VIII SAB/Wa 114/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 12 lutego 2026 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w J. na bezczynność Burmistrza M. w przedmiocie rozpoznania wniosku z 8 marca 2024r. o udostępnienie informacji publicznej 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku Stowarzyszenia [...] z siedzibą w J. z 8 marca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej; 2. stwierdza, że Burmistrz M. dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku Stowarzyszenia [...] z siedzibą w J., która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Burmistrza M. na rzecz Stowarzyszenia [...] z siedzibą w J. sumę pieniężną w kwocie 500 (pięćset) złotych; 4. zasądza od Burmistrza M. na rzecz Stowarzyszenia [...] z siedzibą w J. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 8 marca 2024 r. Stowarzyszenie [...]z siedzibą w [...] (dalej: strona, skarżący, Stowarzyszenie) złożyło drogą elektroniczną do Burmistrza [...] (dalej: organ. Burmistrz) wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie sposobu i skutków wykonywania zadania "opieka nad bezdomnymi zwierzętami i ich wyłapywanie", przewidzianego ustawą z 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, o treści: 1. z kim (imię, nazwisko lub nazwa, adres) gmina miała obowiązujące w 2023 r. umowy albo komu (imię, nazwisko lub nazwa, adres) udzielała doraźnych zleceń wyłapywania/odławiania bezdomnych zwierząt?; 2. z kim (imię, nazwisko lub nazwa, adres) gmina miała obowiązujące w 2023 r. umowy albo komu (imię, nazwisko lub nazwa, adres) udzielała doraźnych zleceń zapewniania opieki bezdomnym zwierzętom?; 3. ilu bezdomnym zwierzętom (z podziałem na psy i koty) zapewniono opiekę na koszt gminy w 2023 r.? (nie licząc zwierząt, którymi zajęto się w latach poprzednich); 4. jaki był w 2023 r. koszt realizacji całego zadania przewidzianego ustawą o ochronie zwierząt (wyłapywanie/odławianie, opieka, usługi weterynaryjne, dokarmianie, inne)?; 5. o udostępnienie treści i postaci umowy/umów (wraz z załącznikami) o zapewnianie opieki bezdomnym zwierzętom w 2023 r. Następnie pismami z dnia 7 maja 2025r. oraz 9 czerwca 2025r. Stowarzyszenie, w związku z brakiem odpowiedzi organu, ponawiało ww. wniosek z 8 marca 2024r. Pismem z dnia 25 czerwca 2025 r. Stowarzyszenie wniosło do sądu administracyjnego skargę na bezczynność Burmistrza w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, zgodnie z treścią wniosku z 8 marca 2024r. Autor skargi zarzucił naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1, art. 13 oraz art. 16 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902, dalej: u.d.i.p.). Skarżący wniósł o: – zobowiązanie Burmistrza do rozpatrzenia wniosku z 8 marca 2024 r.; – stwierdzenie, że bezczynność Burmistrza miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; – przyznanie skarżącemu od Burmistrza sumy pieniężnej w wysokości 2.000 zł, na podstawie art. 149 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.); – zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazano, że Stowarzyszenie od 16 lat uczestniczy w projekcie polegającym na badaniu problemu bezdomności zwierząt w jego wymiarze publicznym – prowadzony jest monitoring działalności schronisk dla bezdomnych zwierząt oraz polityki gmin i urzędów. Uzyskana w ten sposób informacja z całego kraju udostępniana jest szerokiej publiczności na stronie internetowej. Wniosek o udostępnienie informacji publicznej z 8 marca 2024 r. został nadany na listę mailingową o nazwie [...], na której znajdował się pobrany w 2024r. z Biuletynu Informacji Publicznej Gminy [...]jej adres elektroniczny. Ponieważ w terminie przewidzianym przez art. 13 u.d.i.p. podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej nie zrealizował wniosku, w dniu 2 kwietnia 2025 r. oraz 7 maja 2025r. wnioskodawca drogą elektroniczną wystosował w tej sprawie monity, co potwierdzone zostało Urzędowym Poświadczeniem