załączonych do skargi map oraz fotografii na okoliczność ukształtowania terenu, która uniemożliwia odnoszenie korzyści z urządzeń melioracyjnych należących do Spółki Wodnej. Skarżący popierając skargę wniósł zaś o powołanie i przesłuchanie wskazanych w protokole rozprawy świadków oraz przeprowadzenie dowodu ze złożonych w czasie rozprawy fotografii i dokumentów. Sąd nie uwzględnił ww. wniosków dowodowych strony skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji lub postanowienia następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Poddana w niniejszej sprawie kontroli judykacyjnej decyzja nie narusza prawa w sposób powodujący konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Przy wydaniu zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ja decyzji organu I instancji nie doszło bowiem do naruszenia przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Dlatego też skarga podlega oddaleniu. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z 27 października 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z 22 sierpnia 2025 r. wydaną w przedmiocie nałożenia na skarżącego obowiązku poniesienia świadczenia pieniężnego na rzecz GSW w [...], reprezentowanej przez Rejonowy Związek Spółek Wodnych w [...], za 2024 r. w łącznej wysokości 3 902,95 zł z tytułu korzyści odnoszonych z urządzeń melioracyjnych spółki. Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji stanowi art. 454 p.w. zgodnie z którym, jeżeli osoby fizyczne lub prawne niebędące członkami spółki wodnej oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej odnoszą korzyści z urządzeń spółki wodnej lub przyczyniają się do zanieczyszczenia wody, dla której ochrony spółka wodna została utworzona, są obowiązane do ponoszenia świadczeń na rzecz tej spółki (ust. 1). Świadczenia, o których mowa w ust. 1, mogą mieć charakter należności pieniężnych lub obowiązków o charakterze niepieniężnym (ust. 2). Wysokość i rodzaj świadczeń, o których mowa w ust. 1, oraz terminy ich spełnienia ustala, w drodze decyzji, starosta (ust. 3). Zgodnie natomiast z art. 441 p.w. spółki wodne są tworzone w szczególności do wykonywania, utrzymywania oraz eksploatacji urządzeń, w tym urządzeń wodnych, służących do: 1) zapewnienia wody dla ludności, w tym uzdatniania i dostarczania wody; 2) ochrony wód przed zanieczyszczeniem, w tym odprowadzania i oczyszczania ścieków; 3) melioracji wodnych oraz prowadzenia racjonalnej gospodarki na zmeliorowanych gruntach; 4) ochrony przed powodzią; 5) odwadniania gruntów zabudowanych lub zurbanizowanych. Spółki wodne zrzeszają osoby fizyczne lub prawne na zasadzie dobrowolności i mają na celu zaspokajanie wskazanych przepisami ustawy potrzeb zrzeszonych w nich osób w zakresie gospodarowania wodami. Spółka wodna jest przy tym podmiotem odrębnym od jej członków (art. 441 ust. 1 i art. 451 p.w.). Spółka wodna musi pozyskiwać środki finansowe na realizację zadań dla których została powołana, dlatego członkowie spółki wodnej są zobowiązani do wnoszenia składek członkowskich i ponoszenia na jej rzecz innych określonych w statucie świadczeń, adekwatnych do celów tej spółki. Wysokość składek członkowskich i innych świadczeń na rzecz spółki wodnej powinna być proporcjonalna do korzyści odnoszonych przez członków spółki wodnej w związku z działalnością tej spółki (art. 452 i art. 453 p.w.). Natomiast przywołany na wstępie art. 454 p.w. reguluje ponoszenie świadczeń na rzecz spółki wodnej przez osoby, które odnoszą korzyści z urządzeń spółki wodnej, ale nie są jej członkami. Art. 454 ust. 1 p.w. nie precyzuje bliżej kryteriów obciążenia właściciela działki świadczeniem na rzecz spółki wodnej, poza sformułowaniem ogólnej przesłanki "odnoszenia korzyści z urządzeń spółki". Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, wobec braku definicji ustawowej, pojęcie "odnoszenia korzyści" należy interpretować z uwzględnieniem cywilistycznego pojęcia bezpodstawnego wzbogacenia. Zgodnie z art. 405 Kodeksu cywilnego, kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Odpowiedzialność z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia obciąża wzbogaconego niezależnie od tego, w wyniku jakiego zdarzenia uzyskał korzyść majątkową. Może ona powstać w wyniku działania wzbogaconego, jak i nawet wbrew jego woli, z jego dobrą lub złą wiarą. Może być także rezultatem czynności zubożonego, osób trzecich, a nawet sił przyrody. Korzyść musi mieć wartość