I SA/Wr 1095/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA – Katarzyna Radom, Sędziowie: Sędzia WSA – Dagmara Dominik-Ogińska (sprawozdawca), Sędzia NSA – Henryka Łysikowska, Protokolant: Ewelina Bedyńska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 grudnia 2012 r. przy udziale - sprawy ze skargi A. P. w przedmiocie: niewykonania wyroku WSA we Wrocławiu o sygn. akt I SA/Wr 1138/10 dotyczącego odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych. oddala skargę. 1. Postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu. 1.1. W skardze z dnia 24 lipca 2012 r. A. P. (dalej: skarżąca) wniosła o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Izby Skarbowej we W. (dalej: DIS, organ odwoławczy) za niewykonanie obowiązku wynikającego z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Wr 1138/10 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty kwot pobranych w postępowaniu egzekucyjnym na poczet zaległości podatkowej oraz przewlekanie postępowania w przedmiocie nadpłaty i odsetek od nadpłaty. W uzasadnieniu wskazała, że wspomnianym wyżej wyrokiem WSA we Wrocławiu uchylił decyzję DIS z dnia [...] lipca 2010r. Nr [...] z dnia [...] lipca 2010r. oraz decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. (dalej: NUS, organ podatkowy I instancji) z dnia [...] kwietnia 2010r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty kwot pobranych w postępowaniu egzekucyjnym na zaległość podatkową. Dyrektor Izby Skarbowej we W. zawiadomieniem z dnia 16 lipca 2012r. został wezwany do wykonania wyroku WSA z dnia 28 lutego 2011r. sygn. akt I SA/Wr 1138/10. Wcześniej odwołaniem z dnia 5 września 2011r. został wezwany do usunięcia niezgodności z prawem i uchylenia decyzji organu podatkowego I instancji i stwierdzenia nadpłaty kwot pobranych na poczet zaległości podatkowej. Następnie skargą do WSA we Wrocławiu z dnia 2 grudnia 2011r. Zdaniem skarżącej DIS przewleka postępowanie bo wydał decyzję odmowną z dnia [...] czerwca 2012r. Nr [...] twierdząc, że nie istniała nadpłata. Przez to nie wykonał wyroku uchylającego jego decyzję w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w części dotyczącej nadpłaty i odsetek od nadpłaty. Zdaniem skarżącej organy podatkowe w zaskarżonej sprawie naruszyły art. 78 § 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 1997r. Nr 137 poz. 926; dalej: O.p.) dotyczący oprocentowania nadpłaty, terminu zwrotu nadpłaty określonego w art. 77 § 1 pkt 3 O.p., terminu powstania nadpłaty określonego w art. 73 § 1 pkt 2 O.p., istnienia nadpłaty według art. 72 § 2 O.p. i wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 28 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Wr 1138/10. W związku z powyższym – na podstawie art. 154 § 1 i art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r. poz. 270) wniesiono o wymierzenie grzywny DIS za niewykonanie wyroku i przewlekanie postępowania. 2.3. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wskazał, że w sprawie nie może być mowy o niewykonaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 lutego 2011 r. sygn. akt I SA/Wr 1138/10. Analiza uzasadnienia ww. wyroku wskazuje, że Sąd I instancji fakt zastosowania innego niż dopuszczalny środka egzekucyjnego uznał jako nieuprawniony do przyjęcia, że spełnione w ten sposób świadczenie staje się nadpłacone lub nienależne. Zdaniem Sądu I instancji uchybienia organu egzekucyjnego nie niweczą bowiem materialnoprawnych podstaw ustalonego zobowiązania. Upływ terminu przedawnienia wobec istniejącego zabezpieczenia w postaci hipoteki oceniać można tylko w kategoriach ograniczenia stosowania środków egzekucyjnych, a nie wygaśnięcia zobowiązania. W opinii Sądu I instancji nie można zgodzić się z poglądem, iż wyegzekwowana kwota w ten sposób wierzytelność nie podlega zwrotowi. Wskazano, że