I SA/Wr 1080/15
WyrokWSA we Wrocławiu2015-10-23
Skład orzekający: Sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędzia WSA Marek Olejnik, Sędzia WSA Marta Semiczek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy umorzenie przez wierzyciela zaległości czynszowych stanowi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, nawet jeśli dłużnik nie wyraził zgody na takie umorzenie?Ratio decidendi
Umorzenie przez wierzyciela wymagalnych należności, stanowiące przysporzenie majątkowe po stronie dłużnika (poprzez zmniejszenie jego pasywów), jest przychodem podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Nie ma przy tym znaczenia, czy dłużnik wyraził zgodę na takie umorzenie, ani czy nastąpiło ono w trybie przewidzianym w kodeksie cywilnym, o ile wierzyciel definitywnie zrezygnował z dochodzenia swoich roszczeń.Stan faktyczny
Skarżąca skorygowała zeznanie podatkowe, pomniejszając dochód o 20.000 zł, twierdząc, że informacja PIT-8C dotycząca umorzenia zadłużenia przez A jest błędna, gdyż zadłużenie nie istnieje. Organy podatkowe ustaliły, że A umorzyło skarżącej dług z tytułu czynszu najmu lokalu, co stanowi przychód podlegający opodatkowaniu. Skarżąca kwestionowała istnienie zaległości oraz fakt umorzenia, argumentując, że nie wyraziła na nie zgody. Sąd oddalił skargę, uznając umorzenie za przychód podlegający opodatkowaniu.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Marek Olejnik, Sędzia WSA Marta Semiczek, Protokolant: starszy sekretarz sądowy Barbara Głowaczewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 października 2015 r. sprawy ze skargi: D. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r.: oddala skargę w całości.
Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej we W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z [...] listopada 2014 r. określającą D. K. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r.
Jak wynikało z akt sprawy [...] października 2013 r. Skarżąca skorygowała zeznanie w podatku dochodowym za 2012 r., pomniejszając kwotę dochodu o wartość 20.000 zł. Wyjaśniła, że ww. suma, wynikająca z informacji PIT-8C sporządzonej przez A (A), jest nieprawdziwa, gdyż dotyczy równowartości umorzenia rzekomego zadłużenia Skarżącej wobec A, które faktycznie nie istnieje.
Decyzją z [...] marca 2014 r. organ I instancji określił stronie zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r., uwzględniając ww. kwotę jako dochód podlagający opodatkowaniu. Rozstrzygnięcie to uchylił do ponownego rozpoznania organ odwoławczy decyzją z [...] lipca 2014 r., w której nakazał wyjaśnienie okoliczności związanych z podstawą faktyczna i prawną umorzenia zobowiązań Skarżącej przez A.
W toku ponownie prowadzonego postępowania organ podatkowy ustalił, że A umorzył ciążący na Stronie dług, co skutkowało powstaniem przychodu podlegającego opodatkowaniu. Sporne zobowiązanie powstało w związku z niepłaceniem przez Stronę czynszu najmu lokalu mieszkalnego, położonego w W. przy ul. [...] [...], będącego w zasobach A. Zaległości zostały potwierdzone zapisami kartotek imiennych prowadzonych dla lokalu zajmowanego przez skarżącą od 2009 r. Wskazując na art. 10 ust. 1 pkt 9 i art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.), dalej u.p.d.o.f., organ podatkowy stwierdził, że wartość umorzonych zobowiązań stanowi przychód podlegający opodatkowaniu, co znalazło wyraz w powołanej na wstępie decyzji, określającej zobowiązanie w podatku dochodowym za 2012 r.
Rozstrzygnięcie to utrzymał w mocy Dyrektor Izby Skarbowej. W uzasadnieniu opisując okoliczności faktyczne sprawy wskazał, że Skarżąca na podstawie umowy z [...] października 2007 r., zawartej z A, zajęła lokal mieszkalny (po zmarłej matce) położony w W. przy ul. [...] [...]. Z tego tytułu była zobowiązana do opłacania comiesięcznego czynszu i opłat.