majątkową, możliwą tym samym do określenia w pieniądzu (np. zaoszczędzenie niezbędnych wydatków, nieodpłatne skorzystanie z cudzych usług lub rzecz, uzyskanie określonej sumy pieniężnej). Jest to więc wartość zwiększająca majątek wzbogaconego bezpośrednio lub, jak to ma miejsce w razie oszczędzania koniecznego wydatku, w sposób pośredni. Korzyść majątkowa musi być uzyskana kosztem innej osoby. Nie oznacza to, że określona wartość musi wyjść z jej majątku. Oznacza to istnienie równoległego powiązania pomiędzy wzbogaceniem po jednej stronie, a zubożeniem - po drugiej, chociaż nie muszą to być zawsze wartości jednakowe. Podkreśla się także, że korzyść, w rozumieniu nadawanym w polskim języku powszechnym oznacza pożytek, zysk, uzyskany zależnie lub niezależnie od woli podmiotu, który uzyskuje przysporzenie. Korzyść można odnieść "niechcący", tj. niezależnie o własnej woli lub własnego działania (wyrok WSA w Poznaniu z 12 grudnia 2007 r., III SA/Po 498/07; wyroki WSA w Lublinie z 10 listopada 2011 r., II SA/Lu 516/11; z 11 października 2012 r., II SA/Lu 624/12; z 23 czerwca 2015 r., II SA/Lu 983/14; Wyrok WSA w Poznaniu z 25.08.2022 r., III SA/Po 150/22, J. Szachułowicz, Prawo wodne. Komentarz, Warszawa 2010, s. 421). Interpretując użyte w art. 454 ust. 1 p.w. pojęcie "odnoszenia korzyści z urządzeń spółki wodnej" z uwzględnieniem wskazań płynących z odwołania do cywilistycznej konstrukcji bezpodstawnego wzbogacenia, można stwierdzić, że chodzi o korzyść z realizacji zadań przez spółkę wodną, polegających na utrzymywaniu urządzeń, w tym urządzeń melioracji wodnych. Nie ulega zatem żadnych wątpliwości istnienie podstaw prawnych do obciążenia skarżącego świadczeniem pieniężnym na rzecz spółki wodnej, odpowiadającym wysokości kosztów, jakie spółka poniosła tytułem wykonania prac konserwacyjnych związanych z utrzymaniem urządzenia wodnego w stanie zapewniającym spełnianie jego funkcji melioracyjnych. Co istotne jednak, jak podkreśla się w orzecznictwie, wysokość świadczenia ma uwzględniać jedynie koszty ściśle związane z wykonywaniem przez spółkę zadań statutowych. Wymaga to przeprowadzenia odpowiedniego postępowania dowodowego (por. wyrok NSA z 18 sierpnia 2017 r., II OSK 2914/15; wyroki WSA w Lublinie z 23 czerwca 2015 r. w sprawach II SA/Lu 980/14, 981/14 i 983/14). Podkreślenia wymaga, że kontrolowane postępowanie wszczynane jest tylko na wniosek, co powoduje, że na wnioskodawcy jako podmiocie domagającym się ustalenia partycypowania w kosztach utrzymania urządzeń melioracji wodnych, ciążą określone obowiązki. Organ musi dysponować określonymi danymi, aby móc przystąpić do merytorycznego rozpoznania wniosku. Zatem to na spółce wodnej ciążył obowiązek wykazania, że skarżący odnosi korzyści z rowów melioracyjnych, a także wykazania kosztów ponoszonych na jego utrzymanie. Rolą organu była natomiast ocena materiału dowodowego i ustalenie, czy zachodzą przesłanki nałożenia przedmiotowego obowiązku niezależnie od tego, że postępowanie przed starostą ma charakter kontradyktoryjny. Na podstawie zaś decyzji wydanej przez organ następuje nawiązanie stosunku prawnego, w którym to spółka wodna jest wierzycielem, a podmiot lub jednostka dłużnikiem. Odnosząc powyższe do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że organy obu instancji przeprowadziły stosowne postępowanie dowodowe w toku którego ustalono, że skarżący jest właścicielem działek o nr ew. [...], [...], [...] położonych w miejscowości [...], gmina [...]. Zgodnie z danymi zawartymi w module internetowym GEOPORTAL łączna powierzchnia działek wynosi 18,7 ha. W trakcie prowadzonego postępowania organy zweryfikowały podaną we wniosku przez RZSW w [...] powierzchnię zmeliorowaną poszczególnych działek z danymi zawartymi w ewidencji urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów prowadzonej przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w [...]. Na podstawie informacji udzielonych przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w [...] ustalono, że działki należące do skarżącego figurują w ewidencji urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów, jako znajdujące się w obszarze oddziaływania urządzeń melioracji wodnych w obrębie [...], a ich łączna powierzchnia zmeliorowana wynosi 13,89 ha. Natomiast powierzchnia wszystkich gruntów zmeliorowanych w obrębie [...] wynosi 320 ha. Istotnym dla wydanych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć jest protokół z oględzin urządzeń melioracji wodnych przeprowadzonych w toku postępowania przez organ I instancji w dniu 10 czerwca 2025 r. na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...] w miejscowości [...], gmina [...]