prawomocny wyrok WSA z dnia 28 lutego 2011 r. sygn. akt I SA/Wr 1138/10 wraz z aktami sprawy wpłynął do Urzędu Skarbowego w L. w dniu 26 maja 2011r. W związku z ww. wyrokiem NUS decyzją z dnia [...] sierpnia 2011r. nr [...] odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1993r. w kwocie 14.378,58 zł. Na skutek wniesionego odwołania DIS decyzją z dnia [...] listopada 2011r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu podatkowego I instancji i wskazał aby środki znajdujące się w dyspozycji Skarbu Państwa, które zostały nienależnie wyegzekwowane i nie doprowadziły do wygaśnięcia zobowiązania zostały zwrócone przez organ podatkowy I instancji. WSA we Wrocławiu postanowieniem z dnia 19 marca 2012r. sygn. akt I SA/Wr 94/12 odrzucił skargę na ww. decyzję na skutek cofnięcia skargi przez strony. Z kolei w dniu 30 grudnia 2011r. organ podatkowy I instancji dokonał zwrotu nienależnie wyegzekwowanych kwot w łącznej wysokości 14.378,58 zł ( w tym należność główną 2.532,94 i odsetki za zwłokę 11.854,64 zł) na rachunek bankowy J. P. (męża skarżącej). Mając na względzie powyższą okoliczność zwrotu – zdaniem organu odwoławczego – zarzut niewykonania obowiązku wynikającego z wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 28 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Wr 1138/10 jest bezpodstawny. Nie podzielono także zarzutu przewlekania postępowania w przedmiocie nadpłaty i odsetek od nadpłaty. W ocenie DIS w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy wydając decyzję, rozpoznał sprawę co do istoty, na podstawie obowiązującego prawa mającego zastosowanie w konkretnym stanie faktycznym, stosując podstawowe zasady postępowania wynikające z art. 120 i nast. O.p. Odwołanie od decyzji organu podatkowego I instancji wpłynęło wraz z aktami sprawy do organu odwoławczego w dniu 30 kwietnia 201r. Natomiast w dniu [...] czerwca 2012r. wydał on przedmiotową decyzję. Nie został zatem przekroczony termin wynikający z art. 139 § 3 O.p. Odnosząc się do kwestii oprocentowania nadpłat zauważono, że oprocentowanie nadpłat zostało wymienione w zamkniętym katalogu art. 78 O.p. i jest ściśle związane z instytucją nadpłaty. W sytuacji, gdy nie występuje nadpłata, nie występuje również jej oprocentowanie. W niniejszym przypadku brak jest normy prawnej przyznającej skarżącej prawo do oprocentowania, co skutkuje, że oprocentowanie od kwot pobranych w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] maja 1999r. nr [...] w kwocie 14.378,58 zł w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1993r. nie zostało naliczone. Powołano się również na treść art. 153 ppsa. 2. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: 2.1. Skarga jest bezzsadna. 2.2. Jako, że skarga została wniesiona w dniu 31 lipca 2012r. zastosowanie ma art. 154 § 1 ppsa w brzmieniu obowiązującym od dnia 17 maja 2012r. zmienionym na podstawie art. 14 pkt 3 ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz.U. z 2011r. Nr 34 poz.173). Stosownie do treści powołanego wyżej przepisu w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Jako, że skarżąca pismem z dnia 16 lipca 2012r. wezwała organ odwoławczy do wykonania ww. wyroku Sądu I instancji Sąd przystąpił do rozpoznania rzeczonej skargi. Na wstępie należy zaznaczyć, że powołany przepis wskazuje na dwie sytuacje występujące po wyroku uchylającym dany akt, które stanowią podstawę żądania przez stronę wymierzenia grzywny: 1/ bezczynność organu; 2/ przewlekłe prowadzenie postępowania. Przy czym stosownie do treści art. 154 § 3 O.p. wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Taka sytuacja zaś nie miała w przedmiotowej sprawie miejsca. 