Przedłożenia. Przedłużający się brak reakcji ze strony organu skutkował kolejnym ponowieniem wniosku w dniu 9 czerwca 2025 r., którego złożenie również potwierdzone zostało Urzędowym Poświadczeniem Przedłożenia. Pomimo to do dnia złożenia skargi podmiot obowiązany nie udostępnił wnioskowanej informacji publicznej, nie powiadomił wnioskodawcy o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, ani też nie wydał w tym przedmiocie decyzji odmownej. Skarżący przy nadawaniu swojego wniosku skorzystał więc nie tylko z poczty elektronicznej organu. Ostatecznie skorzystał również z Elektronicznej Platformy Usług Administracji Publicznej (ePUAP). Miał więc powody, aby ufać, że wniosek trafił do Burmistrza tej gminy jako kierownika Urzędu Gminy, że poczta i skrytka są obsługiwane, a pisma odbierane. W ocenie strony Burmistrz dopuścił się rażącej bezczynności, dla której to kwalifikacji najistotniejsze znaczenie ma czas, jaki upłynął od dnia wysłania wniosku (15 miesięcy) oraz fakt bezskutecznego kilkukrotnego monitowania i ponowienia wniosku przez skarżącego. Skarżący podał, że wnioskowana przez niego suma pieniężna służyć będzie zrekompensowaniu straty, jaką poniósł na skutek uporczywej bezczynności organu. Ignorowanie przez Burmistrza wniosków skarżącego stanowi realną szkodę dla wiarygodności jego projektu i ogromu pracy, jaką wkłada w badanie założonego problemu. W ocenie skarżącego zasądzona suma pieniężna powinna wpłynąć motywująco na większą staranność organu w tym zakresie w przyszłości. W odpowiedzi na skargę Burmistrz wniósł o oddalenie skargi. Organ wyjaśnił, że pierwsza korespondencja ze strony Stowarzyszenia, kierowana na adres [...], nie została skutecznie zidentyfikowana w systemie pocztowym Urzędu z uwagi na błędne przyporządkowanie skrzynki odbiorczej. W związku z powyższym, pierwsze wezwanie pozostawało poza świadomością osób odpowiedzialnych i de facto nie zostało rozpatrzone. Kolejne pismo skierowane na adres [...] również nie zostało skutecznie doręczone, ponieważ nie istnieje wskazany adres korespondencyjny. Na etapie kolejnego monitowania sprawy w maju 2025 r. (które niestety zbiegło się w czasie z odejściem pracownika merytorycznego), sprawa została wstępnie zarejestrowana, jednak z uwagi na brak pełnej obsady stanowisk i nagromadzenie zaległości - odpowiedź nie została sporządzona ani wysłana przed wniesieniem niniejszej skargi. Organ wyraził ubolewanie z powodu zaistniałej sytuacji i zaznaczył, że brak odpowiedzi nie wynikał z umyślnej opieszałości ani celowego utrudniania dostępu do informacji publicznej, lecz z obiektywnych problemów organizacyjno-kadrowych, na które Gmina podjęła działania naprawcze. Jednocześnie wskazał, iż w jego ocenie intencją skarżącego nie było uzyskanie żądanych informacji, a dochodzenie sumy pieniężnej w związku z nieotrzymaniem w terminie tych informacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. sprawowana przez sądy administracyjne kontrola administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Nadto, w myśl art. 119 pkt 4 p.p.s.a., jeśli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym. W pierwszej kolejności należy wskazać, że spełnione zostały warunki formalne do wystąpienia ze skargą do sądu administracyjnego na bezczynność, gdyż skarga w tym przedmiocie dotycząca informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia. W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla których określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością podmiotu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że organ dopuścił się tak rozumianej bezczynności. Nie ulega wątpliwości i nie jest pomiędzy stronami sporne, że informacje, których Stowarzyszenie żądało we wniosku złożonym do organu za pośrednictwem poczty elektronicznej 8 marca 2024 r. (następnie dwukrotnie monitowanym), stanowią informację, o której mowa w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. i art. 61 Konstytucji RP. