I SA/Wr 1347/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Chołuj po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania z tytułu opłaty paliwowej za sierpień 2013 r. postanawia: I. odrzucić skargę; II. odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. 1.1. Pismem z dnia 26 września 2016 r. strona wniosła skargę do WSA we Wrocławiu na decyzją opisaną w sentencji postanowienia. 1.2. Do skargi strona załączyła pismo z dnia [...] września 2016 r., zawierające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wskazała, że o wydaniu decyzji przez Dyrektora Izby Celnej strona dowiedziała się dopiero drogą telefoniczną. Pracownik organu poinformował stronę, że decyzja została wydana [...] lipca 2016 r. i doręczona za pośrednictwem systemu ePUAP, po dwukrotnym powiadomieniu wysłanym na adres elektroniczny. Strona wskazała, że wbrew twierdzeniom organu, do dnia dzisiejszego nie otrzymała za pośrednictwem systemu ePUAP decyzji Dyrektora Izby Celnej we W.. Z treścią przedmiotowej decyzji skarżący zapoznał się dopiero w dniu [...]września 2016 r. w siedzibie organu, przeglądając akta sprawy i sporządzając odpowiednie fotokopie. Na dowód tego przedłożyła strona notatkę służbową sporządzoną przez pracownika Izby Celnej. Skarżący wskazał, że w rubryce nr 44 pełnomocnictwa szczególnego złożonego w sprawie na formularzu wskazany był adres elektroniczny pełnomocnika strony, tj. [...]. Do dnia złożenia wniosku strona nie otrzymała na wskazany adres żadnej wiadomości ze strony organu podatkowego. Skarżący wyjaśnił, że tak sformułowany adres elektroniczny był niepoprawny. Pełnomocnik skarżącego zakładał, że adresem elektronicznym w systemie ePUAP jest adres e-mail wskazany we wniosku o założenie konta w ramach systemu ePUAP, czyli [...]. Prawidłowy jednak adres powinien brzmieć: [...]. Na poparcie tej tezy pełnomocnik strony przedstawił e-mail wysłany przez dział pomocy ePUAP w analogicznej sprawie. Organ podatkowy nie wezwał jednak pełnomocnika do wskazania prawidłowego adresu elektronicznego. Decyzja Dyrektora Izby Celnej we W. nie mogła zostać zatem skutecznie doręczona pełnomocnikowi. Dodatkowo skarżący zauważył, że w celu usunięcia dostrzeżonych nieprawidłowości organ podatkowy mógł się telefonicznie skontaktować z pełnomocnikiem strony. Oprócz tego strona podniosła, że organ podatkowy mógł doręczyć pełnomocnikowi decyzję drogę pocztową. Na marginesie strona wskazała, że jako dzień ustania przyczyny uchybienia terminu uznała 19 września 2016 r., czyli dzień uzyskania telefonicznej informacji od pracownika organu. 2.1. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie. Organ podatkowy wskazał, że decyzja została prawidłowo doręczona na adres elektroniczny: [...]. Z urzędowego poświadczenia odbioru wynika natomiast, że na wskazany adres utworzono dwukrotnie zawiadomienie o przesyłce. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. 3.1. W opinii Sądu, zaskarżona decyzja została doręczona z naruszeniem przepisów postępowania. 3.2. Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 212 zdanie pierwsze ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm. – dalej: O.p.) organ podatkowy, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia. Oczywiście chodzi o skuteczne prawnie doręczenie w rozumieniu przepisów art. 144-154c O.p. Zwrot, iż organ podatkowy jest związany, sugeruje pełne konsekwencje zarówno w znaczeniu powstałych obowiązków, jak i uprawnień. W dacie doręczenia stronie decyzji wchodzi ona do obrotu prawnego jako akt administracyjny załatwiający konkretną sprawę indywidualnego podmiotu. Od daty doręczenia jakakolwiek zmiana decyzji pod względem treści lub formy może nastąpić tylko na zasadach i w trybie przewidzianym przepisami postępowania podatkowego. Doręczenie powoduje utrwalenie