2.3. Kluczowym dla przedmiotowej sprawy jest analiza treści prawomocnego wyroku WSA z dnia 28 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Wr 1138/10. Na wstępie należy przypomnieć, że stosownie do treści art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Ponadto stosownie do treści art. 170 ppsa orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Odnosząc się zatem do treści uzasadnienia powołanego wyroku wartym podkreślenia jest fakt, że wyrok ten dotyczył kwestii odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1993r. A. i J. P. (dalej: podatnicy) wynikającej z kwot pobranych w postępowaniu egzekucyjnym w łącznej kwocie 14.378,58 zł. Sąd I instancji uchylił decyzje organów podatkowych lecz z przyczyn odmiennych aniżeli podnosili to podatnicy. Sąd bowiem stwierdził, że zobowiązanie podatników wobec Skarbu Państwa nie jest nienależne, bowiem, wbrew stanowisku podatników, nie uległo przedawnieniu – zostało zabezpieczone hipoteką przymusową. Tym samym możliwość wyegzekwowania zobowiązania ograniczona została do przedmiotu hipoteki i tylko w zakresie, do którego ogranicza się zabezpieczenie hipoteczne, zobowiązanie mogło podlegać egzekucji. Zobowiązania zaś nie można było egzekwować wbrew wynikającemu z art. 70 § 8 O.p. nakazowi, w drodze zastosowania niedopuszczalnego środka egzekucyjnego - z przysługującego skarżącym świadczenia emerytalnego. Sąd I instancji wyraźnie wskazał, że instytucja nadpłaty oparta jest na pojęciu podatku nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego. Zobowiązanie podatkowe jest nienależne, gdy nie istnieje ustawowy obowiązek jego zapłacenia - lub obowiązek ten istniał, ale wygasł. Natomiast świadczenie jest nadpłacone w sytuacji, gdy kwota podatku zapłaconego przewyższa kwotę należną. W przedmiotowej sprawie nadal istnieje obowiązek zapłaty przedmiotowego zobowiązania w określonej wysokości, przy czym zobowiązanie to może być egzekwowane wyłącznie z obciążonej hipoteką nieruchomości. Sąd I instancji, powołując się na treść wyroku WSA w Poznaniu z dnia 15 września 2009 r. sygn. I SA/Po 292/09 podkreślił, że fakt zastosowania innego niż dopuszczalny środka egzekucyjnego nie uprawnia do przyjęcia, że spełnione w ten sposób świadczenie staje się nadpłacone lub nienależne, nie można się zgodzić z poglądem, iż wyegzekwowana w ten sposób wierzytelność nie podlega zwrotowi, bowiem jest należna Skarbowi Państwa. Postępowanie egzekucyjne podlega rygorom wynikającym m. in. z przepisu art. 70 § 8 O.p., zatem nie można usprawiedliwiać nieprawidłowo przeprowadzonej egzekucji stanowiskiem, że "cel uświęca środki". Formułując wskazania dla organów podatkowych stwierdził, że organ egzekucyjny na wstępie winien prawidłowo odczytać wniosek podatników o zwrot wyegzekwowanych przy zastosowaniu niedopuszczalnego środka egzekucyjnego kwot, a dopiero w dalszej kolejności bądź dokonać ich zwrotu, bądź też wszcząć postępowanie o dokonanie zwrotu nadpłaty, jeżeli świadczenie spełnia wymogi wskazane w art. 72 O.p., przy czym obowiązany jest wyraźnie wyartykułować dlaczego wyegzekwowane świadczenie nie spełnia wymogu nadpłaty. Zwrócono również uwagę na możliwość ewentualnego postępowania odszkodowawczego (art. 168b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 260 O.p.). 2.4. Skarżąca formułując skargę na niewykonanie wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 28 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Wr 1138/10 wskazuje zarówno na bezczynność organu podatkowego, jak i przewlekłość postępowania podatkowego, które wiąże z brakiem stwierdzenia nadpłaty i odsetkami od tej nadpłaty. 