I SA/Wr 1274/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Łysikowska po rozpoznaniu w dniu 15 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości układowej z siedzibą w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty podatku od gier za listopad 2011 r. na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 7 lipca 2014 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca spółka, wezwana do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Podała, że prowadzi działalność w branży gier losowych i zakładów wzajemnych. Wyjaśniła, że sytuacja prawna po wejściu w życie z dniem 1 stycznia 2010 r. ustawy o grach hazardowych zmieniła całkowicie warunki prowadzenia tej działalności. Poinformowała, że może kontynuować działalność tylko w oparciu o zezwolenia uzyskane przed 1 stycznia 2010 r. Wskazała, że obecnie obowiązujące przepisy nie pozwalają na uzyskanie nowych zezwoleń na działalność w zakresie automatów o niskich wygranych. Zauważyła, że jeśli nie nastąpi zmiana przepisów, działalność spółki zakończy się najpóźniej w 2015 r. Spółka stwierdziła, że ww. zmiana przepisów doprowadziła przedsiębiorstwo do zapaści finansowej, z powodu poniesienia znacznych nakładów na rozwój działalności i krótkiego trybu wprowadzenia nowelizacji w życie. Natomiast brak w ustawie zapisu o działalności na automatach o niskich wygranych spowodował, że posiadane przez spółkę automaty, które nabyła w znacznej ilości, stały się bezwartościowe. W rezultacie, przychody spółki znacząco zmalały w stosunku do lat 2009 i 2010, a drastyczna podwyżka podatku od gier spowodowała, że środki wpływające do spółki przeznaczone są na regulowanie danin publicznoprawnych. Spółka eksploatuje obecnie [...] automatów, tj. 7% automatów funkcjonujących do 31 grudnia 2009 r. W konsekwencji, brak jest środków na bieżącą działalność. Łączna kwota miesięcznych wydatków przekracza znacznie wartość środków na rachunku bankowym. Natomiast środki trwałe to głównie automaty do gier o niskich wygranych, których nie da się zbyć w Polsce, ani za granicą. Zgodnie z oświadczeniem o majątku i dochodach, wysokość kapitału zakładowego lub środków finansowych spółki wynosi 2.500.000 zł, wartość środków trwałych 4.657.599,66 zł, a wysokość straty za ostatni rok obrotowy, tj. 2012 r., 888.485,30 zł. Stan kont na dwóch rachunkach bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 0 zł. Oba rachunki są zajęte w postępowaniu zabezpieczającym do wysokości 6.697.100,67 zł. Z dokumentów przedłożonych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że w lutym, marcu i kwietniu 2014 r. wartość dostawy towarów i usług spółki wyniosła odpowiednio 3.569.530 zł, 3.982.066 zł i 3.569.530 zł. Za 2013 r. strona osiągnęła przychód w wysokości 93.956.187,69 zł i stratę w kwocie 112.487,38 zł. Natomiast w 2012 r. przychód wyniósł 148.551.284,25 zł. Na wydrukach rachunków bankowych za ww. miesiące odnotowane są opłaty za prowadzenie rachunku, wpłaty z A z tytułu "zapłat" oraz wpłaty z tytułu zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia 7 lipca 2014 r., referendarz sądowy odmówił spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie od ww. postanowienia, spółka zawarła polemikę z orzeczeniem referendarza sądowego. Podniosła, że - rozpatrując wniosek spółki - referendarz sądowy nie wziął pod uwagę faktu, że obecnie znajduje się ona w upadłości układowej. Z urzędu wskazać należy, że w sprawie, postanowieniem Sądu z dnia 18 listopada 2013 r., odmówiono stronie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a zażalenie w tym przedmiocie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Tym samym, Sąd rozpoznał na podstawie zebranego materiału dowodowego wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy, stosując przepisy regulujące kwestię zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem intencją wnioskodawcy w niniejszej sprawie było uzyskanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z brzmienia tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu okoliczności uzasadniających wniosek spoczywa na stronie zwracającej się o takie prawo, zaś rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, rozpoznający wniosek nie musi się przychylić do zgłoszonego żądania, a jedynie może przyznać to prawo, jeżeli uzna, że zachodzi taka potrzeba. Ponadto osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (zob. postanowienie NSA z 15 kwietnia 2008r., II OZ 318/08, LEX nr 479111, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w świetle przedstawionych przez spółkę okoliczności oraz zebranych dokumentów, nie można przyjąć, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych. Z danych przyjętych do rozpoznania wniosku wynika, że w obecnej chwili strona prowadzi działalność gospodarczą relatywnie dużych rozmiarów w niezakłócony sposób. Świadczy o tym m.in. wysokość przychodu, który spółka osiągnęła w 2013 r. - 93.000.000 zł, a także deklaracje VAT-7, z których wynika, że miesięcznie spółka dokonuje dostawy towarów i świadczy usługi na kwotę ponad 3.000.000 zł. Natomiast zestawienie tych danych ze stanem rachunków bankowych sugeruje, że spółka prowadzi działalność z pominięciem tych rachunków. Dokonane więc przez organy egzekucyjne zajęcia nie mają wpływu na działalność spółki. Zdaniem Sądu, również brak możliwości zbycia środków trwałych - automatów do gier o niskich wygranych - nie ma wpływu na sytuację finansową strony. Podkreślić trzeba, że - w przypadku przedsiębiorców - miarodajną dla oceny ich sytuacji finansowej nie jest wartość dochodu, czy straty, lecz wartość przychodu. Ta kategoria podatników ma bowiem do dyspozycji legalne instrumenty podatkowe, które pozwalają na równoważenie kosztów i przychodów w taki sposób, aby w końcowym rozliczeniu minimalizować, bądź w ogóle eliminować, obciążenia podatkowe (zob. postanowienia NSA: z 5 września 2013 r., II OZ 707/13; z 25 września 2012 r., I GZ 228/12; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Bez wpływu na ocenę zasadności przedmiotowego wniosku pozostaje także fakt orzeczonej wobec spółki upadłości układowej. Jak zauważył NSA w postanowieniu z 21 sierpnia 2014 r. (II FZ 1267/14, orzeczenia.nsa.gov.pl), postępowanie układowe ma charakter pojednawczy. Sprawdzenie wierzytelności nie ma charakteru dochodzenia roszczeń wierzycieli od dłużnika. Ma ono na celu ustalenie istnienia wierzytelności, które są objęte postępowaniem układowym. Sprawdzone wierzytelności wpisywane są na listę wierzytelności. Od tego momentu wierzyciel otrzymuje prawo uczestniczenia w zgromadzeniu wierzycieli. Otwarcie postępowania układowego nie stanowi przeszkody w prowadzeniu postępowań sądowych na rzecz lub przeciwko dłużnikowi. Istnieje możliwość wszczęcia procesów w sprawach wierzytelności objętych postępowaniem układowym. Dłużnik ma możliwość dojścia z wierzycielami do porozumienia, a przez to kontynuowania swojej działalności, natomiast wierzyciele mają szansę odzyskania własnych należności bez ponoszenia kosztów. Oznacza to, że ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu nie powoduje automatycznego zakończenia bytu prawnego spółki. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 246 § 2 pkt 2) w związku z art. 260 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym, orzekł jak w sentencji postanowienia.