treści i formy załatwienia sprawy, organ podatkowy nie może wycofać się z zajętego w decyzji stanowiska co do załatwienia sprawy czynnościami pozaprocesowymi, lecz może to nastąpić tylko w ramach przepisów procesowych (wyrok NSA z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I FSK 132/05, CBOSA; J. Brolik, Ordynacja podatkowa. Komentarz. Lex 2013). Zgodnie z art. 144a § 1 O.p. doręczenie pism następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1030), jeżeli strona spełni jeden z następujących warunków: 1) złoży podanie w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu podatkowego lub portal podatkowy; 2) wniesie o doręczenie za pomocą środków komunikacji elektronicznej i wskaże organowi podatkowemu adres elektroniczny; 3) wyrazi zgodę na doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej i wskaże organowi podatkowemu adres elektroniczny. Pod pojęciem zaś środków komunikacji elektronicznej należy rozumieć, stosownie do art. 2 pkt 5 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, rozwiązania techniczne, w tym urządzenia teleinformatyczne i współpracujące z nimi narzędzia programowe, umożliwiające indywidualne porozumiewanie się na odległość przy wykorzystaniu transmisji danych między systemami teleinformatycznymi, a w szczególności pocztę elektroniczną. 3.3. Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 152a § 1 O.p. w celu doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego organ podatkowy przesyła na adres elektroniczny adresata zawiadomienie zawierające: 1) informację, że adresat może odebrać pismo w formie dokumentu elektronicznego; 2) wskazanie adresu elektronicznego, z którego adresat może pobrać pismo i pod którym powinien dokonać potwierdzenia doręczenia pisma; 3) pouczenie dotyczące sposobu odbioru pisma, a w szczególności sposobu identyfikacji pod wskazanym adresem elektronicznym w systemie teleinformatycznym organu podatkowego, oraz informację o wymogu podpisania urzędowego poświadczenia odbioru w sposób, o którym mowa w art. 20a ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1114 ze zm.). Powołany wyżej przepis wskazuje w ust. 1, że uwierzytelnienie użytkowników systemu teleinformatycznego korzystających z usług online udostępnianych przez podmioty określone w art. 2 wymaga: 1) użycia notyfikowanego środka identyfikacji elektronicznej, adekwatnie do poziomu bezpieczeństwa wymaganego dla usług świadczonych w ramach tych systemów, lub 2) profilu zaufanego ePUAP, lub 3) danych weryfikowanych za pomocą kwalifikowanego certyfikatu podpisu elektronicznego. Zgodnie zaś z art. 20b ust. podpis potwierdzony profilem zaufanym ePUAP wywołuje skutki prawne, jeżeli został utworzony lub złożony w okresie ważności tego profilu. Dane w postaci elektronicznej opatrzone podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP są równoważne pod względem skutków prawnych dokumentowi opatrzonemu podpisem własnoręcznym, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej (art. 20b ust. 2 ww. ustawy). Ponadto, zgodnie z § 6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 971 ze zm.; dalej: rozporządzenie Prezesa RM) system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń automatycznie generuje informację wskazującą, że nie wpłynęło w terminie potwierdzone urzędowe poświadczenie odbioru, o którym mowa w art. 152a § 1 O.p. (poświadczenie doręczenia). Ponadto z § 8 ust. 1 rozporządzenia Prezesa RM stanowi, że Minister (minister właściwy do spraw informatyzacji) umożliwia podmiotom publicznym tworzenie elektronicznych skrzynek podawczych ePUAP. Zaś ePUAP jest niczym innym jak elektroniczną platformą usług administracji publicznej w rozumieniu art. 3 pkt 13 ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Utworzenie elektronicznej skrzynki podawczej na ePUAP oznacza upoważnienie ministra do obsługi doręczeń za pomocą ePUAP do podmiotów, o których mowa w ust. 1 (§ 8 rozporządzenia Prezesa RM), i doręczeń realizowanych przez te podmioty (§ 8 ust. 2 rozporządzenia Prezesa RM). Doręczenia dokonywane za pomocą ePUAP uważa się za dokonane przez podmiot publiczny lub do podmiotu publicznego, który utworzył na ePUAP elektroniczną skrzynkę podawczą (§ 8 ust. 3 zdanie pierwsze rozporządzenia Prezesa RM). 