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Tymczasem załatwienie wniosku w niniejszej sprawie nastąpiło dopiero pismem z 18 lipca 2025r., czyli po wniesieniu skargi na bezczynność. Sąd zauważa, iż w kontrolowanej sprawie nie wystąpiły przy tym ze strony organu czynności polegające na powiadomieniu Stowarzyszenia o przyczynach opóźnienia oraz terminie, w jakim wniosek zostanie załatwiony. Rozpoznanie wniosku z 8 marca 2024r. przez udzielenie informacji publicznej w żądanym zakresie spowodowało jednak ten skutek, że bezprzedmiotowe było zawnioskowane w skardze zobowiązanie organu do jego rozpoznania. Tym samym postępowanie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe w części dotyczącej wyznaczenia organowi terminu do rozpoznania wniosku (art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – punkt 1 wyroku). Rozstrzygając zaś sprawę na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. należało stwierdzić bezczynność, bowiem stan faktyczny sprawy wykazywał cechy bezczynności, z opisanych powyżej powodów. W zakresie natomiast przesłanek z art. 149 § 1a p.p.s.a. należy wskazać, że ocena charakteru naruszenia prawa powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Każda bowiem bezczynność jest naruszeniem prawa, co nie znaczy, że każda nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, ale musi być ono znaczne i niezaprzeczalne oraz pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12; postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., II OSK 468/13 oraz wyroki WSA: we Wrocławiu z 10 kwietnia 2014 r., II SAB/Wr 14/14; w Poznaniu z 11 października 2013 r., II SAB/Po 69/13; w Szczecinie z 16 maja 2013 r., II SAB/Sz 34/1, wszystkie publ. CBOSA). W ocenie Sądu bezczynność, jaka wystąpiła w niniejszej sprawie, należy uznać jako rażące naruszenia prawa. Przekroczenie terminu ustawowego było bowiem znaczne, gdyż organ pozostawał w bezczynności przez ponad rok. Udzielenie informacji nie nastąpiło pomimo wniesienia przez Stowarzyszenie trzech monitów, składanych w różnych formach (zarówno mailowo jak i przez platformę ePUAP). Zdaniem Sądu, wyjaśnienia organu (odejście pracownika merytorycznego, brak pełnej obsady stanowisk i nagromadzenie zaległości) nie mogą mieć wpływu na zmianę kwalifikacji naruszenia prawa, ponieważ to na Burmistrzu ciąży obowiązek takiej organizacji pracy w swoim urzędzie, aby były zachowane terminy załatwiania spraw administracyjnych przyjęte w ustawach, w tym w przepisach u.d.i.p.. Z tych przyczyn Sąd orzekł jak w punkcie 2 wyroku. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał, że zasadny jest wniosek Stowarzyszenia o przyznanie sumy pieniężnej, o czym orzekł w punkcie 3 wyroku. Jak wskazuje się w orzecznictwie przyznawana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna ma przede wszystkim charakter kompensacyjny, a w mniejszym stopniu charakter prewencyjno - represyjny (por. wyrok NSA z 3 lipca 2008 r., II OSK 2954/17, publ. CBOSA). Wskazuje się także, że suma ta, chociaż ma charakter kompensacyjny, to jednak nie pełni funkcji naprawienia szkody i nie może być traktowana jako odszkodowanie (por. wyroki NSA: z 14 czerwca 2019 r., II OSK 111/19 oraz z 6 sierpnia 2019 r., II OSK 1802/19, publ. CBOSA). Uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej skarżący wskazał na powody, dla których uzyskanie żądanych informacji w pełnym zakresie było istotne dla jego działalności. Zdaniem Sądu, okoliczności te powinny być uwzględnione jako przesłanka przyznania sumy pieniężnej. Zasądzona kwota w wysokości 500 zł jest adekwatna i proporcjonalna z punktu widzenia doznanych przez stronę negatywnych skutków nieudzielenia informacji w terminie, a jednocześnie będzie miała charakter dyscyplinujący dla organu na przyszłość. O kosztach postępowania (wpis sądowy w wysokości 100 zł) Sąd orzekł w punkcie 4 wyroku, działając na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.