. Z przedmiotowego protokołu wynika bowiem, że na żadnej z działek nie zaobserwowano śladów świadczących o nieprawidłowym funkcjonowaniu urządzeń melioracji wodnych. Działki należące do skarżącego oraz sąsiednie użytkowane są rolniczo. Wszystkie rowy melioracyjne były drożne i spełniały swoją funkcję melioracyjną. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy (k.16), skarżący jako właściciel działek o nr ewidencyjnym [...], [...] i [...] położonych w obrębie [...], gmina [...], został przez organ I instancji zawiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wydania przez Starostę na podstawie art. 454 p.w. decyzji ustalającej obowiązek ponoszenia świadczeń na rzecz GSW w [...] za 2024 rok. Jednocześnie skarżący został zawiadomiony, że w dniu 10 czerwca 2025 r. zostanie przeprowadzony dowód z oględzin melioracji wodnych. W przedmiotowym zawiadomieniu skarżący został również pouczony m.in. o treści art. 10, art. 79 i art. 85 § 1 k.p.a. Powyższe potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru podpisane własnoręcznie przez skarżącego, znajdujące się w ww. aktach sprawy (k.17). Pomimo prawidłowego zawiadomienia skarżącego przez organ I instancji o przeprowadzeniu dowodu z przedmiotowych oględzin, skarżący nie wziął jednak w nich udziału. W związku z powyższym, prawidłowym było ustalenie organów, że skarżący, jako właściciel działek wskazanych w kontrolowanych przez Sąd decyzjach odnosi korzyści z należących do Spółki Wodnej urządzeń melioracji wodnych, gdyż dzięki tym urządzeniom jego działki są odwadniane i zasadnym jest obciążenie go świadczeniem na rzecz ww. Spółki. Wyjaśnić przy tym należy, że pojęcie korzyści nie jest powiązane z wielkością plonów uzyskiwanych z gruntów, na których położone są urządzenia melioracji wodnych. Korzyść w rozumieniu art. 454 p.w., jak to wskazano wyżej, i jak to prawidłowo przyjęły procedujące w sprawie organy, jest niezależna od woli właściciela działki i podejmowanych przez niego działań, wyraża się w tym, że sprawne, utrzymywane w odpowiednim stanie przez spółkę wodną urządzenia melioracji wodnych, zapewniają właściwą regulację stosunków wodnych na działkach rolnych. Wykazanie zaś, że po stronie podmiotu niebędącego członkiem spółki wodnej zostały spełnione przesłanki dotyczące odnoszenia korzyści z urządzeń spółki, obliguje Starostę do obciążenia tego podmiotu świadczeniem na rzecz spółki wodnej. W ocenie Sądu zasadnie organy ustaliły skarżącemu, zgodnie ze złożonym wnioskiem, po jego weryfikacji, świadczenie w formie pieniężnej. Zgodnie z przedstawionymi przez RZSW w [...] dokumentami w 2024 r. GSW w [...] na obiekcie [...] wykonała prace obejmujące ręczne wykoszenie porostów ze skarp, ręczne ścinanie krzaków, mechaniczne odmulanie rowu oraz rozplantowanie urobku po mechanicznym odmulaniu rowu na następujących rowach melioracyjnych R-C, R-C-3, R-C-5, i R-C-4. Wykonano również prace polegające na oczyszczeniu i przekładaniu rur drenarskich w działach drenarskich [...], [...]- [...], [...] i [...]. Prawidłowe funkcjonowanie urządzeń melioracji wodnych jest konieczne do zapewnienia sprawnego działania całego obiektu zmeliorowanego na terenie [...], gdzie położone są m. in. działki należące do skarżącego. W związku z tym organy obu instancji zasadnie uznały, że koszty dotyczące wykonania przez GSW w [...] powyższych prac mogą być podstawą do ustalenia wysokości świadczenia dla skarżącego. Do wyliczenia wysokości świadczenia organy przyjęły przedstawione przez RZSW w [...] dokumenty potwierdzające wykonanie w 2024 r. prac konserwacyjnych, tj. protokół odbioru końcowego robót konserwacyjnych urządzeń wodnych melioracji oraz pielęgnacji łąk i pastwisk wykonany przez RZSW w [...] w okresie od 1 lutego 2024 r. do 25 listopada 2024 r. na obiekcie wsi [...] gmina [...], woj. [...], spisany 28 listopada 2024 r. Do określenia wysokości świadczenia organy ustaliły jakie były bezpośrednie koszty poniesione przez Spółkę Wodną na 1 ha zmeliorowanego gruntu, a następnie odniosły je do powierzchni działek skarżącego, na które korzystnie oddziałują urządzenia melioracji wodnych, za których utrzymanie, eksploatację i konserwację odpowiada ww. Spółka. Organy obu instancji wyjaśniły, że wyliczenia powyższych danych dokonano w następujący sposób: - powierzchnia gruntów zmeliorowanych w obrębie [...] 