W dniu [...] września 2010 r. do Sądu Rejonowego w W. wpłynął pozew A przeciwko Skarżącej, jej synowi i siostrze strony o ich eksmisję z ww. lokalu. W uzasadnieniu wskazano, że umowa najmu (zawarta między A a Skarżącą) została rozwiązana z dniem [...] lipca 2009 r. w związku z wielomiesięczną zwłoką w spłacie należności wobec A. Na dzień złożenia pozwu wynosiły one 3.954, 96 zł (bez odsetek). Wypowiedzenie umowy najmu poprzedziło wezwanie do zapłaty. Pozwana nie uregulowała zaległości. Wobec czego A wypowiedział umowę, wzywając pozwanych do dobrowolnego opuszczenia lokalu.
W dniu [...] października 2012 r. Skarżąca, na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w W. Wydział I Cywilny z dnia [...] marca 2011 r. została eksmitowana (wraz z synem oraz siostrą Z. K.) z zajmowanego lokalu wobec nieuregulowania należności czynszowych. Na dzień eksmisji zadłużenie Strony wynosiło 22.013, 35 zł plus odsetki 5.436, 95 zł.
A z uwagi na zaległości czynszowe lokatorki umorzyło kwotę 20.000 zł, o czym poinformowano Stronę pismem z [...] grudnia 2012 r., dodając, że równowartość umorzonej kwoty stanowi przychód podlegający opodatkowaniu, o czym zostanie poinformowany właściwy urząd skarbowy. W związku z czym A sporządziło informację PIT- 8C z wykazaną kwotą umorzonego zobowiązania.
W dniu [...] listopada 2012 r. komisja mieszkaniowa zakwalifikowała A. S. – C. do otrzymania lokalu mieszkalnego zajmowanego uprzednio przez Stronę, po wcześniejszym opłaceniu przez nią kwoty 20.000 zł tytułem spłaty zadłużenia w zasobach A. Nadto organ podatkowy wskazał, że kwestią niezwiązaną z przedmiotową sprawą jest fakt przyznania w 2010 r. lokalu mieszkalnego siostrze podatniczki – Z. K.. Zakwalifikowaną ją do otrzymania lokalu mieszkalnego w W. przy ul. [...] [...], który to adres Skarżąca podała w postępowaniu odwoławczym jako miejsce zamieszkania. Organ odwoławczy wskazał, że podstawą ustalenia praw i obowiązków Strony jako najemcy lokalu były przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, ustawy z 26 października 1995 r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego oraz regulamin A przyznawania mieszkań stanowiących jego zasoby. Z regulacji tych wynikało m.in., że celem płynności najmu mieszkań A przyjął pierwszeństwo najemców, którzy uregulują największą część zadłużenia ciążącego na poprzednim najemcy lokalu. W tym trybie przyznano lokal uprzednio zajmowany przez Skarżącą pani A. S. – C.. Na tej samej zasadzie wpłaty dokonała Z. K. nabywając prawo najmu lokalu przy ul. [...] [...].
