VIII SO/Wa 18/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marek Wroczyński po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M. K. na działanie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym M. K. podał, że nie posiada żadnego majątku, domu, nie osiąga dochodu. Pismem z dnia [....] października 2015 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do złożenia dodatkowych informacji tj.: 1) wskazania wszystkich źródeł utrzymania (prace dorywcze, sezonowe itp.) oraz ich wysokości, 2) wskazania obiektywnych przyczyn w postaci np. choroby, uniemożliwiających podjęcie jakiejkolwiek pracy, 3) wyjaśnienia kto ponosi bieżące koszty utrzymania skarżącego, 4) wskazania czyją własnością jest lokal, w którym skarżący zamieszkuje, 5) złożenia dokumentów obrazujących sytuację rodzinną i finansową skarżącego (np. zaświadczenie z właściwej jednostki do spraw opieki społecznej). W odpowiedzi skarżący wyjaśnił, że jest bezpaństwowcem i od 25 lat nie ma możliwości zarobkowania. Nie korzysta z pomocy społecznej i nikt nie ponosi kosztów jego utrzymania. Postanowieniem z dnia 23 października 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia [....] listopada 2015 r. skarżący wniósł sprzeciw od tego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności Sąd wyjaśnia, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 14 maja 2015 r., poz. 658 – dalej: "ustawa zmieniająca"). W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy zmieniającej, rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z art. 2 ustawy zmieniającej przepisy ustawy, o której mowa w art. 1 p.p.s.a., w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 niniejszej ustawy stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Z art. 2 ustawy zmieniającej wynika zatem, że w rozpoznawanej sprawie ma zastosowanie przepis art. 260 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez jej art. 1 pkt 73, bowiem postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte po dniu 15 sierpnia 2015 r. Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Stanowi ona realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. To strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w określonej sytuacji, która uniemożliwia poniesienie kosztów postępowania. W związku z tym powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy i jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy ( postanowienie NSA z dnia 7 marca 2012 r., I OZ 125/12, LEX nr 1120734). Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji przyznania prawa pomocy w żądanym przez stronę zakresie (zob. postanowienie NSA z dnia 27 lutego 2012 r., II FZ 128/12, LEX nr 1116173). Nieprzedstawienie przez wnioskodawcę swojej sytuacji majątkowej obejmującej zarówno dochody, ponoszone wydatki jak i inny majątek będący w jego posiadaniu, skutkuje brakiem wystarczających danych co do jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. To z kolei uniemożliwia dokonanie pełnej oceny czy poniesienie przez stronę kosztów postępowania uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy (zob. postanowienie NSA z dnia 21 lutego 2012 r., II GZ 52/12, LEX nr 1125486). Za niewystarczające w przedmiotowej sprawie należy uznać gołosłowne twierdzenia skarżącego jakoby od wielu lat nie posiadał jakichkolwiek źródeł utrzymania i żadne osoby trzecie nie ponosiły za niego tych kosztów. Skarżący podnosi, że jest od 1980 r. jest bezpaństwowcem, a od 2002 r. osobą bezdomną, nie może podjąć żadnej pracy także dorywczej czy sezonowej. Twierdzeń tych w żaden sposób jednak nie uprawdopodobnił, nie przedstawił żadnego dowodu choćby w części potwierdzającego podnoszone okoliczności, co czyni je sprzecznymi z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Odmowa zatem przyznania prawa pomocy podyktowana jest w tym przypadku nienależytym, sprowadzającym się do przedstawienia niewiarygodnych i niepełnych informacji, wykonaniem nałożonego na stronę zobowiązania z dnia [...] października 2015 r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, które spowodowało, że niemożliwe jest ustalenie, czy skarżący spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. Z wymienionych wyżej względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 p.p.s.a Sąd postanowił, jak w sentencji.