320 ha. - powierzchnia działek skarżącego figurująca w ewidencji urządzeń melioracji wodnych 13,89 ha. - koszt konserwacji i utrzymania urządzeń melioracji wodnych w obiekcie [...] w 2024 r.- 90 127,45 zł. - koszty poniesione przez Spółkę Wodną na 1 ha zmeliorowanego gruntu 280,99 zł. - wysokość świadczenia pieniężnego skarżącego z tytułu odnoszonych korzyści z urządzeń Spółki Wodnej za 2024 r. wynosi: (280,99 x 13,89 ha) = 3.902,95 zł. Sąd uznał zasadność i poprawność przyjętej metodologii wyliczenia i wynikającej z niej kwoty świadczenia skarżącego. Odnosząc się do zastrzeżeń skarżącego dotyczących braku realnych korzyści z funkcjonowania urządzeń melioracyjnych z uwagi na odległość rowów melioracyjnych od działek skarżącego oraz ukształtowanie terenu uniemożliwiające w jego ocenie grawitacyjny odpływ wód, zauważyć należy, że przepisy wyżej już powołanego rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej oraz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5 czerwca 2020 r. w sprawie sposobu prowadzenia ewidencji urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów i ustalania obszaru, na który urządzenia melioracji wodnych wywierają korzystny wpływ, regulują sposób urzędowego ustalania przez Wody Polskie, a nie Starostę obszaru, na który urządzenia melioracji wodnych wywierają korzystny wpływ oraz granice zmeliorowanych gruntów, jak i ustanawiają obowiązek aktualizacji danych dotyczących tychże zagadnień w ewidencji melioracji wodnych. Według Sądu organy obu instancji prawidłowo wykazały, że działki skarżącego położone są w obszarze oddziaływania urządzeń melioracji wodnych i według danych znajdujących się w ewidencji, urządzenia te mają korzystny wpływ na działki skarżącego. Ewentualne zastrzeżenia, co do zgodności danych znajdujących się w ewidencji, skarżący winien zgłosić w organie prowadzącym ewidencję. Dopiero w następstwie urzędowego potwierdzenia, że urządzenia melioracji wodnych nie wywierają korzystnego wpływu na działki skarżącego, dopuszczalne może być odstąpienie od ustalenia przedmiotowego świadczenia. Konkludując stwierdzić należy, że zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów postępowania nie zasługują na uwzględnienie. Sąd nie dopatrzył się bowiem w tym zakresie takiego naruszenia, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim organy obu instancji zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. podjęły wyczerpujące kroki do zebrania materiału dowodowego w sprawie, następnie dokonały jego swobodnej a nie dowolnej oceny i uzasadniły swoje rozstrzygnięcia w przekonywujący sposób (art. 11 w związku z art. 107 § 3 k.p.a.). Skarżący był również zawiadomiony o możliwości czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.). Postępowanie dowodowe przeprowadzone w sprawie przez organy obu instancji było zaś wystarczające do zastosowania w prawidłowy sposób wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego. Odnosząc się zaś do wniosków dowodowych skarżącego wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W ocenie Sądu, w świetle zebranego w sprawie przez organy obu instancji materiału dowodowego, przeprowadzenie dowodu z załączonych do skargi map i fotografii na okoliczność ukształtowania terenu, która uniemożliwia odnoszenie korzyści z urządzeń melioracyjnych należących do Spółki Wodnej oraz ze złożonych w czasie rozprawy dokumentów, nie było niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie. Na podstawie ww. przepisu, nie jest też możliwe powołanie i przesłuchanie świadków w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Zauważyć również wypada, że ww. wnioski dowodowe, skarżący pouczony o treści art. 10 § 1 k.p.a. mógł złożyć w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organy obu instancji. W postępowaniu administracyjnym obowiązuje bowiem zasada, że ciężar dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wyprowadza skutki prawne. Oznacza to, że obowiązek poszukiwania dowodów ciąży nie tylko na organie administracji, ale obarcza także stronę, która w swym dobrze rozumianym interesie powinna wykazywać dbałość o przedstawienie środków dowodowych. Mając powyższe na względzie, uznając wniesioną skargę za niezasadną, Sąd orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.