Przywołując okoliczności faktyczne sprawy organ podatkowy wskazał na przepisy art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 9, art. 11, art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. Wyjaśnił, że pojęcie nieodpłatnego świadczenia obejmuje wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści koszem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne, to jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu przysporzenie majątku, mające konkretny wymiar finansowy. Takie cechy posiada umorzenie przez A zaległości czynszowych Skarżącej, a zatem podlega opodatkowaniu.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji stwierdził, że A miał prawo do zadysponowania swoją wierzytelnością. Dalej powołał przepis art. 508 k.c. regulujący zwolnienie z długu, wskazując, że pismem z [...] grudnia 2012 r. A poinformował stronę o umorzeniu zaległości czynszowych w wysokości 20.000 zł i wynikających z tego konsekwencjach podatkowych. Wbrew zarzutom Strony, że nie wyraziła zgody na umorzenie tych zobowiązań, organ podatkowy stwierdził, że w aktach sprawy brak dowodów na to, że Skarżąca odmówiła ww. umorzeniu. Podjęte przez wierzyciela czynności – oświadczenie o zrzeczeniu się wierzytelności, cofnięcie pozwu o zapłatę, sporządzenie PIT 8C z wykazanym dochodem strony 20.000 zł, świadczy o tym, że zrezygnował on z dochodzenia roszczeń od Strony, co spowodowało określone dla niej skutki podatkowe. Z przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że otrzymanie nieodpłatnego świadczenia może być konsekwencją działania lub zaniechania wierzyciela – nie jest zatem istotne, co legło u podstaw jego decyzji – zwolnienie z długu czy rezygnacja z dochodzenia należności. Oba zachowania wierzyciela prowadzą do powstania po stronie dłużnika dochodu, podobnie jak zwolnienie z długu albowiem ustaje obowiązek spełnienia świadczenia przez dłużnika.
Organ podatkowy wskazał także, że pierwotnie Skarżąca zadeklarowała ww. kwotę jako podlegającą opodatkowaniu. Jednocześnie pismem z dnia [...] maja 2013 r, wniosła o umorzenie zaległości stanowiącej równowartość podatku od ww. kwoty. Decyzją z dnia [...] października 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej we W. utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji odmawiające Stronie umorzenia ww. zaległości. W uzasadnieniu wskazał, że w toku postępowania ustalono istnienie ww. zobowiązania, co potwierdziły zgromadzone w sprawie dowody.
W skardze Strona podniosła zarzut naruszenia art. 11 u.p.d.o.f., poprzez uznanie za przychód świadczenia, które nie zostało postawione do jej dyspozycji ani przez nią otrzymane oraz sprzeczność ustaleń organu podatkowego z treścią zebranego materiału dowodowego, poprzez przyjęcie, że Strona była dłużniczką A. Wnioskowała o zmianę zaskarżonej decyzji i ustalenie zobowiązania w kwocie 2.794 zł lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu zarzuciła, że wbrew poczynionym ustaleniom wskazującym, iż nie inicjowała umorzenia zaległości przez A, nie wyrażała na to zgody organ podatkowy przyjął, że doszło do takiego umorzenia. Kwestionując ten fakt Strona wskazała, że wobec braku regulacji dotyczących umorzenia zobowiązań na gruncie prawa podatkowego, konieczne jest odwołanie się do przepisów kodeksu cywilnego. Powołując i opisując normy art. 498 – 508 k.c. (potrącenie, odnowienie i zwolnienie z długu), wywodziła, że w sprawie nie zaistniały przesłanki do ich zastosowania. Nie wykazano bowiem istnienia zaległości, nadto Skarżąca nie wyraziła zgody na ich umorzenie, co uchyla zastosowanie art. 11 u.p.d.o.f.
W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Na wstępie warto przypomnieć, że stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) wynika zaś, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję w całości lub części albo stwierdza jej nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Przywołany przepis nie pozostawia zatem wątpliwości, co do tego, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organowi podatkowemu można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie takich uchybień nie stwierdzono.
Istota sporu sprowadza się do oceny legalności podjętych przez organy podatkowe działań w zakresie opodatkowania kwoty stanowiącej wartość umorzonych zaległości z tytułu czynszu najmu. Sporne są dwa zagadnienia - istnienia zaległości oraz czy doszło do ich umorzenia, a w konsekwencji istnienia podstawy do ich opodatkowania.