3.4. Z powołanych wyżej przepisów wynika, że organ podatkowy powinien wysłać zawiadomienie o odbiorze pisma w formie dokumentu elektronicznego na adres elektronicznej skrzynki podawczej pełnomocnika skarżącej utworzonej na ePUAP. W aktach sprawy znajduje się natomiast urzędowe poświadczenie doręczenia, z którego wynika jedynie, że zaskarżony akt został doręczony adresatowi oznaczonemu jako [...]. Jako rodzaj identyfikatora wskazano: "ePUAP-ID", zaś identyfikator adresata określono jako "system-epuap". Oprócz tego należy wskazać, że w formularzach PPS-1 (pełnomocnictwo szczególne), znajdujących się w aktach sprawy, pełnomocnik wskazał jako swój adres elektroniczny w polu 44 zarówno [...], jak i [...]. Tej rozbieżności organ podatkowy nie dostrzegł. Istnieje zatem wątpliwość, czy w sposób prawidłowy organ podatkowy przypisał adres e-mail do skrytki podawczej adresata na ePUAP. Oprócz tego należy zgodzić się z pełnomocnikiem skarżącego, że błędnie przyjął organ podatkowy, iż wskazanie adresu e-mail jako adresu elektronicznego w formularzu PPS-1 jest prawidłowe. W wyjaśnieniu do pola nr 44 wskazano, że chodzi o adres elektroniczny w systemie teleinformatycznym wykorzystywanym przez organ podatkowy. W obecnym stanie prawnym organ podatkowy wykorzystuje do doręczeń dwa systemy: portal podatkowy i ePUAP. W niniejszej sprawie organ podatkowy niewątpliwie wykorzystuje do doręczeń pism system ePUAP. Jako adres elektroniczny należało przyjąć zatem adres skrytki użytkownika ePUAP, a nie adres e-mail. Skoro zatem pełnomocnik skarżącego nie podał adresu swojej skrytki w systemie ePUAP nie wiadomo, na jaką skrytkę została wysłana zaskarżona decyzja zwłaszcza, że organ podatkowy miał podane przez pełnomocnika dwa różne adresy e-mail. W efekcie trudno uznać, że zaskarżona decyzja została doręczona zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej i mogła wywołać skutki prawne wobec skarżącego. 3.5. Wobec powyższego Sąd uznał, że skarga w niniejszej sprawie była przedwczesna. W rozpatrywanej sprawie nie istnieje bowiem przedmiot zaskarżenia, co powoduje niedopuszczalność skargi i jej odrzucenie zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), o czym orzeczono w pkt I sentencji postanowienia. 3.6. Przyjęcie przez Sąd, że decyzja nie weszła do obrotu prawnego, sprawia, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi należało uznać niedopuszczalny. Należy zauważyć, że wobec strony nie zaczął biec termin do wniesienia skargi, gdyż przedmiot zaskarżenia nie istniał. Dopiero po prawidłowym doręczeniu decyzji przez organ podatkowy rozpocznie dla strony bieg terminu do wniesienia skargi. Nie można zatem przyjąć, że strona uchybiła terminowi, a tylko to uzasadnia wniesienie wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienia NSA: z dnia 9 września 2008 r., I GZ 191/08, LEX nr 527713; z dnia 18 września 2008 r., II FZ 391/08, LEX nr 493902, i z dnia 23 czerwca 2008 r., I OZ 405/08, LEX nr 493819). Artykuł 86 ust. 1 p.p.s.a. stanowi bowiem, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. W myśl natomiast art. 88 zdanie pierwsze p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. W tym stanie rzeczy Sąd uznał wniosek strony o przywróceniu terminu za niedopuszczalny z mocy ustawy i na podstawie art. 88 p.p.s.a. odrzucił go, o czym orzeczono w pkt II sentencji postanowienia.