2.5. Należy wpierw zauważyć, że przedmiotowy wyrok nie dotyczył kwestii oprocentowania nadpłaty lecz samej nadpłaty. Dodatkowo – zarówno w wyroku Sądu I instancji dnia 28 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Wr 1138/10, jak i późniejszych decyzjach organów podatkowych, z czym zgodziła się skarżąca choćby poprzez fakt cofnięcia skargi - stwierdzono brak istnienia nadpłaty. Jak słusznie zauważył zatem organ odwoławczy brak nadpłaty wyklucza istnienie jej oprocentowania. Zatem formułowane w tym zakresie wnioski przez skarżącą są bezpodstawne. Na marginesie warto wskazać, że z akt sprawy wynika, że dopiero wnioskiem z dnia 9 lutego 2012r. A. i J. P. wnieśli o dokonanie zapłaty odsetek w wysokości 5.000 zł w związku ze zwrotem kwoty 14.378,58 zł zajętej w postępowaniu egzekucyjnym ze świadczeń emerytalnych na podstawie tytułu egzekucyjnego z dnia [...] maja 1999r. nr [...]. NUS decyzją z dnia [...] marca 2012r. nr [...] odmówił wypłaty oprocentowania ww. kwoty. Decyzja została utrzymana w mocy decyzją DIS z dnia [...] czerwca 2012r. Nr [...]. 2.6. Odnosząc się do bezczynności organu odwoławczego należy stwierdzić, że organ ten nie pozostawał w bezczynności w podjęciu działań po ww. wyroku uchylającym decyzje obydwóch organów podatkowych. Z akt sprawy wynika, że w związku ze wskazaniami zawartymi w ww. wyroku organ podatkowy I instancji pismem z dnia [...] czerwca 2011r. nr [...] wystąpił do A. i J. P. o doprecyzowanie pism z dnia 13 maja 2009r. i z dnia 31 maja 2011r. albowiem nie można było jego zdaniem zakwalifikować tych pism na gruncie obowiązujących przepisów prawa. Następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2011r. nr [...] odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1993r. w kwocie 14.378,58 zł powstałej w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] maja 1999r. nr [...]. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją organu odwoławczego z dnia [...] listopada 2011r. nr [...], który wskazał aby środki znajdujące się w dyspozycji Skarbu Państwa, które zostały nienależnie wyegzekwowane i nie doprowadziły do wygaśnięcia zobowiązania zostały zwrócone przez organ podatkowy I instancji. W dniu 30 grudnia 2011r. zwrócono kwotę 14.378,58 zł na rachunek J. P.. Wspomnianą okoliczność wypłacenia kwoty skarżącym, zgodnie z ich żądaniem potwierdzili skarżący w piśmie z dnia 1 lutego 2012r. w przedmiocie cofnięcia skargi na ww. decyzję organu odwoławczego z dnia [...] listopada 2011r. W konsekwencji WSA we Wrocławiu postanowieniem z dnia 19 marca 2012r. sygn. akt I SA/Wr 24/12 odrzucił skargę. Uwzględniając powyższe okoliczności wskazujące na brak istnienia nadpłaty w przedmiotowej sprawie niezrozumiałym jest tym samym skarga skarżącej co do konieczności stwierdzenia takiej nadpłaty. Chybionym jest zatem odnoszenie się do przepisów Ordynacji podatkowej w przedmiocie istnienia nadpłaty, powstania nadpłaty i terminu zwrotu nadpłaty. 2.7. Odnosząc się do przewlekłości postępowania podatkowego a zatem do takiego działania organu odwoławczego, który wskazywałoby na jego opieszałość w przedmiotowej sprawie. Należy zauważyć, że z taką sytuacją mielibyśmy do czynienia gdyby organ odwoławczy naruszył termin załatwienia sprawy przewidziany w art. 139 § 3 O.p. Zgodnie z powołanym artykułem załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy, a sprawy, w której przeprowadzono rozprawę lub strona złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy - nie później niż w ciągu 3 miesięcy. Należy pamiętać, że na mocy art. 139 § 4 O.p. do terminu określonego w § 3 nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa podatkowego dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Z akt sprawy wynika, że odwołanie od decyzji organu podatkowego I instancji wpłynęło wraz z aktami sprawy do organu odwoławczego w dniu 30 kwietnia 2012r. Natomiast w dniu 27 czerwca 2012r. wydał on przedmiotową decyzję. Nie został zatem przekroczony termin wynikający z art. 139 § 3 O.p. mając na względzie również terminy przewidziane dla dokonania określonych czynności procesowych. 2.8. Z tych też względów należało oddalić skargę na podstawie art. 151 ppsa.