Odnosząc się do pierwszej, dalej idącej kwestii, istnienia zaległości Skarżącej wobec A z tytułu najmu lokalu mieszkalnego w W. przy ul. [...] [...], należy przyznać rację organom podatkowym. Zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza wnioski opisane w zaskarżonej decyzji, że Skarżąca posiadała wobec A zaległości z tytułu nieuiszczonych opłat czynszowych i to w wysokości przekraczającej kwotę 20.000 zł. Argumentacja Skarżącej dowodzi, że nie neguje ona faktu powstania takich zaległości, wywodząc jednak, że zostały one uregulowane przez jej siostrę, która dokonała na rzecz A wpłaty 20.000 zł. Miało to miejsce w związku z ubieganiem się o przyznanie (siostrze) prawa do najmu lokalu w A w W. przy ul. [...] [...], na którym, co twierdziła Strona nie ciążyły żadne zaległości czynszowe.
Odnosząc się do tej kwestii należy przyznać rację organom podatkowym, które twierdzą, że te zagadnienia nie mają związku z rozpoznawaną sprawą. Spór między Z. K. (siostrą skarżącej) a A nie ma znaczenia dla faktu istnienia zobowiązania Skarżącej. Słusznie wskazuje organ podatkowy na regulamin A, stanowiący, że pierwszeństwo w przyznaniu lokali w A jest uzależnione m.in. od dokonania określonej wpłaty zaległości ciążącej na poprzednim najemcy lokalu przez osobę ubiegającą się o jego najem. Z dokumentów załączonych do sprawy wynika, że siostra skarżącej ubiegała się o przyznanie jej prawa najmu sąsiedniego lokalu w A – przy ul. [...] [...] (dla przypomnienia lokal, który zajmowała Strona znajdował się przy ul. [...] [...]). Zgodnie z postanowieniami regulaminu i protokołem Zebrania [...] z [...] maja 2010 r. Z. K. zobowiązała się (i dokonała) wpłaty kwoty 20.000 zł tytułem spłaty zadłużenia w zasobach A. Z żadnego dokumentu nie wynika jednak, że wpłata 20.000 zł nastąpiła tytułem uregulowania zaległości ciążących na Skarżącej. W tej sytuacji rację ma organ podatkowy, że działania dokonane przez siostrę skarżącej nie mogą w żaden sposób rzutować na ocenę zobowiązań Skarżącej. Zaś zasadność i legalność działań podejmowanych przez A oraz Z. K. pozostają poza granicami rozpoznawanej sprawy. Na dzień orzekania zebrane w sprawie dowody wykazały brak powiązania między wpłatą dokonaną przez Z. K. a zobowiązaniami Skarżącej. Podobnie ocenić trzeba wpłatę dokonaną przez przyszłego najemcę lokalu zajmowanego uprzednio przez Skarżącą tj. A. S. – C.. Jej rozliczenia z A w żaden sposób nie mogą rzutować na sytuację prawną Skarżącej i jej zobowiązania wobec A. Pomiędzy Stroną a A. S. – C. nie doszło do zawarcia żadnego porozumienia. W tej sytuacji nie ulega wątpliwości, że Skarżąca była zobowiązana wyłącznie wobec A z tytułu zaległości wynikających z nieopłacania czynszu najmu. Tej okoliczności Skarżąca nie kwestionowała. Potwierdzają to nadto dowody w postaci pozwu skierowanego w dniu [...] września 2010 r. przez A do Sądu Rejonowego w W. przeciwko Skarżącej, jej synowi i siostrze o eksmisję. Uprzednie wypowiedzenie umowy najmu lokalu w związku z wielomiesięczną zwłoką w spłacie należności wobec A, wyrok Sądu Rejonowego w W. Wydział I Cywilny z dnia [...] marca 2011 r. orzekający eksmisję i ostatecznie sama eksmisja Strony z lokalu mieszkalnego w dniu [...] października 2012 r. wobec nieuregulowania należności czynszowych. Jak wynikało z akt sprawy (zestawienie zobowiązań i wpłat Strony wobec A, z tytułu czynszu najmu lokalu mieszkalnego) na dzień eksmisji zadłużenie Strony (wyłącznego najemcy lokalu, zgodnie z zapisami umowy najmu) wynosiło 22.013, 35 zł plus odsetki 5.436, 95 zł.
