VIII SA/Wa 943/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędzia WSA Cezary Kosterna, Protokolant Referent Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2012 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., znak [...], na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r, nr 98, poz. 1071 ze zm.: dalej: "k.p.a.") po rozpatrzeniu odwołania A. C. (dalej: "skarżąca") utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy C. z dnia [...] lipca 2011 r., znak: [...], odmawiającą skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad ojcem F. G.. Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych i dokonanej ocenie prawnej. Skarżąca zwróciła się do Wójta Gminy C. z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad ojcem, legitymującym się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w R., stwierdzającym znaczy stopień niepełnosprawności oraz konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Decyzją z [...] lipca 2011 r. organ I instancji odmówił skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad ojcem. W motywach organ podniósł, przytaczając przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych i wyroki Trybunału Konstytucyjnego, wydane w przedmiocie świadczeń pielęgnacyjnych, że powodem odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia jest pozostawanie F. G., jako osoby wymagającej opieki, w związku małżeńskim, co wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w świetle art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.; dalej: "ustawa"). Odwołanie od tej decyzji złożyła skarżąca, wnosząc o jej uchylenie i przyznanie przedmiotowego świadczenia. Wskazała, że odmawianie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko z tego tytułu, że ojciec pozostaje w związku małżeńskim jest krzywdzące, tym bardziej, że oboje rodzice są niepełnosprawni i wymagają opieki. Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z [...] sierpnia 2011 r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium nie podzieliło stanowiska organu I instancji, co do przesłanki stanowiącej odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Przywołując się na wykładnię celowościową przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy uznało, że fakt pozostawania w związku małżeńskim F. G. nie może stanowić podstawy odmowy przyznania żądanego świadczenia. Jednak organ odwoławczy zwrócił uwagę na istnienie innej negatywnej przesłanki, a mianowicie skarżąca podlega na swój wniosek ubezpieczeniu społecznemu rolników w zakresie emerytalno - rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim od dnia [...] marca 2011 r., co oznacza, że nie pracowała poza gospodarstwem rolnym i jako rolnik nie posiada statusu osoby bezrobotnej. Zatem nie została spełniona podstawowa przesłanka wnioskowanej pomocy, jaką jest rezygnacja z zatrudnienia lub nie podejmowanie innej pracy w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Zatem odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego była zasadna. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca. Pismem z [...] września 2011 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję organu odwoławczego. Uzasadniając skargę podniosła, że przeszkoda, która uniemożliwiała przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego już nie istnieje, bowiem nie pomaga już synowi w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, wyrejestrowała się z KRUS i zajęła się opieką nad rodzicami. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wnosząc o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Przy czym oceny tej dokonuje według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu w oparciu o materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy. Zdaniem Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą orzekania w niniejszej sprawie stanowi art. 17 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.; dalej: "ustawa"). Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce, ojcu, innym osobom, na których zgodnie z przepisami k.r.o. ciąży obowiązek alimentacyjny oraz opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wskazany przepis określa dwa niezależne od siebie stany faktyczne, a mianowicie: 1) w którym osoba legitymowana nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem (albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności); 2) w którym osoba legitymowana rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem (albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności). Zatem w pierwszym przypadku chodzi o sytuację, kiedy osoba zainteresowana przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego nie pracuje i nie trudni się jakąkolwiek pracą zarobkową, czyli nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, by opiekować się osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w drugim zaś, kiedy z uwagi na konieczność sprawowania opieki osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, osoba zainteresowana uzyskaniem świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z dotychczasowego sposobu aktywności zawodowej i zarobkowej (np. rozwiązuje stosunek pracy, rezygnuje z prowadzonej działalności gospodarczej). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżąca w chwili wydawania zaskarżonej decyzji nie zaliczała się do żadnego z wyżej wymienionych przypadków, bowiem nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o czym świadczyło m.in. znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy zaświadczenie z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w R., z którego wynikało, że skarżąca, jako domownik w gospodarstwie syna podlegała ubezpieczeniu społecznemu. Dodatkowo należy podkreślić, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia jest zrekompensowanie tej osobie rezygnacji z aktywności zawodowej poprzez wypłatę jej określonej przepisami kwoty (art. 17 ust. 3 cyt. ustawy) oraz opłacenie składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe (art. 2 lit. a) ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych – tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.). Należy podkreślić, że przepisy dopuszczają sytuacje, gdy składki za taką osobę są odprowadzane z innego tytułu (art. 2b cyt. ustawy), ale nie znosi to warunku rezygnacji z aktywności zawodowej. Stosownie do art. 3 pkt 22 ustawy, pojęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. W tym kontekście należy stwierdzić, że skarżąca nie spełniała przesłanki zawartej w art. 17 ust. 1 ustawy, stanowiącej, iż warunkiem koniecznym do przyznania świadczenia jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Skarżąca nie zrezygnowała z jakiejkolwiek pracy zarobkowej, w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy, ani też nie jest gotowa do podjęcia tak rozumianej pracy zarobkowej, skoro pracowała w gospodarstwie rolnym. W konsekwencji nie można było w jej przypadku mówić o rezygnacji z zatrudnienia z powodu opieki nad ojcem, skoro w ogóle nie była gotowa do podjęcia zatrudnienia. Skarżąca nie spełniała bowiem podstawowych kryteriów osoby bezrobotnej. Jak wynika z treści art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r., Nr 69, poz. 145; ze zm.) osobą bezrobotną jest osoba zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej. Wynika z powyższego, że za osobę rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub nie podejmującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nie może być uznany rolnik, który prowadzi gospodarstwo rolne, nawet przy pomocy innych osób, albowiem musi przecież przynajmniej część swojego czasu przeznaczyć na prowadzenie własnego gospodarstwa rolnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 1987/10, wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 7 lipca 2010 r., sygn. akt II SA/Bd 463/10, oraz w wyroku tego Sądu z dnia 25 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 379/11, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 12 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 413/11 – publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl.) Zdaniem Sądu organy słusznie uznały, że w chwili wydawania decyzji skarżąca nie spełniała podstawowych kryteriów osoby bezrobotnej, bowiem jako rolnik nie zrezygnowała z zatrudnienia. Fakt, że sytuacja się zmieniła i już po wydaniu decyzji drugoinstancyjnej skarżąca wyrejestrowała się z KRUS, nie pomaga synowi w gospodarstwie rolnym, nie wpływa na ocenę prawidłowości decyzji. Decyzja ta winna bowiem uwzględniać stan faktyczny na dzień jej wydania i taka sytuacja miała miejsce w niniejszym postępowaniu. Odnosząc się do zarzutów skargi należy podkreślić, że Sąd bada legalność wydanej decyzji, według istniejącego stanu faktycznego, na dzień jej wydania, wobec powyższego okoliczność, iż w dacie orzekania przez Sąd skarżąca nie posiada już statusu rolnika i tym samym nie występuje negatywna przesłanka do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia, nie może mieć wpływu przy ocenie legalności skarżonych decyzji. Marginesowo zaznaczyć należy, iż okoliczność ta ma o tyle znaczenie, że zmieniły się okoliczności faktyczne sprawy, co niesie za sobą odmienną ocenę prawną, w związku z czym skarżąca może złożyć ponownie wniosek o przyznanie świadczenia, który będzie rozpoznany z uwzględnieniem jej obecnej sytuacji. W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.