Zdaniem Sądu prawidłowo ocenił również organ podatkowy, że u Strony powstał przychód podlegający opodatkowaniu, w związku z rezygnacją przez A z zapłaty 20.000 zł zaległych opłat czynszowych. Z art. 9 ust. 1 u.p.d.o.f. wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody z wyjątkiem wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) zaniechano poboru podatku. Oznacza to, że ustawodawca co do zasady nie dopuszcza wyjątków od reguły powszechności opodatkowania wszelkich dochodów. Wyrazem tego jest także przepis art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f., który wprowadza pojęcie "innych źródeł" jako źródła przychodów podlegających opodatkowaniu. Konkretyzując pojęcie "innych źródeł przychodów", przepis art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. wskazuje przykładowo te inne źródła używając określenia "w szczególności". Zgodnie z tym przepisem należą do nich m. in. "inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12- 14 i 17". Konsekwentnie w art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. ustawodawca wskazał, że przychodami z zastrzeżeniem art. 14-16, art. 17 ust. 1 pkt 6 i 9, art. 19, art. 20 ust. 3 są otrzymywane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Istotne jest zatem zdefiniowanie pojęcia "nieodpłatne świadczenia".
Samo pojęcie nieodpłatnego świadczenia nie zostało zdefiniowane w ustawie podatkowej, jednakże w orzecznictwie ugruntowany został pogląd, że ma ono szerszy zakres niż w prawie cywilnym. Obejmuje ono bowiem wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne, tj. nie związane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie majątku tej osobie, mające konkretny wymiar finansowy (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2006 r., sygn. akt II FPS 1/06, pub. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej powoływane jako CBOSA ). Uchwała ta zapadła wprawdzie w związku z wątpliwościami dotyczącymi przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, jednakże powyższa teza zachowuje zdaniem składu orzekającego aktualność również w kontekście przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie ma bowiem podstaw do odmiennej interpretacji pojęcia "nieodpłatnego świadczenia", którym obie ustawy podatkowe się posługują, na gruncie każdej z nich (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2008 r., sygn. akt II FSK 1184/07, czy też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 marca 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 1677/08, publ. CBOSA). W świetle powyższego, zasadny jest pogląd, iż umorzenie wymagalnych należności ciążących na osobach fizycznych, tzn. takich, których zapłaty wierzyciel może się skutecznie domagać, kosztem majątku dłużnika, jest przysporzeniem skutkującym powstaniem dochodu podlegającego opodatkowaniu. Rezygnacja z tych świadczeń przez wierzyciela jest zbliżona do zwolnienia dłużnika z długu (art. 508 K.c.) i oznacza uzyskanie po stronie dłużnika, podlegającego opodatkowaniu nieodpłatnego świadczenia wyrażającego się w zmniejszeniu określonych ciężarów majątkowych. Gdyby nie fakt umorzenia spornych należności, dłużnik byłby zobowiązany do ich uiszczenia, co powodowałoby uszczuplenie jego majątku. Sąd podkreśla, iż przychodem są nie tylko aktywa, które ulegają zwiększeniu u podatnika, ale także zmniejszenie jego pasywów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 1994 r., sygn. akt SA/Kr 2139/93; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 1994 r., sygn. akt SA/Wr 1101/93). W ocenie Sądu, w świetle powołanej definicji świadczenia nieodpłatnego, nie ma istotnego znaczenia z jakiego powodu i jak doszło (dojdzie) do umorzenia powyższych należności. Żaden przepis ustawy podatkowej nie pozwala bowiem na różnicowanie z takich powodów prawnopodatkowych skutków dokonanego umorzenia. Sąd podkreśla, iż treść art. 20 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.of. wyraźnie wiąże powstanie obowiązku podatkowego z wystąpieniem określonego zdarzenia, a nie formą aktywności wierzyciela czy dłużnika (podatnika). Przedstawiony pogląd znajduje uzasadnienie w orzecznictwie sądów administracyjnych, w szczególności wskazać tu trzeba na orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 listopada 2010 r. sygn. akt I SA/Gl 604/10, publ. w CBOSA.
Przy tak definiowanym pojęciu świadczeń nieodpłatnych nie ma zatem znaczenia w jaki sposób wierzyciel rezygnuje z dochodzenia należności od dłużnika. Istotne jest czy okoliczności danej sprawy wskazywały na to, że wierzyciel definitywnie zrzekł się przysługujących mu względem dłużnika roszczeń. W konsekwencji bez znaczenia jest czy rezygnacja wierzyciela z przysługujących mu należności następuje w trybie przewidzianym w kodeksie cywilnym czy też w inny sposób, jak wskazano na gruncie prawa podatkowego istotne jest czy doszło do przysporzenia po stronie dłużnika w związku z rezygnacją dochodzenia swoich należności przez wierzyciela.
Pogląd ten znajduje uzasadnienie w orzecznictwie sądów administracyjnych, w jednym z orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "umorzenie (...) długu stanowiącego zobowiązanie kredytowe zaciągnięte przez spadkodawcę stanowi dla spadkobiercy inne nieodpłatne świadczenie określonego w art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f.(...) Gdy dochodzi do umorzenia wierzytelności przez kredytodawcę nie jest istotne, czy u podstaw uzyskanego nieodpłatnego świadczenia leży umowa o zwolnienie z długu, czy też decyzja wierzyciela o rezygnacji z dochodzenia należności. Zasadnicze znaczenie ma bowiem to, że w następstwie takich zdarzeń dłużnik zostaje zwolniony z obowiązku spłaty zadłużenia. Po jego stronie powstaje tym samym przychód stanowiący równowartość umorzonej kwoty zobowiązania, którego nie musi już świadczyć na rzecz wierzyciela. Faktyczna rezygnacja wierzyciela z dochodzenia należności prowadzi więc do powstania przychodu, podobnie jak w przypadku zawarcia umowy o zwolnienie z długu, albowiem w każdym z tych przypadków po stronie dłużnika ustaje obowiązek spełnia świadczenia. Należy bowiem zauważyć, że pojęcie "nieodpłatnego świadczenia" obejmuje wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne, przysporzenie majątku tej osobie, mające konkretny wymiar finansowy." (wyrok z dnia 18 maja 2012 r. sygn. akt II FSK 2633/10, publ. w CBOSA).
W kontekście przywołanych uwag, jako nieuzasadnione ocenić trzeba zarzuty skargi podnoszące nieskuteczność umorzenia zaległości czynszowych przez A, z uwagi na brak zgody Skarżącej na takie działanie. Istotnie Strona nie wyraziła takiej zgody, co wyklucza stwierdzenie, że doszło do zawarcia umowy zwolnienia z długu w trybie art. 508 k.c. W kontekście powołanej definicji "świadczeń nieodpłatnych" i jej interpretacji przez orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdzić jednak trzeba, że Skarżąca uzyskała korzyść majątkową polegającą na niedochodzeniu przez A należnych mu kwot. Nie ulega bowiem wątpliwości, że A w sposób definitywny zrezygnował z przysługujących mu wobec Skarżącej roszczeń, cofnął powództwo o zapłatę i poinformował zarówno Skarżącą jak i właściwy dla niej urząd skarbowy o umorzeniu (rezygnacji z dochodzenia) należnej mu części zadłużenia w kwocie 20.000 zł. Takie działania, zdaniem Sądu, skutkują powstaniem u Skarżącej dochodu podlegającego opodatkowaniu na podstawie art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 9, art. 11 ust. 1 i art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f.
Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego jak i procesowego, co po myśli art. 151 p.p.s.a. nakazywało oddalenie skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło